AN COIMISIÚN EORPACH
An Bhruiséil,16.1.2023
COM(2023) 24 final
IARSCRÍBHINN
a ghabhann leis an
TUARASCÁIL ÓN gCOIMISIÚN CHUIG PARLAIMINT NA hEORPA, CHUIG AN gCOMHAIRLE, CHUIG AN gCOISTE EACNAMAÍOCH AGUS SÓISIALTA AGUS CHUIG COISTE NA RÉIGIÚN
Tuarascáil ar dhul chun cinn Bauhaus Eorpach Nua
Bauhaus Eorpach Nua
Compás
An Bauhaus Eorpach Nua
Cumasaíonn an tionscnamh Bauhaus Eorpach Nua (NEB) aistriú glas ár sochaithe agus ár ngeilleagair. Iarrann sé ar na hEorpaigh go léir todhchaí inbhuanaithe agus ionchuimsitheach a shamhlú agus a thógáil le chéile atá álainn dár súile, dár n‑intinní agus dár n‑anamacha. Tá sé mar aidhm aige earnálacha éagsúla an gheilleagair a athrú ó bhonn, go háirithe an timpeallacht thógtha, chun go rannchuideoidh siad lenár spriocanna aeráide agus le feabhas a chur ar cháilíocht saoil gach saoránach.
Gníomhaíonn an Bauhaus Eorpach Nua gníomhaithe éagsúla ar leibhéil éagsúla, ó chuideachtaí móra go tionscnaimh ó na saoránaigh, ó rialtais náisiúnta go comhairlí cathrach. Is tionscadal dóchais agus peirspictíochtaí é a thugann gné chultúrtha agus chruthaitheach don Chomhaontú Glas – an Clár Oibre Eorpach um an Aeráid – chun nuálaíocht, teicneolaíocht agus geilleagar inbhuanaithe a fheabhsú. Léiríonn an tionscnamh na buntáistí a bhaineann leis an aistriú comhshaoil trí eispéiris inláimhsithe ag an leibhéal áitiúil. Tugann sé spás le haghaidh cruthaithe agus turgnaimh bunaithe ar:
·aeistéitic, cáilíocht taithí agus stíl, thar fheidhmiúlacht;
·inbhuanaitheacht, idir spriocanna aeráide, ciorclaíocht, truailliú nialasach, agus bithéagsúlacht;
·cuimsiú, idir éagsúlacht agus comhionannas do chách a urramú, agus inrochtaineacht agus inacmhainneacht a chinntiú.
Álainn, Inbhuanaithe, Cuimsitheach
Chun spriocanna an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip agus an t‑aistriú i dtreo sochaí inbhuanaithe a bhaint amach, ní mór athrú bunúsach a dhéanamh ar roinnt mhaith leibhéal.
Ní féidir inbhuanaitheacht a bhaint amach ach trí iarracht chomhchoiteann ó roinnt mhaith gníomhaithe.
Ar leibhéal na sochaí, ní tharlóidh nuálaíochtaí comhshaoil ach amháin nuair a dhéantar athruithe ar an gcreat eacnamaíoch nó ar an gcaidreamh cumhachta. Caithfidh athruithe níos doimhne a thugann aghaidh ar iompraíochtaí, ar cruinneshamhlacha agus ar pharaidímí tacú leis an athrú teicneolaíochta.
Ar leibhéal an duine aonair, braitheann inbhuanaitheacht go criticiúil ar chomhbhá, ionbhá, aontacht, cruthaitheacht, agus an cumas chun athruithe ó bhonn a dhéanamh. Fáilteoidh daoine roimh athrú nó cuirfidh siad athrú chun cinn nuair a fheiceann siad é. Tá cáilíocht ár dtimpeallachtaí maireachtála fíor‑riachtanach, agus tá ról lárnach ag ealaín agus cultúr chun í a fheabhsú. Dá bhrí sin, cuirimid leis na creataí atá ann cheana féin amhail an Córas Cáilíochta Baukultur Davos.
Ó dhóchas go huaillmhianta
Chun todhchaí inmharthana a thógáil le chéile, ní mór dúinn ár ndóchas a iompú ina uaillmhianta soiléire agus
conairí comhleanúnacha a leagan amach chun iad a bhaint amach. Ina Theachtaireacht don bhliain 2021 maidir leis an Bauhaus Eorpach Nua, d’fhógair an Coimisiún Eorpach na huirlisí forbartha chun a shainaithint conas is féidir luachanna agus prionsabail an tionscnaimh a aistriú ina dtionscadail nithiúla. Cuirfidh an straitéis lipéadaithe NEB, tionscadal saotharlainne NEB faoi stiúir an Choimisiúin, an gealltanas seo i gcrích trí shraith ionstraimí a sholáthar chun cáilíocht a shainaithint, a shaintréithiú agus a mheasúnú i ndáil leis an mBauhaus Eorpach Nua. Oibreoidh an straitéis lipéadaithe NEB ar dhá leibhéal dhifriúla ach idirnasctha: an Compás NEB agus na huirlisí (féin)mheasúnúcháin NEB.
·Leagann an Compás amach na príomhthréithe do thionscadail eiseamláireacha NEB. Is féidir é a chur i bhfeidhm ar raon leathan típeolaíochtaí: foirgnimh, táirgí, seirbhísí, múnlaí oideachais, etc. Léiríonn sé freisin treoracha féideartha don athrú, le trí leibhéal uaillmhéine atá ag dul i méid, chun tacú le déantóirí (cinntí agus tionscadail) ag an gcéim is luaithe dá ngníomhaíochtaí.
·Cuirfidh na huirlisí (féin)mheasúnúcháin gráinneacht leis an gcreat seo ansin agus tabharfar isteach liostaí sonracha de chritéir intomhaiste do chineálacha sonracha tionscadal.
Dá bhrí sin, is é an doiciméad Compás seo an chéad chéim chun cuidiú le déantóirí cinntí/tionscadail breathnú ar a dtionscadal ó uillinneacha iolracha agus a shainaithint conas a bhféadfaí a n‑uaillmhianta NEB a neartú.
Cad é an Compás?
Is creat treorach é an Compás Bauhaus Eorpach Nua do dhéantóirí cinntí agus tionscadail ar mian leo prionsabail agus critéir NEB a chur i bhfeidhm ina gcuid gníomhaíochtaí. Molann an Compás treoracha chun tionscadail NEB a fhorbairt agus leagann sé an bonn le haghaidh uirlisí measúnúcháin níos mionsonraithe.
Tugann an Compás NEB tuairisc ar thrí chroíluach an tionscnaimh agus rianaíonn sé an chonair le go mbeidh tionscadal ina ‘NEB’ i ndáiríre. Chun é seo a bhaint amach, leagann an Compás amach trí phrionsabal oibre a fheidhmíonn ar fud an chórais luachanna.
Ar dhóigh níos sonraí, fónann an Compás chun:
·an méid atá i gceist le hálainn, inbhuanaithe agus cuimsitheach a léiriú, ag trí leibhéal uaillmhéine;
·na trí chroíphrionsabal a shainmhíníonn bealach oibre NEB a leathnú: próiseas rannpháirtíochta, rannpháirtíocht il‑leibhéil agus cur chuige trasdisciplíneach;
·díriú ar chumas na dtionscadal NEB chun físeanna agus próisis nua a thástáil agus a chur chun cinn, le fís fhadtéarmach;
·a bheith oscailte d’éabhlóid i gcomhréir le nádúr turgnamhach an tionscnaimh, cé go bhfuil sé bunaithe ar theoiricí agus ar mhúnlaí atá ann cheana;
·go ndéanfaí é a thástáil trí idirghníomhú leis an bpobal NEB. Ón tús, tá NEB tiomanta d’fhoghlaim ó thaithí agus d’fheabhsú le himeacht ama.
·ní chuirtear an Compás in ionad na gcritéar maidir le glaonna ar chistiú.
Conas a oibríonn an Compás?
I gcás gach luacha agus gach prionsabal oibre, léiríonn an Compás NEB trí leibhéal uaillmhéine, chun dearadh tionscadail a spreagadh agus a threorú óna chéad chéimeanna. Déanann sé é seo go príomha trí cheisteanna agus samplaí. Féachann an Compás le creat tagartha inoibrithe agus soiléir a chruthú, agus idirdhealú á dhéanamh idir dianiarrachtaí a bhfuil agus nach bhfuil mórán uaillmhéine ag baint leo. Is féidir le haon déantóir cinntí agus tionscadail a chuid uaillmhianta NEB a thástáil leis na samplaí tionscadail agus na ceisteanna treorach mar ábhar tagartha.
Leagann an chéad leibhéal uaillmhéine amach an bhunlíne. Anseo, leagann an Compás amach na bunghnéithe de thionscadal Bauhaus Eorpach Nua. Ní féidir a mhaíomh go bhfuil cuma NEB ar thionscadal ach amháin sa chás go mbaintear an leibhéal seo amach. Tógann an dara agus an tríú leibhéal ar na sainmhínithe tosaigh, á leathnú le mianta méadaitheacha. Dá airde an uaillmhian, is amhlaidh is mó nasc agus forluí a bheidh ann idir luachanna agus prionsabail oibre an tionscadail.
Léiríonn na leibhéil uaillmhéine is airde cén staid deiridh idéalach atá ag baint le luach nó prionsabal. Beidh a mheascán sonrach uaillmhianta ag gach tionscadal, ag brath ar an gcomhthéacs agus ar na hacmhainní a bheidh ar fáil.
Forbraíodh ceisteanna treorach do gach leibhéal uaillmhéine de gach luach agus prionsabal. Ní oibríonn cuid acu ach ag tús tionscadail; is féidir an chuid is mó díobh a chur i bhfeidhm freisin ar thionscadail atá á bhforbairt cheana féin nó fiú atá curtha i gcrích. Ag brath ar nádúr an tionscadail, d’fhéadfaí ceisteanna eile a chur leis, bunaithe ar an tuairisc ar na luachanna agus na prionsabail. I gcás na gceisteanna go léir, níor cheart go mbeadh freagra dearfach nó diúltach amháin, ach is cuireadh iad chun smaoineamh ar conas an uaillmhian a chomhlíonadh.
Cumhacht na samplaí
Chun cabhrú le tuiscint ar na leibhéil éagsúla, tá píosa tionscadail eiseamláireach ag gabháil le gach tuairisc ar uaillmhian, ó iomaitheoirí ceannais na nduaiseanna NEB nó ó thairbhithe glaonna NEB tiomnaithe eile. Roghnaítear na sleachta téacsanna seo mar is fearr a léiríonn siad cur i bhfeidhm praiticiúil leibhéal áirithe uaillmhéine de luach nó de phrionsabal. Ina theannta sin, déantar anailís ar shé thionscadal ar gach luach agus prionsabal oibre chun a thaispeáint conas is féidir an Compás a chur i bhfeidhm ar thionscadal. Cosúil leis an tionscnamh Bauhaus Eorpach Nua, baineann an Compás seo le roinnt uirlisí beartais agus reachtaíochta freisin. Is féidir leat forbhreathnú ar na tagairtí seo a fháil ag deireadh an doiciméid, chomh maith le liosta de na foinsí eolaíocha a úsáideadh chun teacht ar an bhforbhreathnú córasach ar leibhéil uaillmhéine.
Lánpháirtiú na luachanna agus na bprionsabal
Níl na luachanna agus na prionsabail go léir nua amhlaidh, ach tá an uaillmhian ag NEB go ndéanfaí na sé cinn a chomhtháthú i dtionscadail NEB – ag an mbunleibhéal ar a laghad.
Áiríonn na leibhéil uaillmhianta is airde i ngach luach agus prionsabal an focal ‘claochlú’ i gcónaí. I gcás an luacha ‘inbhuanaitheacht’, is athrú ó bhonn é i dtreo athghiniúna agus caidreamh dearfach nua a chruthú leis an dúlra. I gcás an luacha ‘álainn’, baineann sé le heispéiris bhríocha a oibríonn i dtreo ‘sinn’ níos leithne, agus i gcás ‘cuimsitheach’, oibrímid i dtreo briseadh le héagóracha idir áitiúil agus domhanda agus múnlaí sóisialta atá imithe i léig.
Tugann na prionsabail oibre treoraíocht ar an gcaoi a gcuirtear tionscadail chlaochlaitheacha chun feidhme. Tugann tionscadail a bhfuil an uaillmhian is airde acu maidir le próisis rannpháirtíochta an chumhacht do phobail cinntí a dhéanamh agus iad féin a rialú. Glacann tionscnaimh thrasdisciplíneacha cur chuige comhoibríoch i leith cruthú eolais idir sealbhóirí eolais áitiúla, traidisiúnta agus acadúla. Téann siad i mbun rannpháirtíochta il‑leibhéil agus nascann siad straitéisí áit‑bhunaithe áitiúla le líonra domhanda gníomhaithe agus tionchar domhanda níos leithne na dtionscnamh á mheas acu.
Tá an Compás struchtúrtha sa chaoi is go gciallaíonn comhcheangal na leibhéil is airde uaillmhéine de gach luach agus prionsabal go gcuirfear tús le claochlú domhain ar an gcaoi a n‑eagraímid ár sochaithe. Níl aon chomhbhabhtáil féideartha idir na luachanna agus na prionsabail éagsúla (ceann amháin nó an ceann eile). Ina ionad sin, treisíonn siad a chéile i dtreo bealach maireachtála nua a chomhtháthaíonn gach gné. D’fhéadfadh impleachtaí a bheith aige seo le haghaidh múnlaí eacnamaíocha, struchtúr rialaithe, agus meon – a dtugtar aghaidh orthu i roinnt mhaith tionscadal.
Is ionann é seo agus athrú ó bhonn ó chleachtais agus meoin eastóscacha, thruaillithe agus dúshaothraithe i dtreo athaireagán comhchoiteann a dhéanamh ar shochaí chóir do chách a bhfuil meas aici ar ár dteorainneacha pláinéadacha. Agus aghaidh á tabhairt ar an ngéarchéim aeráide, ar chaillteanas bithéagsúlachta, ar éagothroime domhanda atá ag méadú, ar choinbhleachtaí agus ar chogaí, a dhéanann difear diúltach do na daoine is leochailí inár sochaithe, ní mór géarchéimeanna iolracha agus idirnasctha a réiteach láithreach. Treoraíonn an Compás muid i dtreo conaire claochlaithe inmhianaithe agus dearfach ina ndéanann na trí luach – inbhuanaithe, cuimsitheach agus álainn – a chéile a neartú chun slí mhaireachtála nua a thógáil.
Tháinig roinnt mhaith tionscnamh a roinneadh le 2 bhliain anuas ar bhealaí nua ní hamháin chun a dtionscadal a athrú, ach freisin na heagraíochtaí agus na comhpháirtithe timpeall orthu – agus i gcásanna áirithe fiú an tsochaí i gcoitinne. Trí bhealaí nua a aimsiú le baincéireacht a dhéanamh lena dtabharfaí meas do na daoine is mó a bhfuil gá acu leis. Trí thionscadail sluachistithe a eagrú a threisítear go fírinneach ón mbun aníos. Trí réitigh nádúr‑bhunaithe a aimsiú a fhágann go mbeidh struchtúr cathrach níos athléimní.
Nó trí bhreathnú ar a bhfuil luachmhar ar bhealach nua.
Spreagann an Compás bealach chun cinn ionas gur féidir linn luachanna agus prionsabail an Bauhaus Eorpaigh Nua a thabhairt chun beatha trí chlaochlú álainn inbhuanaithe a mhúnlú, claochlú a thabharfaidh daoine agus pobail le chéile.
Álainn
Cad is áilleacht ann ó thaobh seirbhíse, ardán ar líne, sráide nó deilbhe de?
Tá ról mór ag ealaín agus cultúr ina n‑éagsúlacht uile chun áilleacht agus brí a chur lenár saol. Leagann an Compás amach trí uaillmhian charnacha le haghaidh tionscadail álainn: chun cáilíochtaí comhthéacs ar leith a (ath)ghníomhachtú agus ag an am céanna ag cur lenár bhfolláine coirp agus meabhrach; chun áiteanna agus daoine éagsúla a nascadh agus mothú muintearais a chothú trí eispéiris chomhchoiteanna bhríocha; agus luachanna cultúrtha agus sóisialta marthanacha nua a chomhtháthú tríd an gcruthú.
Taobh amuigh de roghanna pearsanta, cuireann an Bauhaus Eorpach Nua próiseas cruthaitheach tionscadail i gcroílár an rud a dhéanann go hálainn é. Tagann tionscadal álainn chun cinn nuair a infheistíonn na húdair íogaireacht, intleacht agus inniúlachtaí comhchoiteanna chun eispéireas dearfach agus saibhrithe a chruthú do dhaoine, lasmuigh den fheidhmiúlacht. Spreagann tionscadal atá fíor‑aireach dá chomhthéacs agus dá úsáideoirí cúram frithpháirteach agus is féidir leis a bheith ina thiománaí cumhachtach don athrú.
Álainn
UAILLMHIAN I: gníomhachtaigh
Athghníomhachtú comhthéacs • Eispéireas céadfach • Aeistéitic
Cuireann tionscadal álainn feabhas ar fholláine fhisiceach agus mheabhrach daoine aonair trí bhreithniú a dhéanamh ar a gcuid céadfaí agus mothúcháin, sa bhreis ar a gcuid riachtanas. Gníomhachtaíonn sé cáilíochtaí cultúrtha, sóisialta agus nádúrtha áite chun eispéiris uathúla dhearfacha a chruthú. Cothaíonn an tionscadal feasacht ar áit agus ar oidhreacht ina cuid éagsúlachta go léir, agus ag an am céanna glacann sé lena aeistéitic féin.
SAMPLA
Cén chaoi ar cheart don ailtireacht freagairt do thírdhreach a bhfuil fuinneamh ollmhór aeistéitiúil aige agus atá thar a bheith álainn? Cuireadh uaimheanna Caño de Hierro [an Spáinn] faoi fhothracha agus faoi chasarnach ar feadh na deicheanna de bhlianta. Tá an tionscadal in Caño de Hierro mar chuid d’oibríocht a bhfuil sé mar aidhm aige oidhreacht Hornachuelos a aisghabháil dá chomharsana agus saibhreas ollmhór nádúrtha, stairiúil agus ailtireachta an bhaile a chur in iúl. Beartaítear promanáid do choisithe. Atáirgeann an fhoirmeánacht de ghiolcach nádúrtha a úsáidtear neamhrialtacht na bpluaiseanna. Comhchuibhíonn an dath le dath na gcarraigeacha.
CEISTEANNA TREORACH FÉIDEARTHA:
·An measann an tionscadal compord na n‑úsáideoirí (e.g. i dtéarmaí ábhar, solais, aeir, torainn)? Conas a dhéanann sé é a chomhtháthú?
·An ndéanann an tionscadal aireachtálacha céadfacha (amhairc, fuaime, tadhlach, agus boltanach) agus íogaireacht mhothúchánach a mheas? Cén eispéireas a thairgeann sé?
·An léiríonn sé saintréithe réigiúnacha/áitiúla agus an mbaineann sé úsáid as ábhair agus scileanna áitiúla? Cén chaoi?
·An ndéanann an tionscadal a roghanna aeistéitiúla féin (e.g. i dtéarmaí comhdhéanamh, dathanna, cothromaíochta, nó comhoiriúnacht ábhair)? Cén chaoi?
_______________________________________
UAILLMHIAN II: ceangal a dhéanamh
Ceangal thar chomhthéacsanna • Eispéireas comhchoiteann • Mothú muintearais
Feabhsaíonn tionscadal álainn deiseanna le haghaidh idirghníomhaíochtaí sóisialta bríocha agus eispéiris chomhchoiteanna. Treisíonn sé mothú muintearais agus saibhríonn sé saolta trí áiteanna agus daoine éagsúla a nascadh. Cothaíonn na ceangail nua a thagann chun cinn tríd an tionscadal oscailteacht agus cúram frithpháirteach.
SAMPLA
Is tionscadal é an Músaem Ilchéadfach [an Ísiltír] atá ag an gcomhéadan idir taighde agus ailtireacht. Déanann an tionscadal próisis ailtireachta a nuáil go sóisialta trí mhodh comhdhearaidh a fhorbairt a théann i mbun rannpháirtíochta le daoine faoi mhíchumas agus ailtirí le chéile i ndianiarracht chruthaitheach. Is é an toradh ná spás mealltach a tharraingíonn cuairteoir an mhúsaeim isteach trí na céadfaí go léir (fuaim, tadhaill, boladh, fís, gluaisne), ag tabhairt léiriú ailtireachta ar chuimsiú agus idirphlé, ag soláthar bealach nua chun eispéireas a fháil ar chuairt ar mhúsaem.
CEISTEANNA TREORACH FÉIDEARTHA
·An soláthraíonn an tionscadal spásanna tarraingteacha compordacha a thugann daoine le chéile i suíomhanna éagsúla? Cén chaoi?
·An gcothaíonn an tionscadal muintearas do dhaoine le cúlraí agus dearcthaí éagsúla? Conas a neartaíonn sé an muintearas sin?
·An dtugann an tionscadal deiseanna chun foghlaim faoi smaointe, áiteanna nó daoine nua? Cén chaoi?
·An bhfuil an tionscadal idirghníomhach? An dtugtar deiseanna le haghaidh teagmhálacha nó fionnachtana leis? Cén chaoi ar féidir le rannpháirtithe idirghníomhú leis an tionscadal?
_______________________________________
UAILLMHIAN III: comhtháthú
Cruthú a chumasú • Athstruchtúrú luachanna • Gluaiseacht fhadtréimhseach
Le tionscadal álainn cumasaítear cruthú, chomh maith le hathcheapadh comhchoiteann na n‑áiteanna, na stíleanna maireachtála agus na bpobal a dtagaimid leo. Comhtháthaítear luachanna cultúrtha agus sóisialta nua leis, go háirithe trí eispéireas bríoch de ‘muid féin’ níos leithne (lena n‑áirítear an domhan neamhdhaonna). Ach é sin á dhéanamh, táthar ag súil le claochluithe amach anseo a réamh‑mheas, agus féadfar gluaiseacht fhadtréimhseach a chruthú.
SAMPLA
Is foirm nuálach ailtireachta inbhuanaithe é Baubotanik [an Ghearmáin] lena gcuirtear crainn bheo atá ag fás in ionad ábhair thógála theicniúla go páirteach. Leanann struchtúir Baubotanik ag forbairt ar feadh a saolré. Comh‑éabhlóidíonn siad leis an nádúr agus sáraíonn siad an déscaradh idir an timpeallacht thógtha agus an timpeallacht bheo. Tuigtear cúram agus cothabháil anseo mar phróiseas cruthaitheach agus comhoibríoch lena múnlaítear forbairt sa todhchaí. Leis an idirghníomhú sin idir gníomhaíocht dhaonna agus fás plandaí neartaítear an muintearas idir dhaoine agus déantar ceiliúradh ar aeistéitic – radhairc, bolaithe, fuaimeanna agus mothú – an nádúir.
CEISTEANNA TREORACH FÉIDEARTHA
·An féidir leis na rannpháirtithe a ndóigh bheatha a cheistiú agus a athshamhlú tríd an tionscadal? Cén chaoi ar féidir leo a leithéid a dhéanamh?
·An ngintear nósanna sásúla nua leis an tionscadal? Céard iad na nósanna sin, agus cén chaoi a dtagann siad chun cinn?
·An bhfuil machnamh ar na riachtanais a bheidh ag úsáideoirí an tionscadail sa todhchaí? Cén chaoi a bhféadfaí dul i ngleic leis an smaointeoireacht fhadtéarmach seo sa tionscadal?
·An bhfuil éifeacht chlaochlaitheach dhearfach ag an tionscadal ar shaol na rannpháirtithe? Cén chaoi a n‑athraítear saolta leis?
Inbhuanaithe
Le Compás NEB cuirtear an bhéim ar na spriocanna deiridh atá le baint amach (na huaillmhianta), agus ar an ngné den inbhuanaitheacht a bhaineann leis an gcomhshaol, toisc go dtugtar aghaidh ar an ngné shóisialta freisin leis an tríú luach NEB – Cuimsitheach.
Dá bhrí sin, leis an gCompás coimeádtar an sainmhíniú a úsáidtear i gcreat Eorpach GreenComp, –is é sin: ‘Ciallaíonn inbhuaine tosaíocht a thabhairt do riachtanais gach beathachrutha agus an phláinéid trí áirithiú nach sáraíonn gníomhaíocht an chine daonna teorainneacha pláinéadacha.‘
Baineann bun‑uaillmhian na hinbhuanaitheachta sa Chompás le gnáth‑ghnéithe amhail an cumas chun inúsáidteacht a chaomhnú nó a shíneadh, agus leis an gcéad leibhéal eile déantar cuimhneamh ar chóras iomlán tionscadail. Is é an uaillmhian is airde an nádúr a athghiniúint agus ceangal a dhéanamh leis arís.
Na himpleachtaí a bhaineann leis na trí luach a leanúint (e.g. tionchar ar dhóigheanna beatha, caidreamh agus an geilleagar, rud a chuimsítear sa sainmhíniú níos leithne ar inbhuanaitheacht uaireanta freisin), luaitear ag deireadh an doiciméid iad, áit a dtagann na luachanna le chéile.
Inbhuanaithe
UAILLMHIAN I: chun athearraíocht a bhaint as
Caomhnú • Deisigh, athúsáid, laghdaigh • uasghrádaigh, athnuaigh
Is é is aidhm do thionscadal inbhuanaithe athrú cuspóra a dhéanamh chun tionchair chomhshaoil a sheachaint agus a laghdú agus bíonn sé fabhrach do mharthanacht, inoiriúnaitheacht agus in‑athchúrsáilteacht. Tá sé mar aidhm aige athmhachnamh a dhéanamh ar sheirbhísí, táirgí agus áiteanna chun tionchair an truaillithe agus an charbóin a laghdú agus chun an úsáid is lú a bhaint as acmhainní, ábhair agus fuinneamh. Breathnaítear ar scála saolré táirgí ann. Le tionscadail ina ndéantar athrú cuspóra bítear feasach ar an tionchar atá ag a dtionscnamh ar an gcomhshaol agus tá sé d'uaillmhian acu a lorg comhshaoil a laghdú.
SAMPLA
Le Pailliún Adhmaid BUGA [an Ghearmáin] déantar ceiliúradh ar chur chuige nua i leith tógáil dhigiteach adhmaid. Cuimsíonn an díon adhmaid iontach 30 méadar thar limistéar imeachtaí poiblí, ag baint úsáid as méid íosta ábhair agus ag cruthú spás uathúil ailtireachta ag an am céanna. De bharr a chórais tógála nuálaigh, is féidir é a athchóimeáil ina iomláine ag suíomh nua agus é a athchúrsáil ag deireadh shaolré an struchtúir.
CEISTEANNA TREORACH FÉIDEARTHA
·Cén chaoi a bhféadfaí riachtanais an tionscadail a réiteach ar bhealach nach bhfuil chomh dian sin ó thaobh ábhair de, e.g. ach acmhainní a roinnt?
·An féidir an úsáid a shíneadh, e.g. ach athchóiriú a dhéanamh nó an tionscadal a dhéanamh indeisithe nó in‑uasghrádaithe? Cén chaoi a ndéanfaí é sin?
·An féidir tionchar an tionscadail ar an gcomhshaol a laghdú, e.g. ach an úsáid a bhaintear as fuinneamh, uisce, lotnaidicídí, CO2 nó substaintí díobhálacha eile a laghdú? Cén chaoi?
·An féidir ábhar nádúrtha nó acmhainní eile nach bhfuil chomh díobhálach céanna a chur in ionad comhpháirteanna nó eilimintí? Cén chaoi?
·An bhféadfá tosaíocht a thabhairt do réitigh fuinnimh inathnuaite atá fabhrach don bhithéagsúlacht? Cén chaoi? _______________________________________
UAILLMHIAN II: an lúb a dhúnadh
Córas (tionsclaíoch) • ciorclacht • Claochlú dramhaíola
Tá sé d’aidhm ag tionscadal inbhuanaithe an lúb a dhúnadh, próisis líneacha a laghdú nó iad a chlaochlú ina bpróisis chiorclacha chun díriú ar thruailliú nialasach. Breathnaítear ar scála córais (thionsclaíoch) ann. Bíonn baint ghníomhach ag na gníomhaithe eile uile leis na tionscadail ina ndúntar an lúb i dtimthriall na céime deartha, táirgthe, úsáide agus diúscartha dá dtionscnamh.
SAMPLA
Le córas tógála modúlach Vivihouse (an Ostair) osclaítear saol na tógála do phobal níos leithne. Is éard atá sa trealamh tógála fadtréimhseach agus inoiriúnaithe sin frámaí modúlacha adhmaid a cóimeáladh le hábhair inbhuanaithe amhail burlaí tuí don insliú. Iarrtar ar úsáideoirí, ar phleanálaithe, ar cheardaithe agus ar chuideachtaí sa tionscadal an córas modúlach a ghlacadh agus iniúchadh comhoibríoch a dhéanamh ar fhoirmeacha nua maidir le cathracha a dhéanamh laistigh den gheilleagar ciorclach.
CEISTEANNA TREORACH FÉIDEARTHA
·An ndéantar an tionscnamh i gcomhréir le prionsabail an gheilleagair chiorclaigh, e.g. an timthriall ábhair iomlán a dhúnadh nó claochlú dramhaíola? Cén chaoi?
·An bhfuil na páirtithe leasmhara uile sa timthriall ag obair le chéile? Cén chaoi?
·An bhfuil forbhreathnú ar thionchar an charbóin, ar an ábhar, ar an bhfuinneamh nó ar shruthanna fuíolluisce roimh, le linn agus tar éis úsáid a bhaint as táirge, foirgneamh nó idirghabháil? Cén chaoi?
·An bhfuil plean gníomhaíochta ann maidir le truailliú nialasach, e.g. don aer, don uisce agus don ithir? CÉN CHAOI A nOIBREOIDH SÉ?
·An bhféachtar ar thionchair indíreacha thar am agus spás agus ar chomhbhabhtálacha idir bhearta éagsúla inbhuanaitheachta sa tionscadal? Cén chaoi a dtéitear i ngleic leis sin?
_______________________________________
UAILLMHIAN III: athghiniúint a dhéanamh
Stóráil carbóin • An bhithéagsúlacht a fheabhsú • Athchóiriú agus leathnú ar thírdhreacha nádúrtha • Athrú ó bhonn, athrú iompraíochta
Is é is aidhm do thionscadal inbhuanaithe méid níos mó a thabhairt ar ais ná mar a thógtar, agus ar an mbealach sin an bhithéagsúlacht a fheabhsú seachas í a ídiú, agus athchóiriú agus leathnú ar an nádúr a spreagadh.
Le hinbhuanaitheacht athghiniúnach déantar cuimhneamh freisin ar an gcaoi a mbíonn tionchar ag comhthéacsanna agus ag timpeallachtaí ar radhairc dhomhanda, ar pharaidímí agus ar iompraíochtaí. Breathnaítear ar scála éiceachórais ann.
Le tionscnaimh sa ghné sin bítear feasach ar an éiceachóras iomlán ina ngníomhaíonn siad agus ar thionchar a dtionscadal thar am agus spás ar an mbithéagsúlacht agus ar acmhainní nádúrtha.
SAMPLA
Leis an tionscadal maidir le hAthghiniúint córas dumhcha trá (an Spáinn) déileáiltear le tránna i gcomharsanacht Barcelona atá mar chuid de limistéar ina bhfuil dlús ard daonra atá faoi bhrú trom mar gheall ar a luach ard lóistíochta, uirbeach agus turasóireachta. Is é is aidhm don tionscadal dumhcha trá a chosaint agus a athghiniúint trí shraith gníomhaíochtaí, ag ardú feasachta ar thábhacht dumhcha ó thaobh an chomhshaoil de. Táthar diongbháilte freisin ar fheabhas a chur ar bhonneagar agus ar rochtain ar na tránna, chun gur féidir le gach duine leanúint de thaitneamh a bhaint as na suíomhanna nádúrtha luachmhara sin.
CEISTEANNA TREORACH FÉIDEARTHA
·An dtugtar níos mó ar ais ná mar a thógtar sa tionscnamh, e.g. trí stóráil carbóin i bhfoirgnimh? Cén chaoi?
·An bhfuil tuiscint ann ar oibriú inmheánach éiceachórais (nádúrtha) lena bhféadfaí an tírdhreach nó an bhithéagsúlacht a athbhunú? Cén chaoi a dtéann an tionscadal i bhfeidhm air sin?
·An bhfuil fís ann ar athrú sochaíoch trí athrú iompraíochta nó tagairt d'athrú paraidíme? Cén chaoi a dtabharfar aghaidh air seo?
Cuimsitheach
Leis an tríú luach lárnach den Bauhaus Eorpach Nua forbraítear coincheap an chuimsithe agus déantar é shaibhriú le coincheapa an chomhionannais, na hinrochtaineachta agus na hinacmhainneachta. Ag tosú leis na gnéithe bunúsacha seo, aithnítear sa Chompás leibhéil mhéadaithe uaillmhéine, ag coimeád an bhéim ar an smaoineamh fíor‑riachtanach maidir le rochtain chomhionann ar dheiseanna agus ar acmhainní a dheonú agus a dhaingniú do chách agus malartuithe a spreagadh thar chultúir, inscní agus aoiseanna.
Agus é dílis do mheon an mhuintearais, tá cur chuige dearfach, oscailte agus neamh‑idirdhealaitheach ag Compás NEB a théann níos faide ná an cleachtadh a bhaineann le grúpaí sóisialta a liostú nó a chatagóiriú bunaithe ar na difríochtaí atá eatarthu. Dá bhrí sin, ní thagraítear d’aon cheann díobh go sainráite ann.
Cuimsitheach
UAILLMHIAN I: cuimsigh
Comhionannas • Inrochtaineacht • Tús áite a thabhairt do dhaoine faoi mhíbhuntáiste
Le tionscadal ionchuimsitheach deonaítear rochtain (fhisiceach, chognaíoch, shíceolaíoch, etc.) agus inacmhainneacht do chách, gan beann ar inscne, ar bhunadh cine nó eitneach, ar reiligiún nó ar chreideamh, ar chumas, ar aois nó ar ghnéaschlaonadh. Tá comhionannas cóireála agus deiseanna fíor‑riachtanach ach ní féidir talamh slán a dhéanamh de, dá bhrí sin tá sé tábhachtach tús áite a thabhairt do dhaoine, do ghrúpaí agus do phobail dá ndéantar níos lú ionadaíochta.
SAMPLA
Is tionscadal páirce in Barcelona é Sráid Ghlas Cristobal de Moura [an Spáinn]. Áirítear tithíocht phoiblí inacmhainne leis an tionscadal agus tugtar deis do dhaoine ar lú na hacmhainní eacnamaíocha atá acu chun maireachtáil i dtimpeallacht pháirce freisin. Áirítear naíolanna, lárionaid shóisialta, giomnáisiam poiblí, comhoibriú, agus trealamh sóisialta, cultúrtha agus oideachasúil eile ann freisin ar féidir le grúpaí éagsúla taitneamh a bhaint astu.
CEISTEANNA TREORACH FÉIDEARTHA
·An féidir rochtain a fháil ar an tionscadal go héasca agus go cothrom? Cén chiall?
·An tionscadal inacmhainne atá ann? Cén chaoi ar féidir tionscadal a dhéanamh níos inacmhainne?
·An dtugtar aird sa tionscadal ar riachtanais pobal ar lú an ionadaíocht a dhéantar dóibh? Cé acu? Cén chaoi?
_______________________________________
UAILLMHIAN II: comhdhlúthú a dhéanamh
Leithlisiú a shárú • Ionadaíocht agus cobhsaíocht shóisialta • Acmhainní agus deiseanna a roinnt
Le tionscadal ionchuimsitheach déantar caidreamh idir úsáideoirí agus/nó pobail a chothú agus a chothromú, ag cosaint phrionsabal na córa comhionainne agus an cheartais shóisialta le himeacht ama. Déantar cuimsiú agus rochtain oscailte ar sheirbhísí a áirithiú trí shásraí foirmiúla struchtúracha amhail ionstraimí cistithe, samhlacha gnó, pleanáil, beartais, rialacháin agus próisis institiúidithe eile.
SAMPLA
Is uirlis don daonlathas í Scoil Chathrach Ailtireachta Borlänge [an tSualainn]. Ar an scoil, foghlaimíonn leanaí agus daoine óga faoin timpeallacht fhisiciúil agus faoin bpróiseas tógála pobail. Tar éis do na leanaí tosú uirthi, déantar baill de ghrúpa saineolaithe iad a chuidíonn le pleanálaithe an bardas a thógáil. Leis an modh sin tugtar peirspictíocht an linbh isteach sa phleanáil, ach chomh maith leis sin bunaítear an ceart atá ag gach leanbh a dtuairimí a chur in iúl gan srianta i ndáil le gach ábhar a dhéanann difear dóibh, mar a dhéanann an timpeallacht thógtha.
CEISTEANNA TREORACH FÉIDEARTHA
·An mbaintear ceartas sóisialta amach leis an tionscadal le himeacht ama? Cén chaoi?
·An dtugtar acmhainní agus deiseanna comhionanna sa tionscadal? Cén chaoi?
·An gcabhraítear chun idirdhealú idir phobail éagsúla a shárú sa tionscadal? Cén cineál ionstraimí is féidir a chur i bhfeidhm chun an cuspóir seo a bhaint amach?
_______________________________________
UAILLMHIAN III: claochlú
Comhluachanna sóisialta a chothú • Forbairt na sochaí agus fás comhchoiteann • Bealaí nua chun maireachtáil le chéile
Le cuimsiú spreagtar bealaí nua chun maireachtáil le chéile, ag forbairt dlúthpháirtíochta agus comhair, ag múscailt feasacht
ar idirdhealú agus ar éagóir. Éiríonn tionscadal ionchuimsitheach eiseamláireach agus inmhacasamhlaithe, agus tá an cumas aige samhlacha sóisialta atá imithe i léig a bhriseadh, luach a chruthú agus tairbhí claochlaitheacha a thabhairt ar leibhéal na sochaí, ag dul i bhfeidhm ar radhairc dhomhanda, ar pharaidímí agus ar iompraíochtaí sóisialta.
SAMPLA
Tá Borgo Sostenibile Figino [an Iodáil] ar cheann de na chéad tionscadail tithíochta shóisialta agus chomhoibríocha san Iodáil. Leis an turgnamhaíocht, a rinneadh de bharr a deartha agus a cruthaitheachta, cuidíodh chun an earnáil tithíochta sóisialta a shainiú in Milano, agus ní hamháin gur cruthaíodh ceantair thithíochta inacmhainne, ach spreagadh forbairt pobal comhoibríoch agus inbhuanaithe freisin. Ó tharla go bhfuil spásanna agus seirbhísí comhroinnte ann, cuirtear ar a gcumas do chónaitheoirí gníomhaíochtaí laethúla a eagrú agus a roinnt lena gcomharsana féin, agus ar an mbealach sin déantar príomhghníomhaithe iad chun a ndálaí maireachtála agus a gcomhthéacs a fheabhsú.
CEISTEANNA TREORACH FÉIDEARTHA
·An ndéantar bealaí nua chun maireachtáil le chéile a chur chun cinn leis an tionscadal? Cén cineál ionstraimí is féidir a chur i bhfeidhm chun an cuspóir seo a bhaint amach?
·An bhfuil sé d’uaillmhian ag an tionscadal samhlacha sóisialta atá éagórach agus imithe i léig a bhriseadh? Cén chaoi a ndéanfar a leithéid?
Prionsabail Oibre
Ba cheart do thionscadal NEB trí phrionsabal oibre a chuimsiú: próiseas rannpháirtíochta, rannpháirtíocht il‑leibhéil agus cur chuige trasdisciplíneach. Leis na prionsabail sin tugtar tuairisc ar an bpróiseas trínar cheart do thionscadal feidhmiú agus oibriú chun an leibhéal uaillmhéine is airde sna trí luach a bhaint amach.
Trí obair a dhéanamh trasna disciplíní, earnálacha agus leibhéal rialachais agus trí gach duine a bheith rannpháirteach ar bhealach oscailte agus comhionann, ba cheart do thionscadal a áirithiú go gcuirtear toradh claochlaitheach cothrom chun cinn a nglacfar leis ach chomh maith leis sin a bheidh tairbheach do gach duine agus a thabharfaidh aird ar na dlúthghaolmhaireachtaí sistéamacha idir thosca casta sóisialta, comhshaoil agus struchtúracha.
Ag obair ag crosbhealach na dtrí phrionsabal, ba cheart do thionscadal eolas agus léargais a thabhairt ar féidir iad a aistriú chuig tionscadail eile nó réimsí eile eolais.
Próiseas rannpháirteach
Leis an bprionsabal sin tagraítear don mhéid a bhfuil baint ag na pobail a bhaineann an tionscadal leo sna céimeanna deartha, cinnteoireachta agus cur chun feidhme. Tosaíonn sé ón mbonn go mbeidh baint i gcónaí ag tionscadal NEB leis an tsochaí shibhialta nó le hionadaithe ó ghrúpaí sóisialta (‘na páirtithe leasmhara’) laistigh de chreat a ngabhann rannpháirtíocht an‑ard leis.
Ba cheart dul chun cinn a dhéanamh leis an bpróiseas i dtreo caidreamh comhionann agus tionscadal á shainiú agus á chur chun feidhme agus an pobal áitiúil a chumhachtú chun príomhphróisis nó príomhthorthaí a bhainistiú, nó a chur ar a gcumas dóibh gníomhaíochtaí amach anseo a thionscnamh agus a rialú iad féin san fhadtéarma.
Próiseas rannpháirteach
UAILLMHIAN I: chun dul i gcomhairle
Faisnéis • Idirphlé • Comhairliúchán
Bíonn cainéil chumarsáide agus rannpháirtíocht páirtithe leasmhara atá bunaithe cheana féin i gceist le tionscadal rannpháirteach. Ag an gcéad leibhéal uaillmhéine seo, bíonn an rannpháirtíocht sa raon ó chomhroinnt faisnéise maidir leis an tionscadal go comhairliúchán lena gcuirtear le cinnteoireacht. Tá an sreabhadh faisnéise statach agus leataobhach den chuid is mó: sreabhann an fhaisnéis ó úinéir an tionscadail chuig a spriocphobal agus ansin ar ais.
SAMPLA
Le tionscadal a bhaineann le spásanna oscailte Campas Weimar Bauhaus a athdhearadh [an Ghearmáin] tugadh aird ar leith ar riachtanais éagsúla na mac léinn, úsáideoirí an tionscadail, a chomhtháthú ach comhairliúcháin sheachtainiúla a eagrú chun faisnéis a roinnt go trédhearcach le linn an phróisis tógála.
CEISTEANNA TREORACH FÉIDEARTHA
·An gcoimeádtar páirtithe leasmhara ar an eolas leis an tionscadal? Cén chaoi?
·An bhfuil tuiscint ann maidir leo siúd a fhágfar amach as an tionscadal? Má tá, cé hiad féin?
·Cé mhéad a cheadófar do pháirtithe leasmhara a bheith rannpháirteach leis an tionscadal?
_______________________________________
UAILLMHIAN II: chun comhfhorbairt a dhéanamh
Malartú • Comhchéimeanna tionscadail • Comhchruthú
Le tionscadal rannpháirtíoch téitear i muinín páirtithe leasmhara mar phríomh‑chomhpháirtithe agus mar chomhairleoirí agus rialacha agus cuspóirí an tionscadail á sainiú agus/nó á gcomhchruthú. Déantar na smaointe atá ag teacht chun cinn a fhorbairt i gcomhpháirt sa tionscadal in éineacht leis na páirtithe leasmhara. Tá an sreabhadh faisnéise dinimiciúil, déantar malartuithe ar chomhchéim agus déantar faisnéis a chomhdhearadh.
SAMPLA
Le próiseas comhdheartha chun todhchaí Phálás Diúic Rivalta a shamhlú [an Iodáil] cuireadh próisis rannpháirtíochta ar bun a chuaigh níos faide ná comhairliúcháin thraidisiúnta agus a chuimsigh baill den phobal mar aon le raon leathan páirtithe leasmhara agus saineolaithe. Le próiseas comhdheartha a rinneadh an tráth céanna idir an lucht ceaptha beartas agus taighdeoirí cuireadh bonn eolais faoin bpróiseas.
CEISTEANNA TREORACH FÉIDEARTHA
·An bpróiseálfar ionchur na bpáirtithe leasmhara sa tionscadal? Cén chaoi?
·An bhfuil baint ag na daoine a dtéann an tionscadal i bhfeidhm orthu sa chinnteoireacht? Cén chaoi, agus cé na modhanna a ndéantar a leithéid?
·An bhfuil sé mar aidhm ag an tionscadal dul i gcomhar le páirtithe leasmhara? Cén chaoi?
·An dtéann an tionscadal i bhfeidhm orthu siúd atá fágtha ar lár óna ngníomhaíocht? Cén chaoi a ndéanfar amhlaidh?
_______________________________________
UAILLMHIAN III: le féin‑rialú
Comhpháirtíocht • Gníomhaíocht chomhpháirteach • Féinrialachas pobail
Is é is aidhm do thionscadal rannpháirtíoch cur ar a gcumas do pháirtithe leasmhara idirbheartaíocht a dhéanamh agus dul i mbun comhbhabhtálacha le sealbhóirí cumhachta, ag gach céim de shaolré an tionscadail (dearadh, bainistíocht, cur chun feidhme, faireachán agus meastóireacht) agus cumhachtaítear an pobal leis chun cinntí a dhéanamh agus an tionscadal a rialú.
SAMPLA
Is é is aidhm don tSamhail Fhoghlaim Trí Rannpháirtíocht de chuid Arkki [an Fhionlainn] cur ar a gcumas do leanaí athrú dearfach a dhéanamh ina dtimpeallacht agus an próiseas dearaidh uirbigh a dhaonlathú. Is é an toradh is suntasaí tar éis an chláir gur shocraigh leanaí áirithe leanúint orthu ag smaoineamh, ag tógáil samhlacha, ag cur dearaí i láthair agus ag lorg
cistithe chun a gcuid smaointe a chur chun feidhme ina dtimpeallacht. D’úsáid siad an t‑eolas a fuair siad chun a gcuid smaointe a chur i láthair don lucht ceaptha beartas, agus fuair siad tacaíocht pholaitiúil agus airgeadaíochta do thionscadal.
CEISTEANNA TREORACH FÉIDEARTHA
·An ndéantar tionscnaimh phobail a chumhachtú agus a chothú leis an tionscadal tar éis é a chur chun feidhme? Cén chaoi?
·An bhfuil sé mar aidhm ag an tionscadal ceadú do pháirtithe leasmhara úinéireacht (dhlíthiúil) a ghlacadh? Cén chaoi?
·An bhfuil sé mar aidhm ag úinéirí an tionscadail éirí as, ag cur ar a chumas do phobal gníomhú é féin? Cén chaoi?
·Cé na bearta a dhéantar sa tionscadal chun iad siúd a dtéann dearadh i bhfeidhm orthu a chuimsiú agus chun ionadaíocht a áirithiú sa chinnteoireacht?
Rannpháirtíocht il‑leibhéil
Is gá rannpháirtíocht il‑leibhéil thar scálaí, réimsí agus am chun na héifeachtaí a fhéadfaidh a bheith ag saincheisteanna domhanda ar an ngné áitiúil a réamh‑mheas, agus vice versa (e.g. éifeachtaí rialachán náisiúnta um cháilíocht aeir ar thimpeallachtaí áitiúla, tionchar gníomhaíochta arna seoladh ag leibhéal na comharsanachta maidir leis na haigéin a ghlanadh…).
Le tionscadal il‑leibhéil NEB ba cheart malartú éifeachtach a chur chun feidhme go cothrománach (le piaraí) agus go hingearach (le daoine eile atá ag feidhmiú ar scála difriúil) agus ansin dul ar aghaidh chuig creat comhoibríoch dea‑shainithe lena gcomhtháthaítear an dá cheann. Is é an uaillmhian is airde do thionscadal il‑leibhéil NEB bealaí a aimsiú chun tionchar claochlaitheach a bhaint amach a théann níos faide ná a scála tosaigh, agus an ghné áitiúil agus dhomhanda lena nasctar páirtithe leasmhara ag a bhfuil cuspóirí comhchosúla thar leibhéil éagsúla a dhruidim. Ach é sin a dhéanamh, nasctar cur chuige áitbhunaithe le smaointeoireacht shistéamach.
Le comhar éifeachtach il‑leibhéil ba cheart réitigh inaistrithe agus inscálaithe a tháirgeadh chun eolas a scaipeadh ar bhealach trasearnálach agus chun turgnamhaíocht trasteorann a ghníomhachtú le smaointe nua.
Rannpháirtíocht il‑leibhéil
UAILLMHIAN I: le bheith ag obair go háitiúil
Comhar idirbhardasach • Líonra, comhghuaillíochtaí • Comhar neamhfhoirmiúil
Le tionscadal il‑leibhéil NEB nasctar líonraí neamhfhoirmiúla go cothrománach (e.g. grúpaí daoine, comharsanachtaí…), agus/nó institiúidí foirmiúla (e.g. ranna earnála, grúpaí polaitiúla…) agus téitear i mbun comhair leo chun tionchar a imirt ar an timpeallacht mhaireachtála áitiúil le cur chuige áitbhunaithe.
SAMPLA
D’fhorbair Oifigí Bardasacha Gníomhaíochta Sóisialta, Oideachais agus Cultúir Santa Maria da Feira [an Phortaingéil] a Líonra Ealaíon Pobail chun dul i mbun comhair le ‘heintitis agus seirbhísí áitiúla, eagraíochtaí sochaí sibhialta, pobail áitiúla agus roinnt mhaith páirtithe leasmhara ábhartha eile’ i líonra um rialachas áitiúil rannpháirtíoch chun cuidiú leo oibriú le chéile d’fhonn an ealaín a dhéanamh níos inrochtana do chách.
CEISTEANNA TREORACH FÉIDEARTHA:
·An ndéantar idirghníomhú le líonraí agus comharghrúpaí áitiúla sa tionscadal? Cé na gníomhaíochtaí a chuirtear i bhfeidhm chun é sin a dhéanamh?
·An bhfuil sé mar aidhm ag an tionscadal dul i bhfeidhm ar an timpeallacht mhaireachtála áitiúil? Cén chaoi?
·An gcothaítear cur chuige áitbhunaithe sa tionscadal? Cén chaoi a ndéantar é sin?
______________________________________
UAILLMHIAN II: oibriú trasna leibhéal
Institiúidí fornáisiúnta • Ballstáit an Aontais • Údaráis áitiúla agus réigiúnacha
Le tionscadal il‑leibhéil NEB nasctar líonraí neamhfhoirmiúla go hingearach (e.g. grúpaí daoine, comharsanachtaí…), agus/nó institiúidí foirmiúla (e.g. (an rialtas, údaráis…) thar scálaí éagsúla (e.g. bardais aonair le húdaráis réigiúnacha, staidéir áitiúla le cláir taighde idirnáisiúnta), agus téitear i mbun comhair leo chun tionscnaimh aon‑scála a bhrú níos faide ná a ngné féin (e.g. áitiúil, réigiúnach, náisiúnta…).
SAMPLA
Is músaem nua é Lárionad Eolaíochta Immaginario Scientifico [an Iodáil] a bhfuil sé mar aidhm aige “an pobal a bheith páirteach i saol an phobail idirnáisiúnta a rinne ‘chathair na hEolaíochta’ de Trieste”. Bhí dlúthbhaint ag na comhlachtaí réigiúnacha agus bardasacha agus ag Aireacht Ollscoile agus Taighde na hIodáile sa tionscadal agus é á dhearadh agus á bhunú.
CEISTEANNA TREORACH FÉIDEARTHA
·An ndéantar idirghníomhú sa tionscadal le líonraí agus/nó le hinstitiúidí atá gníomhach lasmuigh de scála na dtionscadal é féin (e.g. ó áitiúil go réigiúnach, ó náisiúnta go hidirnáisiúnta…)? Cé na gníomhaíochtaí a chuirtear i bhfeidhm chun déanamh amhlaidh?
·An féidir an tionscadal a dhéanamh ar scálaí éagsúla (e.g. an chomharsanacht agus an chathair, scoil amháin le líonra scoileanna náisiúnta…)? Cén chaoi ar féidir é sin a dhéanamh?
·An bhfuil sé mar aidhm ag an tionscadal tionchar a imirt thar scálaí éagsúla? Cén chaoi a ndéanfar amhlaidh?
UAILLMHIAN III:obair ar bhonn domhanda
Tionchar Ilscála • Comhar trasearnála • Caidreamh idir an Domhan Thuaidh agus an Domhan Theas
Le tionscadal il‑leibhéil NEB ar féidir é a dhéanamh ar leibhéal domhanda sroichtear tionchar claochlaitheach níos leithne a théann níos faide ná a scála feidhme tosaigh áitiúil agus nasctar líonraí agus/nó institiúidí rialtasacha nó idir‑rialtasacha a roinneann, thar leibhéil éagsúla, cuspóirí comhchosúla ag féachaint ar thodhchaí an éiceachórais ina iomláine.
SAMPLA
Is tionscadal é tionscadal VITA Erasmus+ [an Rómáin] atá bunaithe ar chomhar trasnáisiúnta idir trí ollscoil sa Rómáin, san Iodáil agus san Iorua atá dírithe ar fhoghlaim maidir le hathruithe idirchultúrtha a spreagadh agus ar thraidisiúin éagsúla oideachais a bhainistiú thar chultúir. Bhí baint ag roinnt comhlachtaí réigiúnacha agus náisiúnta leis an tionscadal sin agus chomh maith leis sin forbraíodh líonra comhoibrithe ó thíortha Eorpacha atá ag dul i ngleic le fadhbanna comhchosúla chun dul i gcomhar sa phróiseas leanúnach. Tá sé mar aidhm ag an tionscadal na torthaí agus an mhodheolaíocht a scaipeadh ar fud na hEorpa freisin ach chomh maith leis sin chuig réimsí agus earnálacha eile.
CEISTEANNA TREORACH FÉIDEARTHA
·An bhfuil sé mar aidhm ag an tionscadal tionchar domhanda claochlaitheach a bhaint amach? Cén chaoi?
·An ndéantar cuimhneamh ar an tionchar áitiúil sa tionscadal ach féachaint air i gcomhthéacs thodhchaí an éiceachórais ina iomláine? Cé na gníomhaíochtaí atá beartaithe lena gcur i bhfeidhm chun déanamh amhlaidh?
Cur chuige trasdisciplíneach
Le tionscadail NEB ba cheart díriú ar eolas ó réimsí difriúla agus cleachtóirí ó réimsí éagsúla a thabhairt le chéile. Oibríonn siad ar réitigh a mbíonn éifeacht acu ar ghnéithe éagsúla de thionscadal – gnéithe sóisialta, eacnamaíocha, cultúrtha, ealaíonta, ailtireachta, éiceolaíochta, etc. Le bealaí trasdisciplíneacha oibre spreagtar réitigh freisin is féidir a chur i bhfeidhm i ndisciplíní agus i réimsí éagsúla agus nach bhfuil teoranta d’aon réimse amháin.
Le tionscadal NEB a thosaíonn mar chomhar ildisciplíneach ba cheart dul ar aghaidh chun torthaí ó dhisciplíní éagsúla a chomhtháthú. Sa deireadh, ba cheart saineolas eolaíoch a bhunú sa tsochaí ach leas a bhaint as eolas daoine nach acadóirí iad agus as eolas an phobail.
Cur chuige trasdisciplíneach
UAILLMHIAN I: le bheith ildisciplíneach
Éagsúlacht disciplíní • Cúlraí oideachais éagsúla • Fadhb chomhchoiteann a shainiú
Tá sé mar aidhm ag tionscadal ildisciplíneach NEB aghaidh a thabhairt ar fhadhb chomhchoiteann laistigh de réimse eolais amháin. Ciallaíonn oibriú ar bhealach ildisciplíneach oibriú go neamhspleách in éineacht le disciplíní eile a bhaineann le hábhair chomhchosúla.
SAMPLA
Le tionscadal arb é is aidhm dó foirgneamh cónaithe ó na 1960idí in Papagos [an Ghréig] a chlaochlú cuirtear ‘próisis chomhoibríocha’ chun cinn i measc fheidhmeannaigh na hInstitiúide Heilléanaí um Fhoirgníocht Éighníomhach (HPHI), dearthóirí deimhnithe foirgneamh éighníomhach, innealtóirí agus teicneoirí ó gach earnáil agus ranna tráchtála agus teicniúla cuideachtaí.
CEISTEANNA TREORACH FÉIDEARTHA
·An féidir an tionscadal a dhéanamh in éineacht le disciplíní éagsúla? Cén chaoi a ndéantar iad a nascadh?
·An bhfuil sainmhíniú ar fhadhb chomhchoiteann, roinnte idir pháirtithe leasmhara éagsúla? Cén chaoi ar tháinig tú air?
·Cé mhéad cúlraí oideachais éagsúla atá bainteach? An bhféadfaí cúlraí eile a bheith bainteach freisin?
·Cén t‑achar atá ann idir dhisciplíní, e.g. pleanálaithe uirbeacha atá ag obair le hailtirí (achar beag) nó bitheolaithe atá ag obair le healaíontóirí (achar mór)? Cén córas a chuirtear i bhfeidhm sa tionscadal chun é a dhúnadh?
_______________________________________
UAILLMHIAN II:
a bheith idirdhisciplíneach
Cruthú eolais • Déine na cumarsáide • Comhtháthú torthaí
Tá sé mar aidhm ag tionscadal idirdhisciplíneach NEB aghaidh a thabhairt ar fhadhb nó ar shaincheist chomhchoiteann a bhaineann le péire nó níos mó
disciplíní acadúla nó réimsí eolais. Ciallaíonn oibriú ar bhealach idirdhisciplíneach comhoibriú a dhéanamh le disciplíní eile i dtreo sprioc chomhroinnte.
SAMPLA
I dtionscadal na nOllbhloc in Barcelona [an Spáinn], comhordaíodh riarachán i measc ranna éagsúla agus foirne idirdhisciplíneacha ag tabhairt speisialtóirí sa phleanáil uirbeach, i limistéir ghlasa, sa tsoghluaisteacht, tíreolaithe, innealtóirí, ealaíontóirí agus ailtirí le chéile.
CEISTEANNA TREORACH FÉIDEARTHA
·Céard é déine na cumarsáide? Cén chaoi a ndéantar í a bhainistiú?
·An ndéantar cruthú eolais nua ann?
·An bhfuil torthaí comhtháite eatarthu féin? Cén chaoi?
_______________________________________
UAILLMHIAN III:
le bheith thar dhisciplín
Comhpháirtíochtaí neamh‑acadúla • Idirghníomhaíocht le daoine nach lucht acadúil iad • Rannpháirtíocht phoiblí • Próiseas comhoibríoch • Leibhéal/leibhéil idirghníomhaíochta
Is é is aidhm do thionscadal NEB thar‑dhisciplíneach eolas foirmiúil agus seachfhoirmiúil araon a chomhtháthú chun sprioc chomhpháirteach a bhaint amach. Is é is aidhm dó daoine ó réimsí polaitiúla, sóisialta agus eacnamaíocha agus baill den phobal a thabhairt le chéile chun féidearthachtaí a fhiosrú agus insintí nua a bhaint amach. Ach leas a bhaint as eolas áitiúil agus traidisiúnta agus noirm agus luachanna cultúrtha araon, is é is aidhm dó léargais eolaíocha a fhorlíonadh agus a chlaochlú chun tairbhe na sochaí.
SAMPLA
Is é is aidhm do na cláir mháistreachta idirnáisiúnta thrasdisciplíneacha a thairgeann roinn na gClár Idirnáisiúnta i bhForbairtí Inbhuanaithe (IPSD) in Ollscoil na nEalaíon Feidhmeach i Vín [an Ostair] oideachas a chur ar mhic léinn maidir le conas tabhairt faoi dhúshláin dhomhanda ach “cuimhneamh ar chur chuige trasdisciplíneach a chuimsíonn comhpháirtithe neamh‑acadúla agus comhpháirtithe comhair agus páirtithe leasmhara ó gach grúpa sa tsochaí” ó thús tionscadail.
CEISTEANNA TREORACH FÉIDEARTHA
·An bhfuil baint ag comhpháirtithe seachfhoirmiúla eolais agus an t‑eolas á chruthú? Cén chaoi?
·An dtugtar luach comhionann ar eolas foirmiúil agus neamhfhoirmiúil? Cén chaoi?
·An bhfuil sprioc chomhchoiteann ann? Céard é an plean chun é a bhaint amach i gcomhpháirt?
·Ar cuireadh próiseas comhoibríoch i bhfeidhm lena n‑éascaítear cumasc réimsí éagsúla eolais? Conas a oibríonn sé?
An Compás a chur i bhfeidhm
Is féidir gach luach agus prionsabal oibre a shainítear sa Chompás a chur i bhfeidhm ar raon leathan gníomhaíochtaí claochlaitheacha. Mar sin féin, luíonn sainiúlacht na hionstraime seo – agus an Bauhaus Eorpach Nua – sa chomhcheangal idir na trí luach agus phrionsabal oibre uile. Ní mór na trí luach agus phrionsabal oibre uile a bheith i dtionscadal NEB iomlán ar leibhéal 1 ar a laghad.
Ar na chéad leathanaigh eile, tugaimid sraith cás‑staidéar isteach, atá éagsúil óna chéile a mhéid a bhaineann lena gcineál (timpeallacht thógtha, táirge, samhail oideachais, rannpháirtíocht an phobail), lena scála agus lena gcéim forbartha. Tá na tionscadail suite ar an gCompás bunaithe ar na huaillmhianta a roinneann a n‑údair i meáin éagsúla (iarratas, preaseisiúint, etc.). Cuimsíonn na leibhéil uaillmhéine is airde cáilíochtaí a luadh cheana – dá bhrí sin ní féidir le tionscadal ‘léim’ go dtí an tríú leibhéal uaillmhéine gan aghaidh a thabhairt ar dhúshláin leibhéil a haon agus a dó. I gcás gach cás‑staidéir, taispeántar le téacs gairid an chaoi a mbaintear – nó nach mbaintear – na trí leibhéal uaillmhéine as a chéile amach. Le lógó an Chompáis atá ag teacht chun cinn cuirtear suíomh foriomlán an tionscadail ar an gCompás i láthair.
Korzo Zálesie
Athbheochan claífoirt
na Danóibe Bige le haghaidh gníomhaíochtaí fóillíochta
An tSlóvaic (2022)
Tuairisc ar an tionscadal
Is é Korzo Zálesie scéal athaimsiú na Danóibe Bige in Zálesie. Tionscadal ilbhliantúil chun claífort abhann a raibh drochbhail air a chlaochlú ina phromanáid shráidbhaile bhríomhar. Spás le haghaidh siúlóidí sa nádúr, chun fána agus flóra a aimsiú, chun gur féidir le céaslóirí, turasóirí, rothaithe agus muintir na háite a scíth a ligean. Rinneadh cuid tharraingteach den réigiún de limistéar a bhí ina chlós seanearraí ar bhruacha na habhann tráth. Cumascfaidh aeistéitic na hidirghabhála leis an nádúr máguaird le himeacht ama.
Gach grianghraf: Korzo Zálesie © An tAontas Eorpach, 2022
Korzo Zálesie
Athbheochan claífoirt
na Danóibe Bige le haghaidh gníomhaíochtaí fóillíochta
An tSlóvaic (2022)
Álainn
UAILLMHIAN III: comhtháthú
Leis an meascán d'eilimintí éagsúla ailtireachta cruthaítear éifeacht shineirgisteach, agus dá bhrí sin tá an phromanáid ina maighnéad anois a mheallann sreabhadh seasta cuairteoirí nua agus a thugann deis dóibh taitneamh a bhaint aisti agus a scíth a ligean [uaillmhian I]. Ba sprioc thábhachtach don tionscadal é go mbeadh an phromanáid ag teacht le carachtar nádúrtha na habhann ó amharc agus ó thaobh na haeistéitice de agus go dtabharfar daoine le chéile chun áilleacht an nádúir gan smál a fheiceáil agus taitneamh a bhaint aisti [II]. Le hathbheochan chlaífort na habhann cuireadh go mór lena aeistéitic agus lena cháilíocht, agus tugadh brí nua don limistéar, agus beifear in ann imeachtaí cultúrtha a óstáil ann freisin (taispeántais, ceolchoirmeacha, seisiúin maidir le hoideachas comhshaoil...etc.) [III].
Inbhuanaithe
UAILLMHIAN I: chun athearraíocht a bhaint as
Is príomhthosaíocht do thionscadal Abhainn na Danóibe Bige é an nádúr a chosaint, agus is é an príomhsprioc gaolmhaireacht chomhchuí fhadtéarmach agus inbhuanaithe a chruthú idir an sráidbhaile agus an nádúr, ag cur lena théarnamh tar éis blianta de réabadh agus de neamart [I].
Cuimsitheach
UAILLMHIAN I: chun chur san áireamh
Tá an tionscadal saor ó bhacainní, deartha le bheith inrochtana go héasca agus go hoscailte do ghrúpaí éagsúla daoine, agus aird ar leith á tabhairt ar chuimsiú leanaí agus daoine scothaosta [I]. Féachtar le pobal beo a chruthú leis an tionscadal freisin inar féidir le grúpaí éagsúla teacht le chéile, bualadh le chéile agus idirghníomhú a dhéanamh go síochánta [III]. Cuimsítear leis an tionscadal freisin bealaí nuálacha maidir le smaoineamh ar an ngaolmhaireacht idir daoine agus an nádúr, an sráidbhaile agus an limistéar faoi chosaint. Tarraingítear aird an phobail ann ar a bhfreagracht maidir le staid an chomhshaoil agus cruthaítear sampla dearfach agus éasca le leanúint den athghiniúint talún [III].
Korzo Zálesie
Athbheochan claífoirt
na Danóibe Bige le haghaidh gníomhaíochtaí fóillíochta
An tSlóvaic (2022)
Próiseas rannpháirteach
UAILLMHIAN III: le féin‑rialú
Leis an tionscadal cuirtear córas rannpháirtíochta gníomhaí i bhfeidhm ó thíos, ag tosú le háitritheoirí shráidbhaile Zálesie. Ar an gcéad dul síos, déanann daoine gníomhacha agus cruthaitheacha an tionscadal a chumadh, téann siad i dteagmháil leis an bpobal [I], lorgaíonn siad tacaíocht ón mbardas le chéile, lorgaíonn siad acmhainní airgeadais [II], cuireann siad a gcuid oibre comhpháirtí chun feidhme sa phobal agus tugann siad aire di [III] agus forbraíonn siad tionscadail eile.
Rannpháirtíocht il‑leibhéil
UAILLMHIAN II: chun bheith ag obair ar fud leibhéal
Déanann na gníomhaithe áitiúla, ar bhonn deonach, na spriocanna a leag siad síos ag an tús [I] a chur chun feidhme agus a chomhlíonadh, ach ansin déantar an tionscadal a bhainistiú i gcomhar le saineolaithe agus ionadaithe ón stát, ó eagraíochtaí gairmiúla, ón sráidbhaile agus ón réigiún féinrialaitheach [III]. Faightear cistiú freisin lena chur chun feidhme ó scéimeanna stáit, fondúireachtaí agus deontóirí éagsúla ach ó fhoinsí san Aontas Eorpach freisin (clár Interreg) [II].
Cur chuige trasdisciplíneach
UAILLMHIAN III: le bheith thar dhisciplín
Tagann pobal seasmhach daoine de gach aon aois le chéile thart ar an tionscadal, a bhfuil eolas, taithí agus scileanna éagsúla acu [II]. Cuireann an tionscadal pobal, cultúr, cosaint nádúir, oideachas agus turasóireacht le chéile go nuálach mar phíosa iomlán amháin [III].
Hal5
Teophointe comharsanachta d’úsáid mheasctha
An Bheilg (2017)
Tuairisc ar an tionscadal
Is athfhorbairt sealadach fhéinchothabhálach ar halla iarnróid cosanta í Hal5. Is é an chomharsanacht a thosaigh an tionscadal. Soláthraíonn sé spás inacmhainne agus spreagann sé comhar idirghníomhaithe idir eagraíochtaí sóisialta, fiontraithe agus na comharsana. Áirítear cúirt bhia a bhfuil beár inti, siopa grósaeireachta, spásanna imeachta, hallaí parkour le haghaidh daoine fásta agus lapadán, eagraíochtaí sóisialta, róstóir caife, bácús de shlabhra soláthair gairid, talmhaíocht uirbeach agus gairdín chun bláthanna a bhaint.
Hal5
Teophointe comharsanachta d’úsáid mheasctha
An Bheilg (2017)
Álainn
UAILLMHIAN III: comhtháthú
Soláthraíonn an tionscadal comhshaol uirbeach te, fáilteach agus álainn, d’ainneoin an bhuiséid ísil atá ar fáil d’athfhorbairt [I]. Is é ról na hailtireachta anseo ná spás comhchoiteann fáilteach a sholáthar chun go [II] n‑aithneoidh agus go gcuirfidh daoine deiseanna in iúl, go ndéanfaidh siad foirgneamh ináitrithe, go gcomhtháthóidh siad é ar ais sa chathair agus go n‑úsáidfidh siad é go flaithiúil. Is séadchomhartha é ar cháilíocht an tsaoil uirbigh [III].
Inbhuanaithe
UAILLMHIAN III: athghiniúint a dhéanamh
I dtéarmaí fhorbairt chomhshaoil, tógadh an tionscadal go príomha le hábhair athúsáidte (brící, coimeádáin...). A bhuíochas le húsáid teaschaidéil nua, tá tomhaltas uile leictreachais agus gáis faoin meán [I]. Ar a bharr sin, athúsáidtear uisce ón díon sa talmhaíocht uirbeach bhitheolaíoch agus i ngairdín na mblátha [II], atá ag feabhsú bithéagsúlachta sa chomharsanacht go gníomhach [III].
Cuimsitheach
UAILLMHIAN III: claochlú
Is é is aidhm don tionscadal spásanna agus seirbhísí inacmhainne a sholáthar [I] le haghaidh raon leathan daoine uirbeacha (muintir an phobail áitiúil, fiontraithe, oibrithe deonacha, etc.) a bhfuil leibhéil éagsúla ioncaim acu (‘hiopstairí’, teaghlaigh in am an ghátair, etc.), agus bealach úr chun maireachtáil le chéile a chruthú [III]. Cuireann cuid de na gníomhaíochtaí a thiteann amach sa halla (siopa grósaera, clubanna spóirt, ionaid chultúrtha) coinníollacha maithe ar fáil le haghaidh úsáideoirí beagdheise, agus cuireann córais i bhfeidhm amhail praghsáil dhúbailte. Chuidigh cláir fhostaíochta ón eagraíocht sóisialta leis an aos óg áitiúil a bhfuil deacrachtaí acu ar an ngnáth‑mhargadh saothair chun poist a aimsiú laistigh de Hal5 [II].
Hal5
Teophointe comharsanachta d’úsáid mheasctha
An Bheilg (2017)
Próiseas rannpháirteach
UAILLMHIAN III: le féin‑rialú
Thosaigh an tionscadal trí rannpháirteachas na sochaí sibhialta. Bhailigh eagraíocht neamh‑bhrabúis thart ar na cuspóirí céanna, ag cur na dtionónta éagsúla agus páirtithe leasmhara eile le chéile (comhpháirtithe sóisialta agus cultúrtha, fiontraithe, comharsanacht). Chruthaigh sé seo líonra láidir (a bhfuil aitheantas dlíthiúil aige) a síníodh agus a neartaíodh le blianta anuas le hinfheisteoirí, soláthróirí, agus comhpháirtíochtaí nua, lena n‑áirítear comhpháirtíocht leis an údarás áitiúil. I gcás HAL 5, tá na teorainneacha idir ailtire, cliant agus tógálaí á ngeamhú.
Rannpháirtíocht il‑leibhéil
UAILLMHIAN II: chun bheith ag obair ar fud leibhéal
Ba ghrúpa cónaitheoirí áitiúla [I], a thosaigh an tionscadal seo: chonaic siad acmhainneacht na háite, agus bhí an tsamhlaíocht, an éirim dhearaidh agus an inniúlacht treorach acu le cónaitheoirí, comhlachais agus údaráis a thabhairt le chéile. I dtéarmaí forbartha cultúrtha, Chuaigh Hal5 agus Cathair Leuven i gcomhar a chéile chun spás imeachta inacmhainne a sholáthar le haghaidh eagraíochtaí áitiúla [II]. Chruthaigh rannpháirtíocht ghníomhach na sochaí sibhialta (agus an rialtais áitiúil) bunús tacaíochta agus eolais ar son athfhorbairt bhuan an tséadchomhartha cosanta seo, ar féidir a mhacasamhail a dhéanamh in áiteanna eile san Eoraip [III].
Cur chuige trasdisciplíneach
UAILLMHIAN III: le bheith thar dhisciplín
Braitheann rath an tionscadail ar an gcomhar idir gairmithe éagsúla: baill an phobail, ailtirí, fiontraithe, múinteoirí, ceoltóirí, an lucht déanta bia agus eile. D’éirigh an grúpa ilchineálach seo de dhaoine le heolas foirmiúil agus neamhfhoirmiúil a chur i bhfeidhm chun sprioc choiteann a bhaint amach [III].
MadreProject
Scoil áiteanna agus déanamh aráin
An Iodáil (2021)
Tuairisc ar an tionscadal
Is scoil uathúil í MadreProject a iarrann ar rannpháirtithe le bheith ag smaoineamh ar arán mar bhealach chun pobail, áiteanna, agus cleachtais áitiúla a nascadh. Is é an cur chuige atá ann ná baill an phobail a chur ar oiliúint chun cúram a ghlacadh den chomhshaol, amhlaidh a dhéanamh le fiontraithe ar féidir leo tionchar sóisialta a chruthú agus idirphlé a coinneáil ar bun laistigh den chomhthéacs ina mbíonn siad ag feidhmiú, agus an lucht déanta aráin a bhfuil tuiscint acu ar an líonra a bhfuil siad páirteach de agus ar na buntáistí a bhaineann le cur chuige iomlánaíoch.
MadreProject
Scoil áiteanna agus déanamh aráin
An Iodáil (2021)
Álainn
UAILLMHIAN III: comhtháthú
Déanann MadreProject éiceachóras áiteanna i Chiaravalle a (ath)thosú [I], lonnaíonn sé gníomhaíochtaí na scoile trasna foirgneamh éagsúil athnuaite agus ar baineadh athearraíocht astu (seanfheirm, an séadchomhartha Padiglioni, etc.). Glacann sé rannpháirtithe le chéile [II] in eispéireas cruthaitheach agus comhchoiteann dhéanamh an aráin [III] agus spreagann sé iad le bheith rannpháirteach ina gcomhshaol cultúrtha, sóisialta, agus nádúrtha, chun muintearas a chothú [II]. Ar deireadh, tógtar an tionscadal mar fheidhmíocht ealaíne rannpháirtíochta a chumasaíonn na mic léinn le comhchruthú (tob‑bhácús mar shampla) [III].
Inbhuanaithe
UAILLMHIAN III: athghiniúint a dhéanamh
Molann MadreProject múnla oideachais a chuireann daoine ar oiliúint chun a gcomhshaol a chaomhnú [I]. Téann sé níos faide áfach, tugann sé ceachtanna isteach maidir le smaointeoireacht chórasach agus éiceolaíocht dhaonna, ar féidir leo, le chéile le gníomhaíochtaí nithiúla, meonta agus iompraíocht na rannpháirtithe a athrú [III]. Ar a bharr sin, comhtháthaítear plean sa tionscadal ar mhaithe le athghiniúint 10 heicteár de pháirceanna talmhaíochta tréigthe [III] a dhéanfadh an slabhra soláthair níos giorra [II] agus a chuirfeadh le deiseanna fostaíochta sa cheantar tuaithe Chiaravalle (Milano).
Cuimsitheach
UAILLMHIAN II: comhdhlúthú a dhéanamh
Braitheann an tionscadal ar dhlúthpháirtíocht agus comhar [I] chun a gcuid spriocanna a bhaint amach: cuirfidh seoladh fheachtas slua-mhaoinithe le hoscailt scoil bácúis ar deireadh a bhfuil an acmhainneacht aici chun an chomharsanacht a athmhúscailt, ó thaobh cultúir agus sochaí de. Maoineoidh an t‑airgead a bhaileofar le scoláireachtaí a chistiú freisin chun mic léinn faoi mhíbhuntáiste a mhealladh [II].
MadreProject
Scoil áiteanna agus déanamh aráin
An Iodáil (2021)
Próiseas rannpháirteach
UAILLMHIAN III: le féin‑rialú
Le linn seachtaine píolótaí, bhailigh MadreProject rannpháirtithe i bpróiseas comhchruthaithe [II] chun cúrsa a shocrú ar son scoile ‘fréamhaithe in éirim chomhchoiteann’. Moltar go dtógfaidh gach aon fhoghlaimeoir a gcúrsa oideachais féin bunaithe ar a gcuid riachtanais agus suimeanna [II]. Cuireann an scoil í féin i láthair mar mhúnla oideachais cothrománach, féin‑mhachnamhach [III]. Fuair MadreProject tacaíocht ó fheachtas slua‑mhaoinithe sibhialta na cathrach Milano, sásra maoinithe nuálach le haghaidh tionscadal ó bhun aníos a bhfuil baint ag eagraíochtaí neamh‑bhrabúis agus áitritheoirí leo chomh maith. Tá tacaíocht ag an bhfeachtas slua‑mhaoinithe ó 360 deontóir, agus iad cumasaithe chun an tionscadal a fhíorú [III].
Rannpháirtíocht il‑leibhéil
UAILLMHIAN I: le bheith ag obair go háitiúil
Tógann MadreProject ar mheitheal éagsúil aisteoirí (neamh‑bhrabúis, luathaire gnólachtaí nuathionscanta) atá gníomhach ar leibhéal áitiúil, réigiúnach agus náisiúnta. Roghnaigh cathair Milano é chun páirt a ghlacadh i sásra cistiúcháin nuálach, agus é fréamhaithe go láidir ag leibhéil an cheantair, in Chiaravalle. Líonra foirmiúil agus neamhfhoirmiúil atá fréamhaithe go háitiúil is ea iad na 360 deontóir agus an iliomad eagraíochtaí a shlua‑mhaoinigh an tionscadal [I].
Cur chuige trasdisciplíneach
UAILLMHIAN III: le bheith thar dhisciplín
Tháinig an tionscadal aníos tríd na comhiarrachtaí de chuid (...) eagraíochta neamhbhrabúis a bhfuil saineolas aici san athfhorbairt trí chultúir, luathaire gnólachtaí nuathionscanta de thionchar sóisialta, agus sár‑dhéantóir aráin, saothróir gránaigh, comhbhunaitheoir PAU (Panificatori Agricoli Urbani - Déantóirí Aráin Uirbeacha). Cuireann na heintitis sin saineolas tras‑earnála le chéile agus cuireann siad ar aghaidh é [II] chun dúshláin choiteanna a shárú [II]. Éascaítear piarfhoghlaim agus leas a bhaint as eolas foirmiúil agus seachfhoirmiúil araon le rannpháirtíocht na rannpháirtithe ó chúlraí éagsúla a bhfuil leibhéil éagsúla taithí acu i ndéanamh aráin [III].
Flaux
Flower Matter
An Ghearmáin (2022)
Tuairisc ar an tionscadal
Soláthraíonn ábhar teicstíle nuálach a dhéantar le dramhaíl blátha réiteach chun dramhaíl a bhaineann le bláthanna a laghdú. Déantar a leithéid trí dhramhaíl blátha a atreorú ó líonadh talún go dtí ábhair atá freagrach ó thaobh an chomhshaoil de, tríd an dramhaíl in‑athchúrsála a thagann le blátha go dtí a bpróisis athchúrsála chuí, trí roghanna malartacha a chur ar fáil le haghaidh ábhar neamh‑inbhuanaithe agus trí chiorclaíocht a éascú sa tionscal.
Flaux
Flower Matter
An Ghearmáin (2022)
Álainn
UAILLMHIAN I: gníomhachtaigh
Tá sé mar aidhm ag Flaux – Flower Matter eispéireas ar leith a chruthú [I] d’úsáideoirí trí dhearadh le próisis agus ábhair nádúrtha.
Inbhuanaithe
UAILLMHIAN II: an lúb a dhúnadh
Tá sé mar aidhm ag an tionscadal dramhaíl blátha a ísliú trí gheilleagar ciorclach, cur chuige próisis athghiniúnaigh agus cailleadh bithéagsúlacht a chomhrac. Tá sé mar aidhm ag an tionscadal áfach, tionchair dhiúltacha na roghanna malartacha neamh‑inbhuanaithe ar dhramhaíl blátha a úsáid a mhaolú agus a ísliú [II], in áit éiceachórais a athghiniúint.
Cuimsitheach
UAILLMHIAN I: chun chur san áireamh
Tá sé mar aidhm ag an tionscadal feasacht a ardú agus comhionannas inscne a fheabhsú san in éiceachóras fiontraíochta na ngnólachtaí nuathionscanta ar son na mban gnó atá faoi ghannionadaíocht [II]. Tá a fhios ag na bunaitheoirí gurb ann d’fhostú páistí agus don obair éigeantais i bpáirteanna eile an domhain, agus tá siad ag iarraidh struchtúr gnó a chruthú a choinníonn comhionannas, trédhearcacht agus inrianaitheacht an phróisis ar bun.
Flaux
Flower Matter
An Ghearmáin (2022)
Próiseas rannpháirteach
UAILLMHIAN I: chun dul i gcomhairle
I láthair na huaire, tá an tionscadal ag céim scaipeadh an choincheapa agus an mhúnla gnó atá sé ag iarraidh cruthú [I]. Tá sé mar aidhm ag an tionscadal áfach, pobal láidir de pháirtithe leasmhara na mbláthanna arna gearradh go háitiúil ina bhfuil gach aon pháirtí rannpháirteach go cóir cothrom sna córais uaschúrsála.
Rannpháirtíocht il‑leibhéil
UAILLMHIAN III: obair ar bhonn domhanda
Tá sé mar aidhm ag an tionscadal an tionscadal a chur ar bun go píolótach sa Téalainn, agus ansin an coincheap a chur i bhfeidhm san Eoraip agus líonra de pháirtithe leasmhara a chruthú lena n‑áirítear nascanna go dtí margaidh bhlátha agus infheisteoirí agus tacadóirí féideartha trí thuarascáil sonraí na scéime píolótaí.
Cur chuige trasdisciplíneach
UAILLMHIAN I: le bheith ildisciplíneach
Oibríonn an tionscadal ar bhealach ion‑struchtúrtha agus indisciplíneach, agus tá beirt fhiontraithe na todhchaí, saineolaithe tionscail, eagraíocht neamhrialtasach (NGO) agus gorlanna atá gníomhach sa tionscal céanna á chur ar siúl.
BUGA Wood Pavilion
le ICD/ITKE & Ollscoil Stuttgart
An Ghearmáin (2019)
Tuairisc ar an tionscadal
Déanann an BUGA Wood Pavilion ceiliúradh ar chur chuige nua i dtaca le tógáil adhmaid digiteach. Cuimsíonn an díon adhmaid iontach 30 méadar thar limistéar imeachtaí poiblí, ag baint úsáid as méid íosta ábhair agus ag cruthú spás uathúil ailtireachta ag an am céanna. D’fhorbair foireann thrasdisciplíneach ailtirí, innealtóirí, eolaithe, páirtithe leasmhara ceird agus poiblí. De bharr a chórais tógála nuálaigh, is féidir é a athchóimeáil ina iomláine ag suíomh nua agus é a athchúrsáil ag deireadh shaolré an struchtúir.
BUGA Wood Pavilion
le ICD/ITKE & Ollscoil Stuttgart
An Ghearmáin (2019)
Álainn
UAILLMHIAN III: comhtháthú
Ceaptar an pailliún ar bhealach a chuireann eispéireas céadfa dearfach do na húsáideoirí, agus a thugann aird ar leith ar sholas, fhuaim, atmaisféar, agus cáilíocht spásanna [I]. Spreag blaosc ghráinneog thrá an struchtúr. Ciallaíonn solúbthacht an ionaid go bhfuil sé oiriúnach chun grúpaí móra a óstáil agus go soláthraíonn sé eispéireas coiteann ar ardchaighdeán [II]. Thairis sin, is féidir smaoineamh ar an ailtireacht anseo mar ‘fheithicle cultúrtha’, a sholáthraíonn an deis chun níos mó a fhoghlaim faoi smaointeoireacht shaolré agus athúsáid sa dearadh [III].
Inbhuanaithe
UAILLMHIAN II: athghiniúint a dhéanamh
Glacann dearadh an pailliúin go leor in‑athchúrsáilteachta san áireamh [I], ach prionsabail na hathúsáide agus na ciorclaíochta chomh maith [II]: is féidir é a dhídhíolaim nó a chur in airde ar shuíomh nua, an iliomad uaireanta, nó a úsáid chun fuinneamh nua a ghiniúint trí aisghabháil theirmeach. Déantar na heilimintí a dhéanann an struchtúr as adhmad, agus táirgtear iad go freagrach chun lorg carbóin diúltach a bheith acu [III].
Cuimsitheach
UAILLMHIAN I: chun chur san áireamh
Tá an pailliún ionchuimsitheach trína dhearadh: ní chuireann sé aon bhacainn fhisiciúil i láthair agus is féidir le gach aon duine rochtain a fháil air go poiblí agus go hoscailte gan idirdhealú d’aon chineál [I].
BUGA Wood Pavilion
le ICD/ITKE & Ollscoil Stuttgart
An Ghearmáin (2019)
Próiseas rannpháirteach
UAILLMHIAN I: chun dul i gcomhairle
Choinnigh foireann an tionscadail idirphlé leanúnach ar bun leis an bpobal, ag cur dul chun cinn an taighde in iúl trí chuir i láthair, foilseacháin agus comhráite [I]. Forbraíodh an pailliún ón tús le hionadaithe poiblí, siúinéirí áitiúla agus comhtháthairí róbatacha.
Rannpháirtíocht il‑leibhéil
GAN AON TAGAIRT SHOILÉIR
Ní dhéanann tuairisc an tionscadail aon tagairt go hoscailte ar ghnéithe rannpháirtíocht il‑leibhéil sna téarmaí a shainmhíníonn an Compás.
Cur chuige trasdisciplíneach
UAILLMHIAN III: le bheith thar dhisciplín
Glacann an tionscadal an lucht acadúil le chéile i gcomhar leis an lucht tionsclaíochta agus an lucht ceird trí chur chuige nuálach comhdhearaidh, a chomhtháthaíonn táirgeadh digiteach isteach i gcultúr tógála an cheird thraidisiúnta [III]. Tagann féidearthachtaí dearaidh, innealtóireachta agus táirgeachta nua chun solais mar gheall ar an gcomhar idir róbait agus daoine.
Samhail Fhoghlaim
Trí Rannpháirtíocht de chuid Arkki
An Fhionlainn (2007)
Tuairisc ar an tionscadal
Is samhail oideachas rannpháirtíochta as an bhFionlainn í an tSamhail Fhoghlaim Trí Rannpháirtíocht de chuid Arkki atá de rún aici cuidiú le páistí chun páirt a ghlacadh sa phróiseas dearaidh uirbigh. Rinneadh tástáil ar an bpróiseas i Vítneam (2018) agus Bangkok (2020) agus chuaigh sé i ngleic le páistí chun cathracha atá báúil le páistí a fhorbairt.
Samhail Fhoghlaim
Trí Rannpháirtíocht de chuid Arkki
An Fhionlainn (2007)
Álainn
UAILLMHIAN III: comhtháthú
Tá sé mar aidhm ag an tionscadal saincheisteanna eiticiúla, sóisialta agus éiceolaíochta a chur le chéile laistigh den phróiseas foghlama trí smaointe dearaidh. Le linn an phróisis, déanann rannpháirtithe measúnú ar cad atá tábhachtach dóibh féin sa saol. Is é cuspóir lárnach an tionscadail seo ná tacú le forbairt an pháiste i dtreo a bheith mar bhaill na sochaí agus an chine daonna atá freagrach go heiticiúil. Ina theannta sin, spreagtar cruthaitheacht agus machnamh leis an tionscadal ar conas a bhíonn tionchar ag an gcomhshaol a mhúnlú ar shaolta daoine. Tá sí mar aidhm aige seo a dhéanamh trí eispéireas comhchoiteann de chomhar idir daoine fásta agus páistí [II] agus trí thuiscint phearsanta agus phobail ar áilleacht a fhorbairt trí idirghníomhaithe.
Inbhuanaithe
UAILLMHIAN I: chun athearraíocht a bhaint as
Ní shainmhínítear dearcadh an tionscadail ar inbhuanaitheacht go soiléir, ach tugtar meon iomlánaíoch ar phróisis agus réitigh inbhuanaithe sa réimse uirbeach le fios. Foghlaimíonn na páistí rannpháirteacha faoi ábhair, cumhacht ghréine, iompar poiblí agus molann siad réitigh nuálacha agus indéanta dá leithéid.
Cuimsitheach
UAILLMHIAN II: comhdhlúthú a dhéanamh
Is iad na príomhchuspóirí i dtéarmaí cuimsithe: gutha agus moltaí páistí a chomhtháthú isteach sa phleanáil uirbeach ón bhfíor‑thús [I], scileanna a thógáil a chuidíonn le páistí le bheith mar shaoránaigh ghníomhacha [II] agus chun tuiscint a bheith acu ar an comhshaol tógtha mar a bhaineann sí le príomhlimistéir agus príomh‑dhisciplín ar leith.
Samhail Fhoghlaim
Trí Rannpháirtíocht de chuid Arkki
An Fhionlainn (2007)
Próiseas rannpháirteach
UAILLMHIAN III: le féin‑rialú
Is é príomhchuspóir an mhúnla cur chuige rannpháirtíoch a bhunú agus a thástáil ina n‑áirítear leanaí ag gach céim den phleanáil uirbeach [I], chun tionscadail a dhearadh agus chun go bhforbrófar scileanna saoránachta agus cumas tionchar a imirt. Ní hamháin go dtéitear i gcomhairle le leanaí, ach áirítear i gcéim an chomhdheartha iad ina molann siad a gcuid réiteach agus ina mbaintear amach a gcuid smaointe [II]. De bharr a gcuid foghlama agus taithí cuireadh ar chumas roinnt de na leanaí tionscadal claochlaithe a idéú ina gcomharsanacht féin, é a chur in iúl do chinnteoirí agus airgead a bhailiú chun an tionscadal a bhaint amach [III].
Rannpháirtíocht il‑leibhéil
UAILLMHIAN III: obair ar bhonn domhanda
Oibríonn an tionscadal ar fud scálaí agus i gcomhar le geallsealbhóirí iomadúla, ag cur na príomhphrionsabail agus an méid a foghlaimíodh ó thionscadail i Vítneam, sa Téalainn agus sa Ghréig chun feidhme. Agus í ann le 20 bliain, cuireadh an múnla chun feidhme i gcomhpháirtíocht le húdaráis áitiúla, scoileanna agus pobail ó na tíortha faoi seach, chomh maith le heagraíochtaí idirnáisiúnta amhail Unicef agus Save the Children.
Cur chuige trasdisciplíneach
UAILLMHIAN III: le bheith thar dhisciplín
Oibríonn Múnla Foghlama Arkki thar disciplíní trí bhreathnú ar ailtireacht agus ar phleanáil uirbeach mar fheiniméin il‑disciplíneach agus na hábhair STEAM (eolaíocht, teicneolaíocht, innealtóireacht, ealaín agus mata) a thabhairt le chéile go hiomlánaíoch leis na daonnachtaí agus na heolaíocht sóisialta, agus an fhoghlaim thraschuraclaim a neartú [II]. Ar an dara dul síos, tá an tionscadal fréamhaithe i bhfíorphróisis agus cuireann sé le heolas agus le dearcthaí pobal, leanaí, grúpaí úsáideoirí difriúla [III], etc.
An tSaotharlann Chruthaitheach Krater
An tSlóivéin (2021)
Tuairisc ar an tionscadal
Is spás táirgthe faoi threoir an phobail do chleachtóirí éiceashóisialta é KRATER, a d’eascair as an láithreán tógála a ndearnadh faillí ann, é ar nós cráitéir, gar do lár chathair Liúibleána. Táthar ag súil go dtairgfidh stáisiúin tháirgthe a bhaineann go sonrach leis an suíomh – ceardlann déanamh páipéir, ceardlann adhmadóireachta, mo shaotharlann chomhdheartha agus an tearmann do phlandaí pota tréigthe – ábhair, cleachtais agus comhaontais a bheidh neamhdhíobhálach don chomhshaol rud a chuirfidh an talamh agus a chéile ar shúile do phobail uirbeacha an athuair.
An tSaotharlann Chruthaitheach Krater
An tSlóivéin (2021)
Álainn
UAILLMHIAN II: ceangal a dhéanamh
Bhí sé d’aidhm ag Krater idirghabhálacha spásúla tarraingteacha a chruthú lena gcuirfí na creataí bunúsacha a ghabhann leis in iúl. Sa tionscadal, mheas na dearthóirí comhpháirtíochta agus ailtirí a dtograí cruthaitheacha maidir le prionsabail dhíothú dramhaíola, ísealteicneolaíochta, rannpháirtíocha agus bhuantalmhaíochta. De bharr a bheith ag obair ar láithreán tógála tréigthe agus a bheith ag pleanáil idirghabhálacha bonneagair trí ábhair athláimhe nó iarmharacha a úsáid, cuireadh dúshlán roimh Krater teanga láidir ealaíonta a fhorbairt a d’fhéadfadh spriocphobail a chur ag smaoineamh thar a gcuid dearcthaí steiréitipiciúla maidir le garbhlach uirbeacha [I]. Chun a áirithiú go n‑áireofaí leas cónaitheoirí nach daoine iad sna idirghabhálacha spásúla nua, ghlac Krater páirt sa ghluaiseacht zó‑eacnamaíoch [II].
Inbhuanaithe
UAILLMHIAN III: athghiniúint a dhéanamh
Is é is príomhchuspóir don tionscadal Krater conairí nua maidir le cultúir ábhair éiceolaíocha i dtimpeallachtaí uirbeacha a chur in iúl. Tríd an láithreán tógála tréigthe a athshamhlú, cuireadh acmhainneacht an láithreáin chun cinn maidir le hábhair inbhuanaithe a fhoinsiú [I] agus a phróiseáil [II], agus maidir le athghiniúint bhithchultúrtha. [III] Bunaíodh aonaid tháirgthe nua chun: timthriallta táirgthe a chur in iúl do dhaoine, rud nach mbíonn páirt acu iontu de ghnáth; chun nósanna imeachta inbhuanaithe a imscrúdú agus a fhorbairt maidir le dearadh a dhéanamh le snáithín, adhmad agus ithir; agus chun dul i ngleic le gníomhaíochtaí amhail plandaí ionracha a phróiseáil isteach ina laíon páipéir chun bileoga páipéir lámhdhéanta nó potaí plandálaithe a tháirgeadh.
Cuimsitheach
UAILLMHIAN II: comhdhlúthú a dhéanamh
Tá Krater sáite sa choimíneacht uirbeach agus is faoi stiúir grúpa áitiúil a chomhordaíonn gníomhaíochtaí laethúla an spáis a bhíonn próisis chinnteoireachta [II]. De bharr na héagsúlachta a bhaineann leis an ngrúpa daoine atá i gceist, cuirtear ar lánchumas Krater lucht úsáidte measctha a mhealladh chun páirt a ghlacadh ina chlár poiblí. Tá ceardlanna cruthaitheacha, laethanta oscailte, cainteanna agus tionóil ag Krater saor in aisce rud a fhágann go bhfuil fáil iomlán ag an bpobal orthu. Cuireann Krater spás páirceála ar fáil do rothaithe chomh maith le rampa a thugann rochtain éasca ar an láithreán ag daoine a bhfuil deacrachtaí siúil acu. [I] Cuireadh gníomhaíochtaí Krater chun cinn trí bhealaí cumarsáide éagsúla arb é is aidhm dóibh an clár a dhéanamh inrochtana d’úsáideoirí amhail daoine níos sine, áitritheoirí áitiúla agus an aos óg.
An tSaotharlann Chruthaitheach Krater
An tSlóivéin (2021)
Próiseas rannpháirteach
UAILLMHIAN II: chun comhfhorbairt a dhéanamh
Is toradh é Krater ar thionscadal gníomhaíochta rannpháirtíoch 5 bliana, ag obair i dtreo athmhachnamh a dhéanamh ar bhainistíocht speiceas ionrach i dtírdhreacha uirbeacha. Cuireadh an tionscadal i gcrích de bharr comhpháirtíochtaí rathúla i ndiaidh a chéile as ar eascair pobal daoine aonair agus comhpháirtithe a bhí ag iarraidh teacht le chéile chun tacú lena gcleachtais idirdhisciplíneacha agus chun iad a mheascadh. In éineacht le páirtithe leasmhara, d’eagraigh Krater, i gcomhar le Cumann Buantalmhaíochta na Slóivéine agus prostoRož scabhtáil suímh agus seisiúin pleanála spáis agus níos mó ná 15 cheardlann chomhthógála [II]. Áiríodh sna seisiúin seachtainiúla, a bhíonn ar oscailt don phobal chun úsáideoirí an láithreáin amach anseo a mhealladh, gníomhaíochtaí amhail na cosáin siúil a dhéanamh, an troscán don taobh amuigh a dhearadh agus gléasra cóireála fuíolluisce a thógáil.
Rannpháirtíocht il‑leibhéil
UAILLMHIAN II: chun bheith ag obair ar fud leibhéal
Trí phróisis rannpháirtíochta a thástáil maidir le bainistíochta talún, thug Krater cinnteoirí, áiritheoirí, cruthaitheoirí, taighdeoirí agus eagraíochtaí neamhrialtasacha le chéile [I] chun cuir chuige nua a fháil maidir le bheith ag obair le dúlra uirbeach. Agus sampla Krater á leanúint, bhí rialtais áitiúla in ann a gcostais cothabhála a laghdú trí spásanna glasa neamhúsáidte a chur ar fáil d’eagraíochtaí a raibh suim acu ina gcuid acmhainneachta ábhair agus éiceolaíoch a ghníomhachtú.
Cur chuige trasdisciplíneach
UAILLMHIAN III: le bheith thar dhisciplín
Spreagtar comhpháirtithe tionscadail chun a gcuid eolais disciplíneach a chur ar réimsí nua gníomhaíochta, ag cruthú na modheolaíochtaí hibrideacha atá ann i dtorthaí an tionscadail I bhfianaise na ndúshláin dhomhanda atá ann faoi láthair, ar gá leo do cheangal na‑eolaíochtaí sóisialta agus nádúrtha [II], tá Krater ag cruthú spáis le haghaidh an idirghníomhaíochta idir eolas agus cuir chuige idirdhisciplíneacha. Ní hamháin go gcuireann na dearthóirí a oibríonn ar an tionscadal torthaí eolaíocha in iúl, ach is chomhchruthaitheoirí iad chomh maith i leith taighde agus smaointe nuálacha [III].
Modh Oibre
Rinneadh an Compás i dtrí chéim, lenar áiríodh:
1. sampla randamach d’iarratais dhuaiseanna NEB 2021 chun leibhéil féideartha uaillmhéine i measc ghnéithe éagsúla na dtionscadail a aimsiú lena bhféadfaí nasc a dhéanamh le luachanna, prionsabail oibre agus leis na leibhéil a shainaithin muid;
2. na trí leibhéal uaillmhéine maidir le gach luach agus gach prionsabail a shainaithint, comparáid a dhéanamh idir an bonn coincheapúil agus múnlaí agus litríocht eolaíoch, na fo‑ghnéithe a shoiléiriú;
3. comparáid a dhéanamh idir luachanna agus prionsabail an chreata choincheapúil agus na doiciméid straitéise beartais ó Theachtaireacht Bauhaus Eorpach Nua 2021, agus teanga nó coincheapa a oiriúnú do théarmaí beartais nó prionsabail atá ann cheana nuair is gá.
Álainn
PÁIPÉIR AGUS TUARASCÁLACHA EOLAÍOCHA
Beardsley, Monroe. (1982). The Aesthetic Point of View (Ithaca, Nua Eabhrac: Cornel University Press)
Dearbhú Davos. (2018). https://davosdeclaration2018.ch/
Fisher, Berenice agus Joan Tronto. (1990). ‘Towards a Feminist Theory of Care’, in E. Abel agus M. Nelson, eds., Circles of Care. (Albany, Nua Eabhrac: State University of New York Press).
Kennedy-Reid, Sherry. (2014). Towards Redefining Individual-Collective Transformative Learning: A Duality Approach.
Kenrick, Douglas T et al. (2010). ‘Renovating the Pyramid of Needs: Contemporary Extensions Built Upon Ancient Foundations’, in Perspectives on psychological science: a journal of the Association for Psychological Science, Imleabhar 5,3: 292-314. doi:10.1177/1745691610369469
Koltko-Rivera M.E. (2006). Rediscovering the Later Version of Maslow’s Hierarchy of Needs: Self-Transcendence and Opportunities for
Theory, Research, and Unification. Review of General Psychology. 2006;10(4):302-317. doi:10.1037/1089-2680.10.4.302
Lambert N.M., Stillman T.F., Hicks J.A., Kamble S., Baumeister R.F., Fincham F.D. ‘To Belong Is to Matter: Sense of Belonging Enhances
Meaning in Life’, in Personality and Social Psychology Bulletin, 1418-1427. doi:10.1177/0146167213499186
Marković, Slobodan. (2012). ‘Components of aesthetic experience: aesthetic fascination, aesthetic appraisal, and aesthetic emotion’, in i-Perception Imleabhar 3,1: 1‑17. doi:10.1068/i0450aap
Osman, Mariana agus Abu Bakar, Aisyah agus Bachok, Syahriah agus Ibrahim, Mansor agus Abdullah, Ailias. (2015). Sustainable Wellbeing Objective Indicators: Basic Necessities, Complimentary Needs and Desired Opportunities.
Pallasmaa, Juhani. (2019). ‘Design for Sensory Reality, From Visuality to Existential Experience’, in Architectural Design, Special Issue: The Identity of the Architect: Culture agus Communication, Imleabhar 89, 6: 22‑27.
Panksepp, Jaak agus Panksepp, Jules. (2013). ‘Toward a cross-species understanding of empathy’, in Trends in neurosciences, Imleabhar 36, 8: 489-496. doi: 36. 10.1016/j. tins.2013.04.009.
Rural Urban Framework, agus 51N4E. (2021). The Things Around Us: 51N4E and Rural Urban Framework. (CCA/JOVIS Verlag).
Santayana, Georges. (1896). The Sense of Beauty
Shusterman, Richard. (2004). ‘Complexities of Aesthetic Experience: Response to Johnston’, in The Journal of Aesthetic Education, imleabhar 38, 4:109‑112
Starr, G. Gabriella. (2015). Feeling Beauty, The Neuroscience of Aesthetic Experience. (Cambridge Mass.: MIT Press).
Tronto, Joan C. (1998). ‘An Ethic of Care’, in Generations 22, 3
Wong, Paul. (2021). From Viktor Frankl’s Logotherapy to the Four Defining Characteristics of Self-Transcendence (ST). doi:10.31234/osf.io/76bm9.
Wu, Susie agus Fan, Peilei agus Chen, Jiquan. (2015). Incorporating Culture into Sustainable Development: A Cultural Sustainability Index Framework for Green Buildings. Sustainable Development. 24. 10.1002/sd.1608.
Wuthnow, Robert. (1978). ‘Peak Experiences: Some Empirical Tests’, in Journal of Humanistic Psychology, Imleabhar 18: 59‑76.
Zumthor, Peter. (2006). Atmospheres: Architectural Environments, Surrounding Objects. (Birkhäuser).
Dimitrova, Elena, Lavenir, Marie-Laure, McMahon, Paul, Mūrniece, Baiba, Musso, Stefano Francesco, Nagy, Gergely, Rauhut, Christoph, Rourke, Grellan D., Sciacchitano, Erminia agus Selfslagh, Bénédicte (eagrán athbhreithnithe Samhain 2020) European Quality Principles for EU-funded Interventions with potential impact upon Cultural Heritage.
An Coimisiún Eorpach, An Ard‑Stiúrthóireacht um Oideachas, an Óige, Spórt agus Cultúr. (2021) Towards a shared culture of architecture : investing in a high-quality living environment for everyone : tuarascáil ó ghrúpa saineolaithe na mBallstát ar Mhodh Oscailte Comhordúcháin (MOC), 2021, Oifig na bhFoilseachán
Inbhuanaithe
PÁIPÉIR AGUS TUARASCÁLACHA EOLAÍOCHA
Bakker, C., den Hollander, M, van Hinte, E., Zijlstra, Y. (2019). Products that Flow, BIS Publishers.
Brown, M., Haselsteiner, E., Apró, D., Kopeva, D., Luca, E., Pulkkinen, K., Vula Rizvanolli, B., (Eds.) (2018). Sustainability, Restorative to Regenerative. COST Action CA16114 RESTORE, Grúpa Oibre 1
An Coimisiún Eorpach, Ard‑Stiúrthóireacht an Taighde agus na Nuálaíochta. (2021). Evaluating the impact of nature-based solutions: a handbook for practitioners, Lucsamburg: Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh.
An Coimisiún Eorpach, Ard‑Stiúrthóireacht an Taighde agus na Nuálaíochta, Schellnhuber, H., Widera, B., Kutnar, A., Organschi, A., Hafner, A., Hillebrandt, A., Murphy, O. Nakicenovic, N. (2022). Tuarascáil NEXUS ó Fhís Eorpach agus Bauhaus Eorpach Nua : conclúidí na Ceardlanna ArdLeibhéil ar ‘Taighde agus Nuálaíocht maidir le Bauhaus Eorpach Nua’, eagraithe ag Ard-Stiúrthóireacht an Taighde agus na Nuálaíochta agus an tAirmheán Comhpháirteach Taighde i gcomhpháirt lena chéile. Lucsamburg: Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh.
Gibbons, L. V. (2020). ‘Regenerative - The New Sustainable?’, in Sustainability, 12,13: 5483, https://doi.org/10.3390/su12135483.
Haffmans, S., van Gelder, M., van Hinte, E., Zijlstra, Y. (2018). Poducts that Last, BIS Publishers.
Mang, P., Bill Reed, B. (2017). Update Reneregative Development and Design.
World Commission on Environment and Development. (1987). Our common future. Oxford: Oxford University Press.
Dodd, N., Cordella, M., Traverso, M.agus Donatello, S., Level(s) – A common EU framework of core sustainability indicators for office and residential buildings: Cuid 3: How to make performance assessments using Level(s) (Beta v1.0) , EUR 28898 EN, Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh, 2017, ISBN 978-92-79-76907-8, doi:10.2760/95143, JRC109286
Cuimsitheach
PÁIPÉIR AGUS TUARASCÁLACHA EOLAÍOCHA
Collins-Foley, J., Ghorkhmazyan, M., Godfrey, L., Whatley, J. (2018). TAAP toolkit and guide for inclusive development. Washington, D.C.: World Learning.
Gardner, J., Marpillero-Colomina, A., Begault, L. - Gehl Institute. (2019). Inclusive Healthy Places. A Guide to Inclusion & Health in Public Space: Learning Globally to Transform Locally.
Gidley, J., Hampson, G., Wheeler, L., Bereded-Samuel, E. (2010). Cuimsiú sóisialta: Context, theory and practice.Community Interventions, arna n-aisghabháil ar 7.4.2022 ó https://ctb.ku.edu/en/table-of-contents/ analyze/where-to-start/participatory-approaches/main
Logie, C.H, Lacombe-Duncan, A., Lee-Foon, N., Ryan, S., Ramsay, H. (2016). ‘It’s for us -newcomers, LGBTQ persons, and HIV-positive persons. You feel free to be’: a qualitative study exploring social support group participation among African and Caribbean lesbian, gay, bisexual and transgender newcomers and refugees in Toronto, Canada.
Metha, V. (2013). Evaluating Public space.
Mey, E. (2021). Using an ecological approach to grasp the complexity of social inclusion around a person with a disability.
Ravindran, K., Kawale, K., Sinha, S., NaiduIndia, M. - Smart Cities Fellowship. (2019). ‘Design and Assessment Tool for Public Space. A citizen based platform to score & co-create public spaces - Project Report’, in Systems, Imleabhar 75: 229‑243.
West Sussex County Council, (2021). ‘West Sussex Inclusion Framework’, in Ambio, Imleabhar 48: 515–528, https://doi.org/10.1007/s13280-018-1109-9.
Zhou Stella, L. (2019). Understanding Inclusiveness in Public Space: Learning from Existing Approaches.
Prionsabail oibre
PÁIPÉIR AGUS TUARASCÁLACHA EOLAÍOCHA
Apostel, G. Berger, A. Briggs agus G. Michaud. (1972). Idirdhisciplíneach: Problems of Teaching and Research in Universities. Páras: OECD Publications.
Arnstein, S. R. (1969). ‘A Ladder of Citizen Participation’, in Journal of the American Institute of Planners, Imleabhar 35,4: 216‑224.
Community Tool Box. (1994). Analyzing Community Problems and Designing and Adapting Community Interventions » Caibidil 18. Deciding Where to Start » Roinn 2. Participatory Approaches to Planning Community Interventions » arna n-aisghabháil ar 7.4.2022 ó https://ctb. ku.edu/en/table-of-contents/analyze/where-to-start/participatory- approaches/main
Connor, D. M. (1988). ‘A New Ladder of Citizen Participation’ in National Civic Review, Imleabhar 77,3: 249-257.
Darbellay, F. (2015). ‘Rethinking inter- and transdisciplinarity: Undisciplined knowledge and the emergence of a new thought style’, in Futures, Imleabhar 65: 163-174
Ford, A., Barra, R., Dawson, R., Virgoa, J., Batty, M., Hall, J. (2019). ‘A
multi-scale urban integrated assessment framework for climate change studies: a flooding application’, in Computers, Environment and Urban Systems, Imleabhar 75: 229‑243.
Glaas, E., Hjerpe, M., Storbjork, S., Neset, T., Bohman, A., Muthumanickam, P., Johansson, J. (2019). ‘Developing transformative capacity through systematic assessments and visualization of urban climate transitions’, in Ambio, Imleabhar 48: 515–528, https://doi.org/10.1007/s13280-018-1109-9.
Hassenforder, E., Smajgl A. agus Ward, J. (2015). ‘Towards understanding participatory processes: Framework, application and results’, in Journal of Environmental Management, Imleabhar 157: 84-95.
ECFE (2010), ‘Multi-level Governance: A Conceptual Framework’, in Cities and Climate Change, OECD Publishing, Paris, https://doi.
org/10.1787/9789264091375-11-en.https://doi.org/10.1007/s11625- 021-01080-0
ECFE. (2020). ‘Addressing societal challenges using transdisciplinary research’, OECD Science, Technology and Industry Policy Papers, Uimh 88, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/0ca0ca45-en.
Parés, M., agus March, M. (2013). Guide to Evaluating Participatory Processes. Generalitat de Cataluna.
Purvis, B., Mao, Y., Robinson, D. (2022). ‘A multi-scale integrated assessment model to support urban sustainability’, in Sustainability Science, Imleabhar 17: 151–169. https://doi.org/10.1007/s11625-021-01080-0
Stember, M. (1991). ‘Advancing the social sciences through the interdisciplinary enterprise’ in The Social Science Journal, Imleabhar 28(1): 1-14.
Toomey, A. H., Markusson, N., Adams, E. agus Brockett, B. (2015). ‘Inter‑ and Trans‑disciplinary Research: A Critical Perspective’, in GSDR 2015 Brief.
van der Bijl, M. (2018). Transdisciplinary Innovation and Design. Medium.com.
Visseren-Hamakers, I. J. et al. (2021). ‘Transformative governance of biodiversity: insights for sustainable development’, in Current Opinion in Environmental Sustainability, Imleabhar 53: 20-28.