Cás T-1126/23

Asociația Inițiativa pentru Justiție

v

an Coimisiún Eorpach

Ordú na Cúirte Ginearálta (an Tríú Dlísheomra) an 3 Feabhra 2025

(Caingean le haghaidh neamhniú – Cinneadh 2006/928/CE – Sásra um chomhar agus um fhíorú ar dhul chun cinn sa Rómáin chun aghaidh a thabhairt ar thagarmharcanna sonracha i réimsí an athchóirithe bhreithiúnaigh agus an chomhraic i gcoinne an éillithe – Cinneadh (AE) 2023/1786 lena n-aisghairtear Cinneadh (AE) 2006/928 – Easpa cúram díreach – Do-ghlacthacht)

1. Caingean le haghaidh neamhniú – Daoine nádúrtha nó dlítheanacha – Gníomhartha is dá gcúram go díreach agus go leithleach – Caingean arna tionscnamh ag comhlachas – Inghlacthacht – Critéir

   (An ceathrú fomhír d’Airteagal 263 CFAE)

   (féach mír 24)

2. Caingean le haghaidh neamhniú – Daoine nádúrtha nó dlítheanacha – Gníomhartha is dá gcúram go díreach agus go leithleach – Caingean de chuid comhlachas gairmiúil chun a chomhaltaí a chosaint agus chun ionadaíocht a dhéanamh orthu – Cúram díreach – Critéir – Comhlachas ag gníomhú ina ainm féin – Cinneadh ón gCoimisiún lena n-aisghairtear sásra um chomhar agus um fhíorú a bunaíodh maidir leis an Romáin tráth a aontachais leis an Aontas Eorpach – Easpa cúram díreach – Do-ghlacthacht

   (An ceathrú fomhír d’Airteagal 263 CFAE; Cinntí ón gCoimisiún 2006/928 agus 2023/1786)

   (féach míreanna 24, 27-31)

3. Caingean le haghaidh neamhniú – Daoine nádúrtha nó dlítheanacha – Gníomhartha is dá gcúram go díreach agus go leithleach – Caingean de chuid comhlachas gairmiúil chun a chomhaltaí a chosaint agus chun ionadaíocht a dhéanamh orthu – Cúram díreach – Critéir – Comhlachas ag gníomhú thar ceann a chomhaltaí – Cinneadh ón gCoimisiún lena n-aisghairtear sásra um chomhar agus um fhíorú a bunaíodh maidir leis an Romáin tráth a aontachais leis an Aontas Eorpach – Easpa cúram díreach – Do-ghlacthacht – Prionsabal na héifeachta dírí – Raon feidhme

   (An ceathrú fomhír d’Airteagal 263 CFAE; Cinntí ón gCoimisiún 2006/928 agus 2023/1786)

   (féach míreanna 41-48, 52-67, 70-73)

4. Caingean le haghaidh neamhniú – Daoine nádúrtha nó dlítheanacha – Gníomhartha is dá gcúram go díreach agus go leithleach – Cúram díreach – Critéir – An fhéidearthacht na coinníollacha inghlacthachta a mhaolú tríd an gceart chun cosaint bhreithiúnach éifeachtach a agairt – Easnamh

   (An dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE; an ceathrú fomhír d’Airteagal 263 CFAE; Airteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh)

   (féach míreanna 75-77, 80)

Résumé

Lena hordú, díbheann an Chúirt Ghinearálta an chaingean le haghaidh neamhniú arna tionscnamh ag comhlachas gairmiúil ionchúisitheoirí Rómánacha i gcoinne Chinneadh 2023/1786 ( 1 ), lena n-aisghairtear Cinneadh 2006/928 ( 2 ) arna ghlacadh tráth aontachas na Rómáine leis an Aontas Eorpach agus lena mbunaítear SCF, toisc í a bheith do-ghlactha. Rialaíonn sí, go háirithe, ar cheist nua maidir leis an ngaol idir prionsabal na héifeachta dírí agus coinníoll na hinghlacthachta a bhaineann le cúram díreach duine nádúrtha nó dhlítheanaigh.

Tagann an cás seo chun cinn i gcomhthéacs athchóiriú mor i réimsí na mbreithiúna agus an chomhraic i gcoinne an éillithe sa Rómáin, a ndearnadh faireachán air ar leibhéal an Aontais ó 2007 faoi SCF. Le Cinneadh 2006/928 leagadh amach ceithre thagarmharc a bhí le comhlíonadh ag an Rómáin faoi SCF, go háirithe, i réimsí an athchóirithe bhreithiúnaigh agus an chomhraic i gcoinne an éillithe (‘na tagarmharcanna’).

An 15 Meán Fómhair 2023, i bhfianaise an dul chun cinn a rinne an Rómáin i dtreo comhlíonadh na dtagarmharcanna sin, ghlac an Coimisiún Eorpach an cinneadh atá faoi chonspóid.

Thug Asociația Inițiativa pentru Justiție, comhlachas gairmiúil ionchúisitheoirí arb é is cuspóir dó urraim do luach an smachta reachta sa Rómáin a áirithiú trí urraim, go háirithe do chearta ionchúisitheoirí agus dá neamhspleáchas a ráthú, caingean os comhair na Cúirte Ginearálta chun an cinneadh sin a chur ar neamhní.

Maíonn an Coimisiún go bhfuil an chaingean do-ghlactha, ar an bhforas nach bhfuil cúraim dhírigh ag an iarratasóir ná ag duine dá chomhaltaí leis an gcinneadh atá faoi chonspóid. Maíonn an t-iarratasóir, óna thaobh féin, go bhfuil seasamh aige chun imeachtaí a thionscnamh mar chomhlachas a dhéanann ionadaíocht ar leasanna a chomhaltaí atá ina n-ionchúisitheoirí. Dar leis an iarratasóir, baineann an cinneadh atá faoi chonspóid díreach dá chomhaltaí, a mhéid a d’fhéadfaí iad a nochtadh níos mó d’imeachtaí araíonachta dá gcuirfí deireadh le SCF.

Measúnú na Cúirte Ginearálta

Mar réamhphointe, cuireann an Chúirt Ghinearálta i gcuimhne na trí staideanna ina bhféadfar a dhearbhú go bhfuil caingean le haghaidh neamhniú arna tionscnamh ag duine nádúrtha nó dlítheanach, de bhun an cheathrú fomhír d’Airteagal 263 CFAE, inghlactha. Ós rud é nach é an t-iarratasóir seolaí an chinnidh atá faoi chonspóid, scrúdaíonn an Chúirt Ghinearálta an mbaineann an cinneadh sin go díreach leis an iarratasóir nó le duine dá chomhaltaí.

I ndáil leis sin, dearbhaíonn sí go bhfuil caingne le haghaidh neamhniú arna dtabhairt ag comhlachais inghlactha i dtrí staideanna: ar an gcéad dul síos, i gcás ina dtugtar le foráil dlí sraith cumhachtaí nós imeachta go sainráite; ar an dara dul síos, i gcás ina ndéanann an comhlachas ionadaíocht ar leasanna a chomhaltaí a bheadh iad féin i dteideal imeachtaí a thionscnamh; ar an tríú dul síos, i gcás ina ndéantar an comhlachas a indibhidiúlú mar gheall ar an éifeacht ar a leasanna féin mar chomhlachas, go háirithe toisc go ndearna an gníomh a n‑iarrtar a neamhniú difear dá sheasamh mar idirbheartaí.

Sa chomhthéacs sin, déanann an Chúirt Ghinearálta, sa chéad áit, anailís ar inghlacthacht chaingean an iarratasóra ag gníomhú ina ainm féin.

I ndáil leis sin, measann sí nach gcomhlíonann an t-iarratasóir na coinníollacha a bhaineann leis an gcéad agus an tríú staid d’inghlacthacht caingne le haghaidh neamhniú, a shonraítear thuas. Ar an gcéad dul síos, níl aon fhoráil dlí ann lena dtugtar sainchumais nós imeachta dó chun cosaint bhreithiúnach éifeachtach ionchúisitheoirí a áirithiú i gcomhthéacs SCF. Ar an dara dul síos, ní leor go raibh sé ina idirghabhálaí don Choimisiún i gcomhthéacs SCF chun é a aithint mar idirbheartaí i gcomhthéacs ghlacadh an chinnidh atá faoi chonspóid.

Sa dara háit, rialaíonn an Chúirt Ghinearálta ar inghlacthacht chaingean an iarratasóra atá ag gníomhú thar ceann a chomhaltaí a bhfuil a leasanna á gcosaint aige. Mar sin, tar éis di an dá choinníoll charnacha a mheabhrú, nach mór a chomhlíonadh chun go measfar go bhfuil baint dhíreach ag duine nádúrtha nó dhlítheanach leis an gcinneadh is ábhar do chaingean le haghaidh neamhniú ( 3 ), scrúdaíonn an Chúirt Ghinearálta an bhfuil éifeachtaí dlíthiúla ag an gcinneadh atá faoi chonspóid go díreach ar staid na n-ionchúisitheoirí atá ina gcomhaltaí den iarratasóir.

I ndáil leis sin, tugann sí faoi deara ag an tús, a mhéid a aisghaireadh Cinneadh 2006/928 leis an gcinneadh sin, nach mór é a scrúdú i bhfianaise a phríomhaidhm agus hábhar agus an chomhthéacs dlíthiúil agus fíorasach inar glacadh Cinneadh 2006/928. Leanann sé go bhféadfadh éifeachtaí dlíthiúla a bheith ag an gcinneadh atá faoi chonspóid ar staid ionchúisitheoirí na Rómáine atá ina gcomhaltaí den iarratasóir ach amháin sa mhéid go bhféadfadh éifeachtaí den sórt sin a bheith ag Cinneadh 2006/928 é féin.

Ar an gcéad dul síos, maidir leis an bpríomhaidhm agus an comhthéacs inar glacadh Cinneadh 2006/928, cuireann an Chúirt Ghinearálta in iúl go raibh bunú SCF agus socrú tagarmharcanna beartaithe chun aontachas na Rómáine leis an Aontas Eorpach a chur i gcrích, chun na heasnaimh a shainaithin an Coimisiún roimh an aontachas sin a leigheas, go háirithe i réimsí na mbreithiúna agus an chomhraic i gcoinne an éillithe. Maidir le príomhaidhm agus comhthéacs an chinnidh atá faoi chonspóid, féachann an cinneadh sin le Cinneadh 2006/928 a aisghairm a mhéid a mheas an Coimisiún gur chomhlíon an Rómáin na tagarmharcanna sin go sásúil.

Ar an dara dul síos, maidir le hábhar Chinneadh 2006/928, forchuireadh leis an gCinneadh sin ar an Rómáin an oibleagáid na tagarmharcanna a leagtar amach san Iarscríbhinn a ghabhann leis an gCinneadh sin a chomhlíonadh agus tuarascáil a tharraingt suas don Choimisiún maidir leis an dul chun cinn atá déanta chuige sin. Forchuireadh leis freisin oibleagáid ar an gCoimisiún tuarascálacha a tharraingt suas chun anailís agus measúnú a dhéanamh ar dhul chun cinn na Rómáine i gcoinne na dtagarmharcanna sin. Maidir le hábhar an chinnidh atá faoi chonspóid, tá an cinneadh sin bunaithe ar an gconclúid gur chomhlíon an Rómáin na tagarmharcanna sin go sásúil.

Ar an tríú dul síos, cuireann an Chúirt Ghinearálta i gcuimhne gur shonraigh an Chúirt Bhreithiúnais éifeachtaí dlíthiúla ( 4 ), ar an gcéad dul síos, na dtagarmharcanna a leagtar síos le Cinneadh 2006/928, ag tabhairt dá haire go raibh siad ina gceangal ar an Rómáin agus go raibh éifeacht dhíreach acu, agus, ar an dara dul síos, na dtuarascálacha arna dtarraingt suas ag an gCoimisiún faoin gcinneadh sin, ag tabhairt dá haire go raibh ar an Rómáin aird chuí a thabhairt ar na ceanglais agus na moltaí arna leagan amach ag an gCoimisiún sna tuarascálacha sin.

Dar leis an gCúirt Ghinearálta, is léir ón anailís ar príomhaidhm, ábhar agus comhthéacs Chinneadh 2006/928 nach ndearnadh leis an gcinneadh sin ach oibleagáid a fhorchur ar an Rómáin na bearta is gá a ghlacadh, ag féachaint, inter alia, do na moltaí arna leagan amach ag an gCoimisiún ina thuarascálacha, chun na tagarmharcanna a bhaint amach. Dá bhrí sin, níor thug an cinneadh sin aon chearta dá chomhaltaí, ionas nach féidir a mheas go bhfuil éifeachtaí díreacha aige ar a staid dhlíthiúil.

Mar thaca leis an gconclúid sin, tugann an Chúirt Ghinearálta faoi deara, ar an gcéad dul síos, nach gciallaíonn an fíoras gur aithin an Chúirt Bhreithiúnais éifeacht dhíreach na dtagarmharcanna dá dtagraítear i gCinneadh 2006/928 per se gur gá go mbeadh cearta comhfhreagracha ag ionchúisitheoirí, ar a bhféadfaidís brath go díreach os comhair na cúirte náisiúnta chun agóid a dhéanamh, go háirithe, i gcoinne caingne araíonachta neamhdhleathacha. Go deimhin, d’aithin an Chúirt Bhreithiúnais éifeacht dhíreach na dtagarmharcanna, ní sa chiall a eascraíonn as an gcásdlí a d’eascair as breithiúnas van Gend & Loos (26/62) ( 5 ), ach ón dearcadh go n-áirítear freisin i bprionsabal na héifeachta dírí an oibleagáid atá ar na gcúirteanna náisiúnta aon reachtaíocht nó cásdlí náisiúnta atá contrártha le dhlí an Aontais a fhágáil gan feidhm.

Cuireann an Chúirt Ghinearálta in iúl, thairis sin, nach féidir go gciallódh éifeacht dhíreach na dtagarmharcanna go bhféadfadh daoine aonair agóid a dhéanamh i gcoinne dhíothú na dtagarmharcanna sin, gan a léiriú go bhfuil éifeacht dhíreach agus aonair ag an dhíothú ann féin dá seasamh dlíthiúil, rud nach léirítear sa chás seo.

Ina dhiaidh sin, tar éis a mheabhrú gur cheart an cheist maidir le baint dhíreach duine le gníomh de chuid an Aontais a mheas i bhfianaise ábhar agus chreat dlíthiúil an ghnímh atá i gceist, measann an Chúirt Ghinearálta gur léir ó fhorálacha Chinneadh 2006/928 go raibh a éifeachtaí teoranta don chaidreamh idir an tAontas Eorpach agus an Rómáin, gan an cinneadh sin a bheith dírithe go díreach nó go hindíreach ar dhaoine aonair, lena n áirítear ionchúisitheoirí.

Ar deireadh, cuireann an Chúirt Ghinearálta in iúl, cé gur féidir nach leor, i gcásanna áirithe, an discréid atá ag na Ballstáit agus foráil de ghníomh de chuid an Aontais á cur chun feidhme acu chun go measfaí nach bhfuil éifeacht dhíreach ag an bhforáil sin, nach féidir an coinníoll maidir le cúram díreach a chomhlíonadh toisc discréid den sórt sin a bheith ann. Sa chás seo, tugadh discréid le Cinneadh 2006/928 don Rómáin maidir leis na bearta a bhí le glacadh, go háirithe, maidir le gnéithe a bhaineann le heagrú a córais bhreithiúnaigh.

I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, tagann an Chúirt Ghinearálta ar an gconclúid nach raibh éifeacht dhíreach ag Cinneadh 2006/928 ar staid dhlíthiúil chomhaltaí an iarratasóra agus, dá bhrí sin, ag an chinneadh atá faoi chonspóid ach oiread. Dá réir sin, ós rud é nach bhfuil na hionchúisitheoirí a bhfuil a leasanna á gcosaint ag an iarratasóir iad féin i dteideal imeachtaí a thionscnamh, ní chomhlíonann an t-iarratasóir ach oiread na coinníollacha lena chaingean a bheith inghlactha.

É sin ráite, meabhraíonn an Chúirt Ghinearálta, d’ainneoin aisghairm Chinneadh 2006/928, go bhféadfaidh ionchúisitheoirí atá faoi réir imeachtaí araíonachta fós brath ar an gcosaint bhreithiúnach a fhaigheann siad ó dhlí an Aontais faoi Airteagal 19 CAE.

Sa tríú háit, diúltaíonn an Chúirt Ghinearálta d’iarraidh an iarratasóra coinníollacha inghlacthachta na caingne le haghaidh neamhniú a leagtar síos sa cheathrú fomhír d’Airteagal 263 CFAE, a mhaolú. Cé gur cheart na coinníollacha sin a léiriú i bhfianaise an chirt chun cosaint bhreithiúnach éifeachtach a fháil ( 6 ), níl sé i gceist leis an gcosaint sin athrú a dhéanamh ar an gcóras athbhreithnithe bhreithiúnaigh dá bhforáiltear sna Conarthaí agus níor cheart go mbeadh sé d’éifeacht aige an coinníoll maidir le cúram díreach a leagtar síos go sainráite sa cheathrú fomhír d’Airteagal 263 CFAE a chur i leataobh. Maidir leis an gcur chuige a lean an Chúirt Eorpach um Chearta an Duine, go sonrach, i bhfianaise an chirt chun triail chóir a fháil ( 7 ), sa bhreithiúnas in Verein Klimaseniorinnen Schweiz agus páirtithe eile v an Eilvéis ( 8 ), mheabhraigh an Chúirt Ghinearálta, cé go bhfuil na cearta bunúsacha a aithnítear in ECHR ina gcuid de dhlí an Aontais mar phrionsabail ghinearálta, nach ionstraim dlí é, go dtí go mbeidh an tAontas tar éis aontú dó, atá ionchorpraithe go foirmiúil i ndlíchóras an Aontais. Foráiltear le foráil den Chairt ( 9 ), go bhfuil an bhrí chéanna agus an raon feidhme céanna ag na cearta atá sa Chairt a fhreagraíonn do chearta arna ráthú le ECHR agus atá leagtha síos leis an gcoinbhinsiún sin, a fhéachann leis an gcomhsheasmhacht is gá a áirithiú idir an Chairt agus ECHR gan dochar a dhéanamh do neamhspleáchas dhlí an Aontais ná do neamhspleáchas Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh.

( 1 ) Cinneadh (AE) 2023/1786 ón gCoimisiún an 15 Meán Fómhair 2023 lena n-aisghairtear Cinneadh 2006/928/CE lena mbunaítear sásra comhair agus fíorúcháin ar dhul chun cinn sa Rómáin chun aghaidh a thabhairt ar thagarmharcanna sonracha i réimsí an athchóirithe bhreithiúnaigh agus an chomhraic i gcoinne an éillithe (IO 2023 L 229, lch. 94, ‘an cinneadh atá faoi chonspóid’).

( 2 ) Cinneadh 2006/928/CE ón gCoimisiún an 13 Nollaig 2006 lena mbunaítear sásra comhair agus fíorúcháin ar dhul chun cinn sa Rómáin chun aghaidh a thabhairt ar thagarmharcanna sonracha i réimsí an athchóirithe bhreithiúnaigh agus an chomhraic i gcoinne an éillithe (IO 2006 L 354, lch. 56, ‘SCF’).

( 3 ) Ceanglaítear leis an dá choinníoll charnacha a bhaineann le duine nádúrtha nó dlítheanach a bhfuil cúram díreach aige le beart is ábhar do chaingean le haghaidh neamhniú, ar an gcéad dul síos, nach mór don bheart atá i gceist éifeacht díreach a bheith aige ar staid dhlíthiúil an duine sin agus, ar an dara dul síos, nach mór dó aon lánrogha a fhágáil dóibh siúd atá freagrach as a chur chun feidhme.

( 4 ) Breithiúnas an 18 Bealtaine 2021, Asociaţia Forumul Judecătorilor din România agus páirtithe eile (C-83/19, C-127/19, C-195/19, C-291/19, C-355/19 agus C-397/19, EU:C:2021:393).

( 5 ) Breithiúnas an 5 Feabhra 1963, van Gend & Loos (26/62, EU:C:1963:1).

( 6 ) Airteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt’).

( 7 ) Airteagal 6(1) den Choinbhinsiún Eorpach chun Cearta an Duine agus Saoirsí Bunúsacha a Chosaint, a síníodh sa Róimh an 4 Samhain 1950 (‘ECHR’).

( 8 ) An Chúirt Eorpach um Chearta an Duine, an 9 Aibreán 2024, Verein Klimaseniorinnen Schweiz agus páirtithe eile v an Eilvéis (CE:ECHR:2024:0409JUD005360020). D’aithin an chúirt sin sa bhreithiúnas sin seasamh comhlachas chun imeachtaí a bunaíodh d’fhonn bearta éifeachtacha cosanta aeráide a chur chun cinn agus a chur chun feidhme a thionscnamh.

( 9 ) Airteagal 52(3) den Chairt.