(1)

Le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2018/2019 ón gCoimisiún (2), bunaítear, ar bhonn réamh-mheasúnú riosca, liosta plandaí, táirgí plandaí agus réad eile a mbaineann ardriosca leo.

(2)

Tar éis réamh-mheasúnú a dhéanamh, cuireadh 34 ghéineas agus speiceas amháin de phlandaí le haghaidh plandú de thionscnamh tríú tíortha ar an liosta a leagtar amach san Iarscríbhinn a ghabhann le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2018/2019 go sealadach mar phlandaí a mbaineann ardriosca leo. Tá an géineas Berberis L. ar an liosta sin.

(3)

Le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2020/1213 ón gCoimisiún (3) leagtar amach na bearta fíteashláintíochta i dtaca le plandaí, táirgí plandaí agus réada áirithe eile a baineadh den Iarscríbhinn a ghabhann le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2018/2019 a thabhairt isteach san Aontas, ach nach ndearnadh measúnú iomlán go fóill ar na rioscaí fíteashláintíochta a bhaineann leo. Déantar an méid sin toisc nach gcuimsítear go fóill sa liosta lotnaidí coraintín de chuid an Aontais i Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/2072 ón gCoimisiún (4) ceann de na lotnaidí nó níos mó ná sin a bhfuil na plandaí sin mar óstaigh acu, ach d’fhéadfadh na lotnaidí sin na coinníollacha a chomhlíonadh chun go gcuimseofaí iad sa liosta sin tar éis measúnú riosca iomlán breise.

(4)

An 20 Deireadh Fómhair 2023, chuir an Ríocht Aontaithe (5) iarraidh faoi bhráid an Choimisiúin maidir le plandaí Berberis thunbergii le haghaidh plandú atá suas le 3 bliana d’aois, iad fréamhlom agus nach mó ná 40 mm an trastomhas acu ag bonn an ghais, agus plandaí Berberis thunbergii le haghaidh plandú atá suas le 4 bliana d’aois, iad i ndamhnaí fáis agus nach mó ná 40 mm an trastomhas acu ag bonn an ghais, de thionscnamh na Ríochta Aontaithe (‘na plandaí ábhartha’), a onnmhairiú chuig an Aontas. Cuireadh na sainchomhaid theicniúla ábhartha isteach leis an iarraidh sin.

(5)

An 22 Bealtaine 2025 ghlac an tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia (‘an tÚdarás’) tuairim eolaíoch maidir le measúnú riosca na bplandaí ábhartha (6). Shainaithin an tÚdarás Bemisia tabaci (daonraí Eorpacha), Phytophthora kernoviae agus Phytophthora ramorum (aonraígh nach aonraígh de chuid an Aontais iad) mar lotnaidí atá ábhartha do na plandaí sin, rinne sé meastóireacht ar na bearta maolaithe riosca a thuairiscítear sna sainchomhaid theicniúla agus rinne sé meastachán ar an dóchúlacht go mbeadh na plandaí ábhartha saor ó na lotnaidí sin.

(6)

Liostaítear Bemisia tabaci (daonraí Eorpacha) mar lotnaid choraintín de chuid criosanna cosanta in Iarscríbhinn III a ghabhann le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/2072 agus liostaítear Phytophthora ramorum (aonraígh nach aonraígh de chuid an Aontais iad) mar lotnaid choraintín de chuid an Aontais in Iarscríbhinn II a ghabhann leis an Rialachán Cur Chun Feidhme sin.

(7)

Níl Phytophthora kernoviae ar an liosta de lotnaidí coraintín de chuid an Aontais go fóill. Ní mór measúnú riosca lotnaide iomlán a chur ar fáil chun a chinneadh an bhfuil an lotnaid le liostú in Iarscríbhinn II a ghabhann le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/2072 agus an bhfuil na plandaí ábhartha de thionscnamh na Ríochta Aontaithe, chomh maith leis na ceanglais shonracha ábhartha, le liostú in Iarscríbhinn VII a ghabhann leis an Rialachán Cur Chun Feidhme sin mar thoradh air sin.

(8)

Ar bhonn na tuairime ón Údarás, meastar go laghdaítear an riosca fíteashláintíochta a bhaineann leis na plandaí lena mbaineann a bheith á dtabhairt isteach i gcríoch an Aontais go dtí leibhéal inghlactha, ar choinníoll go gcuirtear bearta iomchuí i bhfeidhm chun aghaidh a thabhairt ar riosca na lotnaidí a bhaineann leis na plandaí sin. Dá thoradh sin, plandaí Berberis thunbergii plandú atá suas le 3 bliana d’aois, iad fréamhlom agus nach mó ná 40 mm an trastomhas acu ag bonn an ghais, agus plandaí Berberis thunbergii le haghaidh plandú atá suas le 4 bliana d’aois, iad i ndamhnaí fáis agus nach mó ná 40 mm an trastomhas acu ag bonn an ghais, de thionscnamh na Ríochta Aontaithe, níor cheart iad a mheas mar phlandaí ardriosca a thuilleadh. Dá bhrí sin, ba cheart iad a bhaint den liosta plandaí, táirgí plandaí agus réad eile a mbaineann ardriosca leo a leagtar amach san Iarscríbhinn a ghabhann le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2018/2019.

(9)

Dá bhrí sin, ba cheart Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2018/2019 a leasú dá réir.

(10)

Na bearta a thuairiscíonn an Ríocht Aontaithe sna sainchomhaid, meastar go bhfuil siad leordhóthanach chun an riosca a eascraíonn as na plandaí ábhartha a bheith á dtabhairt isteach i gcríoch an Aontais a laghdú go dtí leibhéal inghlactha. Dá bhrí sin, ba cheart na bearta sin a ghlacadh mar cheanglais allmhairiúcháin fíteashláintíochta chun cosaint fíteashláintíochta chríoch an Aontais a áirithiú.

(11)

Le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2025/1088 ón gCoimisiún (7), leasaíodh Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2018/2019 a mhéid a bhaineann le plandaí áirithe Alnus cordata, Alnus glutinosa agus Alnus incana le haghaidh plandú ar de thionscnamh na Ríochta Aontaithe iad, agus leasaíodh Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2020/1213 a mhéid a bhaineann leis na bearta fíteashláintíochta chun na plandaí sin le haghaidh plandú a thabhairt isteach i gcríoch an Aontais.

(12)

Leis an leasú sin, san Iarscríbhinn a ghabhann le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2020/1213, Alnus Mill. seachas beangán nódaithe as Alnus cordata, Alnus glutinosa agus Alnus incana atá suas le 2 bhliain d’aois, nach mó ná 12 mm an trastomhas acu, de thionscnamh na Ríochta Aontaithe agus plandaí Alnus cordata, Alnus glutinosa agus Alnus incana atá suas le 7 mbliana d’aois le haghaidh plandú, nach mó ná 40 mm an trastomhas acu ag bonn an ghais, agus atá de thionscnamh na Ríochta Aontaithe, liostaíodh iad go hearráideach mar phlandaí faoi réir beart a mbaineann le Phytophthora siskiyouensis.

(13)

Dá bhrí sin, ba cheart foclaíocht an leasaithe ar an liosta a cheartú ionas nach gcumhdófar ach beangán nódaithe as Alnus cordata, Alnus glutinosa agus Alnus incana atá suas le 2 bhliain d’aois, nach mó ná 12 mm an trastomhas acu, de thionscnamh na Ríochta Aontaithe agus plandaí Alnus cordata, Alnus glutinosa agus Alnus incana suas le 7 mbliana d’aois le haghaidh plandú, nach mó ná 40 mm an trastomhas acu ag bonn an ghais, agus atá de thionscnamh na Ríochta Aontaithe, mar phlandaí faoi réir beart a mbaineann le Phytophthora siskiyouensis, ós rud é go raibh na plandaí sin faoi réir an tsainchomhaid ábhartha arna chur isteach ag an Ríocht Aontaithe.

(14)

I Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2020/1213, áiríodh an iontráil a bhaineann le Cornus alba agus Cornus sanguinea de thionscnamh na Ríochta Aontaithe go hearráideach roimh an iontráil a bhaineann le Alnus cordata, Alnus glutinosa agus Alnus incana de thionscnamh na Ríochta Aontaithe agus, dá bhrí sin, níl sí san ord aibítre ceart. Dá bhrí sin, ba cheart an iontráil a bhaineann le Cornus alba agus Cornus sanguinea de thionscnamh na Ríochta Aontaithe a bhogadh i ndiaidh na hiontrála a bhaineann le Alnus cordata, Alnus glutinosa agus Alnus incana, de thionscnamh na Ríochta Aontaithe.

(15)

Dá bhrí sin, ba cheart Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2020/1213 a leasú dá réir.

(16)

Tá na bearta dá bhforáiltear sa Rialachán seo i gcomhréir leis an tuairim ón mBuanchoiste um Plandaí, Ainmhithe, Bia agus Beatha,