ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
1.ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΚΑΤ’ ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΗ ΠΡΑΞΗΣ
Σύμφωνα με το άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1021 για τους έμμονους οργανικούς ρύπους (στο εξής: κανονισμός για τους έμμονους οργανικούς ρύπους), σκοπός του εν λόγω κανονισμού είναι η προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος από τους έμμονους οργανικούς ρύπους μέσω, μεταξύ άλλων, της απαγόρευσης, της όσο το δυνατόν ταχύτερης διακοπής ή του περιορισμού της παρασκευής, της διάθεσης στην αγορά και της χρήσης των ουσιών οι οποίες υπόκεινται στη σύμβαση της Στοκχόλμης για τους έμμονους οργανικούς ρύπους.
Το υπερφθοροοκτανοϊκό οξύ (PFOA), τα άλατά του και οι συγγενείς ενώσεις του καταχωρίστηκαν στο παράρτημα I του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1021 με τον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 2020/784 της Επιτροπής (στο εξής: καταχώριση PFOA) με ειδικές εξαιρέσεις. Η ειδική εξαίρεση βάσει του σημείου 6 επιτρέπει τη χρήση του PFOA, των αλάτων του και των συγγενών ενώσεών του σε αφρό πυρόσβεσης για καταστολή ατμών υγρών καυσίμων και κατάσβεση πυρκαγιών από υγρά καύσιμα (πυρκαγιές κατηγορίας Β) ήδη εγκατεστημένο σε συστήματα, συμπεριλαμβανομένων τόσο κινητών όσο και σταθερών συστημάτων, υπό συγκεκριμένους όρους. Η εν λόγω εξαίρεση λήγει στις 4 Ιουλίου 2025.
Ορισμένες αρχές και ενδιαφερόμενα μέρη έχουν κοινοποιήσει στην Επιτροπή ότι πολλοί φορείς εκμετάλλευσης δυσκολεύονται να τηρήσουν την προθεσμία αυτή. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε διάφορους λόγους, μεταξύ άλλων σε δυσκολίες στη μέτρηση των συγγενών με το PFOA ενώσεων στους αφρούς και την υποεκτίμηση των όγκων των αφρών που περιέχουν PFOA. Επιπλέον, λόγω των εν εξελίξει διαδικασιών επιβολής περιορισμών βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 (κανονισμός REACH), αναμένεται ότι, ως αποτέλεσμα, οι εταιρείες θα πρέπει να αντικαταστήσουν όλους τους αφρούς πυρόσβεσης που βασίζονται σε PFAS (υπερφθοριωμένες και πολυφθοριωμένες αλκυλιωμένες ουσίες) με εναλλακτικές λύσεις. Η παράταση της εξαίρεσης θα μείωνε τον κίνδυνο οι εταιρείες, λόγω ανεπαρκούς χρόνου, να αντικαταστήσουν τους αφρούς που περιέχουν PFOA με άλλους αφρούς με βάση το PFAS αντί με αφρούς απαλλαγμένους από φθόριο.
Η Επιτροπή προτείνει την παράταση της ειδικής εξαίρεσης έως τις 3 Δεκεμβρίου 2025, την τελευταία δυνατή ημερομηνία στο πλαίσιο της ισχύουσας ειδικής εξαίρεσης των 5 ετών στη σύμβαση της Στοκχόλμης.
Η καταχώριση PFOA δεν καθορίζει συγκεκριμένο όριο ακούσιων ιχνοποσοτήτων ρύπων (UTC) για το PFOA, τα άλατά του και τις συγγενείς ενώσεις του σε αφρούς πυρόσβεσης. Ισχύουν τα γενικά όρια UTC των παραγράφων 1 και 2. Δεδομένου ότι αναφέρεται η παρουσία των εν λόγω ενώσεων ως ακούσιων ιχνοποσοτήτων ρύπων σε ορισμένους αφρούς πάνω από τα όρια που καθορίζονται στις παραγράφους 1 και 2, είναι σκόπιμο να καθοριστεί όριο UTC για τις εν λόγω ενώσεις σε αφρούς πυρόσβεσης στην καταχώριση PFOA για περίοδο 3 ετών.
Κατά την αφαίρεση αφρών που περιέχουν PFOA από τα πυροσβεστικά συστήματα, ακόμη και μετά τον καθαρισμό, ορισμένες από τις ουσίες αυτές μπορούν να παραμείνουν εντός του συστήματος και να μολύνουν τον νέο αφρό που εγκαθίσταται στο σύστημα. Είναι, επομένως, σκόπιμο να καθοριστεί όριο UTC για τους αφρούς πυρόσβεσης που εγκαθίστανται μετά τον καθαρισμό του πυροσβεστικού συστήματος, ώστε να αποφευχθεί η ανάγκη αντικατάστασης των νέων αφρών λόγω μιας τέτοιας μόλυνσης.
Τα σημεία 3 και 10 της καταχώρισης PFOA επιβάλλουν στην Επιτροπή την υποχρέωση να επανεξετάσει ορισμένα όρια UTC για το PFOA, τα άλατά του και τις συγγενείς ενώσεις του. Επί του παρόντος δεν υπάρχουν στοιχεία που να δικαιολογούν αλλαγή των εν λόγω ορίων UTC. Δεδομένου ότι η Επιτροπή μπορεί να τροποποιήσει την καταχώριση PFOA εάν καταστούν διαθέσιμα νέα στοιχεία, προτείνεται να διαγραφούν οι δύο ρήτρες επανεξέτασης.
2.ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΙΣ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ
Στο πλαίσιο της συνεδρίασης της αρμόδιας ομάδας εμπειρογνωμόνων (στο εξής: ομάδα εμπειρογνωμόνων των αρμόδιων αρχών των κρατών μελών για τους έμμονους οργανικούς ρύπους) ζητήθηκε η γνώμη των εμπειρογνωμόνων που ορίστηκαν από τα κράτη μέλη σχετικά με το σχέδιο κατ’ εξουσιοδότηση πράξης και ελήφθησαν υπόψη οι παρατηρήσεις. Σχετικά ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένης της χημικής βιομηχανίας και της κοινωνίας των πολιτών, συμμετείχαν επίσης στις συζητήσεις σχετικά με την τροποποίηση της καταχώρισης του PFOA, των αλάτων του και των συγγενών ενώσεών του στο παράρτημα I του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1021 που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της συνεδρίασης των αρμόδιων αρχών για τους έμμονους οργανικούς ρύπους και ελήφθησαν υπόψη οι παρατηρήσεις.
Από τις 8 Νοεμβρίου έως τις 6 Δεκεμβρίου 2024 πραγματοποιήθηκε δημόσια διαβούλευση σχετικά με το σχέδιο πράξης μέσω της δικτυακής πύλης του μηχανισμού υποβολής παρατηρήσεων από το κοινό, και ελήφθησαν υπόψη οι ακόλουθες παρατηρήσεις.
Ορισμένες παρατηρήσεις υποστήριξαν την πρόταση να αναβληθεί η λήξη της ειδικής εξαίρεσης για τη χρήση του PFOA, των αλάτων του και των συγγενών ενώσεών του σε αφρούς πυρόσβεσης για την καταστολή ατμών υγρών καυσίμων και την κατάσβεση πυρκαγιών από υγρά καύσιμα (πυρκαγιές κατηγορίας Β) που έχουν ήδη εγκατασταθεί σε συστήματα. Υποστήριξαν επίσης τη θέσπιση ορίου UTC για το PFOA, τα άλατά του και τις συγγενείς ενώσεις του στους αφρούς πυρόσβεσης. Οι αλλαγές αυτές θα παρέχουν στους φορείς εκμετάλλευσης, οι οποίοι εξακολουθούν να χρησιμοποιούν αφρούς που περιέχουν τις εν λόγω ουσίες πάνω από το ισχύον όριο UTC, περισσότερο χρόνο για αντικατάσταση. Όσον αφορά το προτεινόμενο όριο UTC για τις συγγενείς με το PFOA ενώσεις σε αφρό πυρόσβεσης χωρίς φθόριο που εγκαθίσταται σε πυροσβεστικό εξοπλισμό ο οποίος έχει υποβληθεί σε καθαρισμό, ορισμένες παρατηρήσεις ζήτησαν να συμπεριληφθεί ειδικό όριο UTC και για το PFOA στους εν λόγω αφρούς πυρόσβεσης.
Ορισμένες άλλες παρατηρήσεις δεν υποστήριξαν την πρόταση της Επιτροπής για νέα όρια UTC, αφενός καθώς αυτό θα οδηγούσε σε πρόσθετη έκθεση στο PFOA, και αφετέρου επειδή υπάρχουν τεχνικές καθαρισμού και αφροί απαλλαγμένοι από φθόριο.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι δικαιολογημένο να δοθεί περισσότερος χρόνος για την αντικατάσταση των αφρών πυρόσβεσης που περιέχουν PFOA, τα άλατά του και τις συγγενείς ενώσεις του, ώστε οι χειριστές να αρχίσουν να χρησιμοποιούν αφρούς απαλλαγμένους από φθόριο αντί να τους αντικαταστήσουν με άλλους αφρούς με βάση το PFAS. Μια τέτοια αντικατάσταση απαιτεί περισσότερο χρόνο, καθώς οι αφροί χωρίς φθόριο δεν αποτελούν εναλλακτική λύση και τα πυροσβεσστικά συστήματα πρέπει να προσαρμοστούν για τη χρήση των εν λόγω αφρών. Η Επιτροπή θεωρεί επίσης σκόπιμο να καθοριστεί ειδικό όριο UTC για το PFOA, τα άλατά του και τις συγγενείς ενώσεις του σε αφρό πυρόσβεσης χωρίς φθόριο ο οποίος εγκαθίσταται σε πυροσβεστικό εξοπλισμό που έχει υποβληθεί σε καθαρισμό, ώστε να αποφευχθεί η παραγωγή μεγάλων ποσοτήτων υγρών αποβλήτων ή η πρόωρη διάθεση του πυροσβεστικού εξοπλισμού.
Ορισμένες παρατηρήσεις πρότειναν τον καθορισμό προτύπων καθαρισμού, με στόχο τη σταδιακή μείωση του προτεινόμενου ορίου UTC για τους αφρούς πυρόσβεσης και τη θέσπιση ρήτρας επανεξέτασης. Όσον αφορά τις προτάσεις για τον καθορισμό προτύπων καθαρισμού, εκπονείται επί του παρόντος έγγραφο καθοδήγησης. Η Επιτροπή δεν θεωρεί σκόπιμο να μειώσει σταδιακά το όριο UTC, καθώς οι εν λόγω αφροί θα αντικατασταθούν με την πάροδο του χρόνου από απαλλαγμένους από φθόριο αφρούς, λαμβανομένου επίσης υπόψη του συνεχιζόμενου περιορισμού βάσει του κανονισμού REACH. Όσον αφορά την επανεξέταση, η Επιτροπή μπορεί να επανεξετάσει την καταχώριση στο παράρτημα Ι εφόσον καταστούν διαθέσιμα επιπλέον στοιχεία.
3.ΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤ’ ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΗ ΠΡΑΞΗΣ
Η κατ’ εξουσιοδότηση πράξη τροποποιεί την υφιστάμενη καταχώριση για το PFOA, τα άλατά του και τις συγγενείς ενώσεις του στο παράρτημα I του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1021, με σκοπό την προσαρμογή της στην επιστημονική και τεχνική πρόοδο. Η νομική βάση για την προτεινόμενη κατ’ εξουσιοδότηση πράξη είναι το άρθρο 15 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1021.
ΚΑΤ’ ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) …/... ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ