Straitéis AE maidir le méadú breise (2014-15)

Déantar cur síos sa teachtaireacht seo ón gCoimisiún Eorpach ar straitéis an Aontais Eorpaigh (AE) maidir le méadú don tréimhse 2014-15. Tugtar tuairisc inti freisin ar an dul chun cinn atá déanta ag tíortha is iarrthóirí agus ag tíortha is iarrthóirí ionchasacha maidir le ballraíocht.

ACHTANNA GAOLMHARA

Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún: Straitéis maidir le Méadú agus na Príomhdhúshláin a bhaineann léi 2014-15 (COM(2014) 700 final an 8 Deireadh Fómhair 2014).

ACHOIMRE

Déantar cur síos sa teachtaireacht seo ón gCoimisiún Eorpach ar straitéis an Aontais Eorpaigh (AE) maidir le méadú don tréimhse 2014-15. Tugtar tuairisc inti freisin ar an dul chun cinn atá déanta ag tíortha is iarrthóirí agus ag tíortha is iarrthóirí ionchasacha maidir le ballraíocht.

PRÍOMHSHAINCHEISTEANNA

Cuireann beartas AE maidir le méadú le hathrú tábhachtach ó bhonn sna tíortha a bhfuil páirt á glacadh acu sa phróiseas aontachais. Chun na tíortha is iarrthóirí (ionchasacha) a ullmhú don bhallraíocht, tacaíonn AE le dul chun cinn maidir le hathchóirithe agus déanann sé faireachán air chun a chinntiú nach nglacfar le tír is iarrthóir in AE go dtí go mbeidh na ceanglais agus na coinníollacha riachtanacha ar fad comhlíonta aici (critéir Chóbanhávan go háirithe).

Ná tíortha lena mbaineann

• Na tíortha is iarrthóirí: Montainéagró, an tSeirbia, Poblacht Iar-Iúgslavach na Macadóine, an Albáin agus an Tuirc.
• Na tíortha is iarrthóirí ionchasacha: an Bhoisnia agus an Heirseagaivéin agus an Chosaiv*.

NB: chuir rialtas na hÍoslainne a chaibidlíocht aontachais ar feitheamh i mí na Bealtaine 2013.

Straitéis athchóirithe maidir le méadú AE

Cuirtear béim ach go háirithe sa straitéis AE maidir le méadú ar thrí “cholún” athchóirithe den phróiseas aontachais. Caithfear athchóirithe a chur i bhfeidhm sna réimsí sin chun go n-éireoidh leis na tíortha dul isteach in AE amach anseo:

• 1.

  smacht reachta ina ndírítear ar athchóiriú breithiúnach agus ar an gcomhrac i gcoinne na coireachta eagraithe agus na héillitheachta;

• 2.

  rialachas eacnamaíoch ina ndírítear ar an gcobhsaíocht fhioscach agus ar athchóirithe struchtúrtha chun iomaíochas agus fás a fheabhsú;

• 3.

  athchóiriú ar riarachán poiblí chun cur le cumais riaracháin na dtíortha.

Tuarascálacha maidir le dul chun cinn

Sa teachtaireacht tá sraith tuarascálacha speisialaithe ina dtugtar léargas ginearálta ar an dul chun cinn atá déanta ag na tíortha is iarrthóirí (ionchasacha) agus ar na hathchóirithe atá fós le cur i bhfeidhm:

• An Albáin: bronnadh an stádas tír is iarrthóir ar an Albáin i mí an Mheithimh 2014 ar shon na n-iarrachtaí athchóirithe agus an dul chun cinn a bhí déanta aici maidir le coinníollacha riachtanacha a chomhlíonadh. Caithfidh an Albáin cur leis na hathchóirithe agus iad a dhaingniú agus caithfidh sí dul i ngleic leis na dúshláin a bhaineann le lánpháirtíocht AE ar bhealach cuimsitheach inbhuanaithe. Caithfidh an rialtas agus an freasúra araon ábhair pholaitiúla a phlé go príomha sa pharlaimint.
• An Bhoisnia agus an Heirseagaivéin: níl aon dul chun cinn á dhéanamh ag an tír seo maidir le lánpháirtíocht AE. Caithfidh muintir na tíre labhair d’aonghuth chun dul i ngleic le hathchóirithe práinneacha socheacnamaíocha agus chun dul chun cinn a dhéanamh maidir lena clár oibre Eorpach.
• An Chosaiv: ba gharsprioc é i gcaidreamh AE leis an gCosaiv nuair a síníodh Comhaontú Cobhsaíochta agus Comhlachais léi i mí Iúil 2014. Caithfidh an Chosaiv príomhathchóirithe a chur i bhfeidhm anois, go háirithe maidir le smacht reachta.
• Montainéagró: tá dul chun cinn breise déanta ag an tír seo sa chaibidlíocht aontachais. Osclaíodh dhá chaibidil déag. Cuireadh tús le hathchóirithe maidir le smacht reachta a chur i bhfeidhm. Tá fíorthorthaí de dhíth anois, rud a bheidh an-tábhachtach chun luas foriomlán na caibidlíochta aontachais a leagadh amach.
• Poblacht Iar-Iúgslavach na Macadóine: níl aon dul chun cinn á dhéanamh maidir le haontachas AE i gcás na tíre seo. Tá beart de dhíth chun an chéim ar gcúl a tharla le déanaí a athrú, go háirithe maidir le saoirse cainte, le saoirse na meán agus le neamhspleáchas na mbreithiúna. Tá réiteach idirbheartaíochta comhinghlactha, maidir le saincheist an ainm, ag teastáil go géar. Ba cheart don rialtas agus don fhreasúra bearta a dhéanamh chun tús a chur arís le hidirphlé polaitíochta sa pharlaimint.
• An tSeirbia: cuireadh tús le caibidlíocht aontachais, rud arb crosbhealach é i gcaidreamh AE leis an tSeirbia. Caithfidh an tSeirbia dul chun cinn marthanach a dhéanamh anois maidir lena tosaíochtaí athchóirithe toisc go mbraithfidh luas na caibidlíochta ar an dul chun cinn a dhéanfar i bpríomhréimsí, go háirithe maidir le smacht reachta agus leis an bpróiseas normalúcháin leis an gCosaiv. Caithfear an t-idirphlé idir an dá thír a spreagadh chun dul i ngleic le saincheisteanna reatha agus chun tús a chur le céim nua sa phróiseas normalúcháin.
• An Tuirc: lean an Tuirc ar aghaidh le gealltanais áirithe athchóirithe a chur i bhfeidhm, amhail an pacáiste um dhaonlathú 2013. Rinneadh bearta freisin chun saincheist an mhionlaigh Choirdínigh a réiteach. Bhí cúis le cúraimí tromchúiseacha freisin, áfach, maidir le neamhspleáchas na mbreithiúna agus le cosaint saoirsí bunúsacha. Bheadh caibidlíocht aontachais inchreidte gníomhacha ina gcreat oiriúnach chun leas iomlán a bhaint as an gcaidreamh idir AE agus an Tuirc. Treochlár a bheadh ann d’athchóirithe sna príomhréimsí sin dá n-osclófaí caibidlíocht faoi na caibidlí ábhartha a bhaineann le smacht reachta agus le cearta bunúsacha.

Tá tuilleadh faisnéise le fáil ar láithreán Gréasáin na hArd-Stiúrthóireachta um Beartas Comharsanachta na hEorpa agus Caibidlíocht maidir le Méadú de chuid an Choimisiúin Eorpaigh.

*Tá an t-ainmniú seo gan dochar do sheasaimh ar stádas, agus tá sé ag teacht le UNSCR 1244 agus tuairim CBI ar dhearbhú neamhspleáchais na Cosaive.

Nuashonraithe 20.02.2015