This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52024PC0324
Proposal for a COUNCIL IMPLEMENTING DECISION on the suspension of certain provisions of Regulation (EC) 810/2009 of the European Parliament and of the Council with respect to Somalia
Πρόταση ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την αναστολή ορισμένων διατάξεων του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 810/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τη Σομαλία
Πρόταση ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την αναστολή ορισμένων διατάξεων του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 810/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τη Σομαλία
COM/2024/324 final/2
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 23.7.2024
COM(2024) 324 final
2024/0188(NLE)
Πρόταση
ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
για την αναστολή ορισμένων διατάξεων του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 810/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τη Σομαλία
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
1.ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ
•Αιτιολόγηση και στόχοι της πρότασης
Σύμφωνα με το άρθρο 25α παράγραφος 2 του κώδικα θεωρήσεων 1 , η Επιτροπή θα πρέπει να αξιολογεί τακτικά τη συνεργασία των τρίτων χωρών για την επανεισδοχή και να υποβάλλει έκθεση της αξιολόγησής της στο Συμβούλιο τουλάχιστον μία φορά το έτος.
Με βάση τις εν λόγω αξιολογήσεις και λαμβανομένων υπόψη των μέτρων που έλαβε η Επιτροπή για τη βελτίωση του επιπέδου συνεργασίας στον τομέα της επανεισδοχής και των συνολικών σχέσεων της Ένωσης με την οικεία τρίτη χώρα, η Επιτροπή μπορεί να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η συγκεκριμένη τρίτη χώρα δεν συνεργάζεται επαρκώς και ότι, ως εκ τούτου, είναι αναγκαία η ανάληψη δράσης. Σ’ αυτήν την περίπτωση, η Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 25α παράγραφος 5 στοιχείο α) του κώδικα θεωρήσεων, υποβάλλει πρόταση εκτελεστικής απόφασης του Συμβουλίου με την οποία αναστέλλεται η εφαρμογή ορισμένων διατάξεων του κώδικα θεωρήσεων όσον αφορά τους υπηκόους της εν λόγω τρίτης χώρας. Ανά πάσα στιγμή, η Επιτροπή συνεχίζει τις προσπάθειές της για τη βελτίωση της συνεργασίας με την οικεία τρίτη χώρα.
• Η περίπτωση της Σομαλίας
Η συνεργασία της Σομαλίας για την επανεισδοχή των υπηκόων της που διαμένουν παράνομα στο έδαφος των κρατών μελών της ΕΕ παραμένει ανεπαρκής, όπως αναφέρεται από τα κράτη μέλη και τεκμηριώνεται από το χαμηλό ποσοστό επιστροφής (δηλ. τον αριθμό των επιστροφών που εκτελέστηκαν σε σύγκριση με τον αριθμό των αποφάσεων επιστροφής που εκδόθηκαν για υπηκόους της εν λόγω τρίτης χώρας 2 , το οποίο ήταν 4 % το 2023), και από το μειούμενο ποσοστό έκδοσης (δηλαδή τον αριθμό των ταξιδιωτικών εγγράφων που εκδίδονται από τρίτες χώρες σε σύγκριση με τον αριθμό των αιτήσεων επανεισδοχής που υποβάλλουν τα κράτη μέλη).
Σχεδόν όλα τα κράτη μέλη εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν προκλήσεις όσον αφορά την εδραίωση ουσιαστικού διαλόγου και συνεργασίας με τη Σομαλία σχετικά με την επανεισδοχή, ιδίως σε σχέση με τις αναγκαστικές επιστροφές.
Στο πλαίσιο των συνεχών αξιολογήσεων που διενεργεί η Επιτροπή με βάση τα δεδομένα και τις πληροφορίες που παρέχουν τα κράτη μέλη, τις συζητήσεις στις σχετικές συνεδριάσεις των ομάδων εργασίας του Συμβουλίου και των ομάδων εμπειρογνωμόνων, καθώς και τα δεδομένα και τις πληροφορίες που παρέχουν τα θεσμικά και λοιπά όργανα και οι οργανισμοί της Ένωσης, τα κράτη μέλη ανέφεραν σειρά από προβλήματα που δυσχεραίνουν τα διάφορα στάδια της διαδικασίας επανεισδοχής, μεταξύ των οποίων προβλήματα σε σχέση με την εξακρίβωση της ταυτότητας των υπηκόων της Σομαλίας, την έκδοση προσωρινών ταξιδιωτικών εγγράφων και την οργάνωση επιχειρήσεων επιστροφής. Οι μεγάλες καθυστερήσεις στις απαντήσεις της Σομαλίας όσον αφορά τις αιτήσεις επανεισδοχής των κρατών μελών ή η έλλειψη απαντήσεων καθιστούν τη διαδικασία εξακρίβωσης ταυτότητας ιδιαίτερα επαχθή, γεγονός που σημαίνει ότι η διαδικασία αυτή οδηγεί πολύ σπάνια στην έκδοση ταξιδιωτικών εγγράφων ή στην οργάνωση επιχειρήσεων επιστροφής. Το 2023 τα κράτη μέλη επιχείρησαν μικρό αριθμό επιχειρήσεων επιστροφής λόγω της έλλειψης συνεργασίας της Σομαλίας καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας.
Σε συνέχεια των προηγούμενων αξιολογήσεων βάσει του άρθρου 25α του κώδικα θεωρήσεων, η ΕΕ επιδίωξε ενισχυμένη συνεργασία με τη Σομαλία ώστε να αντιμετωπιστούν τα εμπόδια στη συνεργασία για την επανεισδοχή. Η ΕΕ έχει επανειλημμένα γνωστοποιήσει στις αρμόδιες αρχές την ανάγκη βελτίωσης της συνεργασίας για την επανεισδοχή, τόσο προφορικά όσο και γραπτά, καθώς και σε πολιτικό και τεχνικό επίπεδο στις Βρυξέλλες και στο Μουκντίσο. Ωστόσο, η δέσμευση αυτή δεν οδήγησε στην αναγκαία βελτίωση της συνεργασίας.
Με βάση τα ανωτέρω, την έλλειψη βελτίωσης παρά τις προσπάθειες που έχουν καταβάλει μέχρι σήμερα η ΕΕ και τα κράτη μέλη για να βελτιώσουν τη συνεργασία για την επανεισδοχή, και λαμβανομένων υπόψη των συνολικών σχέσεων της ΕΕ με τη Σομαλία, θεωρείται ότι η συνεργασία της Σομαλίας με την ΕΕ σε θέματα επανεισδοχής είναι ανεπαρκής και ότι απαιτείται περαιτέρω δράση.
• Οι συνολικές σχέσεις της Ένωσης με τη Σομαλία
Η Σομαλία αποτελεί σημαντικό εταίρο της ΕΕ στην περιοχή του Κέρατος της Αφρικής. Η ολοκληρωμένη εταιρική σχέση της ΕΕ με τη Σομαλία εντάσσεται στο πλαίσιο της στρατηγικής της ΕΕ για το Κέρας της Αφρικής 3 , η οποία βασίζεται στην κοινωνική και ανθρώπινη ανάπτυξη, το εμπόριο, την περιφερειακή ολοκλήρωση, την ειρήνη και την ασφάλεια. Σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες, η Σομαλία φιλοξενεί 30 000 πρόσφυγες και σχεδόν 3 εκατομμύρια εσωτερικά εκτοπισμένα άτομα.
Η ΕΕ έχει πραγματοποιήσει σημαντικές και ολοκληρωμένες επενδύσεις στη σταθερότητα της Σομαλίας, διαθέτοντας πάνω 3,5 δισ. EUR σε μέτρα στήριξης για την περίοδο 2014-2022. Τον Μάιο του 2023 η κυβέρνηση συμφώνησε σε κοινό επιχειρησιακό χάρτη πορείας 4 , ο οποίος καθορίζει τους τομείς προτεραιότητας και χρησιμεύει ως βάση για τη συνεργασία μεταξύ Σομαλίας και ΕΕ. Ο εν λόγω χάρτης αποτελείται από τρεις πυλώνες, και συγκεκριμένα τη συμπεριληπτική πολιτική και τον εκδημοκρατισμό, την ασφάλεια και τη σταθεροποίηση, και την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη.
Το πρόγραμμα δημοσιονομικής στήριξης «Σύμβαση για την οικοδόμηση του κράτους και της ανθεκτικότητας της Σομαλίας» διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο ώστε τον Δεκέμβριο του 2023 η Σομαλία να φτάσει στο σημείο ολοκλήρωσης των υπερχρεωμένων φτωχών χωρών, φροντίζοντας για την εφαρμογή βασικών μεταρρυθμίσεων, όπως η βελτίωση της διαχείρισης των ταμειακών διαθέσιμων, η διαχείριση των δημόσιων οικονομικών, ο εκσυγχρονισμός των τελωνείων και της φορολογικής διοίκησης και η διευκόλυνση της εκκαθάρισης των ληξιπρόθεσμων οφειλών της Σομαλίας με τα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
Η χώρα έχει αδασμολόγητη και χωρίς ποσοστώσεις πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά στο πλαίσιο του καθεστώτος «Όλα εκτός από όπλα» 5 .
Το πολυετές ενδεικτικό πρόγραμμα για τη Σομαλία στο πλαίσιο του Μηχανισμού Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς Συνεργασίας 6 για την περίοδο 2021-2024 ανέρχεται σε 257 εκατ. EUR και έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να αντιμετωπίσει τα βαθύτερα αίτια της αστάθειας και της εύθραυστης κατάστασης και να προωθήσει τις διαδικασίες οικοδόμησης κράτους, να στηρίξει τη συμπεριληπτική και βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και να μετριάσει τις επιπτώσεις των φυσικών καταστροφών και του εκτοπισμού για τις πλέον ευάλωτες ομάδες.
Η Σομαλία είναι μέλος της Διακυβερνητικής Αρχής για την Ανάπτυξη και αντικαθιστά επί του παρόντος το Σουδάν στη διευθύνουσα επιτροπή της διαδικασίας του Χαρτούμ. Στις 6 Ιουνίου 2023 η Σομαλία εξελέγη μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών για την περίοδο 2025-2026.
• Τα μέτρα για τις θεωρήσεις
Πεδίο εφαρμογής των μέτρων
Η εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου θα πρέπει να αναστείλει προσωρινά την εφαρμογή ορισμένων διατάξεων του κώδικα θεωρήσεων όσον αφορά τους υπηκόους της Σομαλίας. Ωστόσο, η εν λόγω αναστολή δεν θα πρέπει να ισχύει για Σομαλούς που είναι μέλη της οικογένειας (μετακινούμενων) πολιτών της ΕΕ που καλύπτονται από την οδηγία 2004/38/ΕΚ 7 , καθώς και για Σομαλούς που είναι μέλη της οικογένειας υπηκόων τρίτων χωρών που απολαμβάνουν ισοδύναμο δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας με εκείνο των πολιτών της Ένωσης, βάσει συμφωνίας μεταξύ, αφενός, της Ένωσης και των κρατών μελών της και, αφετέρου, της οικείας τρίτης χώρας. Στο ίδιο πνεύμα, η αναστολή δεν θα πρέπει να ισχύει για τα μέλη της οικογένειας υπηκόων του Ηνωμένου Βασιλείου που είναι δικαιούχοι της συμφωνίας αποχώρησης, υπό την προϋπόθεση ότι δικαιούνται να υποβάλουν αίτηση θεώρησης βάσει της συμφωνίας αποχώρησης με σκοπό την επανένωση με τον δικαιούχο στο κράτος υποδοχής της συμφωνίας αποχώρησης.
Δεν υπάρχει κράτος μέλος το οποίο είναι παρόν ή εκπροσωπείται στη Σομαλία για τον σκοπό της έκδοσης θεωρήσεων. Επί του παρόντος, έξι κράτη μέλη δεν αναγνωρίζουν κανένα ταξιδιωτικό έγγραφο που έχει εκδοθεί από τη Σομαλία, ενώ άλλα επτά κράτη μέλη αναγνωρίζουν μόνο διπλωματικά ή υπηρεσιακά διαβατήρια. Σε μη αναγνωρισμένα διαβατήρια δεν υπάρχει η δυνατότητα να τοποθετηθεί θεώρηση για ταξίδια στο ή στα αντίστοιχα κράτη μέλη. Εάν κράτος μέλος τοποθετήσει θεώρηση σε ταξιδιωτικό έγγραφο της Σομαλίας το οποίο αναγνωρίζει, η θεώρηση αυτή ισχύει μόνο για το έδαφος των κρατών μελών που αναγνωρίζουν το ταξιδιωτικό έγγραφο και όχι για ολόκληρο τον χώρο Σένγκεν. Ως εκ τούτου, οι Σομαλοί υπήκοοι που είναι κάτοχοι μη αναγνωρισμένων ταξιδιωτικών εγγράφων θα πρέπει να αποκτήσουν ταξιδιωτικά έγγραφα που έχουν εκδοθεί από άλλη χώρα, εάν σκοπεύουν να ταξιδέψουν σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη που δεν αναγνωρίζουν τα ταξιδιωτικά έγγραφα της Σομαλίας. Τα κράτη μέλη που δεν αναγνωρίζουν τα ταξιδιωτικά έγγραφα της Σομαλίας μπορούν επίσης να τοποθετούν θεώρηση περιορισμένης εδαφικής ισχύος σε χωριστό φύλλο, αλλά η λύση αυτή χρησιμοποιείται σπάνια στην πράξη, καθώς οι αιτήσεις θεώρησης που βασίζονται σε μη αναγνωρισμένο ταξιδιωτικό έγγραφο θεωρούνται συνήθως απαράδεκτες, εκτός εάν συντρέχουν εξαιρετικές περιστάσεις που δικαιολογούν το ταξίδι (π.χ. ανθρωπιστικοί λόγοι).
Το 2022 και το 2023 υποβλήθηκαν, αντίστοιχα, 1 600 και 2 600 αιτήσεις θεώρησης από Σομαλούς υπηκόους, οι οποίες οδήγησαν στη χορήγηση, αντίστοιχα, 1 000 και 1 600 θεωρήσεων κατά τη διάρκεια των δύο ετών.
Περιεχόμενο των μέτρων για τις θεωρήσεις
Η έλλειψη επαρκούς συνεργασίας από μέρους της Σομαλίας όσον αφορά την επανεισδοχή δικαιολογεί την προσωρινή αναστολή όλων των άρθρων που ορίζονται στο άρθρο 25α παράγραφος 5 στοιχείο α) του κώδικα θεωρήσεων: αναστολή της δυνατότητας απαλλαγής από τις απαιτήσεις για τα δικαιολογητικά έγγραφα που πρέπει να προσκομίζουν οι αιτούντες θεώρηση, όπως αναφέρεται στο άρθρο 14 παράγραφος 6· αναστολή της γενικής περιόδου διεκπεραίωσης των 15 ημερολογιακών ημερών που προβλέπεται στο άρθρο 23 παράγραφος 1 (η οποία, κατά συνέπεια, αποκλείει επίσης την εφαρμογή του κανόνα που επιτρέπει την παράταση της εν λόγω περιόδου σε 45 ημέρες κατ’ ανώτατο όριο μόνο σε μεμονωμένες περιπτώσεις και, ως εκ τούτου, 45 ημέρες καθίστανται η συνήθης περίοδος διεκπεραίωσης)· αναστολή της έκδοσης θεωρήσεων πολλαπλών εισόδων σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφοι 2 και 2γ· και αναστολή της προαιρετικής απαλλαγής από το τέλος θεώρησης για τους κατόχους διπλωματικών και υπηρεσιακών διαβατηρίων σύμφωνα με το άρθρο 16 παράγραφος 5 στοιχείο β).
Περίοδος εφαρμογής των μέτρων για τις θεωρήσεις
Ο κώδικας θεωρήσεων προβλέπει ότι τα μέτρα θεώρησης εφαρμόζονται προσωρινά, αλλά δεν υπάρχει υποχρέωση να αναφέρεται συγκεκριμένη περίοδος εφαρμογής των εν λόγω μέτρων στην εκτελεστική απόφαση. Ωστόσο, σύμφωνα με το άρθρο 25α παράγραφος 6 του κώδικα θεωρήσεων, η Επιτροπή θα πρέπει να αξιολογεί συνεχώς την πρόοδο όσον αφορά τη συνεργασία για την επανεισδοχή βάσει των δεικτών που ορίζονται στο άρθρο 25α παράγραφος 2 του κώδικα θεωρήσεων, μεταξύ άλλων όσον αφορά τη συνδρομή που παρέχεται για την εξακρίβωση της ταυτότητας των προσώπων που διαμένουν παράνομα στο έδαφος των κρατών μελών, την έγκαιρη έκδοση ταξιδιωτικών εγγράφων και την οργάνωση επιχειρήσεων επιστροφής. Η Επιτροπή θα υποβάλει έκθεση για το αν μπορεί να επιτευχθεί ουσιαστική και διαρκής βελτίωση στη συνεργασία με τη συγκεκριμένη τρίτη χώρα στο πλαίσιο της επανεισδοχής, και λαμβάνοντας επίσης υπόψη τις συνολικές σχέσεις της Ένωσης με την εν λόγω τρίτη χώρα, μπορεί να υποβάλει πρόταση στο Συμβούλιο για την κατάργηση ή την τροποποίηση της εκτελεστικής απόφασης. Εάν, αντίθετα, τα μέτρα για τις θεωρήσεις σύμφωνα με την εκτελεστική απόφαση έχουν αποδειχθεί αναποτελεσματικά, θα πρέπει να θεωρείται ότι ενεργοποιούν το δεύτερο στάδιο του μηχανισμού, όπως προβλέπεται στο άρθρο 25α παράγραφος 5 στοιχείο β) του κώδικα θεωρήσεων.
Βάσει του άρθρου 25α παράγραφος 7 του κώδικα θεωρήσεων, η Επιτροπή —το αργότερο έξι μήνες μετά την έναρξη ισχύος της εκτελεστικής απόφασης— θα υποβάλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο σχετικά με την πρόοδο που σημειώθηκε στη συνεργασία για την επανεισδοχή με την οικεία τρίτη χώρα.
•Συνέπεια με τις ισχύουσες διατάξεις στον τομέα πολιτικής
Η προτεινόμενη απόφαση συνάδει με τον κώδικα θεωρήσεων που καθορίζει τους εναρμονισμένους κανόνες της κοινής πολιτικής θεωρήσεων που διέπουν τις διαδικασίες και τους όρους χορήγησης θεωρήσεων για πρόθεση διαμονής στην επικράτεια των κρατών μελών που δεν υπερβαίνει τις 90 ημέρες εντός οποιασδήποτε περιόδου 180 ημερών.
•Συνέπεια με άλλες πολιτικές της Ένωσης
Η ΕΕ προωθεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για τη μετανάστευση και τον αναγκαστικό εκτοπισμό, με βάση κοινές αξίες και ευθύνες, διασφαλίζοντας τον σεβασμό όλων των θεμελιωδών δικαιωμάτων και υποχρεώσεων σύμφωνα με τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ. Ένας από τους πυλώνες του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο που εγκρίθηκε τον Μάιο του 2024, το οποίο προσφέρει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση που αποσκοπεί στην ενίσχυση και την ενσωμάτωση βασικών πολιτικών της ΕΕ για τη μετανάστευση, το άσυλο, τη διαχείριση των συνόρων και την ένταξη, είναι η ενσωμάτωση της μετανάστευσης στις διεθνείς εταιρικές σχέσεις με σκοπό την πρόληψη των αντικανονικών αναχωρήσεων, την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών, τη συνεργασία για την επανεισδοχή και την προώθηση νόμιμων οδών.
Η συνεργασία μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών για την επανεισδοχή υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν παράνομα στην ΕΕ αποτελεί σημαντικό στοιχείο αυτής της πολιτικής. Για να ενισχυθούν αυτές οι ολοκληρωμένες εταιρικές σχέσεις και να εξασφαλιστεί πλήρης συνεργασία από μέρους των τρίτων χωρών, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε την ΕΕ να κινητοποιήσει όλα τα διαθέσιμα εργαλεία, στα οποία περιλαμβάνονται η συνεργασία για την ανάπτυξη, το εμπόριο ή τα μέτρα για τις θεωρήσεις 8 .
2.ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ, ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑ
•Νομική βάση
Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 810/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2009, για τη θέσπιση κοινοτικού κώδικα θεωρήσεων (κώδικας θεωρήσεων), άρθρο 25α παράγραφος 5 στοιχείο α).
•Επικουρικότητα (σε περίπτωση μη αποκλειστικής αρμοδιότητας)
Άνευ αντικειμένου.
•Αναλογικότητα
Τα προτεινόμενα μέτρα, τα οποία αποσκοπούν στη βελτίωση της συνεργασίας της Σομαλίας όσον αφορά την επανεισδοχή παράνομα διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών, είναι αναλογικά προς τον επιδιωκόμενο στόχο. Τα εν λόγω μέτρα δεν επηρεάζουν τη δυνατότητα των αιτούντων να υποβάλουν αίτηση θεώρησης και να τους χορηγηθεί θεώρηση, αλλά καλύπτουν ορισμένες πτυχές της διαδικασίας έκδοσης της θεώρησης. Επιπλέον, ορισμένες κατηγορίες προσώπων εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής της παρούσας απόφασης.
3.ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΚ ΤΩΝ ΥΣΤΕΡΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΩΝ, ΤΩΝ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ
•Εκ των υστέρων αξιολογήσεις / έλεγχοι καταλληλότητας της ισχύουσας νομοθεσίας
Άνευ αντικειμένου.
•Διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη
Άνευ αντικειμένου.
•Συλλογή και χρήση εμπειρογνωσίας
Άνευ αντικειμένου.
•Εκτίμηση επιπτώσεων
Άνευ αντικειμένου.
•Καταλληλότητα και απλούστευση του κανονιστικού πλαισίου
Άνευ αντικειμένου.
•Θεμελιώδη δικαιώματα
Τα προτεινόμενα μέτρα δεν επηρεάζουν τη δυνατότητα αίτησης και χορήγησης θεωρήσεων, και σέβονται όλα τα θεμελιώδη δικαιώματα των αιτούντων, ιδίως το δικαίωμα που αφορά τον σεβασμό της οικογενειακής ζωής.
4.ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ
Άνευ αντικειμένου.
5.ΛΟΙΠΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
•Σχέδια εφαρμογής και ρυθμίσεις παρακολούθησης, αξιολόγησης και υποβολής εκθέσεων
Άνευ αντικειμένου.
•Επεξηγηματικά έγγραφα (για οδηγίες)
Άνευ αντικειμένου.
•Αναλυτική επεξήγηση των επιμέρους διατάξεων της πρότασης
Το άρθρο 1 ορίζει το πεδίο εφαρμογής της προτεινόμενης εκτελεστικής απόφασης.
Στις παραγράφους 1 και 2 διευκρινίζεται ότι εφαρμόζεται μόνο στους υπηκόους της Σομαλίας που υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης και όχι σε εκείνους που απαλλάσσονται βάσει των άρθρων 4 ή 6 του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1806.
Η παράγραφος 3 εξαιρεί από το πεδίο εφαρμογής της προτεινόμενης απόφασης τους αιτούντες θεώρηση που είναι μέλη της οικογένειας πολίτη της Ένωσης έναντι του οποίου εφαρμόζεται η οδηγία 2004/38/ΕΚ και μέλη της οικογένειας υπηκόου τρίτης χώρας που απολαμβάνει ισοδύναμο δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας με εκείνο των πολιτών της Ένωσης δυνάμει συμφωνίας μεταξύ, αφενός, της Ένωσης και των κρατών μελών της και, αφετέρου, της οικείας τρίτης χώρας. Τα μέλη της οικογένειας υπηκόων του Ηνωμένου Βασιλείου που είναι δικαιούχοι της συμφωνίας αποχώρησης εξαιρούνται επίσης από το πεδίο εφαρμογής της προτεινόμενης απόφασης, υπό την προϋπόθεση ότι δικαιούνται να υποβάλουν αίτηση θεώρησης βάσει της συμφωνίας αποχώρησης με σκοπό την επανένωση με τον δικαιούχο στο κράτος υποδοχής της συμφωνίας αποχώρησης.
Στην παράγραφο 4 διευκρινίζεται ότι η προτεινόμενη απόφαση δεν θίγει τις διεθνείς υποχρεώσεις των κρατών μελών.
Το άρθρο 2 ορίζει ότι η εφαρμογή των ακόλουθων διατάξεων του κώδικα θεωρήσεων αναστέλλεται προσωρινά για τους υπηκόους της Σομαλίας που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της προτεινόμενης απόφασης:
–Η δυνατότητα των κρατών μελών να απαλλάσσονται από την απαίτηση προσκόμισης πλήρους σειράς δικαιολογητικών εγγράφων. Αυτό σημαίνει ότι σε κάθε αίτηση θα πρέπει να υποβάλλεται από όλους τους αιτούντες πλήρης σειρά δικαιολογητικών εγγράφων που να αποδεικνύουν την εκπλήρωση των προϋποθέσεων εισόδου, όπως ορίζονται στον κώδικα συνόρων του Σένγκεν.
–H δυνατότητα των κρατών μελών να απαλλάσσουν τους κατόχους διπλωματικών και υπηρεσιακών διαβατηρίων από το τέλος θεώρησης. Για τη συγκεκριμένη κατηγορία αιτούντων θα ισχύει το καθιερωμένο τέλος θεώρησης ύψους 90 EUR.
–Ο συνήθης χρόνος διεκπεραίωσης των 15 ημερών για τη λήψη απόφασης σχετικά με την αίτηση. Αυτό σημαίνει ότι τα κράτη μέλη θα έχουν στη διάθεσή τους 45 ημέρες για να αποφασίσουν σχετικά με τις αιτήσεις.
–Οι κανόνες για τη χορήγηση θεώρησης πολλαπλών εισόδων. Αυτό σημαίνει ότι, καταρχήν, θα εκδίδονται μόνο θεωρήσεις μίας εισόδου.
Το άρθρο 3 ορίζει ότι τα μέτρα αρχίζουν να ισχύουν την ημερομηνία κοινοποίησης της απόφασης στα κράτη μέλη.
Το άρθρο 4 περιέχει τον κατάλογο των αποδεκτών της προτεινόμενης απόφασης, δηλαδή των οικείων κρατών μελών.
2024/0188 (NLE)
Πρόταση
ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
για την αναστολή ορισμένων διατάξεων του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 810/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τη Σομαλία
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 810/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2009, για τη θέσπιση κοινοτικού κώδικα θεωρήσεων (κώδικας θεωρήσεων) 9 , και ιδίως το άρθρο 25α παράγραφος 5 στοιχείο α),
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)Η συνεργασία με τη Σομαλία για την επανεισδοχή κρίθηκε ανεπαρκής βάσει του άρθρου 25α παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 810/2009. Απαιτούνται σημαντικές βελτιώσεις στη συνεργασία σε όλα τα στάδια της διαδικασίας επανεισδοχής, μεταξύ άλλων για να εξασφαλιστεί ότι η Σομαλία συνεργάζεται αποτελεσματικά για την εξακρίβωση ταυτότητας, την έκδοση προσωρινών ταξιδιωτικών εγγράφων και τις επιχειρήσεις επιστροφής, με έγκαιρο και προβλέψιμο τρόπο, τόσο για τις αναγκαστικές όσο και για τις εκούσιες επιστροφές.
(2)Με ελάχιστες εξαιρέσεις, τα κράτη μέλη εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν προκλήσεις, λόγω της έλλειψης σαφών συνομιλητών και της έλλειψης απαντήσεων σε αιτήματα επανεισδοχής και έκδοσης προσωρινών ταξιδιωτικών εγγράφων, ιδίως όσον αφορά τις αναγκαστικές επιστροφές.
(3)Λαμβανομένων υπόψη, αφενός, των προσπαθειών που έχει καταβάλει μέχρι σήμερα η Επιτροπή για να βελτιώσει το επίπεδο της συνεργασίας και, αφετέρου, των συνολικών σχέσεων της Ένωσης με τη Σομαλία, η συνεργασία της Σομαλίας με την Ένωση σε θέματα επανεισδοχής είναι ανεπαρκής και, επομένως, απαιτείται ανάληψη δράσης.
(4)Ως εκ τούτου, θα πρέπει να ανασταλεί προσωρινά η εφαρμογή ορισμένων διατάξεων του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 810/2009 για τους υπηκόους της Σομαλίας οι οποίοι υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2018/1806 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 10 . Στόχος είναι να ενθαρρυνθεί η Σομαλία ώστε να αναλάβει την αναγκαία δράση για τη βελτίωση της συνεργασίας σε θέματα επανεισδοχής.
(5)Οι διατάξεις που αναστέλλονται προσωρινά θα πρέπει να είναι εκείνες που αναφέρονται στο άρθρο 25α παράγραφος 5 στοιχείο α) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 810/2009: αναστολή της δυνατότητας απαλλαγής από τις απαιτήσεις για τα δικαιολογητικά έγγραφα που πρέπει να προσκομίζουν οι αιτούντες θεώρηση η οποία προβλέπεται στο άρθρο 14 παράγραφος 6, αναστολή της γενικής περιόδου διεκπεραίωσης των 15 ημερολογιακών ημερών που προβλέπεται στο άρθρο 23 παράγραφος 1 (η οποία, κατά συνέπεια, αποκλείει επίσης την εφαρμογή του κανόνα που επιτρέπει την παράταση της εν λόγω περιόδου σε 45 ημέρες κατ’ ανώτατο όριο μόνο σε μεμονωμένες περιπτώσεις, που σημαίνει ότι οι 45 ημέρες καθίστανται η συνήθης περίοδος διεκπεραίωσης), αναστολή της έκδοσης θεωρήσεων πολλαπλών εισόδων σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφοι 2 και 2γ, και αναστολή της προαιρετικής απαλλαγής από το τέλος θεώρησης για τους κατόχους διπλωματικών και υπηρεσιακών διαβατηρίων σύμφωνα με το άρθρο 16 παράγραφος 5 στοιχείο β).
(6)Η παρούσα απόφαση δεν θα πρέπει να θίγει την εφαρμογή της οδηγίας 2004/38/ΕΚ, η οποία επεκτείνει το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας στα μέλη της οικογένειας ανεξάρτητα από την ιθαγένειά τους όταν πηγαίνουν να συναντήσουν ή συνοδεύουν τον πολίτη της Ένωσης. Συνεπώς, η παρούσα απόφαση δεν πρέπει να εφαρμόζεται στα μέλη της οικογένειας πολίτη της Ένωσης έναντι του οποίου εφαρμόζεται η οδηγία 2004/38/ΕΚ ή στα μέλη της οικογένειας υπηκόου τρίτης χώρας που απολαμβάνει ισοδύναμο δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας με εκείνο των πολιτών της Ένωσης δυνάμει συμφωνίας μεταξύ της Ένωσης και τρίτης χώρας. Το ίδιο ισχύει για τα μέλη της οικογένειας υπηκόων του Ηνωμένου Βασιλείου που είναι δικαιούχοι της συμφωνίας για την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας 11 (συμφωνία αποχώρησης), υπό την προϋπόθεση ότι το μέλος της οικογένειας δικαιούται να πραγματοποιήσει επανένωση με τον δικαιούχο της συμφωνίας αποχώρησης στο κράτος υποδοχής και υποβάλλει αίτηση θεώρησης για τον σκοπό αυτό.
(7)Τα μέτρα που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση δεν θα πρέπει να θίγουν τις υποχρεώσεις των κρατών μελών βάσει του διεθνούς δικαίου, μεταξύ άλλων ως χωρών που φιλοξενούν διεθνείς διακυβερνητικούς οργανισμούς ή διεθνείς διασκέψεις που έχουν συγκληθεί από τα Ηνωμένα Έθνη ή άλλους διεθνείς διακυβερνητικούς οργανισμούς που φιλοξενούνται στα κράτη μέλη. Ως εκ τούτου, η προσωρινή αναστολή δεν θα πρέπει να ισχύει για τους υπηκόους της Σομαλίας που υποβάλλουν αίτηση θεώρησης κατά το μέτρο που είναι αναγκαίο για τα κράτη μέλη προκειμένου να συμμορφωθούν με τις υποχρεώσεις που υπέχουν ως χώρες που φιλοξενούν τέτοιους οργανισμούς ή διασκέψεις.
(8)Η παρούσα απόφαση δεν θα πρέπει να θίγει τη δυνατότητα των αιτούντων να υποβάλουν αίτηση και να τους χορηγηθεί θεώρηση με πλήρη σεβασμό του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
(9)Σύμφωνα με τα άρθρα 1 και 2 του πρωτοκόλλου αριθ. 22 σχετικά με τη θέση της Δανίας, το οποίο προσαρτάται στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Δανία δεν συμμετέχει στη θέσπιση της παρούσας απόφασης και δεν δεσμεύεται απ’ αυτήν ούτε υπόκειται στην εφαρμογή της. Δεδομένου ότι η παρούσα απόφαση αναπτύσσει περαιτέρω το κεκτημένο του Σένγκεν, η Δανία αποφασίζει, σύμφωνα με το άρθρο 4 του εν λόγω πρωτοκόλλου, εντός έξι μηνών αφότου το Συμβούλιο αποφασίσει επί της παρούσας απόφασης, αν θα την εφαρμόσει στο εθνικό της δίκαιο.
(10)Η παρούσα απόφαση δεν αποτελεί ανάπτυξη των διατάξεων του κεκτημένου του Σένγκεν στις οποίες συμμετέχει η Ιρλανδία, σύμφωνα με την απόφαση 2002/192/ΕΚ του Συμβουλίου 12 · ως εκ τούτου, η Ιρλανδία δεν συμμετέχει στη θέσπιση της παρούσας απόφασης και δεν δεσμεύεται απ’ αυτήν ούτε υπόκειται στην εφαρμογή της.
(11)Όσον αφορά την Ισλανδία και τη Νορβηγία, η παρούσα απόφαση αποτελεί ανάπτυξη των διατάξεων του κεκτημένου του Σένγκεν, κατά την έννοια της συμφωνίας η οποία συνάφθηκε από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και από τη Δημοκρατία της Ισλανδίας και το Βασίλειο της Νορβηγίας για τη σύνδεση των εν λόγω χωρών με την υλοποίηση, την εφαρμογή και την ανάπτυξη του κεκτημένου Σένγκεν 13 , οι οποίες διατάξεις εμπίπτουν στον τομέα στον οποίο αναφέρεται το άρθρο 1 στοιχείο Β της απόφασης 1999/437/ΕΚ του Συμβουλίου 14 .
(12)Όσον αφορά την Ελβετία, η παρούσα απόφαση αποτελεί ανάπτυξη των διατάξεων του κεκτημένου του Σένγκεν, κατά την έννοια της συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της Ελβετικής Συνομοσπονδίας σχετικά με τη σύνδεση της Ελβετικής Συνομοσπονδίας προς την υλοποίηση, την εφαρμογή και την ανάπτυξη του κεκτημένου του Σένγκεν 15 , οι οποίες διατάξεις εμπίπτουν στον τομέα στον οποίο αναφέρεται το άρθρο 1 στοιχείο Β της απόφασης 1999/437/ΕΚ σε συνδυασμό με το άρθρο 3 της απόφασης 2008/146/ΕΚ του Συμβουλίου 16 .
(13)Όσον αφορά το Λιχτενστάιν, η παρούσα απόφαση αποτελεί ανάπτυξη των διατάξεων του κεκτημένου του Σένγκεν, κατά την έννοια του πρωτοκόλλου μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, της Ελβετικής Συνομοσπονδίας και του Πριγκιπάτου του Λιχτενστάιν για την προσχώρηση του Πριγκιπάτου του Λιχτενστάιν στη συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της Ελβετικής Συνομοσπονδίας σχετικά με τη σύνδεση της Ελβετικής Συνομοσπονδίας προς τη θέση σε ισχύ, την εφαρμογή και την ανάπτυξη του κεκτημένου του Σένγκεν 17 , οι οποίες διατάξεις εμπίπτουν στον τομέα στον οποίο αναφέρεται το άρθρο 1 στοιχείο Β της απόφασης 1999/437/ΕΚ σε συνδυασμό με το άρθρο 3 της απόφασης 2011/350/ΕΕ του Συμβουλίου 18 .
(14)Όσον αφορά την Κύπρο, η παρούσα απόφαση συνιστά πράξη που αναπτύσσει περαιτέρω το κεκτημένο του Σένγκεν ή συνδέεται άλλως με αυτό κατά την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 2 της πράξης προσχώρησης του 2003,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
1.Η παρούσα απόφαση εφαρμόζεται στους υπηκόους της Σομαλίας οι οποίοι υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2018/1806.
2.Η παρούσα απόφαση δεν εφαρμόζεται στους υπηκόους της Σομαλίας που απαλλάσσονται από την υποχρέωση θεώρησης βάσει του άρθρου 4 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1806 ή για τους οποίους τα κράτη μέλη έχουν προβλέψει εξαιρέσεις από την υποχρέωση θεώρησης σύμφωνα με το άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1806.
3.Η παρούσα απόφαση δεν εφαρμόζεται στους υπηκόους της Σομαλίας οι οποίοι είναι:
α)μέλη της οικογένειας πολίτη της Ένωσης έναντι των οποίων εφαρμόζεται η οδηγία 2004/38/ΕΚ όταν συνοδεύουν ή πηγαίνουν να συναντήσουν τον πολίτη της Ένωσης ή
β)μέλη της οικογένειας υπηκόου τρίτης χώρας που απολαμβάνει ισοδύναμο δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας με εκείνο των πολιτών της Ένωσης δυνάμει συμφωνίας μεταξύ της Ένωσης και τρίτης χώρας ή
γ)μέλη της οικογένειας υπηκόου του Ηνωμένου Βασιλείου που είναι δικαιούχος της συμφωνίας αποχώρησης, υπό την προϋπόθεση ότι τα μέλη της οικογένειας δικαιούνται να πραγματοποιήσουν επανένωση με τον δικαιούχο της συμφωνίας αποχώρησης στο κράτος υποδοχής και υποβάλλουν αίτηση θεώρησης για τον σκοπό αυτό.
4.Η παρούσα απόφαση εφαρμόζεται με την επιφύλαξη των περιπτώσεων κατά τις οποίες ένα κράτος μέλος δεσμεύεται από υποχρέωση διεθνούς δικαίου, ήτοι:
α)ως χώρα η οποία φιλοξενεί διεθνή διακυβερνητικό οργανισμό·
β)ως χώρα η οποία φιλοξενεί διεθνή διάσκεψη που έχει συγκληθεί από τα Ηνωμένα Έθνη ή άλλους διεθνείς διακυβερνητικούς οργανισμούς που φιλοξενούνται από κράτος μέλος ή διεξάγεται υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών ή των εν λόγω άλλων διεθνών διακυβερνητικών οργανισμών·
γ)βάσει πολυμερούς συμφωνίας περί παροχής προνομίων και ασυλιών·
δ)δυνάμει της συνθήκης συνδιαλλαγής του 1929 (σύμφωνο του Λατερανού) που συνάφθηκε μεταξύ της Αγίας Έδρας (Κράτους της Πόλης του Βατικανού) και της Ιταλίας, όπως τροποποιήθηκε τελευταία.
Άρθρο 2
Αναστέλλεται προσωρινά η εφαρμογή των ακόλουθων διατάξεων του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 810/2009:
α) άρθρο 14 παράγραφος 6·
β) άρθρο 16 παράγραφος 5 στοιχείο β)·
γ) άρθρο 23 παράγραφος 1·
δ) άρθρο 24 παράγραφοι 2 και 2γ.
Άρθρο 3
Η παρούσα απόφαση παράγει αποτελέσματα από την ημερομηνία της κοινοποίησής της.
Άρθρο 4
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στο Βασίλειο του Βελγίου, στη Δημοκρατία της Βουλγαρίας, στην Τσεχική Δημοκρατία, στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, στη Δημοκρατία της Εσθονίας, στην Ελληνική Δημοκρατία, στο Βασίλειο της Ισπανίας, στη Γαλλική Δημοκρατία, στη Δημοκρατία της Κροατίας, στην Ιταλική Δημοκρατία, στην Κυπριακή Δημοκρατία, στη Δημοκρατία της Λετονίας, στη Δημοκρατία της Λιθουανίας, στο Μεγάλο Δουκάτο του Λουξεμβούργου, στην Ουγγαρία, στη Δημοκρατία της Μάλτας, στο Βασίλειο των Κάτω Χωρών, στη Δημοκρατία της Αυστρίας, στη Δημοκρατία της Πολωνίας, στην Πορτογαλική Δημοκρατία, στη Ρουμανία, στη Δημοκρατία της Σλοβενίας, στη Σλοβακική Δημοκρατία, στη Δημοκρατία της Φινλανδίας και στο Βασίλειο της Σουηδίας.
Βρυξέλλες,
Για το Συμβούλιο
Ο Πρόεδρος