(1)

Leagtar síos le Rialachán (AE) 2016/429 rialacha maidir le cosc agus rialú galar ainmhithe, ar galair iad atá in-tarchurtha go hainmhithe nó go daoine. Go háirithe, i gCaibidlí 3 agus 4 de Theideal I de Chuid IV den Rialachán sin, leagtar síos na ceanglais sláinte ainmhithe maidir le gluaiseachtaí ainmhithe talún ar coimeád agus ainmhithe fiáine laistigh den Aontas faoi seach.

(2)

Ina theannta sin, in Airteagal 4, pointe (18), de Rialachán (AE) 2016/429 sainmhínítear ‘galair liostaithe’, agus foráiltear le hAirteagal 5 den Rialachán sin go mbeidh feidhm ag rialacha sonracha ó thaobh galair de maidir le galair liostaithe a chosc agus a rialú, lena n-áirítear ionfhabhtú leis an víreas gormtheanga (séiritíopaí 1-24), agus ionfhabhtú le víreas an ghalair fuilreatha eipeasótaigh.

(3)

Thairis sin, le hAirteagal 9(1) de Rialachán (AE) 2016/429 leagtar síos rialacha maidir le galair a chosc agus a rialú, rialacha atá le cur i bhfeidhm maidir le catagóirí éagsúla galar liostaithe. De bhun Airteagal 9(2) de Rialachán (AE) 2016/429, le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2018/1882 ón gCoimisiún (2) déantar gach galar liostaithe a chatagóiriú mar ghalar chatagóir A, B, C, D nó E, atá faoi réir na rialacha sonracha comhfhreagracha ó thaobh galair de dá dtagraítear in Airteagal 9(1), pointí (a) go (e) de Rialachán (AE) 2016/429. Rinneadh ionfhabhtú leis an víreas gormtheanga (séiritíopaí 1-24) a chatagóiriú mar ghalar C+D+E go dtí le déanaí agus déantar ionfhabhtú le víreas an ghalair fuilreatha eipeasótaigh a chatagóiriú mar ghalar chatagóir D+E, mar a leagtar amach san Iarscríbhinn a ghabhann le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2018/1882. Dá bhrí sin, bhí na galair sin faoi réir na rialacha sonracha ó thaobh galair de dá dtagraítear in Airteagal 9(1), pointí (c), (d) agus (e) nó (d) agus (e), faoi seach, de Rialachán (AE) 2016/429.

(4)

Glacadh Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688 ón gCoimisiún (3) faoi chuimsiú Rialachán (AE) 2016/429, agus forlíontar leis na rialacha maidir le cosc agus rialú na ngalar liostaithe dá dtagraítear in Airteagal 5(1) de Rialachán (AE) 2016/429 a mhéid a bhaineann le gluaiseachtaí ainmhithe talún ar coimeád agus ainmhithe fiáine, lena n-áirítear crúbacha, atá soghabhálach i leith ionfhabhtú leis an víreas gormtheanga (séiritíopaí 1-24) agus ionfhabhtú le víreas an ghalair fuilreatha eipeasótaigh laistigh den Aontas.

(5)

Liostaíodh ionfhabhtú leis an víreas gormtheanga (séiritíopaí 1-24) go dtí le déanaí mar ghalar chatagóir C+D+E san Iarscríbhinn a ghabhann le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2018/1882 agus ba é ceann de na bearta sonracha ó thaobh galair de chun é a chosc agus a rialú clár díothaithe roghnach a bhunú, i gcomhréir le hAirteagal 31(2) de Rialachán (AE) 2016/429. Na rialacha maidir le cláir dhíothaithe roghnacha le haghaidh ionfhabhtú leis an víreas gormtheanga (séiritíopaí 1-24), leagtar síos iad i Roinn 4 de Chaibidil 2 de Chuid II agus i gCuid II d’Iarscríbhinn V a ghabhann le Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/689 ón gCoimisiún (4). Ina theannta sin, le hAirteagal 43 de Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/689 leagtar síos freisin rialacha maidir le gluaiseachtaí ainmhithe isteach i mBallstáit nó i gcriosanna díobh a chumhdaítear le cláir dhíothaithe maidir le hionfhabhtú leis an víreas gormtheanga (séiritíopaí 1-24). Dá bhrí sin, is iad na ceanglais a bhaineann le hionfhabhtú leis an víreas gormtheanga (séiritíopaí 1-24) le haghaidh gluaiseachtaí laistigh den Aontas i Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688, trí chrostagairtí, na ceanglais sin a leagtar síos in Airteagal 43 de Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/689 maidir le gluaiseachtaí ainmhithe ar theacht isteach dóibh i mBallstát nó i gcrios de a chumhdaítear le clár díothaithe.

(6)

Leasaíodh Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2018/1882 le déanaí le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2026/169 ón gCoimisiún (5), a bhfuil feidhm aige ón 1 Samhain 2026. Le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2026/169, rinneadh ionfhabhtú leis an víreas gormtheanga (séiritíopaí 1-24) a athchatagóiriú mar ghalar chatagóir D+E. Leis an athchatagóiriú sin, is gá leasú a dhéanamh ar na rialacha maidir le hionfhabhtú leis an víreas gormtheanga (séiritíopaí 1-24) a mhéid a bhaineann le cláir dhíothaithe roghnacha, lena n-áirítear na ceanglais maidir le gluaiseachtaí ainmhithe ar theacht isteach dóibh i mBallstát nó i gcrios de a chumhdaítear le clár díothaithe maidir leis an víreas gormtheanga (séiritíopaí 1-24), a leagtar síos in Airteagal 43 de Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/689. Beidh feidhm ag na leasuithe sin ar Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/689 ón 1 Samhain 2026. Dá bhrí sin, na ceanglais a bhaineann le hionfhabhtú leis an víreas gormtheanga (séiritíopaí 1-24) maidir le gluaiseachtaí laistigh den Aontas a leagtar síos i Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688, is gá iad a leasú ón dáta sin freisin.

(7)

Dá réir sin, ba cheart na rialacha a leagtar síos i Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688 a leasú leis an Rialachán seo maidir le gluaiseachtaí na speiceas liostaithe Antilocapridae, Bovidae, Camelidae, Cervidae, Giraffidae, Moschidae, agus Tragulidae laistigh den Aontas a mhéid a bhaineann le hionfhabhtú leis an víreas gormtheanga (séiritíopaí 1-24) trí na crostagairtí atá ann faoi láthair do Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/689 agus na rialacha a leagtar síos ann faoi láthair ina leith a ionadú.

(8)

Ó thaobh na heipidéimeolaíochta de, is dhá ghalar an-chomhchosúil iad ionfhabhtú leis an víreas gormtheanga (séiritíopaí 1-24) agus ionfhabhtú le víreas an ghalair fuilreatha eipeasótaigh, agus bíonn tionchar acu ar na speicis liostaithe chéanna. Dá bhrí sin, is iomchuí na ceanglais sláinte ainmhithe maidir le gluaiseachtaí speiceas liostaithe laistigh den Aontas i gcás an dá ghalar a ailíniú. Thairis sin, leis an taithí a fuarthas le blianta beaga anuas maidir le hionfhabhtú leis an víreas gormtheanga (séiritíopaí 1-24) agus ionfhabhtú le víreas an ghalair fuilreatha eipeasótaigh a rialú, léiríodh gur gá roinnt ceanglais sláinte ainmhithe a leagtar síos i Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688 a shimpliú agus coigeartuithe áirithe a dhéanamh orthu.

(9)

A mhéid a bhaineann le hionfhabhtú le víreas an ghalair fuilreatha eipeasótaigh, leagtar síos bearta maolaithe riosca forlíontacha d’oibreoirí seamlas a bhaineann le hoibríochtaí iompair in Airteagal 9(3) de Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688 faoi láthair, agus tá siad infheidhme maidir le líon an-teoranta cásanna. A mhéid a bhaineann le hionfhabhtú leis an víreas gormtheanga (séiritíopaí 1-24), leagtar síos bearta maolaithe riosca forlíontacha d’oibreoirí seamlas a bhaineann le hoibríochtaí iompair in Airteagal 9(2) de Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688, agus tá siad infheidhme maidir le raon teoranta ach níos leithne cásanna. Mar sin féin, tá leibhéal íseal éifeachtachta ag an dá fhoráil sin chun leathadh na ngalar sin a chosc sa staid eipidéimeolaíoch atá ann faoi láthair agus i bhfianaise leathadh veicteoir-iompartha an dá ghalar. I ngeall ar a leibhéal íseal éifeachtachta, is ualach breise ar oibreoirí iad bearta maolaithe riosca forlíontacha den sórt sin, agus níl luach suntasach coiscthe riosca i gceist leo. Ar an gcúis sin agus ar mhaithe le rialacha an Aontais a ailíniú, ba cheart na bearta maolaithe riosca forlíontacha sin le haghaidh oibreoirí seamlas a scriosadh ó Airteagal 9(2) agus (3) de Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688.

(10)

Ar mhaithe le simpliú rialacha an Aontais, ba cheart Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688 a leasú leis an Rialachán seo tríd an bhféidearthacht a bhaint d’údarás inniúil an Bhallstáit cinn scríbe glacadh le gluaiseacht ainmhithe nach bhfuil faoi réir aon cheanglas sláinte ainmhithe a bhaineann le hionfhabhtú leis an víreas gormtheanga (séiritíopaí 1-24) a leagtar síos faoi láthair in Airteagal 13, agus in Airteagal 17, pointe (b), Airteagal 24, pointe (b), Airteagal 27, pointe (b), agus Airteagal 30, pointe (b), de Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688, nó nach bhfuil faoi réir aon cheanglas sláinte ainmhithe a bhaineann le hionfhabhtú le víreas an ghalair fuilreatha eipeasótaigh a leagtar síos faoi láthair i bpointe (a) den dara fomhír d’Airteagal 10(1), Airteagal 15(1), Airteagal 23(1), Airteagal 26(1) agus Airteagal 29(1) de Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688, ós rud é gur annamh a d’úsáid na Ballstáit an dá fhéidearthacht sin.

(11)

Ar bhonn na taithí a fuarthas maidir le cur i bhfeidhm na rialacha atá ann faoi láthair, taithí a fuarthas ó roinnt eagraíochtaí páirtithe leasmhara agus ó údaráis inniúla na mBallstát, leis an Rialachán seo ba cheart deireadh a chur leis an maolú atá ann cheana maidir le gluaiseachtaí ainmhithe ar coimeád a bhfuil sé beartaithe iad a mharú go Ballstáit eile, ar maolú é nach mór do na hainmhithe teacht ó bhunaíocht nár tuairiscíodh gurbh ann d’ionfhabhtú leis an víreas gormtheanga (séiritíopaí 1-24) inti le linn an 30 lá deireanach roimh an dáta imeachta a leagtar síos faoi láthair in Airteagail 14, pointe (e), Airteagal 18, pointe (e), Airteagal 25, pointe (c), Airteagal 28, pointe (c) agus Airteagal 31, pointe (c) de Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688. Tugtar aghaidh go leordhóthanach ar an riosca a bhaineann le gluaiseacht ainmhithe ó bhunaíochtaí inar tuairiscíodh an galar sa 30 lá roimhe sin leis na forálacha a leagtar síos in Airteagal 126(1), pointe (a) de Rialachán (AE) 2016/429, chun cosc a chur ar ghluaiseacht ainmhithe a bhfuil siomptóim ghalair orthu, agus leis na hoibleagáidí atá ann cheana a leagtar síos in Airteagal 9 de Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688 d’oibreoir an tseamlais chun na hainmhithe sin a mharú laistigh de 24 uair an chloig tar éis dóibh teacht isteach.

(12)

Thairis sin, ba cheart Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688 a leasú leis an Rialachán seo trí na ceanglais sláinte ainmhithe fhorlíontacha atá ann cheana maidir le hionfhabhtú leis an víreas gormtheanga (séiritíopaí 1-24), a leagtar síos faoi láthair in Airteagail 32 agus 33 de Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688, agus maidir le hionfhabhtú le víreas an ghalair fuilreatha eipeasótaigh le haghaidh oibríochtaí iompair, a leagtar síos faoi láthair sa tríú fomhír d’Airteagal 10(1), Airteagal 15(1), Airteagal 23(1), Airteagal 26(1) agus Airteagal 29(1) de Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688 a bhaint toisc go bhfuil sé an-deacair iad a chur i bhfeidhm agus go bhfuil éifeachtacht theoranta acu chun leathadh na ngalar sin a chosc sa staid eipidéimeolaíoch atá ann faoi láthair agus i bhfianaise leathadh veicteoir-iompartha an dá ghalar.

(13)

A mhéid a bhaineann le hionfhabhtú le víreas an ghalair fuilreatha eipeasótaigh, níl aon cheanglas leagtha síos faoi láthair i Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688 a bhaineann leis an ngalar sin maidir le gluaiseachtaí ainmhithe talún ar coimeád ó bhunaíochtaí teoranta isteach i mbunaíochtaí teoranta i mBallstát eile. A mhéid a bhaineann le hionfhabhtú leis an víreas gormtheanga (séiritíopaí 1-24), tá ceanglais ann maidir leis an ngalar sin le haghaidh an chineáil gluaiseachta sin a leagtar síos faoi láthair in Airteagal 64 de Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688. Mar sin féin, tugtar aghaidh go leordhóthanach ar an riosca a bhaineann leis an gcineál gluaiseachta sin leis an oibleagáid atá ann cheana, a leagtar síos in Airteagal 64(1) de Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688, nach n-aistreoidh an t-oibreoir ainmhithe talún ar coimeád ó bhunaíocht theoranta go bunaíocht theoranta i mBallstát eile ach amháin mura bhfuil riosca mór ag baint leis na hainmhithe sin maidir le leathadh galar a liostaítear iad ina leith, ar bhonn thorthaí an chláir faireachais lena gcumhdaítear na hainmhithe sin. Dá bhrí sin, ar mhaithe le simpliú agus ailíniú rialacha an Aontais, ba cheart na ceanglais a bhaineann le hionfhabhtú leis an víreas gormtheanga (séiritíopaí 1-24) a scriosadh ó Airteagal 64 de Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688.

(14)

A mhéid a bhaineann le hionfhabhtú le víreas an ghalair fuilreatha eipeasótaigh, níl aon riail speisialta leagtha síos faoi láthair i Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688 maidir le gluaiseachtaí sorcais taistil agus seónna ainmhithe chuig Ballstáit eile. A mhéid a bhaineann le hionfhabhtú leis an víreas gormtheanga (séiritíopaí 1-24), tá ceanglais ann maidir leis an ngalar sin le haghaidh gluaiseachtaí den chineál sin a leagtar síos faoi láthair in Airteagal 65 de Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688. I bhfianaise na staide eipidéimeolaíche atá ann faoi láthair, tá éifeachtacht theoranta ag na rialacha speisialta atá ann faoi láthair chun leathadh ionfhabhtaithe leis an víreas gormtheanga (séiritíopaí 1-24) a chosc. Dá bhrí sin, ar mhaithe le simpliú agus ailíniú, ba cheart na rialacha speisialta sin a bhaineann le hionfhabhtú leis an víreas gormtheanga (séiritíopaí 1-24) a scriosadh ó Airteagal 65 de Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688.

(15)

Maidir le gluaiseacht ainmhithe talún fiáine chuig Ballstáit eile, ní dhéantar foráil sna rialacha atá ann cheana a leagtar síos in Airteagal 101 de Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688 maidir le bearta maolaithe riosca a bhaineann le hionfhabhtú le víreas an ghalair fuilreatha eipeasótaigh seachas éagmais an ghalair laistigh de gha 150 km le linn an 2 bhliain dheireanacha roimh an dáta imeachta. Maidir le hionfhabhtú leis an víreas gormtheanga (séiritíopaí 1-24), déantar foráil i Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688 maidir le bearta maolaithe riosca breise. Ar mhaithe le hailíniú, ba cheart Airteagal 101 de Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688 a leasú leis an Rialachán seo chun foráil a dhéanamh maidir le bearta maolaithe riosca breise a bhaineann le hionfhabhtú le víreas an ghalair fuilreatha eipeasótaigh i gcomhréir leis na bearta sin dá bhforáiltear maidir le hionfhabhtú leis an víreas gormtheanga (séiritíopaí 1-24).

(16)

Le hAirteagal 144(1), pointe (a)(iv), de Rialachán (AE) 2016/429 tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh a bhaineann leis na maoluithe ar na ceanglais maidir le sláinte ainmhithe a dheimhniú dá bhforáiltear in Airteagal 143(1) den Rialachán sin, maidir le gluaiseachtaí ainmhithe talún ar coimeád nach bhfuil riosca mór ag baint leo maidir le leathadh galar liostaithe, i gcás ina bhfuil ceann scríbe na n-ainmhithe talún sin atá ar coimeád sa Bhallstát céanna lena n-áit tionscnaimh ach go dtéann siad trí Bhallstát eile chun a gceann scríbe a bhaint amach.

(17)

Le Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688, déantar forlíonadh ar Rialachán (AE) 2016/429 agus leagtar síos ceanglais sláinte ainmhithe maidir le gluaiseachtaí ainmhithe talún laistigh den Aontas, lena n-áirítear each-ainmhithe. Agus na rialacha a leagtar síos i Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688 á gcur i bhfeidhm, tá tugtha faoi deara ag roinnt Ballstát go bhfuil oibreoirí áirithe ag aistriú a n-each-ainmhithe cláraithe ó bhunaíocht amháin go bunaíocht eile, agus iad araon lonnaithe i gcríoch an Bhallstáit chéanna, ach ag dul trí Bhallstáit eile, toisc gur cosúil go bhfuil na bealaí sin níos oiriúnaí ó thaobh lóistíochta de. Maidir le gluaiseachtaí each-ainmhithe cláraithe a chomhlíonann na ceanglais ghinearálta a leagtar síos in Airteagal 124 de Rialachán (AE) 2016/429, agus na bearta coisctheacha galar maidir le hiompar a leagtar síos in Airteagal 125 de, ní bhaineann riosca mór leo maidir le leathadh galar liostaithe, ar choinníoll, le linn an trasnaithe, go ndéanfar na heach-ainmhithe cláraithe a scaradh go fisiceach ó each-ainmhithe an Bhallstáit trasnaithe. Dá bhrí sin, ba cheart gluaiseachtaí each-ainmhithe cláraithe den sórt sin a cheadú gan deimhniú sláinte ainmhithe má tá doiciméad féindearbhúcháin arna eisiúint ag oibreoirí ag gabháil leo agus ba cheart airteagal nua a chur isteach i Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688 ina bhfuil forálacha maidir le gluaiseachtaí den sórt sin.

(18)

Ós rud é go bhfuil feidhm ón 1 Samhain 2026 ar aghaidh ag na leasuithe arna ndéanamh ar Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2018/1882 le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2026/169 a mhéid a bhaineann le catagóiriú nua an ionfhabhtaithe leis an víreas gormtheanga (séiritíopaí 1-24), ba cheart feidhm a bheith ag an Rialachán seo ón dáta sin ar aghaidh freisin.

(19)

Ba cheart, dá bhrí sin, Rialachán Tarmligthe (AE) 2020/688 a leasú dá réir,

(1)

in Airteagal 3, scriostar pointí (18) agus (19);

(2)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 9:

(3)

leasaítear Airteagal 10(1) mar a leanas:

(4)

in Airteagal 11, cuirtear an mhír 4 seo a leanas in ionad mhíreanna 4 agus 5:

(5)

in Airteagal 12, cuirtear an mhír 4 seo a leanas in ionad mhíreanna 4 agus 5:

(6)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 13:

(7)

in Airteagal 14, scriostar pointe (e);

(8)

leasaítear Airteagal 15(1) mar a leanas:

9.

cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 17:

(10)

in Airteagal 18, scriostar pointe (e);

(11)

leasaítear Airteagal 23(1) mar a leanas:

(12)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 24:

(13)

in Airteagal 25, scriostar pointe (c);

(14)

leasaítear Airteagal 26(1) mar a leanas:

(15)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 27:

(16)

in Airteagal 28, scriostar pointe (c);

(17)

leasaítear Airteagal 29(1) mar a leanas:

(18)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 30:

(19)

in Airteagal 31, scriostar pointe (c);

(20)

scriostar Airteagail 32 agus 33;

(21)

in Airteagal 64, scriostar míreanna 2 agus 3;

(22)

in Airteagal 65, scriostar míreanna 2 agus 3;

(23)

cuirtear an tAirteagal 69a seo a leanas isteach tar éis Airteagal 69:

(24)

leasaítear Airteagal 101 mar a leanas:

(25)

Cuirtear an téacs a leagtar amach san Iarscríbhinn a ghabhann leis an Rialachán seo in ionad Iarscríbhinn IX.