TÁ RÍOCHT NA BEILGE,

POBLACHT NA BULGÁIRE,

POBLACHT NA SEICE,

RÍOCHT NA DANMHAIRGE,

POBLACHT CHÓNAIDHME NA GEARMÁINE,

POBLACHT NA hEASTÓINE,

ÉIRE,

AN PHOBLACHT HEILLÉANACH,

RÍOCHT NA SPÁINNE,

POBLACHT NA FRAINCE,

POBLACHT NA CRÓITE,

POBLACHT NA hIODÁILE,

POBLACHT NA CIPIRE,

POBLACHT NA LAITVIA,

POBLACHT NA LIOTUÁINE,

ARD-DIÚCACHT LUCSAMBURG,

POBLACHT MHÁLTA,

RÍOCHT NA hÍSILTÍRE,

POBLACHT NA hOSTAIRE,

POBLACHT NA POLAINNE,

POBLACHT NA PORTAINGÉILE,

AN RÓMÁIN,

POBLACHT NA SLÓIVÉINE,

POBLACHT NA SLÓVAICE,

POBLACHT NA FIONLAINNE,

RÍOCHT NA SUALAINNE agus

AN tAONTAS EORPACH,

dá ngairtear ‘na Páirtithe’ i gcomhpháirt anseo feasta,

AG FÉACHAINT don Chonradh um Chairt Fuinnimh, arna shíniú i Liospóin an 17 Nollaig 1994  (1) agus arna fhormheas thar ceann na gComhphobal Eorpach le Cinneadh 98/181/CE, CEGC, Euratom ón gComhairle agus ón gCoimisiún an 23 Meán Fómhair 1997  (2), arna leasú go deireanach,

AG FÉACHAINT do rialacha dhlí idirnáisiúnta an ghnáis mar a chódaítear i gCoinbhinsiún Vín maidir le Dlí na gConarthaí, arna dhéanamh i Vín an 23 Bealtaine 1969,

ÓS RUD É go léiríonn comhaltaí d’Eagraíocht Réigiúnach um Chomhtháthú Eacnamaíochta de réir bhrí Airteagal 1, pointe 3, den Chonradh um Chairt Fuinnimh leis seo comhthuiscint maidir le léirmhíniú agus cur i bhfeidhm conartha ina gcaidreamh inter se,

Á MHEABHRÚ DÓIBH nach ndéanann tarraingt siar ón gConradh um Chairt Fuinnimh aon difear do chomhdhéanamh na hEagraíochta Réigiúnaí um Chomhtháthú Eacnamaíochta dá dtagraítear sa Chonradh sin, agus nach gcuireann sé aon chosc ar shuim a léiriú i gcomhthuiscint maidir le léirmhíniú agus cur i bhfeidhm an Chonartha sin a fhad is go bhféadfaidh sé éifeachtaí dlíthiúla a bheith aige i ndáil le Páirtí a tharraing siar, agus go háirithe i ndáil le hAirteagal 47(3) den Chonradh um Chairt Fuinnimh,

AG FÉACHAINT don Chonradh ar an Aontas Eorpach (CAE), don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE) agus do phrionsabail ghinearálta dhlí an Aontais Eorpaigh,

ÓS RUD É, maidir leis na tagairtí don Aontas Eorpach sa Chomhaontú seo, go dtuigtear gur tagairtí iad freisin dá réamhtheachtaí, Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa agus, ina dhiaidh sin, an Comhphobal Eorpach, go dtí gur tháinig an tAontas Eorpach in ionad an Chomhphobail sin,

Á MHEABHRÚ DÓIBH, i gcomhréir le cásdlí na Buan-Chúirte Breithiúnais Idirnáisiúnta (3) agus na Cúirte Breithiúnais Idirnáisiúnta (4), gur leis na páirtithe i gcomhaontú idirnáisiúnta an ceart chun léirmhíniú údarásach a thabhairt maidir le riail dlí i ndáil leis an gcomhaontú sin,

Á MHEABHRÚ DÓIBH go bhfuil an ceart maidir le léirmhíniú údarásach a thabhairt ar dhlí an Aontais sannta chuig Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh (CBAE) ag Ballstáit an Aontais Eorpaigh (‘na Ballstáit’), mar a mhínigh CBAE ina bhreithiúnas an 30 Bealtaine 2006, i gcás C-459/03, Coimisiún v Éire (Mox Plant) (5), inar chinn sé go mbaineann an inniúlacht eisiach chun dlí an Aontais a léirmhíniú agus a chur i bhfeidhm le léirmhíniú agus cur i bhfeidhm comhaontuithe idirnáisiúnta ina bhfuil an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit ina bpáirtithe i gcás díospóid idir dhá Bhallstát nó idir an tAontas Eorpach agus Ballstát,

Á MHEABHRÚ DÓIBH, i gcomhréir le hAirteagal 344 CFAE, go ngabhann na Ballstáit orthu féin gan díospóid maidir le léirmhíniú nó cur i bhfeidhm na gConarthaí a chur faoi aon mhodh réitigh seachas na modhanna dá bhforáiltear iontu sin,

Á MHEABHRÚ DÓIBH gur chinn CBAE ina bhreithiúnas an 6 Márta 2018 i gcás C-284/16, Achmea  (6), gurb é an léirmhíniú nach mór a dhéanamh ar Airteagail 267 agus 344 CFAE go gcuireann siad cosc ar fhoráil i gcomhaontú idirnáisiúnta a thugtar i gcrích idir Ballstáit faoina bhféadfaidh infheisteoir ó cheann de na Ballstáit sin, i gcás díospóid a bhaineann le hinfheistíochtaí sa Bhallstát eile, imeachtaí a thabhairt i gcoinne an Bhallstáit sin os comhair binse eadrána a bhfuil gealltanas tugtha ag an mBallstát sin glacadh lena dhlínse,

Á MHEABHRÚ DÓIBH seasamh an Aontais Eorpaigh, atá athdhearbhaithe go seasmhach, nach raibh sé i gceist go mbeadh feidhm ag an gConradh um Chairt Fuinnimh i gcaidreamh laistigh den Aontas agus nach raibh aon rún ag an Aontas Eorpach, ag an gComhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach ná ag a mBallstáit, agus nach bhféadfaí aon rún a bheith acu, aon oibleagáid a chruthú eatarthu leis an gConradh um Chairt Fuinnimh ós rud é go ndearnadh é a chaibidil mar uirlis de chuid bheartas seachtrach fuinnimh an Aontais Eorpaigh d’fhonn creat a bhunú le haghaidh comhar fuinnimh le tríú tíortha agus de bhrí, os a choinne sin, gurb é atá i mbeartas inmheánach fuinnimh an Aontais Eorpaigh córas casta rialacha arna ndearadh chun margadh inmheánach a chruthú i réimse an fhuinnimh lena rialaítear an caidreamh idir Ballstáit sa réimse sin go heisiach,

Á MHEABHRÚ DÓIBH gur chinn CBAE, sa bhreithiúnas uaidh an 2 Meán Fómhair 2021 i gcás C-741/19, Poblacht na Moldóive v Komstroy  (7) (‘breithiúnas Komstroy’), arna dheimhniú ina thuairim an 16 Meitheamh 2022, 1/20 (8), nach mór Airteagal 26(2), pointe (c), den Chonradh um Chairt Fuinnimh a léirmhíniú sa chaoi nach bhfuil sé infheidhme maidir le díospóidí idir Ballstát agus infheisteoir ó Bhallstát eile i ndáil le hinfheistíocht arna déanamh ag an infheisteoir sin sa chéad Bhallstát sin,

Á MHEABHRÚ DÓIBH, ós rud é gur léirmhíniú é ón gcúirt inniúil agus go léiríonn sé prionsabal ginearálta den dlí idirnáisiúnta poiblí, go bhfuil feidhm ag an léirmhíniú ar an gConradh um Chairt Fuinnimh i mbreithiúnas Komstroy ón tráth a rinne na Comhphobail Eorpacha agus a mBallstáit an Conradh um Chairt Fuinnimh a fhormheas,

ÓS RUD É nach mór Airteagail 267 agus 344 CFAE a léirmhíniú sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar léirmhíniú ar Airteagal 26 den Chonradh um Chairt Fuinnimh lena gceadaítear díospóidí idir, ar thaobh amháin, infheisteoir ó Bhallstát amháin agus, ar an taobh eile, Ballstát eile nó an tAontas Eorpach a réiteach os comhair binse eadrána (‘imeachtaí eadrána laistigh den Aontas’),

ÓS RUD É, i gcás nach féidir díospóid idir, ar thaobh amháin, infheisteoir ó Bhallstát amháin agus, ar an taobh eile, Ballstát eile nó an tAontas Eorpach a réiteach go cairdiúil, go mbíonn sé de rogha ag páirtí sa díospóid sin i gcónaí, í a chur faoi bhráid na gcúirteanna inniúla nó na mbinsí riaracháin i gcomhréir leis an dlí náisiúnta, mar a ráthaítear le prionsabail ghinearálta an dlí agus urraim do chearta bunúsacha a chumhdaítear, inter alia, i gCairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh,

AG TEACHT LEIS an gcomhthuiscint a léirítear sa Chomhaontú seo nach bhféadfadh, dá bhrí sin, foráil amhail Airteagal 26 den Chonradh um Chairt Fuinnimh feidhmiú mar bhunús dlí le haghaidh imeachtaí eadrána arna dtionscnamh ag infheisteoir ó Bhallstát amháin maidir le hinfheistíochtaí i mBallstát eile san am a chuaigh thart agus nach féidir léi feidhmiú amhlaidh san am i láthair ná san am atá le teacht,

Á ATHDHEARBHÚ DÓIBH Dearbhú Uimh. 17 maidir le tosaíocht, atá i gceangal le hIonstraim Chríochnaitheach na Comhdhála Idir-Rialtasaí a ghlac Conradh Liospóin, ina meabhraítear go bhfuil tosaíocht ag na Conarthaí agus ag an dlí arna ghlacadh ag an Aontas ar bhonn na gConarthaí ar dhlí na mBallstát, agus gur riail easaontachta atá i bprionsabal na tosaíochta ina gcaidreamh frithpháirteach,

Á MHEABHRÚ DÓIBH, dá bharr sin, chun aon choinbhleacht norm a réiteach, nach bhféadfaidh feidhm a bheith ag comhaontú idirnáisiúnta arna thabhairt i gcrích ag na Ballstáit faoin dlí idirnáisiúnta i gcaidreamh laistigh den Aontas ach amháin a mhéid a bhfuil a fhorálacha comhoiriúnach le Conarthaí an Aontais,

ÓS RUD É, mar thoradh ar neamh-infheidhmeacht Airteagal 26 den Chonradh um Chairt Fuinnimh mar bhunús dlí le haghaidh imeachtaí eadrána laistigh den Aontas, nach féidir Airteagal 47(3) den Chonradh um Chairt Fuinnimh a leathnú chuig imeachtaí den sórt sin agus nár beartaíodh go leathnófaí amhlaidh,

ÓS RUD É, mar thoradh ar neamh-infheidhmeacht Airteagal 26 den Chonradh um Chairt Fuinnimh mar bhunús dlí le haghaidh imeachtaí eadrána laistigh den Aontas, gur cheart do na Páirtithe a bhfuil baint acu le himeachtaí eadrána laistigh den Aontas atá ar feitheamh, bíodh siad ina bhfreagróirí nó ina mBallstáit infheisteora, comhoibriú chun a áirithiú go ndíreofar aird an bhinse eadrána lena mbaineann ar an gComhaontú seo chun go mbeifear in ann an chonclúid iomchuí a bhaint amach maidir le heaspa dlínse an bhinse sin,

ÓS RUD É, ina theannta sin, nár cheart aon imeacht eadrána nua laistigh den Aontas a chlárú, agus Á AONTÚ DÓIBH, i gcás ina seachadtar fógra eadrána mar sin féin, gur cheart do na Páirtithe lena mbaineann na himeachtaí sin, bíodh siad ina bhfreagróirí nó ina mBallstáit infheisteora, comhoibriú chun a áirithiú go ndíreofar aird an bhinse eadrána lena mbaineann ar an gComhaontú seo chun go mbeifear in ann an chonclúid iomchuí a bhaint amach, is é sin nach féidir le hAirteagal 26 den Chonradh um Chairt Fuinnimh feidhmiú mar bhunús dlí le haghaidh imeachtaí den sórt sin,

ÓS RUD É, mar sin féin, nár cheart agóid a dhéanamh i gcoinne socraíochtaí agus dámhachtainí i gcásanna eadrána infheistíochta laistigh den Aontas nach féidir a neamhniú nó a chur ar ceal a thuilleadh agus a comhlíonadh ar bhonn saorálach nó arna bhforfheidhmiú go cinntitheach,

Á CHUR IN IÚL GUR OTH LEO gur thug binse eadrána dámhachtainí eadrána cheana féin in imeachtaí eadrána laistigh den Aontas arna dtionscnamh faoi threoir Airteagal 26 den Chonradh um Chairt Fuinnimh, go bhfuil siad á dtabhairt go fóill agus go bhféadfadh sé go dtabharfar iad amach anseo ar shlí atá contrártha le dlí an Aontais Eorpaigh, lena n-áirítear mar a chuirtear in iúl i gcásdlí CBAE,

agus Á CHUR IN IÚL GUR OTH LEO go bhfuil dámhachtainí eadrána den sórt sin faoi réir imeachtaí forfheidhmiúcháin, lena n-áirítear i dtríú tíortha, nach ndiúltaíonn binsí eadrána dlínse in imeachtaí eadrána laistigh den Aontas atá ar feitheamh a mhaítear go bhfuil siad bunaithe ar Airteagal 26 den Chonradh um Chairt Fuinnimh, agus go bhfuil institiúidí eadrána ag leanúint d’imeachtaí eadrána nua a chlárú agus nach bhfuil siad á ndiúltú toisc gur follasach iad a bheith do-ghlactha mar gheall ar easpa toilithe chun iad a chur chun eadrána,

ÓS RUD É, dá bhrí sin, gur gá seasamh comhsheasmhach na bPáirtithe a athdhearbhú, go sainráite agus go soiléir, trí bhíthin comhaontú lena n-athdhearbhaítear a gcomhthuiscint ar léirmhíniú agus cur i bhfeidhm an Chonartha um Chairt Fuinnimh, mar a léirmhínigh CBAE é, a mhéid a bhaineann sé le himeachtaí eadrána laistigh den Aontas,

ÓS RÚD É, i gcomhréir le breithiúnas na Cúirte Breithiúnais Idirnáisiúnta an 5 Feabhra 1970, Barcelona Traction, Light and Power Company, Limited  (9), agus mar a mhínigh CBAE i mbreithiúnas Komstroy, go bhfuil sé beartaithe ag forálacha áirithe den Chonradh um Chairt Fuinnimh caidreamh déthaobhach a rialú,

ÓS RUD É, dá bhrí sin, nach mbaineann an Comhaontú seo ach leis an gcaidreamh déthaobhach idir na Páirtithe agus, dá réir sin, infheisteoirí ó na Ballstáit sin mar Pháirtithe Conarthacha sa Chonradh um Chairt Fuinnimh, agus, mar thoradh air sin, nach ndéanann an Comhaontú sin difear ach do na Páirtithe Conarthacha sin sa Chonradh um Chairt Fuinnimh atá faoi rialú ag dlí an Aontais Eorpaigh mar Eagraíocht Réigiúnach um Chomhtháthú Eacnamaíochta de réir bhrí Airteagal 1, pointe 3, den Chonradh um Chairt Fuinnimh agus nach ndéanann sé difear do Pháirtithe Conarthacha eile sa Chonradh um Chairt Fuinnimh a gcearta a theachtadh nó a n-oibleagáidí a chomhlíonadh faoin gConradh sin,

Á MHEABHRÚ DÓIBH gur chuir na Páirtithe in iúl do na Páirtithe Conarthacha sa Chonradh um Chairt Fuinnimh go bhfuil sé ar intinn acu an Comhaontú seo a thabhairt i gcrích,

ÓS RUD É, tríd an gComhaontú seo a thabhairt i gcrích, agus i gcomhréir lena n-oibleagáidí dlíthiúla faoi dhlí an Aontais Eorpaigh, ach gan dochar dá gceart na héilimh sin a dhéanamh a mheasfaidh siad is iomchuí maidir leis na costais a thabhaíonn siad mar fhreagróirí i ndáil le himeachtaí eadrána laistigh den Aontas, go n-áirithíonn na Páirtithe comhlíonadh iomlán agus éifeachtach bhreithiúnas Komstroy, agus go bhfuil béim á leagan acu ar neamh-in-fhorfheidhmitheacht na ndámhachtainí eadrána atá ann cheana, an oibleagáid atá ar bhinsí eadrána deireadh a chur láithreach le haon imeacht eadrána laistigh den Aontas atá ar feitheamh, an oibleagáid atá ar institiúidí eadrána gan aon imeacht eadrána laistigh den Aontas a chlárú amach anseo, i gcomhréir lena gcuid cumhachtaí faoi Airteagal 36(3) den Choinbhinsiún maidir le Díospóidí Infheistíochta idir Stáit agus Náisiúnaigh Stát Eile a Shocrú (‘ICSID’), arna thabhairt i gcrích in Washington an 18 Márta 1965, agus Airteagal 12 de rialacha eadrána Institiúid Eadrána Chomhlachas Tráchtála Stócólm (‘SCC’), agus an oibleagáid atá ar bhinsí eadrána a dhearbhú nach bhfuil aon bhunús dlí ag imeachtaí eadrána laistigh den Aontas a lorgaítear a chlárú os a gcomhair,

Á THUISCINT DÓIBH go gcumhdaítear leis an gComhaontú seo imeachtaí eadrána idir infheisteoirí agus Stáit a bhfuil baint ag na Páirtithe leo mar pháirtithe i ndíospóidí laistigh den Aontas bunaithe ar Airteagal 26 den Chonradh um Chairt Fuinnimh faoi aon choinbhinsiún eadrána nó sraith rialacha, lena n-áirítear ICSID agus rialacha eadrána ICSID, rialacha eadrána Institiúid Eadrána SCC, rialacha eadrána Choimisiún na Náisiún Aontaithe um Dhlí Trádála Idirnáisiúnta agus eadráin ad hoc, agus

AG CUIMHNEAMH DÓIBH nach dochar forálacha an Chomhaontaithe seo do cheart an Choimisiúin Eorpaigh nó aon Bhallstáit caingean a thabhairt os comhair CBAE bunaithe ar Airteagail 258, 259 agus 260 CFAE,

TAR ÉIS COMHAONTÚ MAR A LEANAS: