Comhordú a dhéanamh ar cheannacháin gháis, tagarmharcanna praghais iontaofa agus malartuithe gáis thar theorainneacha

PRÍOMHPHOINTÍ

Mar gheall ar chogadh ionsaithe na Rúise, gan údar gan chúis, i gcoinne na hÚcráine agus laghdú na soláthairtí gáis nádúrtha ón Rúis go dtí na Ballstáit baintear an bonn de shlándáil soláthair AE. Mar gheall ar armáil sin an tsoláthair gáis agus ar chúbláil na margaí trí chur isteach d’aon ghnó ar shreabhadh an gháis tháinig méadú tobann ar na praghsanna fuinnimh san Aontas, rud a chuireanna geilleagar an Aontais i mbaol.

Is ionann an rialachán agus freagairt chomhordaithe ón Aontais maidir lena shaoránaigh agus a gheilleagar a chosaint trí spleáchas ar ghás na Rúise a laghdú agus praghsanna iomarcacha a ísliú.

An t–éileamh a chomhthiomsú agus ceannach comhpháirteach

Chun nach ndéanfaidh siad ceantáil ar a chéile agus chun giaráil níos fearr a bheith acu ar sholáthraithe gáis, tá na Ballstáit, mar aon le tíortha an Chomhphobail Fuinnimh, faoin rialachán, ábalta a gcuid riachtanas allmhairithe gáis a chur isteach chuig soláthraí seirbhíse arna fhostú ag an gCoimisiún Eorpach, a dhéanfaidh an méid seo a leanas ansin:

• an t–éileamh comhiomlánaithe a ríomh;
• tairiscintí a lorg ar na margaí domhanda do sholáthraithe chun freastal ar an éileamh iomlán; agus
• cearta chun rochtana ar sholáthar a leithdháileadh, ag cur san áireamh dáileadh comhréireach idir rannpháirtithe níos lú agus níos mó.

Maidir le cuideachtaí gáis agus cuideachtaí a ídíonn gás:

• ní mór dóibh úsáid a bhaint as an tseirbhís le haghaidh méideanna gáis arb ionann iad agus 15% dá gcuid oibleagáidí stórála líonta gáis faoi seach le haghaidh 2023 — iomlán de thart ar 13.5 milliún méadar ciúbach don Aontas – beidh an comhlánú os ceann an mhéid sin deonach ach beidh sé bunaithe ar an sásra céanna;
• féadfaidh siad a roghnú ansin gás a cheannach tríd an ardán ó sholáthraithe atá ábalta freastal ar an éileamh comhiomlánaithe;
• féadfaidh siad gnéithe de na conarthaí ceannaigh a chomhordú nó úsáid a bhaint as conarthaí ceannaigh comhpháirteacha, ar an gcoinníoll go gcomhlíonann siad dlí iomaíochta an Aontais Eorpaigh.

Tá gás na Rúise curtha as an áireamh as ceannach comhpháirteach.

Tagarmharcáil praghsanna gáis

Déanfaidh an Ghníomhaireacht um Chomhar idir Rialálaithe Fuinnimh tagarmharc praghsanna nua a fhorbairt chun praghsáil chobhsaí agus intuartha ar ghás nádúrtha leachtach a spreagadh faoin 31 Márta 2023.

Leagtar amach leis an rialachán, tríd an Údarás Eorpach um Urrúis agus Margaí (ESMA), sásra bainistíochta luaineachta ionlae¹ maidir le hidirbhearta an lae chéanna ar ionaid trádála ar a ndéantar díorthaigh tráchtearraí a bhaineann le fuinnimh a thrádáil, chun an méid seo a leanas a chosc:

• luaineacht iomarcach i bpraghsanna le linn lá trádála; agus
• luaineacht i bpraghsanna díorthach thar na huasteorainneacha agus na híosteorainneacha.

Dlúthpháirtíocht na mBallstát chun leanúnachas agus cosaint an tsoláthair leictreachais a áirithiú do thionscail riachtanacha agus do chustaiméirí atá faoi chosaint²

Leis na rialacha féadfaidh na Ballstáit an méid seo a leanas a dhéanamh:

• ídiú riachtanach gáis ó thaobh breosla de a laghdú (amhail téamh lasmuigh nó linnte snámha cónaithe téite), chun gás a sholáthar do sheirbhísí riachtanacha agus do thionscail;
• an méid is ídiú gáis neamhriachtanach ann a shainiú;
• dlúthpháirtíocht a iarraidh ó Bhallstáit eile i gcás nach bhfuil siad ábalta na méideanna criticiúla gáis a theastaíonn dá gcóras leictreachais a fháil;
• eisceachtaí ar na rialacha sin a shoiléiriú, mar shampla, do chustaiméirí atá faoi chosaint leis an dlúthpháirtíocht³ (teaghlaigh agus seirbhísí sóisialta áirithe), soláthairtí gáis le haghaidh leictreachais a theastaíonn chun gás a tháirgeadh agus a iompar, bonneagar criticiúil áirithe, agus suiteálacha atá ríthábhachtach chun seirbhísí míleata, slándála náisiúnta agus cabhrach daonnúla a fheidhmiú;
• custaiméirí faoi chosaint a chosaint (amhail téamh tí laistigh, scoileanna agus ospidéil) i ngach cás; agus
• soláthairtí gáis a chomhroinnt i gcás fíor–éigeandála.

Leagtar síos iontu chomh maith rialacha réamhshocraithe maidir le dlúthpháirtíocht a sholáthar do Bhallstáit eile i gcás éigeandála faoi Rialachán (AE) 2017/1938 (féach an achoimre) murar aontaigh na Ballstáit lena mbaineann ar shocruithe dá leithéid.