(1)

Στις 12 Μαρτίου 2024, με την απόφαση (ΕΕ, Ευρατόμ) 2024/995 (1), το Συμβούλιο εξουσιοδότησε την Επιτροπή να αρχίσει διαπραγματεύσεις με την Ελβετική Συνομοσπονδία για μια ευρεία δέσμη μέτρων σχετικών με τις διμερείς σχέσεις μεταξύ της Ένωσης και της Ελβετικής Συνομοσπονδίας. Τα εν λόγω μέτρα επρόκειτο να περιλαμβάνουν θεσμικές διατάξεις καθώς και διατάξεις περί κρατικών ενισχύσεων και, όπου απαιτείται, συγκεκριμένες προσαρμογές σε διμερείς συμφωνίες μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ελβετικής Συνομοσπονδίας σε τομείς που αφορούν την εσωτερική αγορά, σε συμφωνία για τη συμμετοχή της Ελβετίας σε προγράμματα της Ένωσης και σε συμφωνία που αποτελεί τη βάση για μόνιμη συνεισφορά της Ελβετίας για τη μείωση των οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων μεταξύ των περιφερειών. Το Συμβούλιο είχε προηγουμένως εξουσιοδοτήσει την Επιτροπή να αρχίσει διαπραγματεύσεις με την Ελβετική Συνομοσπονδία σχετικά με τη σύναψη νέων συμφωνιών για την ηλεκτρική ενέργεια, την υγεία και την ασφάλεια των τροφίμων, σχετικά με τη συμμετοχή της Ελβετίας στους οργανισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το διαστημικό πρόγραμμα της Ένωσης και για τους σιδηροδρόμους, καθώς και σχετικά με την τροποποίηση της συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της Ελβετικής Συνομοσπονδίας σχετικά με τις αεροπορικές μεταφορές με σκοπό να επιτραπούν οι ενδομεταφορές.

(2)

Η Επιτροπή διαπραγματεύτηκε, εξ ονόματος της Ένωσης, ευρεία δέσμη συμφωνιών και πρωτοκόλλων («η δέσμη»), στην οποία περιλαμβάνονται συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, αφενός, και της Ελβετικής Συνομοσπονδίας, αφετέρου, σχετικά με τη συμμετοχή της Ελβετικής Συνομοσπονδίας σε προγράμματα της Ένωσης (η «συμφωνία»)· πρωτόκολλα σχετικά με θεσμικές διατάξεις, διατάξεις περί κρατικών ενισχύσεων και τροποποιητικές διατάξεις για τις συμφωνίες μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της Ελβετικής Συνομοσπονδίας σε τομείς σχετικούς με την εσωτερική αγορά στους οποίους συμμετέχει η Ελβετία· συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ελβετικής Συνομοσπονδίας σχετικά με την τακτική χρηματοδοτική συνεισφορά της Ελβετίας για τη μείωση των οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση· συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ελβετικής Συνομοσπονδίας για την υγεία· συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ελβετικής Συνομοσπονδίας για την ηλεκτρική ενέργεια· πρωτόκολλο της συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της Ελβετικής Συνομοσπονδίας σχετικά με τις συναλλαγές γεωργικών προϊόντων για τη δημιουργία κοινού χώρου ασφάλειας των τροφίμων· και συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ελβετικής Συνομοσπονδίας σχετικά με τους όρους και τις προϋποθέσεις για τη συμμετοχή της Ελβετικής Συνομοσπονδίας στον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Διαστημικό Πρόγραμμα.

(3)

Η συμφωνία καλύπτει θέματα που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (η «Κοινότητα»), δηλαδή τη σύνδεση με το πρόγραμμα έρευνας και κατάρτισης της Ευρατόμ και με την ευρωπαϊκή κοινή επιχείρηση για τον ITER. Συνεπώς, η συμφωνία θα πρέπει να συναφθεί εξ ονόματος της Κοινότητας όσον αφορά τα θέματα που υπάγονται στη Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητος Ατομικής Ενέργειας (η «Συνθήκη Ευρατόμ»).

(4)

Θα πρέπει να εγκριθεί η σύναψη της συμφωνίας από την Επιτροπή, εξ ονόματος της Κοινότητας, όσον αφορά τα θέματα που υπάγονται στη Συνθήκη Ευρατόμ. Η συμφωνία θα πρέπει να συναφθεί κατά τον ίδιο χρόνο με τις άλλες πράξεις της δέσμης και ως αναπόσπαστο μέρος αυτής.

(5)

Με στόχο τη διεύρυνση του πεδίου συνεργασίας μεταξύ των μερών, το άρθρο 18 παράγραφος 1 της συμφωνίας προβλέπει την προσωρινή εφαρμογή της από τα συμβαλλόμενα μέρη —σύμφωνα με τις αντίστοιχες εσωτερικές διαδικασίες και τη νομοθεσία τους— από την 1η Ιανουαρίου 2025, εκτός εάν η ημερομηνία υπογραφής είναι μεταγενέστερη της 15ης Νοεμβρίου 2025, περίπτωση κατά την οποία τα συμβαλλόμενα μέρη εφαρμόζουν προσωρινά τη συμφωνία από την 1η Ιανουαρίου 2026.

(6)

Συνεπώς, η συμφωνία θα πρέπει να εφαρμοστεί προσωρινά από την Κοινότητα όσον αφορά τα θέματα που υπάγονται στη Συνθήκη Ευρατόμ.

(7)

Δυνάμει του άρθρου 18 παράγραφος 2 της συμφωνίας, η προσωρινή εφαρμογή της πρέπει να παύσει το αργότερο στις 31 Δεκεμβρίου 2028, εάν η Ελβετία, έως την ημερομηνία αυτή, δεν έχει ολοκληρώσει τις εσωτερικές διαδικασίες της που είναι αναγκαίες για την έναρξη ισχύος των άλλων πράξεων της δέσμης.

(8)

Η υπογραφή, η προσωρινή εφαρμογή και η σύναψη της συμφωνίας όσον αφορά θέματα που υπάγονται στη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπόκειται σε χωριστή διαδικασία βάσει της εν λόγω Συνθήκης,