Straitéis an Mhéadaithe 2013-14

Sa doiciméad seo, leagtar amach straitéis an Choimisiúin Eorpaigh 2014 maidir le méadú an Aontais Eorpaigh (AE) chun Ballstáit AE nua a chur san áireamh ann. Déantar athbhreithniú ann freisin ar an dul chun cinn atá á dhéanamh i gcaibidlíocht bhallraíochta le tíortha na mBalcán Thiar agus leis an Tuirc.

GNÍOMH

Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig an gCoimisiún Eorpach agus chuig an gComhairle: Straitéis agus Príomhdhúshláin an Mhéadaithe 2013-2014. [COM(2013) 700 final an 16.10.2013 - gan a bheith foilsithe san Iris Oifigiúil].

ACHOIMRE

Áirítear leis an teachtaireacht Straitéis agus Príomhdhúshláin an Mhéadaithe ón gCoimisiún Eorpach sraith tuarascálacha bliantúla níos mionsonraithe faoi na tíortha a bhfuil ballraíocht AE á plé acu i láthair na huaire agus faoi thíortha is iarrthóirí ionchasacha.

Breathnaítear sa teachtaireacht ar an dul chun cinn atá á dhéanamh sa chaibidlíocht bhallraíochta le ceithre thír is iarrthóirí: Montainéagró, Poblacht Iar-Iúgslavach na Macadóine, an tSeirbia agus an Tuirc. Déantar athbhreithniú inti freisin ar stádas thrí thír is iarrthóirí ionchasacha sna Balcáin: an Albáin, an Bhoisnia agus an Heirseagaivéin agus an Chosaiv (tá an t-ainmniú seo gan dochar do sheasaimh ar stádas, agus tá sé ag teacht le Rún ó Chomhairle na Náisiún Aontaithe 1244 agus le tuairim na Cúirte Breithiúnais Idirnáisiúnta (CBI) ar Dhearbhú Neamhspleáchais na Cosaive).

Cuireadh tuarascáil ghearr le chéile freisin faoin Íoslainn, a chinn a rialtas an chaibidlíocht a chur ar fionraí.

Dearbhaítear sa teachtaireacht an ábharthacht leanúnach a bhaineann le critéir Chóbanhávan (daonlathas, smacht reachta, meas ar chearta bunúsacha, agus geilleagar margaidh feidhmiúil) mar bhonn chun Ballstát AE a dhéanamh de thír.

Taispeántar sa teachtaireacht go bhfuil próiseas aontachais an Aontais Eorpaigh níos láidre agus níos cuimsithí anois ná mar a bhí sé roimhe seo agus cuirtear béim inti ar a thábhachtaí is atá sé dul i ngleic ar dtús leis na buntosca.

• Ní mór dul i ngleic sna tíortha le saincheisteanna amhail athchóiriú breithiúnach agus an comhrac i gcoinne na coireachta eagraithe agus an éillithe ag tús na caibidlíochta aontachais. Áirithítear ansin go mbíonn athchóirithe fréamhaithe go domhain agus nach féidir dul siar orthu tráth an aontachais.
• Tá institiúidí láidre daonlathacha tábhachtach freisin agus ní mór ról níos mó a bheith ag an tsochaí shibhialta; ní mór dul chun cinn breise a dhéanamh maidir le hathchóirithe toghcháin, parlaiminteacha agus riaracháin phoiblí.
• Ní mór iarracht bhreise a dhéanamh chun a áirithiú go mbíonn meas i ndáiríre ar phrionsabail na saoirse cainte agus ar chearta na ndaoine a bhaineann le mionlaigh, agus nach mbíonn na prionsabail agus na cearta sin coisricthe sa dlí amháin.
• Níl geilleagair mhargaidh lánfheidhme ag cuid de na tíortha seo agus, mar sin, leagtar amach sa teachtaireacht tograí chun rialachas eacnamaíoch na dtíortha a neartú: áirítear le tograí an Choimisiúin straitéisí náisiúnta um athchóiriú eacnamaíoch agus pleananna gníomhaíochta don bhainistíocht airgeadais phoiblí a thabhairt isteach.
• Ní mór athchóirithe margaidh a chur i bhfeidhm chun fás inbhuanaithe a áirithiú agus chun iomaíochas a fheabhsú. Ba cheart go gcabhródh na hathchóirithe sin le tíortha dul i ngleic leis na buntosca eacnamaíocha ar dtús agus critéir eacnamaíocha na ballraíochta a chomhlíonadh ina dhiaidh sin.

Tá buiséad EUR 11.7 billiún (praghsanna reatha) ag an Ionstraim um Chúnamh Réamhaontachais (IPA II) don tréimhse 2014-2020, agus féachtar léi tacú le tíortha ullmhú le haghaidh na ballraíochta. Buíochas le leithdháileadh na gcistí seo, cuirtear tosaíochtaí polaitiúla straitéis an mhéadaithe i bhfeidhm (dlíthe na dtíortha is iarrthóirí a chur ar chomhréim le dlíthe agus le caighdeáin AE, mar shampla).

Mar chríoch, moltar sa pháipéar gur cheart an stádas tír is iarrthóir a bhronnadh ar an Albáin ar an gcoinníoll go leanfar de dhul i ngleic leis an gcoireacht eagraithe agus le héilliú sa tír sin.

Tá faisnéis bhreise le fáil ar láithreán Gréasáin Ard-Stiúrthóireacht an Mhéadaithe de chuid an Choimisiúin Eorpaigh.

10.04.2014