ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Βρυξέλλες, 13.2.2026

SWD(2026) 37 final

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Παρακολούθηση της προόδου της οδικής ασφάλειας στην ΕΕ — Κύπρος

που συνοδεύει το έγγραφο

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Ενδιάμεση έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του πλαισίου πολιτικής της ΕΕ για την οδική ασφάλεια

{COM(2026) 77 final} - {SWD(2026) 33 final} - {SWD(2026) 34 final} - {SWD(2026) 35 final} - {SWD(2026) 36 final} - {SWD(2026) 38 final} - {SWD(2026) 39 final} - {SWD(2026) 40 final} - {SWD(2026) 41 final} - {SWD(2026) 42 final} - {SWD(2026) 43 final} - {SWD(2026) 44 final} - {SWD(2026) 45 final} - {SWD(2026) 46 final} - {SWD(2026) 47 final} - {SWD(2026) 48 final} - {SWD(2026) 49 final} - {SWD(2026) 50 final} - {SWD(2026) 51 final} - {SWD(2026) 52 final} - {SWD(2026) 53 final} - {SWD(2026) 54 final} - {SWD(2026) 55 final} - {SWD(2026) 56 final} - {SWD(2026) 57 final} - {SWD(2026) 58 final} - {SWD(2026) 59 final}

Περιεχόμενα

1.    Συνοπτική παρουσίαση    

2.    Στρατηγική και μέτρα για την οδική ασφάλεια    

2.1.    Στρατηγική για την οδική ασφάλεια    

2.2.    Διακυβέρνηση της οδικής ασφάλειας    

2.3.    Κύρια ζητήματα ασφάλειας    

2.4.    Στόχοι οδικής ασφάλειας    

2.5.    Μέτρα οδικής ασφάλειας    

3.    Πρόοδος στην οδική ασφάλεια    

3.1.    Αποτελέσματα όσον αφορά την οδική ασφάλεια    

3.2.    Δείκτες επιδόσεων οδικής ασφάλειας    

4.    Παρακολούθηση της εφαρμογής της στρατηγικής για την οδική ασφάλεια    

4.1.    Πρόοδος εφαρμογής    

4.2.    Ελλείψεις    

5.    Συμπεράσματα και συστάσεις    

Κύπρος

1.Συνοπτική παρουσίαση

Το 2024 οι επιδόσεις της Κύπρου ήταν ελαφρώς καλύτερες από τον μέσο όρο της ΕΕ (45) με 44 θανάτους από τροχαία δυστυχήματα ανά εκατομμύριο κατοίκων.

Σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ, η κατανομή των θανάτων στην Κύπρο έδειξε σχετικά υψηλό ποσοστό οδηγών μηχανοκίνητων δικύκλων και ατόμων ηλικίας 18 έως 24 ετών. Επίσης, η συντριπτική πλειονότητα των θανάτων και των σοβαρών τραυματισμών από τροχαία ατυχήματα σημειώνονται εντός αστικών περιοχών.

Στο στρατηγικό σχέδιο οδικής ασφάλειας της Κύπρου, έχουν τεθεί οι στόχοι για μείωση κατά το ήμισυ του αριθμού των θανάτων από τροχαία δυστυχήματα, καθώς και των σοβαρών και ελαφρών τραυματισμών έως το 2030, σε σύγκριση με το 2020. Επίσης, καθορίζονται πέντε πρόσθετοι στόχοι που αφορούν συγκεκριμένους τύπους χρηστών υψηλού κινδύνου του οδικού δικτύου.

Στο στρατηγικό σχέδιο οδικής ασφάλειας της Κύπρου περιλαμβάνονται συνολικά 158 μέτρα οδικής ασφάλειας, κατανεμημένα σε οκτώ τομείς δράσης. Στην πράξη, ορισμένα από τα μέτρα αυτά υποδιαιρούνται περαιτέρω σε λεπτομερέστερα επιμέρους μέτρα.

Με βάση τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, η Κύπρος φαίνεται να βρίσκεται σχεδόν στη σωστή κατεύθυνση για την επίτευξη του στόχου μείωσης κατά το ήμισυ των θανάτων από τροχαία δυστυχήματα έως το 2030, δεδομένης της μείωσης κατά 21 % που σημειώθηκε μεταξύ του 2019 και του 2024. Το 2022 253 άτομα τραυματίστηκαν σοβαρά σε τροχαία ατυχήματα, αριθμός κατά 26 % χαμηλότερος από τον αντίστοιχο αριθμό του 2019.

Όσον αφορά την εφαρμογή των δράσεων οδικής ασφάλειας που προβλέπονται στην εθνική στρατηγική για την περίοδο 2021-2024, στους περισσότερους τομείς οδικής ασφάλειας έχει σημειωθεί πρόοδος, ενώ για ορισμένους τομείς οδικής ασφάλειας αναφέρονται σημαντικές καθυστερήσεις. Με βάση την αξιολόγηση που υπέβαλε το ίδιο το κράτος, τα μέτρα σε 16 τομείς βρίσκονται σε καλό δρόμο, η εφαρμογή των μέτρων σε 4 τομείς έχει ολοκληρωθεί, ενώ στους υπόλοιπους 6 τομείς, η εφαρμογή έχει καθυστερήσει ή δεν έχει καν ξεκινήσει ακόμη. Το επίπεδο αναφοράς εκτιμάται ως υψηλό για 4 από τους 26 τομείς οδικής ασφάλειας και χαμηλό για 12 τομείς.

Οι κύριες αναφερόμενες ελλείψεις είναι οι υποστελεχωμένες τεχνικές υπηρεσίες, η ανεπαρκής οργάνωση των αρχών και ο περιορισμένος προϋπολογισμός. Οι εν λόγω ελλείψεις έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην πρόοδο της εφαρμογής της στρατηγικής σε όλους τους τομείς του πυλώνα διαχείρισης της οδικής ασφάλειας, εκτός από τη νομοθεσία, στην εφαρμογή των μέτρων που αφορούν τους ευάλωτους χρήστες του οδικού δικτύου, στις εκστρατείες οδικής ασφάλειας, καθώς και για τα μέτρα που σχετίζονται με τον πυλώνα των ασφαλών ορίων ταχύτητας.

Τέλος, η πρόοδος όσον αφορά την υλοποίηση των προγραμματισμένων δράσεων βρίσκεται κατά γενικό κανόνα σε καλό δρόμο, γεγονός που αντικατοπτρίζεται εν μέρει στην εξέλιξη του συνολικού αριθμού θανάτων (παρά τους χαμηλούς αριθμούς που υπόκεινται σε ετήσιες διακυμάνσεις). Ωστόσο, σημειώνονται σημαντικές καθυστερήσεις στην εφαρμογή του σχεδίου λόγω οργανωτικών και δημοσιονομικών ζητημάτων, καθώς και ζητημάτων προσωπικού. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο να αρθούν οι φραγμοί που εμποδίζουν ή καθυστερούν την εφαρμογή της στρατηγικής για την οδική ασφάλεια και να επιταχυνθεί η θέσπιση των σχεδιαζόμενων μέτρων οδικής ασφάλειας, με έμφαση σε εκείνα που σχετίζονται με τις αστικές υποδομές, τους ευάλωτους χρήστες του οδικού δικτύου και τα ασφαλή όρια ταχύτητας.

2. Στρατηγική και μέτρα για την οδική ασφάλεια

2.1.Στρατηγική για την οδική ασφάλεια

Το στρατηγικό σχέδιο οδικής ασφάλειας της Κύπρου για τη δεκαετία 2021-2030 είναι το αποτέλεσμα της επικαιροποίησης του στρατηγικού σχεδίου που εκπονήθηκε με σκοπό να εφαρμοστεί κατά την περίοδο 2012-2020. Το νέο στρατηγικό σχέδιο βασίζεται στην προσέγγιση του «ασφαλούς συστήματος», η οποία αποτελεί τη φιλοσοφία της νέας πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) για τη δεκαετία 2021-2030 και την προσέγγιση που υιοθετείται σε διεθνές επίπεδο.

Οι προτεινόμενες πολιτικές και δράσεις που περιλαμβάνονται στο επικαιροποιημένο στρατηγικό σχέδιο προέκυψαν μέσω σειράς συνεδριάσεων των θεματικών διυπηρεσιακών επιτροπών του Συμβουλίου Οδικής Ασφάλειας και μέσω μεμονωμένων διαβουλεύσεων με τις αρμόδιες υπηρεσίες 1 .

Πίνακας 6.1: Εθνικό στρατηγικό σχέδιο οδικής ασφάλειας

2.2.Διακυβέρνηση της οδικής ασφάλειας

Το Υπουργείο Συγκοινωνιών και Έργων και το Συμβούλιο Οδικής Ασφάλειας, το οποίο είναι ο εθνικός θεσμοθετημένος φορέας για τον συντονισμό όλων των κρατικών αρχών που εμπλέκονται στην οδική ασφάλεια, είναι υπεύθυνα για τη διαμόρφωση της εθνικής στρατηγικής οδικής ασφάλειας.

Επίσης, η Μονάδα Οδικής Ασφάλειας είναι αρμόδια για την παρακολούθηση των εξελίξεων στον τομέα της οδικής ασφάλειας στη χώρα.

2.3.Κύρια ζητήματα ασφάλειας

Σύμφωνα με το στρατηγικό σχέδιο οδικής ασφάλειας της Κύπρου, με βάση τις εθνικές στατιστικές οδικής ασφάλειας για την περίοδο 2017-2019, προκύπτουν ορισμένα βασικά προβλήματα, τα οποία απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή και προτεραιότητα. Εν συντομία, τα ζητήματα αυτά είναι τα ακόλουθα:

·Η συντριπτική πλειονότητα των θανάτων και των σοβαρών τραυματισμών από τροχαία ατυχήματα σημειώνονται εντός αστικών περιοχών (63,5 % των θανάτων και 80 % των σοβαρών τραυματισμών), κυρίως λόγω υπερβολικής ταχύτητας.

·Πολύ υψηλό ποσοστό θανάτων μοτοσικλετιστών και οδηγών μοτοποδηλάτων (31,4 %) και ιδίως σε αστικές οδούς.

·Πολύ υψηλό ποσοστό θανάτων πεζών (23,5 %).

·Υψηλό ποσοστό θανάτων σε τροχαία δυστυχήματα νέων ηλικίας έως 24 ετών (26,1 %).

·Πολύ υψηλό ποσοστό θανάτων από τροχαία δυστυχήματα αλλοδαπών που διαμένουν στην Κύπρο (27,3 %), που είναι δυσανάλογο προς το ποσοστό των αλλοδαπών πολιτών που διαμένουν στην Κύπρο.

·Γενική ανυπακοή στους κανόνες οδικής κυκλοφορίας, με:

oπαραβίαση των ορίων ταχύτητας (37 % εντός αστικών περιοχών, 19 % στο επαρχιακό οδικό δίκτυο, 64 % σε αυτοκινητόδρομους),

oοδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ και ναρκωτικών (το 15,2 % των θανατηφόρων συγκρούσεων αποδόθηκε στην οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ και το 8,3 % στην οδήγηση υπό την επήρεια ναρκωτικών),

oμη χρήση ζωνών ασφαλείας, ιδίως στα οπίσθια καθίσματα (το 56 % των νεκρών επιβατών επιβατικών αυτοκινήτων δεν φορούσαν ζώνες ασφαλείας),

oμη χρήση κράνους (το 44 % των νεκρών μοτοσικλετιστών δεν φορούσαν κράνη),

oχρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση (το 24 % των θανατηφόρων συγκρούσεων αποδόθηκε σε απρόσεκτη οδήγηση / διάσπαση της προσοχής του οδηγού).

2.4.Στόχοι οδικής ασφάλειας

Στο στρατηγικό σχέδιο οδικής ασφάλειας 2021-2030 της Κύπρου τίθενται οι ακόλουθοι γενικοί στόχοι:

·Έως το 2030 μείωση των θανάτων κατά 50 % σε σύγκριση με το 2020

·Έως το 2030 μείωση των σοβαρών τραυματισμών κατά 50 % σε σύγκριση με το 2020

·Έως το 2030 μείωση κατά 50 % των ελαφρών τραυματισμών σε σύγκριση με το 2020

Εκτός από τους ανωτέρω γενικούς στόχους, η Κύπρος θέτει τους ακόλουθους ειδικούς στόχους που αφορούν τους τύπους χρηστών του οδικού δικτύου σε σχέση με τους οποίους υπάρχει ιδιαίτερο πρόβλημα:

Πίνακας 6.2: Ειδικοί στόχοι για τη μείωση των θυμάτων τροχαίων ατυχημάτων

2.5.Μέτρα οδικής ασφάλειας

Στο στρατηγικό σχέδιο οδικής ασφάλειας της Κύπρου 2 περιλαμβάνονται συνολικά 158 μέτρα οδικής ασφάλειας, κατανεμημένα σε οκτώ τομείς δράσης. Στην πράξη, ορισμένα από τα μέτρα αυτά υποδιαιρούνται περαιτέρω σε λεπτομερέστερα επιμέρους μέτρα.

Πίνακας 6.3: Τομείς δράσης για την οδική ασφάλεια και αριθμός δράσεων

3. Πρόοδος στην οδική ασφάλεια

3.1.Αποτελέσματα όσον αφορά την οδική ασφάλεια

Με βάση τα στοιχεία για το 2024, μεταξύ των 27 χωρών της ΕΕ, η Κύπρος κατέλαβε την 14η θέση όσον αφορά τον χαμηλότερο αριθμό θανάτων ανά εκατομμύριο κατοίκων. Πράγματι, το συγκεκριμένο έτος καταγράφηκαν 44 θάνατοι από τροχαία δυστυχήματα ανά εκατομμύριο κατοίκων, αριθμός ελαφρώς καλύτερος από τον μέσο όρο της ΕΕ (45).

Διάγραμμα 6.1 Ποσοστά θνησιμότητας ανά χώρα, 2024  

Πηγές: βάση δεδομένων CARE για τα τροχαία ατυχήματα, πληθυσμιακά δεδομένα από την Eurostat (διαδικτυακός κωδικός δεδομένων demo_pjan ).

Διάγραμμα 6.2 Θάνατοι από τροχαία δυστυχήματα και στόχος για το 2030(Πηγή: βάση δεδομένων CARE)  3

Διάγραμμα 6.3 Σοβαροί τραυματισμοί σε τροχαία ατυχήματα
(Πηγή: βάση δεδομένων CARE)4

Το 2024 ο αριθμός των θανάτων μειώθηκε κατά 21 % σε σύγκριση με το 2019 4 . Ως εκ τούτου, η Κύπρος βρίσκεται κατά κύριο λόγο στη σωστή κατεύθυνση για την επίτευξη του στόχου μείωσης κατά το ήμισυ του αριθμού των θανάτων από τροχαία δυστυχήματα έως το 2030, μολονότι, δεδομένου του μικρού μεγέθους της χώρας, ο αριθμός των θανάτων υπόκειται σε ετήσιες διακυμάνσεις. Επιπλέον, το 2022 ο αριθμός των σοβαρών τραυματισμών μειώθηκε κατά 26 % σε σύγκριση με το 2019. Ως εκ τούτου, η Κύπρος φαίνεται να βρίσκεται σε καλό δρόμο για την επίτευξη του στόχου μείωσης κατά το ήμισυ του αριθμού των σοβαρών τραυματισμών έως το 2030.

Επίσης, η Κύπρος βρίσκεται σε καλό δρόμο για την επίτευξη των υπόλοιπων στόχων που καθορίζονται στο σχέδιο (εάν χρησιμοποιηθεί το 2019 ως έτος αναφοράς), με τον παρατηρούμενο αριθμό θυμάτων να είναι χαμηλότερος από τις τιμές-στόχους το 2022 για όλες τις κατηγορίες.

Πίνακας 6.4: Παρακολούθηση των στόχων οδικής ασφάλειας, 2022

Σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ, η κατανομή των θανάτων στην Κύπρο έδειξε σχετικά υψηλό ποσοστό οδηγών μηχανοκίνητων δικύκλων και ατόμων ηλικίας 18 έως 24 ετών 5 . Στην πραγματικότητα, το 2022 τα μηχανοκίνητα δίκυκλα αντιπροσώπευαν το 19 % των θανάτων από τροχαία δυστυχήματα και το 18 % των σοβαρών τραυματισμών.

Παρακάτω παρέχεται επισκόπηση της εξέλιξης των θανάτων και των σοβαρών τραυματισμών από τροχαία ατυχήματα για την περίοδο 2019-2022 για συγκεκριμένους τύπους οδών, ατυχημάτων και χρηστών του οδικού δικτύου. Συνολικά, στην Κύπρο, οι θάνατοι και οι σοβαροί τραυματισμοί από τροχαία ατυχήματα μειώθηκαν για όλες τις ομάδες που εξετάζονται κατωτέρω.

Σημειώνεται επίσης ότι ο αριθμός των σοβαρά τραυματισμένων ποδηλατών μειώθηκε σε μικρότερο βαθμό σε σύγκριση με τους άλλους τύπους χρηστών του οδικού δικτύου (5 % σε σύγκριση με μείωση κατά 19 % των συνολικών σοβαρών τραυματισμών).

Πίνακας 6.5: Εξέλιξη των θανάτων από τροχαία δυστυχήματα, 2019-2022

Πίνακας 6.6: Εξέλιξη των σοβαρών τραυματισμών, 2019-2022

3.2.Δείκτες επιδόσεων οδικής ασφάλειας

Τα ποσοστά χρήσης κράνους μεταξύ των οδηγών μηχανοκίνητων δικύκλων στην Κύπρο είναι, κατά μέσο όρο, χαμηλότερα από ό,τι στην ΕΕ.

Πίνακας 6.7: Δείκτες επιδόσεων οδικής ασφάλειας, 2022-2025

(Πηγή: ERSO, προφίλ χώρας)

Πηγές: α Έργα Baseline και Trendline, β ETSC (2022), γ έργο ESRA3 (2024), δ ACEA (2024, 2025), Σημειώσεις: * δεδομένα του 2025 μόνο για τις εργάσιμες ημέρες

4.Παρακολούθηση της εφαρμογής της στρατηγικής για την οδική ασφάλεια

4.1.Πρόοδος εφαρμογής

Διαχείριση της οδικής ασφάλειας

Η Κύπρος ξεκινά από ένα μεσαίο επίπεδο στους δύο τομείς οδικής ασφάλειας που σχετίζονται με τη διαχείριση της οδικής ασφάλειας και από χαμηλό επίπεδο στους υπόλοιπους δύο τομείς. Το 2024 τα μέτρα που σχετίζονται με τους τομείς του εθνικού προϋπολογισμού και της εθνικής νομοθεσίας για την οδική ασφάλεια βρίσκονται σε καλό δρόμο, ενώ η εφαρμογή των μέτρων στους υπόλοιπους τομείς δεν έχει ξεκινήσει ακόμη.

Πίνακας 6.8: Αυτοαναφερόμενη αξιολόγηση της προόδου εφαρμογής των μέτρων που σχετίζονται με τη διαχείριση της οδικής ασφάλειας

Πιο συγκεκριμένα, πρόεδρος του υφιστάμενου διυπουργικού Συμβουλίου Οδικής Ασφάλειας, από τη σύστασή του το 1996, είναι ο υπουργός Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων. Σε όλες τις συνόδους του Συμβουλίου, ο υπουργός Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης θα πρέπει να συμμετέχει μαζί με τον Αρχηγό της Αστυνομίας, καθώς και με όλους τους εμπλεκόμενους κυβερνητικούς φορείς. Μακροπρόθεσμος στόχος του εν λόγω συμβουλίου είναι η μετεξέλιξή του σε Εθνική Αρχή Οδικής Ασφάλειας. Ωστόσο, οι διαδικασίες για τον εν λόγω μετασχηματισμό δεν έχουν ξεκινήσει ακόμη.

Επιπλέον, το Συμβούλιο Οδικής Ασφάλειας και το Υπουργείο Μεταφορών κάνουν προσπάθειες για την αύξηση του διατιθέμενου κρατικού προϋπολογισμού για τη βελτίωση των επιπέδων οδικής ασφάλειας. Επίσης, η επικαιροποίηση του κώδικα οδικής κυκλοφορίας βρίσκεται σε εξέλιξη.

Τέλος, επί του παρόντος όλα τα στατιστικά στοιχεία που σχετίζονται με τροχαία ατυχήματα συλλέγονται από την Αστυνομία, η οποία καταρτίζει τακτικές εκθέσεις που αποστέλλονται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και δημοσιεύονται στον επίσημο ιστότοπό της. Το καθήκον αυτό προβλέπεται να ενσωματωθεί στο πεδίο των δραστηριοτήτων της Εθνικής Αρχής Οδικής Ασφάλειας, ωστόσο, το εν λόγω καθήκον δεν έχει ξεκινήσει ακόμη.

Ασφαλής συμπεριφορά των χρηστών του οδικού δικτύου

Όσον αφορά τον πυλώνα της ασφαλούς συμπεριφοράς των χρηστών του οδικού δικτύου, το 2021 η Κύπρος ξεκινά από χαμηλό επίπεδο σε όλους σχεδόν τους τομείς οδικής ασφάλειας, εκτός από τις εκστρατείες επικοινωνίας και τους επαγγελματίες οδηγούς. Το 2024 τα περισσότερα από τα μέτρα που σχετίζονται με τον εν λόγω πυλώνα προχωρούν κανονικά. Μόνο η εφαρμογή των μέτρων που σχετίζονται με την εκπαίδευση και τους ευάλωτους χρήστες του οδικού δικτύου έχει καθυστερήσει.

Πίνακας 6.9: Αυτοαναφερόμενη αξιολόγηση της προόδου εφαρμογής των μέτρων που αφορούν τη συμπεριφορά των χρηστών του οδικού δικτύου

Πιο συγκεκριμένα, ως παράδειγμα ορθής πρακτικής, κατά την περίοδο 2022-2024 εγκαταστάθηκαν κάμερες καταγραφής της κυκλοφορίας (σταθερές και κινητές) σε βασικές τοποθεσίες του αστικού και επαρχιακού οδικού δικτύου. Η αποτελεσματικότητα αυτού του νεοθεσπισθέντος μέτρου (κάμερες καταγραφής της κυκλοφορίας) βρίσκεται ακόμη υπό αξιολόγηση και, ως εκ τούτου, τα προκαταρκτικά αποτελέσματα όσον αφορά την αποτελεσματικότητά του δεν είναι αντιπροσωπευτικά.

Στην Κύπρο η οδική ασφάλεια αποτελεί μέρος της διδακτέας ύλης των σχολείων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Ωστόσο, η εκπαίδευση σε θέματα οδικής ασφάλειας υστερεί για τους ενήλικες χρήστες του οδικού δικτύου, καθώς εξαρτάται κυρίως από βάσεις εθελοντών από ΜΚΟ, ομάδες/εταιρείες χρηστών του οδικού δικτύου που έχουν υπογράψει τη Χάρτα Οδικής Ασφάλειας και τους Πρεσβευτές Οδικής Ασφάλειας της Κυβέρνησης. Οι τελευταίοι αποτελούνται από έναν πρώην επαγγελματία οδηγό και έναν νεαρό τραυματία τροχαίου ατυχήματος. Πηγαίνουν να μιλήσουν σε στρατόπεδα του Υπουργείου Άμυνας, σε φοιτητές, σε δημόσιες ομάδες. Αυτή η δράση τους είναι ιδιαίτερα βοηθητική, καθώς το κοινό έρχεται σε επαφή με ανθρώπους που έχουν τραυματιστεί κατά τη διάρκεια τροχαίου ατυχήματος.

Επιπλέον, η αρμόδια αρχή για τις άδειες οδήγησης πραγματοποιεί αλλαγές στην υφιστάμενη διαδικασία, οι οποίες ενισχύουν την ανάγκη κατάρτισης των νέων οδηγών. Αυτό απαιτεί αλλαγές στην ισχύουσα νομοθεσία, οι οποίες έχουν εγκριθεί από το Κοινοβούλιο. Ο σχετικός νόμος θα τεθεί σε εφαρμογή το 2026.

Επίσης, καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους πραγματοποιούνται στοχευμένες εκστρατείες από το Συμβούλιο Οδικής Ασφάλειας, την Αστυνομία και τους οργανισμούς που έχουν υπογράψει τη Χάρτα Οδικής Ασφάλειας, με τη βοήθεια των Πρεσβευτών Οδικής Ασφάλειας.

Η ισχύουσα εθνική νομοθεσία που καθορίζει τις απαιτήσεις για τους επαγγελματίες οδηγούς μοτοσικλετών (παραδόσεις τροφίμων, ταχυμεταφορές κ.λπ.) επανεξετάστηκε και τροποποιήθηκε και θα τεθεί σε εφαρμογή το 2026. Οι απαιτήσεις της εθνικής νομοθεσίας για τους επαγγελματίες οδηγούς βαρέων φορτηγών οχημάτων και λεωφορείων συνάδουν με την οδηγία της ΕΕ 2003/59/ΕΚ. Το Υπουργείο Μεταφορών παρέχει κίνητρα για την αγορά ασφαλούς ρουχισμού μοτοσικλέτας (500 EUR ανά μπουφάν με επένδυση).

Ασφαλή όρια ταχύτητας

Όσον αφορά τον πυλώνα των ασφαλών ορίων ταχύτητας, η Κύπρος ξεκινά από χαμηλό επίπεδο σε όλους τους σχετικούς τομείς οδικής ασφάλειας, εκτός από τις εκστρατείες για την υπέρβαση ορίου ταχύτητας, για τις οποίες το επίπεδο αναφοράς αξιολογείται ως μεσαίο. Το 2024 τα περισσότερα από τα μέτρα που σχετίζονται με τον εν λόγω πυλώνα προχωρούν κανονικά. Η εφαρμογή των μέτρων που σχετίζονται με την παρακολούθηση της υπέρβασης ορίων ταχύτητας δεν έχει ξεκινήσει ακόμη.

Πίνακας 6.10: Αυτοαναφερόμενη αξιολόγηση της προόδου εφαρμογής των μέτρων που αφορούν τα ασφαλή όρια ταχύτητας

Ειδικότερα, η ανάπτυξη ζωνών με όριο 30 km/h σε αστικές περιοχές πραγματοποιείται από το 2022.

Επίσης, κατά την περίοδο 2022-2024 εγκαταστάθηκαν κάμερες καταγραφής της ταχύτητας (κινητές).

Όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, πραγματοποιούνται στοχευμένες εκστρατείες από το Συμβούλιο Οδικής Ασφάλειας, την Αστυνομία και τους οργανισμούς που έχουν υπογράψει τη Χάρτα Οδικής Ασφάλειας, με τη βοήθεια των Πρεσβευτών Οδικής Ασφάλειας.

Όσον αφορά την παρακολούθηση της υπέρβασης των ορίων ταχύτητας, η Αστυνομία διεξάγει τέτοιες μελέτες σε τακτά χρονικά διαστήματα. Μια πιο πρόσφατη μελέτη εκπονήθηκε επίσης το 2022 στο πλαίσιο του έργου Baseline της ΕΕ, στην οποία επισημάνθηκε η ανάγκη για αυξημένη παρακολούθηση της ταχύτητας εντός των αστικών περιοχών.

Δεδομένου ότι ο προϋπολογισμός προσδιορίστηκε ως εμπόδιο, το υπουργείο παρέχει 500 000 EUR που πρόκειται να διατεθούν σε δήμους για την ανάπτυξη ζωνών 30 km/h. Τα κίνητρα παρέχονται με σκοπό την κάλυψη των δαπανών υλοποίησης, όπως οι δαπάνες για οδική σήμανση και διαγράμμιση.

Ασφαλές οδικό δίκτυο

Όσον αφορά τον πυλώνα του ασφαλούς οδικού δικτύου, με βάση την αυτοαναφερόμενη αξιολόγηση, το επίπεδο αναφοράς είναι χαμηλό σε δύο τομείς (αστική κινητικότητα και σχέδια ασφάλειας και αστικές υποδομές για τους ευάλωτους χρήστες του οδικού δικτύου), μέτριο σε άλλους δύο τομείς (παρεμβάσεις για την ασφάλεια του επαρχιακού οδικού δικτύου και διαχείριση της ασφάλειας των αυτοκινητοδρόμων) και υψηλό στους υπόλοιπους δύο τομείς (πρότυπα οδικού σχεδιασμού και έλεγχος και επιθεωρήσεις οδικής ασφάλειας). Το 2024 όλα τα μέτρα προχωρούν κανονικά, ενώ έχει ολοκληρωθεί η εφαρμογή των μέτρων που αφορούν τα πρότυπα σχεδιασμού του οδικού δικτύου, καθώς και τον έλεγχο και τις επιθεωρήσεις οδικής ασφάλειας.

Πίνακας 6.11: Αυτοαναφερόμενη αξιολόγηση της προόδου εφαρμογής των μέτρων που αφορούν το ασφαλές οδικό δίκτυο

Πιο συγκεκριμένα, εφαρμόζονται στοχευμένα μέτρα στο πλαίσιο της περιοδικής αξιολόγησης του εθνικού οδικού δικτύου και των επιθεωρήσεων οδικής ασφάλειας του υφιστάμενου οδικού δικτύου. Από την άλλη πλευρά, για τις αστικές περιοχές πρέπει να ληφθούν πιο στοχευμένα μέτρα, τόσο στον τομέα των υποδομών όσο και στον τομέα της εκπαίδευσης των χρηστών του οδικού δικτύου.

Για την αξιολόγηση των επικίνδυνων τοποθεσιών που αναφέρονται στο οδικό δίκτυο, διενεργούνται ad-hoc αξιολογήσεις από κρατικούς εμπειρογνώμονες που συγκροτούν τη διυπηρεσιακή τεχνική επιτροπή για την επίλυση ζητημάτων οδικής κυκλοφορίας και ασφάλειας οδικού δικτύου.

Επίσης, συνεχίζονται οι προσπάθειες για την εγκατάσταση ευφυών συστημάτων μεταφορών σε αυτοκινητόδρομους.

Τέλος, έχουν θεσπιστεί και εφαρμόζονται πρότυπα γεωμετρικού σχεδιασμού του οδικού δικτύου. Επίσης, έχουν θεσπιστεί και εφαρμόζονται στους δρόμους διαδικασίες και κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τους ελέγχους και τις επιθεωρήσεις οδικής ασφάλειας, όπως ορίζεται στις οδηγίες της ΕΕ 2008/96/ΕΚ και (ΕΕ) 2019/1936.

Ασφαλή οχήματα

Όσον αφορά τον πυλώνα των ασφαλών οχημάτων, η Κύπρος ξεκινά από μέτριο επίπεδο στους τομείς της ανανέωσης του στόλου και των τεχνικών επιθεωρήσεων οχημάτων και από χαμηλό επίπεδο στους υπόλοιπους δύο τομείς. Το 2024 όλα τα μέτρα προχωρούν κανονικά, εκτός από εκείνα που σχετίζονται με την προετοιμασία της αυτοματοποίησης.

Πίνακας 6.12: Αυτοαναφερόμενη αξιολόγηση της προόδου εφαρμογής των μέτρων που αφορούν τα ασφαλή οχήματα

Στην Κύπρο, η κυβέρνηση παρέχει κίνητρα/επιδοτήσεις για την απόσυρση παλαιών οχημάτων με την επιδότηση της αγοράς νέων ηλεκτρικών οχημάτων ή υβριδικών οχημάτων με ρευματολήπτη. Στο πλαίσιο αυτό, προωθούνται επίσης τα προηγμένα συστήματα υποβοήθησης της οδήγησης (στο εξής: ADAS).

Επίσης, οι τεχνικοί έλεγχοι είναι υποχρεωτικοί για όλα τα οχήματα και από το 2024 είναι επίσης υποχρεωτικοί για τις μοτοσικλέτες.

Παροχή ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης μετά το ατύχημα

Όσον αφορά τον πυλώνα της ιατροφαρακευτικής περίθαλψης μετά το ατύχημα, το 2021 η Κύπρος ξεκινά από ένα μεσαίο επίπεδο στον τομέα της μείωσης του χρόνου απόκρισης των ιατρικών υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης και από ένα υψηλό επίπεδο στον τομέα της στήριξης των τραυματιών. Η εφαρμογή όλων των μέτρων αυτού του πυλώνα έχει ολοκληρωθεί.

Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη που εκπονήθηκε το 2022 στο πλαίσιο του έργου Baseline της ΕΕ, το 95ο εκατοστημόριο του χρόνου απόκρισης των ιατρικών υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης υπολογίστηκε σε 20 λεπτά και έως 8 λεπτά για το 50 % των τροχαίων ατυχημάτων. Διαπιστώθηκε ότι ο χρόνος αυτός συνάδει με τους στοχευμένους χρόνους απόκρισης της ΕΕ. Το εθνικό στρατηγικό σχέδιο οδικής ασφάλειας καθορίζει συγκεκριμένους χρόνους απόκρισης.

Στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας έχει συσταθεί Εξειδικευμένο Τμήμα Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών για την κατάλληλη περίθαλψη των τραυματιών σε τροχαία ατυχήματα.

Πίνακας 6.13: Αυτοαναφερόμενη αξιολόγηση της προόδου εφαρμογής των μέτρων που αφορούν την παροχή ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης μετά το ατύχημα

4.2.Ελλείψεις

Με βάση την αυτοαναφερόμενη αξιολόγηση, οι κύριες ελλείψεις που αναφέρονται είναι οι υποστελεχωμένες τεχνικές υπηρεσίες και η ανεπαρκής οργάνωση των αρχών. Αυτές έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην πρόοδο της εφαρμογής της στρατηγικής σε όλους τους τομείς του πυλώνα διαχείρισης της οδικής ασφάλειας, εκτός από τη νομοθεσία.

Εκτός από τις ανωτέρω ελλείψεις, ο περιορισμένος προϋπολογισμός και ο ανεπαρκής συντονισμός μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων στον τομέα των οδικών μεταφορών αναφέρονται ως εμπόδια για την εφαρμογή των μέτρων που σχετίζονται με τους ευάλωτους χρήστες του οδικού δικτύου, των εκστρατειών οδικής ασφάλειας, καθώς και των μέτρων που σχετίζονται με τον πυλώνα των ασφαλών ταχυτήτων.

Επίσης, ο ανεπαρκής κρατικός προϋπολογισμός για την οδική ασφάλεια, αλλά και οι δημοσιονομικοί περιορισμοί των νοικοκυριών με βάση την οικονομία, επηρεάζουν την πρόοδο στους τομείς της ανανέωσης του στόλου και της προώθησης των συστημάτων ADAS.

Τέλος, όσον αφορά την επιβολή του ορίου ταχύτητας, υπάρχει μειωμένη επιχειρησιακή ικανότητα λόγω υποστελέχωσης της Τροχαίας.

5. Συμπεράσματα και συστάσεις

Στο στρατηγικό σχέδιο οδικής ασφάλειας της Κύπρου για τη δεκαετία 2021-2030, έχουν τεθεί οι στόχοι της μείωσης κατά το ήμισυ του αριθμού των θανάτων από τροχαία δυστυχήματα και των σοβαρών και ελαφρών τραυματισμών έως το 2030 σε σύγκριση με το 2020. Επίσης, καθορίζονται πέντε πρόσθετοι στόχοι που αφορούν συγκεκριμένους τύπους χρηστών υψηλού κινδύνου του οδικού δικτύου. Στο σχέδιο περιλαμβάνονται συνολικά 158 μέτρα οδικής ασφάλειας κατανεμημένα σε οκτώ τομείς δράσης.

Το 2024 οι επιδόσεις της Κύπρου ήταν ελαφρώς καλύτερες από τον μέσο όρο της ΕΕ, με 44 θανάτους από τροχαία δυστυχήματα ανά εκατομμύριο κατοίκων. Σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ, η κατανομή των θανάτων στην Κύπρο δείχνει σχετικά υψηλό ποσοστό οδηγών μηχανοκίνητων δικύκλων και ατόμων ηλικίας 18 έως 24 ετών.

Με βάση προκαταρκτικά στοιχεία, μεταξύ του 2019 και του 2024 καταγράφηκε μείωση κατά 21 % των θανάτων από τροχαία δυστυχήματα, γεγονός που δείχνει ότι η Κύπρος βρίσκεται σχεδόν στη σωστή κατεύθυνση για την επίτευξη του στόχου μείωσης κατά το ήμισυ του αριθμού των θανάτων από τροχαία δυστυχήματα έως το 2030. Επιπλέον, το 2022 ο αριθμός των σοβαρών τραυματισμών μειώθηκε κατά 26 % σε σύγκριση με το 2019.

Όσον αφορά την εφαρμογή των δράσεων για την οδική ασφάλεια που προβλέπονται στο εθνικό σχέδιο δράσης για την οδική ασφάλεια για την περίοδο 2021-2024, με βάση την αυτοαναφερόμενη αξιολόγηση, στους περισσότερους τομείς οδικής ασφάλειας έχει σημειωθεί πρόοδος, ενώ σε 10 τομείς παρατηρούνται καθυστερήσεις, κυρίως λόγω των υποστελεχωμένων υπηρεσιών, του περιορισμένου προϋπολογισμού και της ανεπαρκούς οργάνωσης των αρχών.

Τέλος, κατά γενικό κανόνα η υλοποίηση των προγραμματισμένων δράσεων σημειώνει πρόοδο, γεγονός που αντικατοπτρίζεται εν μέρει στην εξέλιξη του συνολικού αριθμού θανάτων (παρά το γεγονός ότι η Κύπρος έχει χαμηλούς αριθμούς που υπόκεινται σε ετήσιες διακυμάνσεις). Ωστόσο, σημειώνονται σημαντικές καθυστερήσεις στην εφαρμογή του σχεδίου λόγω οργανωτικών και δημοσιονομικών ζητημάτων, καθώς και ζητημάτων προσωπικού. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο να αρθούν οι φραγμοί που εμποδίζουν ή καθυστερούν την εφαρμογή της στρατηγικής για την οδική ασφάλεια και να επιταχυνθεί η θέσπιση των σχεδιαζόμενων μέτρων οδικής ασφάλειας, με έμφαση σε εκείνα που σχετίζονται με τις αστικές υποδομές, τους ευάλωτους χρήστες του οδικού δικτύου και τα ασφαλή όρια ταχύτητας.

(1)

  https://www.gov.cy/mtcw/documents/stratigiko-schedio-odikis-asfaleias/ .

(2)

  https://www.gov.cy/mtcw/documents/stratigiko-schedio-odikis-asfaleias/ .

(3)

Σημειώνεται ότι η παγκόσμια πανδημία COVID-19 είχε αντίκτυπο στα δεδομένα CARE για το 2020 και το 2021 για πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Λόγω των περιορισμών κυκλοφορίας, ο όγκος της κυκλοφορίας μειώθηκε σημαντικά κατά τη διάρκεια της πανδημίας, γεγονός που συνδέθηκε με σημαντική μείωση των τροχαίων ατυχημάτων και των θανάτων.

(4)

Για όλα τα κράτη μέλη, το 2019 χρησιμοποιήθηκε ως έτος αναφοράς για την παρακολούθηση των στόχων για το 2030 στην παρούσα έκθεση, η οποία χρησιμοποιείται σε επίπεδο ΕΕ. Η Κύπρος έχει ορίσει το 2020 ως έτος αναφοράς.

(5)

Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2023), Προφίλ χώρας — Κύπρος. Παρατηρητήριο Οδικής Ασφάλειας. Βρυξέλλες, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση Μεταφορών.

(6)

Ο μέσος όρος της ΕΕ για υπερβάσεις ορίου ταχύτητας δεν είναι διαθέσιμος, λόγω των διαφορετικών νόμιμων ορίων ταχύτητας μεταξύ των χωρών, γεγονός που δεν καθιστά δυνατή την απευθείας σύγκριση.