Εισηγητής:

Angelo PAGLIARA

Σύμβουλος	Sergio MARCHISIO (για τον εισηγητή)
Νομοθετική διαδικασία	EU Law Tracker
Αίτηση γνωμοδότησης	Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 8.9.2025· Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 30.9.2025
Νομική βάση	Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Έγγραφα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής	COM(2025) 335 final Σύνοψη του εγγράφου COM(2025) 335 final
Συναφείς Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ)	ΣΒΑ 8 — Αξιοπρεπής εργασία και οικονομική ανάπτυξη ΣΒΑ 9 — Βιομηχανία, καινοτομία και υποδομές
Αρμόδιο όργανο	Τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών»
Έγκριση από το τμήμα	12.11.2025
Έγκριση από την Ολομέλεια	4.12.2025
Σύνοδος ολομέλειας αριθ.	601
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές)	196/2/5

1.   ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ):

1.1.

Υποστηρίζει τους στόχους του προτεινόμενου κανονισμού για το διάστημα. Ταυτόχρονα, συνιστά την άμεση και διαρθρωτική ενίσχυση των ευρωπαϊκών δημόσιων επενδύσεων στον διαστημικό τομέα και την αύξηση των διαστημικών επενδύσεων σε τουλάχιστον 0,2 % του ΑΕΠ έως το 2030, με στόχο τη σταδιακή κάλυψη του χάσματος με τις ΗΠΑ και την Κίνα, σύμφωνα με τον στόχο που εκφράζεται στον κανονισμό ως προς τη διασφάλιση παγκόσμιας ηγετικής θέσης από την ΕΕ στον διαστημικό τομέα.

1.2.

Τονίζει ότι ο κανονισμός αναγνωρίζει την ανάγκη για ένα σαφές κανονιστικό πλαίσιο προσέλκυσης ιδιωτικών επενδύσεων και ζητεί αυτό να συνοδεύεται από μια βιομηχανική και τεχνολογική στρατηγική που θα μεγιστοποιεί την οικονομική και κοινωνική απόδοση για τους Ευρωπαίους πολίτες, θα καθορίζει εργαλεία για τη μείωση της εξάρτησης από κρίσιμες προμήθειες εκτός Ευρώπης και θα υποστηρίζει την ανάπτυξη ευρωπαϊκών δυνατοτήτων εκτόξευσης.

1.3.

Συνιστά να διευκρινιστεί πώς ακριβώς το άρθρο 114 της Συνθήκης μπορεί να χρησιμεύσει ως νομική βάση για την εγκαθίδρυση και τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς διαστημικών προϊόντων, υπηρεσιών και δεδομένων. Ταυτόχρονα, συνιστά να ληφθεί μέριμνα ώστε να διασφαλιστούν η συνέπεια και η ομοιομορφία της ορολογίας που χρησιμοποιείται σε ολόκληρο τον κανονισμό. Επιπλέον, και προκειμένου να διασφαλιστεί η κανονιστική συνέπεια, προτείνει την προσθήκη ρήτρας που θα ορίζει ότι οι διατάξεις του κανονισμού για το διάστημα πρέπει να ερμηνεύονται υπό το πρίσμα των διεθνών υποχρεώσεων που έχουν ήδη αποδεχθεί τα κράτη μέλη όσον αφορά τις διαστημικές δραστηριότητες.

1.4.

Συνιστά να αποσαφηνιστούν οι λόγοι για τους οποίους ο τίτλος I αναφέρεται αποκλειστικά στο κριτήριο του κράτους μέλους εγκατάστασης του φορέα ή του διαστημικού φορέα τρίτης χώρας, χωρίς να γίνεται αναφορά στη χώρα ιθαγένειας των εν λόγω φορέων [βλ. για παράδειγμα το άρθρο 1 παράγραφος 2 στοιχείο α) και τους ορισμούς 17 και 19 στο άρθρο 5]. Επιπλέον, συνιστά να αποσαφηνιστεί το άρθρο 6 παράγραφος 3, προκειμένου να διασφαλιστεί καλύτερος συντονισμός με τις εθνικές νομοθεσίες των κρατών μελών για το διάστημα οι οποίες προσδιορίζουν τους φορείς που υποχρεούνται να λάβουν άδεια για διαστημικές δραστηριότητες με βάση την ιθαγένεια ή το έδαφος από το οποίο διεξάγεται η διαστημική δραστηριότητα.

1.5.

Συνιστά να αποσαφηνιστεί, στον τίτλο II, η λειτουργία των παρεκκλίσεων και των περιθωρίων ευελιξίας στη διαδικασία αδειοδότησης και να προσδιοριστούν οι διαδικαστικές προθεσμίες, η δυνατότητα εφαρμογής σε μη εμπορικές αποστολές, οι εξουσίες επιθεώρησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ο επιχειρησιακός ρόλος του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ΕΟΔ) και του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Διαστημικό Πρόγραμμα (EUSPA).

1.6.

Προτείνει να διευκρινιστεί στον κανονισμό ότι το ενωσιακό μητρώο διαστημικών αντικειμένων (URSO) αποτελεί εσωτερικό μέσο της ΕΕ για την καταχώριση των εξουσιοδοτημένων φορέων, ώστε να τυποποιηθεί η ορολογία και να αποφευχθούν οι αλληλεπικαλύψεις με εθνικά ή διεθνή μητρώα.

1.7.

Συνιστά τον ακριβή καθορισμό των ορίων εντός των οποίων τα κράτη μέλη μπορούν να επιβάλλουν αυστηρότερες απαιτήσεις τόσο για την ελεύθερη κυκλοφορία διαστημικών δεδομένων και υπηρεσιών στην Ένωση, για λόγους ασφάλειας, ανθεκτικότητας και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας, όσο και για τις άδειες που χορηγούνται από άλλα κράτη μέλη, προκειμένου να αποφευχθούν στρεβλώσεις στην εσωτερική αγορά.

1.8.

Τονίζει την ανάγκη ενίσχυσης της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης και των κοινών κανόνων για την αποφυγή του κατακερματισμού και των γραφειοκρατικών εμποδίων, με τη δημιουργία εναρμονισμένου πλαισίου σε επίπεδο ΕΕ που θα βοηθήσει τους φορείς και τα κράτη μέλη να επιτύχουν τους στόχους του κανονισμού για το διάστημα. Στο πλαίσιο αυτό, προτείνει να εξεταστεί το ενδεχόμενο δημιουργίας, σε συντονισμό με τον EUSPA, ενός ενιαίου ευρωπαϊκού κέντρου εξυπηρέτησης (1) για τις άδειες και τις καταχωρίσεις, ικανού να εξορθολογίζει τις διαδικασίες, διασφαλίζοντας παράλληλα τη συμμόρφωση με τα πρότυπα ασφάλειας, ανθεκτικότητας και βιωσιμότητας που ορίζονται στον κανονισμό (άρθρα 8, 10, 19, 62, 69).

1.9.

Συνιστά να διασφαλιστεί ότι οι εκτελεστικές και οι κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις καταρτίζονται με την οργανωμένη συμμετοχή των κρατών μελών, των ενδιαφερόμενων μερών και των κοινωνικών εταίρων.

1.10.

Συνιστά να αποσαφηνιστεί ότι ο κανονισμός θα πρέπει να αποφεύγει επικαλύψεις με ήδη υφιστάμενα μέσα της ΕΕ για την κυβερνοασφάλεια και τις υποδομές ζωτικής σημασίας (οδηγία NIS 2, οδηγία για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων, πράξη για την κυβερνοανθεκτικότητα).

1.11.

Συνιστά να καθοριστούν στον τίτλο III και ιδίως σε σχέση με το άρθρο 16, διαφανή και επαληθεύσιμα κριτήρια για την αναγνώριση της ισοδυναμίας των ρυθμιστικών καθεστώτων τρίτων χωρών, συμπεριλαμβανομένων μηχανισμών τακτικής παρακολούθησης και επανεξέτασης. Ταυτόχρονα, ζητεί να αποσαφηνιστεί πώς ακριβώς μπορεί η ΕΕ να επιβάλλει σε φορείς τρίτων χωρών την τήρηση των προτύπων, μέσω της καθιέρωσης εξουσιών επιθεώρησης, προϋποθέσεων για τη σύναψη συμφωνιών συνεργασίας με αρχές εκτός ΕΕ, καθώς και αποτελεσματικών μηχανισμών επιβολής.

1.12.

Συνιστά να διασφαλιστεί ότι η εφαρμογή του δεσμευτικού συστήματος για τον υπολογισμό και την πιστοποίηση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των διαστημικών αποστολών θα βασίζεται σε κριτήρια αναλογικότητας, ώστε να θωρακιστεί η ανταγωνιστικότητα του τομέα, με παράλληλη προώθηση, όπου είναι εφικτό, λύσεων κυκλικής οικονομίας.

1.13.

Συνιστά να ενισχυθεί ο ρόλος των ευρωπαϊκών ΜμΕ και των νεοφυών επιχειρήσεων στη διαστημική οικονομία μέσω της πρόβλεψης ειδικά προσαρμοσμένων μέτρων και της διευκόλυνσης της πρόσβασης σε ευρωπαϊκά κονδύλια, υπό την προϋπόθεση της εκπλήρωσης ειδικών κριτηρίων κοινωνικής βιωσιμότητας.

1.14.

Συνιστά τη σύνδεση της ευρωπαϊκής διαστημικής στρατηγικής με την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία και την προώθηση της ενεργοποίησης συμπληρωματικών οικοσυστημάτων και του πολλαπλασιαστικού αποτελέσματος της διαστημικής οικονομίας για την υποστήριξη συγκεκριμένων τομέων, όπως η γεωργία ακριβείας, η τεχνητή νοημοσύνη, η προηγμένη ρομποτική, η τροχιακή ενέργεια, η περιβαλλοντική παρακολούθηση και η τηλεϊατρική, καθώς και την παροχή καθοδήγησης στα κράτη μέλη σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο το δίκαιο της ΕΕ μπορεί να προωθήσει τέτοιες συνέργειες (2).

1.15.

Συνιστά τη χάραξη ολοκληρωμένης στρατηγικής για τις διαστημικές δεξιότητες και θέσεις εργασίας και την έγκριση ενός ευρωπαϊκού θεματολογίου διαστημικών δεξιοτήτων μέσω της προώθησης συμπράξεων μεταξύ κοινωνικών εταίρων, σχολείων, πανεπιστημίων και διαστημικών οργανισμών.

1.16.

Ζητεί να εξασφαλιστούν επαρκείς πόροι για την ενίσχυση της λειτουργίας του EUSPA στο επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2028-2034.

1.17.

Συνιστά να αποσαφηνιστεί το τμήμα 3 σχετικά με τους ειδικευμένους τεχνικούς οργανισμούς για διαστημικές δραστηριότητες (άρθρο 34 και επόμενα) για τον καλύτερο καθορισμό των αρμοδιοτήτων και των ρόλων των ειδικευμένων τεχνικών οργανισμών, προκειμένου να αποφευχθούν πιθανές συγκρούσεις με τα καθήκοντα του EUSPA.

1.18.

Τονίζει την ανάγκη ο κανονισμός να προωθήσει ένα ισορροπημένο σύστημα μεταξύ της επιχειρηματικής ελευθερίας και της συλλογικής ευθύνης, παρέχοντας κίνητρα για ιδιωτικές επενδύσεις και καινοτομία, αλλά επιβάλλοντας παράλληλα δεσμευτικά πρότυπα σε θέματα διαφάνειας, βιωσιμότητας, ισότητας και προστασίας του γενικού ευρωπαϊκού συμφέροντος.

2.   ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Επιχειρήματα υπέρ της σύστασης 1.1

2.1.

Ο κανονισμός αναγνωρίζει την ανάγκη αύξησης της ανταγωνιστικότητας του ευρωπαϊκού διαστημικού οικοσυστήματος μέσω στοχευμένων δημόσιων επενδύσεων. Ο κανονισμός αναγνωρίζει επίσης αυτόν τον παγκόσμιο ανταγωνισμό και αποσκοπεί στην ενίσχυση της θέσης της Ένωσης ως κορυφαίου παράγοντα στον τομέα του διαστήματος, αλλά η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η επίτευξη αυτού του στόχου απαιτεί πρόσθετα χρηματοδοτικά και βιομηχανικά μέσα.

2.2.

Το παγκόσμιο οικονομικό δυναμικό του διαστήματος απαιτεί ισχυρότερη θέση της ΕΕ. Σύμφωνα με την έκθεση του Mario Draghi, η αξία της παγκόσμιας διαστημικής οικονομίας ανήλθε σε 572 δισ. ευρώ το 2023 και αναμένεται να υπερβεί τα 1 628 δισ. ευρώ έως το 2035, με ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης άνω του 9 %.

2.3.

Οι στόχοι της πρόσφατης στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις θα πρέπει να επεκταθούν στην αεροδιαστημική βιομηχανία. Με αυτόν τον τρόπο θα στηριχθεί η ανάπτυξη των ευρωπαϊκών διαστημικών εταιρειών και η ανάδειξή τους σε παγκόσμιους πρωτοπόρους, ενώ επίσης θα διασφαλιστεί ότι οι βιομηχανικές πολιτικές παρέχουν τα απαραίτητα οικονομικά, κανονιστικά και τεχνολογικά εργαλεία για την ανάπτυξη, με την παράλληλη διατήρηση κοινωνικά βιώσιμων θέσεων εργασίας υψηλής ποιότητας στην Ευρώπη.

2.4.

Προκειμένου να διασφαλιστεί η στρατηγική αυτονομία της ΕΕ, η πρόσβαση στην ευρωπαϊκή διαστημική αγορά θα πρέπει να διέπεται από την αρχή της αμοιβαιότητας όσον αφορά τις τρίτες χώρες. Ταυτόχρονα, οι βιομηχανικές πολιτικές θα πρέπει να επικεντρωθούν στην εδραίωση εύρωστων ευρωπαϊκών παραγόντων και όχι στην προώθηση του υπερβολικού κατακερματισμού. Όσον αφορά τη συμμετοχή σε στρατηγικά προγράμματα και προγράμματα διπλής χρήσης, θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα σε διαπιστευμένους ευρωπαϊκούς φορείς, με την επιφύλαξη μηχανισμών ελέγχου του κόστους και της πλήρους συμμόρφωσης με τις κοινωνικές και τις περιβαλλοντικές απαιτήσεις. Με αυτόν τον τρόπο θα εξασφαλιστούν τόσο η ανταγωνιστικότητα όσο και η προστασία του γενικού ευρωπαϊκού συμφέροντος.

Επιχειρήματα υπέρ της σύστασης 1.2

2.5.

Ο κανονισμός προωθεί τη βιωσιμότητα, την ασφάλεια και την ανθεκτικότητα των διαστημικών δραστηριοτήτων, αλλά οι στόχοι αυτοί πρέπει να συνοδεύονται από φιλόδοξες βιομηχανικές πολιτικές σε επίπεδο ΕΕ· χωρίς διαρθρωτική αύξηση των επενδύσεων, οι στόχοι της ασφάλειας, της ανταγωνιστικότητας και της αυτονομίας που ορίζονται στον κανονισμό δεν θα είναι πραγματικά αποτελεσματικοί.

2.6.

Η εξάρτηση από προμηθευτές εκτός Ευρώπης για βασικά εξαρτήματα (π.χ. ημιαγωγοί, τεχνολογίες πρόωσης και εκτόξευσης) αποτελεί σημαντική αδυναμία, αν μάλιστα ληφθεί υπόψη το αβέβαιο γεωπολιτικό περιβάλλον (3). Επιπλέον, το ευρωπαϊκό μερίδιο στις παγκόσμιες διαστημικές εκτοξεύσεις μειώθηκε από 11 % το 2021 σε 4 % το 2022, η δε μείωση της βιομηχανικής παραγωγικής ικανότητας και της στρατηγικής αυτονομίας ήταν ιδιαίτερη αισθητή (4).

2.7.

Οι επενδύσεις της Ευρώπης στον διαστημικό τομέα είναι σημαντικά χαμηλότερες από εκείνες των κύριων ανταγωνιστών της. Επί του παρόντος, η ΕΕ διαθέτει μόνο το 0,07 % του ΑΕΠ της για το διάστημα, σε αντίθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες που διαθέτουν κατά μέσο όρο το 0,25 %, και την Κίνα, την Ινδία και την Ιαπωνία που διαθέτουν υψηλότερα ποσοστά. Αυτή η διαρθρωτική ανισορροπία υπονομεύει την ικανότητα της Ευρώπης να προωθεί την αυτόνομη καινοτομία, να διατηρεί στρατηγικές υποδομές ζωτικής σημασίας και να αντιμετωπίζει την εξάρτηση από τεχνολογίες, δεδομένα και υπηρεσίες τρίτων χωρών (5).

Επιχειρήματα υπέρ της σύστασης 1.3

2.8.

Ο κατακερματισμός των κανονιστικών ρυθμίσεων μεταξύ των κρατών μελών δεν οφείλεται τόσο σε ουσιαστικές διαφορές στο περιεχόμενο των εθνικών νομοθεσιών —οι οποίες ακολουθούν ένα κοινό πρότυπο εμπνευσμένο από το ψήφισμα 68/74 του ΟΗΕ— αλλά στο γεγονός ότι το άρθρο 189 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ αποκλείει οποιαδήποτε εναρμόνιση των εθνικών νομοθεσιών. Ωστόσο, θα μπορούσε να προκύψει κίνδυνος ασυνέπειας εάν ο κανονισμός εισήγε υποχρεώσεις ασυμβίβαστες με τις ήδη επικυρωμένες συνθήκες του ΟΗΕ [Συνθήκη επί των αρχών των διεπουσών την δραστηριότητα των κρατών κατά την εξερεύνησιν και χρησιμοποίησιν του διαστήματος, συμπεριλαμβανομένης της Σελήνης και άλλων ουρανίων σωμάτων (OST), Συμφωνία περί διασώσεως αστροναυτών, επιστροφής αστροναυτών και επιστροφής αντικειμένων εκτοξευθέντων εις το διάστημα (ARRA), Σύμβαση περί διεθνούς ευθύνης από ζημίες που προκαλούνται από διαστημικά αντικείμενα (LIAB), Σύμβαση για την καταγραφή αντικειμένων που εκτοξεύονται στο διάστημα (REG)]. Η απουσία της ΕΕ ως συμβαλλόμενου μέρους στις εν λόγω συμβάσεις αποδυναμώνει την αξιοπιστία της ως παγκόσμιου φορέα καθορισμού προτύπων, καθιστώντας αναγκαία τη διατήρηση των υφιστάμενων διεθνών δεσμεύσεων.

2.9.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τον κανονισμό ως αποφασιστικό βήμα προς ένα συνεκτικό και ανταγωνιστικό ευρωπαϊκό πλαίσιο για το διάστημα. Ωστόσο, απαιτείται αποσαφήνιση της χρήσης του άρθρου 114 της ΣΛΕΕ ως νομικής βάσης προκειμένου να διασφαλιστεί ότι ο κανονισμός συμβάλλει αποτελεσματικά στην επίτευξη των στρατηγικών στόχων της Ένωσης εντός του ευρωπαϊκού νομικού και πολιτικού πλαισίου.

2.10.

Ορισμένοι όροι φαίνεται να χρησιμοποιούνται με ασυνεπή τρόπο. Για παράδειγμα, στο άρθρο 1 παράγραφος 1 αναφέρονται μόνο «διαστημικά δεδομένα και διαστημικές υπηρεσίες», ενώ στις αιτιολογικές σκέψεις και σε άλλες διατάξεις γίνεται επίσης μνεία και σε «διαστημικά προϊόντα». Ο κανονισμός θα πρέπει να χρησιμοποιεί με συνέπεια τη φράση «διαστημικά προϊόντα, υπηρεσίες και δεδομένα» σε ολόκληρο το κείμενο.

Επιχειρήματα υπέρ της σύστασης 1.4

2.11.

Οι συνθήκες και οι συμβάσεις του ΟΗΕ για το διάστημα, και ιδίως η συνθήκη OST του 1967, αναθέτουν αρμοδιότητες και υποχρεώσεις στη χώρα ιθαγένειας του φορέα. Ο περιορισμός στο κριτήριο του κράτους εγκατάστασης, όπως συμβαίνει με το τρέχον σχέδιο κανονισμού, θα μπορούσε να δημιουργήσει ερμηνευτικές αβεβαιότητες και αποκλίσεις από το διεθνές δίκαιο. Η ενσωμάτωση και των δύο κριτηρίων θα πληρούσε τις απαιτήσεις της κανονιστικής σαφήνειας, της δικαστικής προστασίας και της ορθής κατανομής των αρμοδιοτήτων, με αποτέλεσμα την αποφυγή πιθανών διασυνοριακών διαφορών. Η διευκρίνιση αυτή είναι επίσης απαραίτητη δεδομένης της ανάγκης να υπάρξει ειδικός συντονισμός με ορισμένες εθνικές νομοθεσίες, όπως ο ιταλικός νόμος του 2025 για το διάστημα και ο πορτογαλικός νόμος του 2019 για το διάστημα, οι οποίοι προβλέπουν ήδη τη δυνατότητα αναγνώρισης εγκρίσεων ή αδειών που εκδίδονται από αλλοδαπά κράτη σε ισοδύναμη βάση.

Επιχειρήματα υπέρ της σύστασης 1.5

2.12.

Ο τίτλος II παραπέμπει στα εθνικά καθεστώτα για την αδειοδότηση και την καταχώριση των διαστημικών δραστηριοτήτων, με στόχο την εναρμόνιση των ελάχιστων προτύπων ασφάλειας, ανθεκτικότητας και βιωσιμότητας, και με παράλληλο σεβασμό των εθνικών προνομίων και της απαγόρευσης εναρμόνισης που προβλέπεται στο άρθρο 189 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ. Η πρόταση φαίνεται ισορροπημένη: αποσκοπεί στη δημιουργία ενός κοινού ευρωπαϊκού πλαισίου για την αποφυγή κανονιστικών αποκλίσεων που θα μπορούσαν να στρεβλώσουν την εσωτερική αγορά, χωρίς να τροποποιεί τις αρμοδιότητες των κρατών μελών. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν γκρίζες ζώνες που απαιτούν αποσαφήνιση προκειμένου να υπάρξει ασφάλεια δικαίου και ομοιόμορφη εφαρμογή: — παρεκκλίσεις: δεν έχουν διευκρινιστεί τα κριτήρια, οι προϋποθέσεις και τα όρια για τη χρήση τους· — διαδικαστική ευελιξία: τα περιθώρια που παρέχονται στα κράτη μέλη θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε άνισα χρονοδιαγράμματα και όρους· — χρόνοι αδειοδότησης: η απουσία σαφών προθεσμιών μπορεί να δημιουργήσει αβεβαιότητα στους φορείς· — εφαρμογή σε μη εμπορικές αποστολές: δεν διευκρινίζεται ο τρόπος και ο βαθμός στον οποίο υπόκεινται στους εν λόγω κανόνες· — εξουσίες επιθεώρησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: πρέπει να αποσαφηνιστούν τα όρια, οι μέθοδοι και η αλληλεπίδραση με τις εθνικές αρμοδιότητες· — ρόλος του ΕΟΔ και του EUSPA: η κατανομή των επιχειρησιακών αρμοδιοτήτων δεν έχει καθοριστεί με σαφήνεια. Η παροχή ειδικής καθοδήγησης σχετικά με τις πτυχές αυτές θα συμβάλει στην αποτροπή συγκρούσεων αρμοδιοτήτων και θα διευκολύνει την εναρμονισμένη εφαρμογή του κανονισμού.

Επιχειρήματα υπέρ της σύστασης 1.6

2.13.

Η τρέχουσα διατύπωση προκαλεί μάλλον ασάφεια όσον αφορά το ακρωνύμιο URSO, όπως ορίζεται στο άρθρο 24 (6). Δεδομένου ότι η ΕΕ δεν έχει προσχωρήσει στη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών του 1975 για την καταγραφή αντικειμένων στο διάστημα, θα πρέπει να καταστεί σαφές ότι το μητρώο URSO δεν δημιουργήθηκε για να αντιγραφούν από τη σύμβαση τα καθήκοντα καταχώρισης, αλλά για να εκδίδεται ηλεκτρονικό πιστοποιητικό για τους διαστημικούς φορείς σύμφωνα με το άρθρο 25. Ως εκ τούτου, θα ήταν καταλληλότερο το URSO, αντί για μητρώο διαστημικών αντικειμένων, να ονομαστεί μητρώο διαστημικών φορέων.

Επιχειρήματα υπέρ της σύστασης 1.7

2.14.

Η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης είναι ζωτικής σημασίας για την ενότητα της ευρωπαϊκής διαστημικής αγοράς. Ωστόσο, θα πρέπει να προσδιοριστεί με μεγαλύτερη ακρίβεια η δυνατότητα πρόβλεψης πρόσθετων απαιτήσεων για λόγους ασφάλειας, ανθεκτικότητας ή βιωσιμότητας (άρθρα 10, 62, 79, 96). Χωρίς αντικειμενικά κριτήρια, υπάρχει ο κίνδυνος να δημιουργηθούν εσωτερικοί φραγμοί και ανασφάλεια δικαίου για τους φορείς, με αποτέλεσμα την υπονόμευση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας μέσα σε ένα ολοένα και πιο ανταγωνιστικό παγκόσμιο περιβάλλον.

Επιχειρήματα υπέρ της σύστασης 1.8

2.15.

Αποφυγή του κατακερματισμού των κανονιστικών ρυθμίσεων: το άρθρο 8 του κανονισμού εισάγει ήδη την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης των αδειών μεταξύ των κρατών μελών, αλλά η ενίσχυση και η καλύτερη πρακτική εφαρμογή της αρχής αυτής θα μείωναν τον κίνδυνο αλληλεπικαλυπτόμενων ή αποκλινουσών διαδικασιών, αποτρέποντας την αναζήτηση ευνοϊκότερης δικαιοδοσίας (forum shopping) και εξασφαλίζοντας ισότιμους όρους ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά.

2.16.

Απλούστερες διαδικασίες για τις ΜμΕ και τους μικρότερους φορείς: τα άρθρα 10, 62 και 69 προβλέπουν ένα απλουστευμένο καθεστώς και απαιτήσεις προσαρμοσμένες στους μικρότερους φορείς· το «ενιαίο κέντρο εξυπηρέτησης» που συντονίζεται από τον EUSPA θα καταστήσει δυνατή την ομοιόμορφη εφαρμογή αυτών των απλουστεύσεων, μειώνοντας τον χρόνο και το κόστος.

2.17.

Επιχειρησιακός ρόλος του EUSPA: το άρθρο 19 αναθέτει στον EUSPA ρόλο τεχνικής υποστήριξης και συντονισμού· το «ενιαίο κέντρο εξυπηρέτησης» θα ενισχύσει την αποτελεσματικότητα του ρόλου αυτού, διασφαλίζοντας διαφάνεια, καθοδήγηση των φορέων και σύνδεση με τις εθνικές αρχές.

2.18.

Υποστήριξη της ανταγωνιστικότητας και της στρατηγικής αυτονομίας: ένα εναρμονισμένο και κεντρικό σύστημα θα μειώσει τους διοικητικούς φραγμούς, αυξάνοντας την ελκυστικότητα του ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου και ενισχύοντας τον ηγετικό ρόλο της ΕΕ στον διαστημικό τομέα.

2.19.

Εγγύηση συνοχής με το διεθνές δίκαιο: μέσω του κεντρικού συντονισμού και της αμοιβαίας αναγνώρισης, θα διευκολυνθεί η ευθυγράμμιση με τις διεθνείς υποχρεώσεις που αναφέρονται στο άρθρο 6, με παράλληλη βελτίωση της διαλειτουργικότητας με τα παγκόσμια μητρώα, όπως αυτό του ΟΗΕ.

Επιχειρήματα υπέρ της σύστασης 1.9

2.20.

Οι εκτελεστικές πράξεις θα καθορίζουν το μεγαλύτερο μέρος των πρακτικών επιχειρησιακών απαιτήσεων. Μια συμμετοχική διαδικασία αποτρέπει λύσεις που είναι υπερβολικά συγκεντρωτικές ή αποσυνδεδεμένες από τη βιομηχανική πραγματικότητα και διασφαλίζει μια πραγματικά αποτελεσματική και βιώσιμη εναρμόνιση.

Επιχειρήματα υπέρ της σύστασης 1.10

2.21.

Ο πυλώνας της ανθεκτικότητας είναι ζωτικής σημασίας, αλλά το ισχύον πλαίσιο ενδέχεται να δημιουργήσει πολλαπλές και δυνητικά αντικρουόμενες υποχρεώσεις. Ο ρητός κανονιστικός συντονισμός θα διασφαλίσει τη συνοχή, τη μείωση του κόστους συμμόρφωσης και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των μέτρων ασφάλειας.

Επιχειρήματα υπέρ της σύστασης 1.11

2.22.

Το πλαίσιο που διέπει την πρόσβαση φορέων εκτός ΕΕ στην αγορά της ΕΕ θα πρέπει να διασφαλίζει δίκαιους όρους ανταγωνισμού και να αποτρέπει τις στρατηγικές εξαρτήσεις. Οι σαφείς διαδικασίες θα αυξήσουν την προβλεψιμότητα για τις επιχειρήσεις και την αξιοπιστία της ΕΕ ως κανονιστικού παράγοντα.

Το ισχύον κείμενο προβλέπει ένα σύνθετο σύστημα που βασίζεται σε συμφωνίες με αρχές εκτός ΕΕ για τη διενέργεια επιθεωρήσεων, αλλά δεν διευκρινίζει εάν η ΕΕ διαθέτει άμεσες εξουσίες επιθεώρησης ή πώς εφαρμόζονται οι κανόνες εκτός της Ένωσης. Η αβεβαιότητα αυτή θα μπορούσε να οδηγήσει σε κενά ελέγχου, συγκρούσεις δικαιοδοσίας και στρεβλώσεις της αγοράς.

Η θέσπιση σαφών κανόνων για την αναγνώριση, την παρακολούθηση και την επιβολή θα αυξήσει την ασφάλεια δικαίου, την ομοιόμορφη εφαρμογή και τη διεθνή αξιοπιστία της ΕΕ, θωρακίζοντας παράλληλα την ασφάλεια, τη βιωσιμότητα και την ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού διαστημικού τομέα.

Επιχειρήματα υπέρ της σύστασης 1.12

2.23.

Η καθιέρωση ενός δεσμευτικού συστήματος για τον υπολογισμό και την πιστοποίηση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των διαστημικών αποστολών είναι θετική, αλλά πρέπει να εφαρμοστεί με αναλογικό τρόπο. Είναι ζωτικής σημασίας να διατηρηθούν οι στρατηγικές ικανότητες της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, να προστατευθούν οι τεχνικές δεξιότητες και να ενισχυθεί ο αντίκτυπος του τομέα στην απασχόληση, ώστε η περιβαλλοντική βιωσιμότητα να καταστεί κινητήρια δύναμη για την ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα.

Επιχειρήματα υπέρ της σύστασης 1.13

2.24.

Ο κανονισμός αναγνωρίζει τον αναπτυσσόμενο ρόλο των ΜμΕ και προβλέπει μέτρα τεχνικής βοήθειας και ανάπτυξης ικανοτήτων (άρθρα 30-32· η αιτιολογική σκέψη 40 επιβεβαιώνει τον ρόλο των ΜμΕ στην προώθηση της καινοτομίας στον τομέα), ιδίως μέσω του EUSPA. Ωστόσο, πρέπει να ενισχυθεί η αποτελεσματική ένταξή τους στα προγράμματα δημόσιων συμβάσεων και έρευνας.

2.25.

Το ευρωπαϊκό οικονομικό δυναμικό στον τομέα του διαστήματος εκτιμάται σε 140 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως έως το 2050. Σύμφωνα με την έκθεση της Υπηρεσίας Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EPRS), η αποτελεσματική και συντονισμένη δράση σε ευρωπαϊκό επίπεδο —από πλευράς νομοθεσίας, βιομηχανίας και υποδομών— θα μπορούσε να αποφέρει άμεσα και έμμεσα οικονομικά οφέλη ύψους έως και 140 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2050. Το όφελος αυτό αποδίδεται τόσο στις κύριες διαστημικές δραστηριότητες (εκτοξεύσεις, συστοιχίες, υπηρεσίες GNSS) όσο και σε επίσημα αναγνωρισμένους τομείς, όπως η γεωργία ακριβείας, η τροχιακή ενέργεια, η έξυπνη εφοδιαστική, η ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή (7).

Επιχειρήματα υπέρ της σύστασης 1.14

2.26.

Ο κανονισμός αναγνωρίζει το συστημικό δυναμικό της διαστημικής οικονομίας, αλλά πρέπει να αξιοποιήσει τη σύνδεση που υπάρχει με τις ευρωπαϊκές πολιτικές και στρατηγικές (Πράσινη Συμφωνία, διττή μετάβαση, στρατηγική αυτονομία).

2.27.

Ο EUSPA, ως Οργανισμός της ΕΕ που παρέχει λύσεις στους χρήστες, θα μπορούσε να υποστηρίξει περαιτέρω και εντατικά την ανάπτυξη κρίσιμης σημασίας δεκτών, τερματικών και άλλων εξαρτημάτων που παρασκευάζονται στην ΕΕ, διευκολύνοντας τη διείσδυση διαστημικών λύσεων στην ΕΕ σε πολλούς διαφορετικούς τομείς.

Επιχειρήματα υπέρ της σύστασης 1.15

2.28.

Ο κανονισμός επικεντρώνεται στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων των φορέων. Η ρυθμιζόμενη ανταγωνιστικότητα δεν είναι βιώσιμη χωρίς ειδικευμένο εργατικό δυναμικό. Ο κανονισμός αναγνωρίζει τη σημασία των δεξιοτήτων, αλλά απαιτείται μια διαρθρωτική στρατηγική της ΕΕ για την προσέλκυση ταλέντων.

2.29.

Η ανάπτυξη της διαστημικής οικονομίας αποτελεί κινητήρια δύναμη για τη δημιουργία νέων οικοσυστημάτων απασχόλησης, ικανών να προσελκύσουν νέα ταλέντα και να ενισχύσουν την εδαφική συνοχή. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της EPRS, οι τομείς που σχετίζονται με τη διαστημική οικονομία —όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η ρομποτική, η κβαντική υπολογιστική, η διαστημική γεωργία, η διαστημική ηλιακή ενέργεια— θα μπορούσαν να δημιουργήσουν περισσότερες από ένα εκατομμύριο νέες θέσεις εργασίας έως το 2040 (8).

Επιχειρήματα υπέρ της σύστασης 1.16

2.30.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον ενισχυμένο ρόλο του EUSPA που προβλέπεται στον κανονισμό για το διάστημα· ωστόσο, η ενίσχυση αυτή απαιτεί κατάλληλη κατανομή των οικονομικών πόρων. Μόνο η κατάλληλη χρηματοδότηση θα μπορέσει να μετατρέψει τις φιλοδοξίες του κανονισμού σε πραγματικές επιχειρησιακές ικανότητες.

2.31.

Ο τίτλος ΙΙΙ του προτεινόμενου κανονισμού καθιερώνει ιδιαίτερα απαιτητικές υποχρεώσεις για τα κράτη μέλη. Ως εκ τούτου, είναι ζωτικής σημασίας να ενισχυθεί η επιχειρησιακή ικανότητα του EUSPA, ώστε να μπορεί ο Οργανισμός να παρέχει στις εθνικές διοικήσεις τεχνική βοήθεια, καθοδήγηση και υποστήριξη όσον αφορά τον συντονισμό.

Επιχειρήματα υπέρ της σύστασης 1.17

2.32.

Όσον αφορά τους ειδικευμένους τεχνικούς οργανισμούς, απαιτείται σαφέστερος ορισμός των αρμοδιοτήτων και του μηχανισμού συντονισμού τους για την αποτροπή των αλληλεπικαλύψεων και την προώθηση της συνεκτικής διακυβέρνησης σε ολόκληρη την Ένωση.

Επιχειρήματα υπέρ της σύστασης 1.18

2.33.

Ο κανονισμός καθιερώνει αυστηρές απαιτήσεις για τους διαστημικούς φορείς (άρθρα 16 έως 26), συμπεριλαμβανομένων των υποχρεώσεων που σχετίζονται με την ασφάλεια των δραστηριοτήτων, την περιβαλλοντική βιωσιμότητα και την κυβερνοασφάλεια, οι οποίες πρέπει να τηρούνται για την απόκτηση άδειας άσκησης διαστημικών δραστηριοτήτων. Οι απαιτήσεις αυτές, συμπεριλαμβανομένης της αξιολόγησης του κύκλου ζωής (LCA), των σχεδίων εξόδου από την τροχιά και της συνέχισης των δραστηριοτήτων, αποτελούν σημαντικό πρώτο βήμα προς τη ρύθμιση με γνώμονα την ευθύνη. Ωστόσο, η αυξανόμενη ιδιωτικοποίηση των διαστημικών δραστηριοτήτων και η εμφάνιση παγκόσμιων βιομηχανικών φορέων απαιτούν την ενίσχυση της αρχής της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, μεταξύ άλλων σε σχέση με τους στόχους της ΕΕ για την κοινωνική συνοχή, τη βιωσιμότητα και την ισότητα πρόσβαση σε διαστημικούς πόρους.

---

(1)  Ο EUSPA θα μπορούσε να λειτουργεί ως επιχειρησιακός κόμβος για το «ενιαίο κέντρο εξυπηρέτησης» της ΕΕ, συγκεντρώνοντας τις αιτήσεις των φορέων εκμετάλλευσης, τις τεχνικές αξιολογήσεις και τους ελέγχους συμμόρφωσης, διασφαλίζοντας την ομοιόμορφη εφαρμογή των βασικών προτύπων της ΕΕ και διατηρώντας παράλληλα τα δικαιώματα αδειοδότησης των κρατών μελών.

(2)  Για παράδειγμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να καθοδηγεί τα κράτη μέλη στη χρήση δορυφορικών εικόνων για την επιτάχυνση της εφαρμογής του κανονισμού της ΕΕ για το μεθάνιο.

(3)  Υπηρεσία Εκδόσεων της ΕΕ, «Aerospace & Defence Ecosystem» (Οικοσύστημα αεροδιαστημικής και άμυνας), σ. 2-3.

(4)  Υπηρεσία Εκδόσεων της ΕΕ, «Aerospace & Defence Ecosystem» (Οικοσύστημα αεροδιαστημικής και άμυνας), σ. 2-3.

(5)  EPRS, «EU Capabilities in Space» (Δυνατότητες της ΕΕ στον διαστημικό τομέα), EPRS_IDA(2025) 765792, σ. 7.

(6)  Το άρθρο 24 ορίζει ότι «Ο οργανισμός δημιουργεί ενωσιακό μητρώο διαστημικών αντικειμένων (μητρώο URSO) για την καταχώριση: α) των ενωσιακών διαστημικών φορέων που έχουν λάβει άδεια [...]· β) των ενωσιακών διαστημικών φορέων που συνιστούν οντότητες [...]· γ) των διαστημικών φορέων τρίτων χωρών [...]· δ) των διεθνών οργανισμών [...].»

(7)   https://www.europarl.europa.eu/thinktank/el/document/EPRS_IDA(2025)765792 .

(8)  EPRS_IDA(2025)765792, σ. 21-23.