ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Βρυξέλλες, 17.9.2026

COM(2026) 472 final

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με τις επιδοτήσεις στον τομέα της ενέργειας στην ΕΕ

Εισαγωγή

Οι επιδοτήσεις στον τομέα της ενέργειας αντιπροσωπεύουν δημοσιονομική επιβάρυνση και κόστος για τους δημόσιους προϋπολογισμούς. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό οι επιδοτήσεις στον τομέα της ενέργειας να είναι ορθά σχεδιασμένες, να δαπανώνται σωστά και να συνάδουν με τους στόχους πολιτικής της ΕΕ με σκοπό την επίτευξη μιας ανταγωνιστικής και δίκαιης οικονομίας με ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα, παράλληλα με τη διασφάλιση ασφαλούς και καθαρού ενεργειακού εφοδιασμού έως το 2050.

Η παρούσα έκθεση, η οποία καλύπτει το έτος 2024, είναι η έβδομη ετήσια έκθεση σχετικά με τις επιδοτήσεις στον τομέα της ενέργειας και την πρόοδο ως προς τη σταδιακή κατάργηση των επιδοτήσεων ορυκτών καυσίμων 1 . Επιβεβαιώνει τη σημαντική μείωση των προσωρινών επιδοτήσεων που θεσπίστηκαν για την καταπολέμηση των υψηλών τιμών της ενέργειας οι οποίες προέκυψαν από την ενεργειακή κρίση του 2022, την ανάκαμψη των επιδοτήσεων της ανανεώσιμης ενέργειας, την αυξημένη στήριξη της ενεργειακής απόδοσης και των ενεργειακών υποδομών και τη συνολική μείωση των επιδοτήσεων ορυκτών καυσίμων σε σύγκριση με το 2023 2 . Ωστόσο, οι δαπάνες των κρατών μελών για επιδοτήσεις στον τομέα της ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των επιδοτήσεων ορυκτών καυσίμων, εξακολουθούν να είναι υψηλές σε σύγκριση με την κατάσταση πριν από την κρίση του 2022.

Τα στοιχεία της παρούσας έκθεσης δεν καλύπτουν τις πιο πρόσφατες εξελίξεις του 2025 και του 2026, συμπεριλαμβανομένων των αποκρίσεων των κρατών μελών στη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.

Τάσεις επιδοτήσεων στον τομέα της ενέργειας στην ΕΕ

Το 2024 η συνολική αξία των επιδοτήσεων στον τομέα της ενέργειας στην ΕΕ-27 μειώθηκε κατά 5 % σε 340 δισ. EUR σε σύγκριση με 358 δισ. EUR το 2023. Ήταν το δεύτερο κατά σειρά έτος κατά το οποίο η συνολική αξία των επιδοτήσεων στον τομέα της ενέργειας μειώθηκε, με αποτέλεσμα να βρίσκεται κατά 25 % κάτω από την ιστορική κορύφωση των 457 δισ. EUR 7 που καταγράφηκε το 2022. Η μείωση αυτή αντικατοπτρίζει τις αποφάσεις αρκετών κρατών μελών να διακόψουν τα προσωρινά μέτρα για την προστασία των νοικοκυριών και της οικονομικής δραστηριότητας από την αύξηση των τιμών της ενέργειας ( γράφημα 1 ). Ωστόσο, η συνολική αξία των επιδοτήσεων στον τομέα της ενέργειας παρέμεινε πολύ πάνω από τον ιστορικό μέσο όρο (190 δισ. EUR κατά την περίοδο 2015-2019).

Γράφημα 1: Συνολικές επιδοτήσεις στον τομέα της ενέργειας στην ΕΕ-27 ανά πηγή ενέργειας

Πηγή: Enerdata, Trinomics, 2025. ΣΗΜ.: Οι εκτιμήσεις για το 2024 παρουσιάζονται με γραμμοσκίαση

Το 2024 οι επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων (96 δισ. EUR) μειώθηκαν κατά 20 % σε σύγκριση με το 2023 (120 δισ. EUR) και κατά 42 % σε σύγκριση με το πρωτοφανές υψηλό επίπεδο του 2022 (168 δισ. EUR). Ωστόσο, παρέμειναν κατά 62 % πάνω από τον ιστορικό μέσο όρο πενταετίας (59 δισ. EUR κατά την περίοδο 2015-2019).

Οι επιδοτήσεις της ανανεώσιμης ενέργειας ανέκαμψαν σε 76 δισ. EUR (+ 39 %) το 2024. Η υλοποίηση ενωσιακών προγραμμάτων, ιδίως του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, που περιλαμβάνει 27 ειδικά κεφάλαια για το REPowerEU, παρέχει κίνητρα στα κράτη μέλη για να επιταχύνουν την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Ωστόσο, οι επιδοτήσεις της ανανεώσιμης ενέργειας εξακολουθούσαν να είναι κατά 12 % χαμηλότερες από τον ιστορικό μέσο όρο τους (86 δισ. EUR κατά την περίοδο 2015-2019). Οι επιδοτήσεις για ορισμένους φορείς ανανεώσιμης ενέργειας αυξήθηκαν σημαντικά, ενώ οι επιδοτήσεις για όλους τους φορείς ορυκτών καυσίμων μειώθηκαν σημαντικά. Οι επιδοτήσεις για το υδρογόνο τριπλασιάστηκαν σε σύγκριση με το 2023 και τετραπλασιάστηκαν σε σύγκριση με το 2022, ενώ η αξία των επιδοτήσεων για τη βιοενέργεια ήταν σχεδόν διπλάσια από εκείνη του 2023.

Οι επιδοτήσεις για τον άνθρακα σημείωσαν τη μεγαλύτερη μείωση (– 37 %), με επόμενες στη σειρά τις επιδοτήσεις για το φυσικό αέριο (– 23 %) και το πετρέλαιο (– 10 %).

Οι μη στοχευμένες επιδοτήσεις στον τομέα της ενέργειας («όλες οι μορφές ενέργειας») με τις οποίες χορηγούνταν χρηματοδοτική στήριξη σε όλες ή σε πολλαπλές πηγές ενέργειας αντιπροσώπευαν σχεδόν το ήμισυ του συνόλου των επιδοτήσεων στον τομέα της ενέργειας (48 %) το 2024 (γράφημα 2). Το ποσοστό των μη στοχευμένων επιδοτήσεων μειώθηκε ελαφρώς σε ετήσια βάση (– 2 εκατοστιαίες μονάδες από 50 % το 2023), αν και παρέμεινε πάνω από το διπλάσιο του ιστορικού μέσου όρου (21 %), γεγονός που αποτύπωνε τη συνεχιζόμενη υψηλή αξία των προσωρινών επιδοτήσεων που χορηγούσαν τα κράτη μέλη για τον μετριασμό των επιπτώσεων της κρίσης του 2022 στην πλειονότητα των πηγών ενέργειας, των κατηγοριών καταναλωτών και των τομέων.

Γράφημα 2: Κύριες πηγές ενέργειας ως ποσοστό των συνολικών επιδοτήσεων στον τομέα της ενέργειας στην ΕΕ-27

Πηγή: Enerdata, Trinomics, 2025. ΣΗΜ.: Οι εκτιμήσεις για το 2024 παρουσιάζονται με γραμμοσκίαση

Οι επιδοτήσεις που αποσκοπούσαν ειδικά στη στήριξη των ορυκτών καυσίμων υποχώρησαν στο 28 % των συνολικών επιδοτήσεων στον τομέα της ενέργειας το 2024, έναντι 34 % το 2023 και 37 % το 2022, αντίστοιχα, και κάτω από τον ιστορικό μέσο όρο του 31 %. ( γράφημα 3 ). Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έλαβαν το 22 % των επιδοτήσεων στον τομέα της ενέργειας το 2024 (αυξημένες σε σύγκριση με 15 % το 2023 και 17 % το 2023), καθώς η πτώση των τιμών ενέργειας αύξησε την ανάγκη για χρηματοδοτική στήριξη από δυναμικά μέσα που βασίζονται στην αγορά.

Όσον αφορά τα μέσα για την χορήγηση επιδοτήσεων στον τομέα της ενέργειας, τα μέτρα στήριξης του εισοδήματος και των τιμών συνέχισαν να αποτελούν τη συνηθέστερη κατηγορία επιδοτήσεων, αντιπροσωπεύοντας το 41,5 % του συνόλου ( γράφημα 3 ), με επόμενες στη σειρά τις άμεσες μεταφορές (26,9 %) και τα φορολογικά μέτρα (26 %) 8 .

Γράφημα 3: Κατανομή επιδοτήσεων ανά κατηγορία (2024)

Πηγή: Enerdata, Trinomics, 2025

Επιδοτήσεις ανά φορέα ενέργειας

Το 2024 η ηλεκτρική ενέργεια εξακολουθούσε να είναι ο φορέας ενέργειας που επιδοτούνταν περισσότερο, αντιπροσωπεύοντας 166 δισ. EUR (σχεδόν το 45 %) των συνολικών επιδοτήσεων στον τομέα της ενέργειας. Η στήριξη για «όλες τις μορφές ενέργειας» και οι επιδοτήσεις αερίου μειώθηκαν το 2024 σε 59 δισ. EUR 9 και 42 δισ. EUR (17 % και 12 % των συνολικών επιδοτήσεων), αντίστοιχα. Η στήριξη για το πετρέλαιο παρέμεινε σταθερή σε σύγκριση με το 2023 (δηλ. 27 δισ. EUR ή 8 %), ενώ η στήριξη για τη θερμότητα —η οποία σχεδόν διπλασιάστηκε το 2023— μειώθηκε ελαφρώς το 2024 σε 21 δισ. EUR (7 %). Η στήριξη για το υδρογόνο έχει αυξηθεί σημαντικά από το 2022, με τη διάθεση πρωτοφανούς ποσού ύψους 13,5 δισ. EUR το 2024 (3 %).

Γράφημα 4: Επιδοτήσεις στον τομέα της ενέργειας ανά κύριο φορέα ενέργειας στην EU-27 κατά την περίοδο 2015-2024 (σε δισ. EUR2024)

Πηγή: Enerdata, 2025. Οι εκτιμήσεις για το 2024 παρουσιάζονται με γραμμοσκίαση

Η πτωτική τάση των επιδοτήσεων ορυκτών καυσίμων συνεχίστηκε (γράφημα 5), αλλά το επίπεδο των εν λόγω επιδοτήσεων εξακολουθούσε να υπερβαίνει τον προ της κρίσης ιστορικό μέσο όρο κατά 64 % (60 δισ. EUR) 10 .

Γράφημα 5: Επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων ανά φορέα ενέργειας (σε δισ. EUR2024)

Πηγή: Enerdata, Trinomics, 2024. *Η κατηγορία «Άλλες» περιλαμβάνει επιδοτήσεις που χορηγήθηκαν για όλα τα ορυκτά καύσιμα και τη θερμότητα από ορυκτές πηγές. Τα αριθμητικά στοιχεία στο γράφημα περιλαμβάνουν φορολογικές δαπάνες που δεν είναι άμεσα συγκρίσιμες μεταξύ των χωρών.

Οι επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων εξαιρουμένων των «φορολογικών δαπανών» (43 δισ. EUR) και της «κρατικής συμμετοχής» και της «εισφοράς κεφαλαίων» (10 δισ. EUR) αντιπροσώπευαν το 45 % του συνόλου ή 44 δισ. EUR το 2024.

Γράφημα 6: Επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων εξαιρουμένων των φορολογικών δαπανών, της κρατικής συμμετοχής / εισφοράς κεφαλαίων ανά πηγή ενέργειας (σε δισ. EUR2024)

Πηγή: Enerdata, Trinomics, 2025. *Η κατηγορία «Άλλες» περιλαμβάνει επιδοτήσεις που χορηγήθηκαν για όλα τα ορυκτά καύσιμα και τη θερμότητα από ορυκτές πηγές. Τα αριθμητικά στοιχεία στο γράφημα περιλαμβάνουν φορολογικές δαπάνες που δεν είναι άμεσα συγκρίσιμες μεταξύ των χωρών.

Οι επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας μειώθηκαν σε 1,3 δισ. EUR το 2024, αλλά παρέμειναν πάνω από τον ιστορικό μέσο όρο 11 που είναι περίπου 980 εκατ. EUR ετησίως.

Οι επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων που αποσκοπούν στην ενίσχυση της ασφάλειας του εφοδιασμού —οι οποίες μειώθηκαν σε 15 δισ. EUR το 2023— μειώθηκαν εκ νέου το 2024 σε 11 δισ. EUR. Ωστόσο, παρέμειναν πολύ πάνω από τα προ κρίσης επίπεδα 12 που ήταν περίπου 1 δισ. EUR.

Το 2024 οι επιδοτήσεις ανανεώσιμης ενέργειας ανέκαμψαν σε 76 δισ. EUR, σημειώνοντας αύξηση κατά 39 % σε σύγκριση με το 2023, όταν είχαν φτάσει στο χαμηλότερο επίπεδό τους από το 2015 (55 δισ. EUR). Ωστόσο, εξακολουθούσαν να υπολείπονται κατά 12 % του ιστορικού μέσου όρου της περιόδου 2015-2019, ο οποίος είναι περίπου 86 δισ. EUR ετησίως.

Γράφημα 7: Επιδοτήσεις ανανεώσιμης ενέργειας ανά τεχνολογία (σε δισ. EUR2024)

Πηγή: Enerdata, 2025. ΣΗΜ.: Οι εκτιμήσεις για το 2024 παρουσιάζονται με ανοιχτό χρώμα

Η ηλιακή ενέργεια έλαβε μακράν το μεγαλύτερο ποσοστό των επιδοτήσεων το 2024 (39 % ή κατ’ εκτίμηση 30 δισ. EUR), με επόμενη στη σειρά τη βιοενέργεια (20 % ή κατ’ εκτίμηση 15 δισ. EUR) και την αιολική ενέργεια (12 % ή κατ’ εκτίμηση 9 δισ. EUR) ( γράφημα 7 ). Το 2024 αυξήθηκαν οι επιδοτήσεις για όλες τις κύριες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας: κατά 75 % για την αιολική ενέργεια, κατά 19 % για την ηλιακή ενέργεια και κατά 51 % για όλες τις άλλες πηγές (βιοενέργεια, υδροηλεκτρική ενέργεια, άλλες/πολλαπλές ΑΠΕ). Σε σύγκριση με τον ιστορικό μέσο όρο πενταετίας (2015-2019), οι επιδοτήσεις για όλες τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μειώθηκαν μεταξύ 12 % (ηλιακή ενέργεια) και 53 % (αιολική ενέργεια), με εξαίρεση τις επιδοτήσεις πολλαπλών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (+ 132 %).

Γράφημα 8: Επιδοτήσεις ανανεώσιμης ενέργειας ανά μέσο (σε δισ. EUR2024)

Πηγή: Enerdata, 2025. ΣΗΜ.: Οι εκτιμήσεις για το 2024 παρουσιάζονται με ανοιχτό χρώμα

Η στήριξη των διαφόρων τεχνολογιών ΑΠΕ διαφοροποιήθηκε σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, αντικατοπτρίζοντας τις εθνικές προτεραιότητες της πολιτικής για την ενέργεια και το τοπικό δυναμικό των ΑΠΕ ( γράφημα 9 ). Χώρες με υψηλή ηλιοφάνεια, όπως η Μάλτα, η Ελλάδα, η Κύπρος, η Ιταλία και η Ισπανία προτίμησαν να χορηγήσουν στήριξη για την ηλιακή ενέργεια, ενώ χώρες με μεγαλύτερη δασοκάλυψη, όπως η Κροατία, η Φινλανδία και η Σουηδία, χορήγησαν μεγαλύτερη στήριξη για τη βιοενέργεια. Η αιολική ενέργεια (υπεράκτια) αντιπροσώπευε σημαντικό ποσοστό των επιδοτήσεων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Πολωνία και στο Βέλγιο. Οι ισορροπημένες τεχνολογικά ουδέτερες δαπάνες σε διάφορες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ήταν η προτιμώμενη προσέγγιση σε χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Σλοβακία, η Τσεχία, η Σλοβενία και η Λετονία.

Γράφημα 9: Ποσοστό επιδοτήσεων ΑΠΕ ανά τεχνολογία και ανά κράτος μέλος (%)

Πηγή: Enerdata, Trinomics, 2025

Επιδοτήσεις ανά οικονομικό σκοπό

Οι επιδοτήσεις για τη στήριξη της ζήτησης ενέργειας έχουν αποτελέσει τον κύριο οικονομικό σκοπό για τη χορήγηση επιδοτήσεων από το 2021, αντιστοιχώντας σε 163 δισ. EUR (48 % του συνόλου) το 2024. Οι επιδοτήσεις αυτές αποσκοπούν στη μείωση του κόστους της κατανάλωσης ενέργειας μέσω, για παράδειγμα, χαμηλότερων φορολογικών συντελεστών για τα ενεργειακά προϊόντα ή άμεσης στήριξης των τιμών.

Γράφημα 1016: Επιδοτήσεις στον τομέα της ενέργειας ανά οικονομικό σκοπό (σε δισ. EUR2024)

Πηγή: Enerdata, Trinomics, 2025. ΣΗΜ.: Οι εκτιμήσεις για το 2024 παρουσιάζονται με γραμμοσκίαση

Οι επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων για τη στήριξη της ζήτησης ενέργειας αντιπροσώπευαν ποσοστό μεταξύ 63-75 % της συνολικής αξίας των επιδοτήσεων ορυκτών καυσίμων κατά την περίοδο 2015-2024 (γράφημα 11).

Γράφημα 11: Επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων στην ΕΕ-27 ανά σκοπό

Πηγή: Enerdata, Trinomics, 2025. ΣΗΜ.: Οι εκτιμήσεις για το 2023 παρουσιάζονται με γραμμοσκίαση.

Επιδοτήσεις που συνδέονται με την ενεργειακή κρίση το 2022

Οι αυξήσεις των τιμών της ενέργειας που προκλήθηκαν από τη βραχύβια οικονομική ανάκαμψη μετά την πανδημία της COVID-19 το 2021 και την ενεργειακή κρίση που προέκυψε από τη μεγάλης κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 οδήγησαν την Επιτροπή και τα κράτη μέλη στην ανάληψη δράσης. Εκτός από τις πολιτικές σε επίπεδο ΕΕ, κάθε κράτος μέλος θέσπισε ειδικά εθνικά μέτρα για την προστασία των πολιτών και της οικονομίας του από τις επιπτώσεις των αυξήσεων και της αστάθειας των τιμών της ενέργειας. Από τότε που οι τιμές άρχισαν να μειώνονται το 2023 και το 2024, η στήριξη για την αντιμετώπιση της κρίσης έχει μειωθεί σημαντικά (σε 98 δισ. EUR, – 38 %), ενώ τα περισσότερα μέτρα για την αντιμετώπιση της κρίσης έχουν πλέον καταργηθεί σταδιακά.

Γράφημα 12: Διαρθρωτικές επιδοτήσεις και επιδοτήσεις που συνδέονται με την ενεργειακή κρίση· ποσοστό των επιδοτήσεων για την αντιμετώπιση της κρίσης επί του συνόλου των επιδοτήσεων στον τομέα της ενέργειας

Πηγή: Enerdata, Trinomics, 2025.

Επιδοτήσεις ανά οικονομικό τομέα

Το 2024 η βιομηχανία παραγωγής ενέργειας έγινε ο τομέας που έλαβε τα υψηλότερα επίπεδα στοχευμένων επιδοτήσεων, αξίας 114 δισ. EUR (33 % του συνόλου), με επόμενα στη σειρά τα νοικοκυριά (64 δισ. EUR, 19 %) ( γράφημα 13 ). Από το 2021, οι επιδοτήσεις που στόχευαν σε πολλαπλούς τομείς ή δεν στόχευαν σε συγκεκριμένους τομείς (δηλαδή οι διατομεακές επιδοτήσεις) αυξήθηκαν, ανερχόμενες σε 88 δισ. EUR (26 % του συνόλου) το 2024. Οι επιδοτήσεις ήταν χαμηλότερες για τους βιομηχανικούς τομείς 13 και τις μεταφορές, ανερχόμενες σε 40 δισ. EUR (12 %) και σε 19 δισ. EUR (6 %), αντίστοιχα, ενώ ο τριτογενής τομέας 14 και η γεωργία έλαβαν τουλάχιστον 9 δισ. EUR (3 %) και 7 δισ. EUR (2 %), αντίστοιχα.

Γράφημα 13: Επιδοτήσεις στον τομέα της ενέργειας ανά οικονομικό τομέα (σε δισ. EUR2024)

Πηγή: Enerdata, 2025. ΣΗΜ.: Οι εκτιμήσεις για το 2024 παρουσιάζονται με ανοιχτό χρώμα

Επιδοτήσεις ανά περιβαλλοντική επίπτωση

Ένας άλλος στόχος της παρούσας έκθεσης είναι να παράσχει ολοκληρωμένη εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των επιδοτήσεων στον τομέα της ενέργειας στην ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, χρησιμοποιήθηκε ο εξής ορισμός:

Οι επιδοτήσεις στον τομέα της ενέργειας είναι επιζήμιες για το περιβάλλον εάν η μείωση των τιμών ή του κόστους που επιφέρουν παρέχει κίνητρα για τη διατήρηση ή την αύξηση της διαθεσιμότητας πηγών ενέργειας και/ή τη χρήση πηγών ενέργειας που προκαλούν σημαντικά αυξημένες αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις 15 .

Οι περισσότερες επιδοτήσεις στον τομέα της ενέργειας το 2024 (230 δισ. EUR ή 68 % του συνόλου) ταξινομήθηκαν ως μη επιζήμιες για το περιβάλλον. Εν τω μεταξύ, το ποσοστό των επιζήμιων για το περιβάλλον επιδοτήσεων στον τομέα της ενέργειας εκτιμήθηκε σε 110 δισ. EUR (ή 32 % του συνόλου) 16 ( γράφημα 14 ). Το ποσοστό των μη επιζήμιων για το περιβάλλον επιδοτήσεων στον τομέα της ενέργειας αυξήθηκε κατά 10 % το 2024 σε σύγκριση με το 2023. Αντιθέτως, το συνολικό ποσοστό των επιζήμιων για το περιβάλλον επιδοτήσεων στον τομέα της ενέργειας μειώθηκε κατά 26 % το 2024 σε σύγκριση με το 2023, δηλαδή με ταχύτερο ρυθμό σε σχέση με τις συνολικές επιδοτήσεις στον τομέα της ενέργειας, οι οποίες μειώθηκαν κατά 5 % το 2024 σε σύγκριση με το 2023.

Το μεγαλύτερο ποσοστό των επιζήμιων για το περιβάλλον επιδοτήσεων στον τομέα της ενέργειας (81 %, 89 δισ. EUR) χορηγήθηκε για τα ορυκτά καύσιμα, με επόμενη στη σειρά την κατηγορία «όλες τις μορφές ενέργειας» (15 %) ( 17 ), ενώ το 3 % των επιδοτήσεων χορηγήθηκε για την ηλεκτρική ενέργεια και λιγότερο από το 1 % για την παραγωγή θερμότητας 18 .

Γράφημα 14: Επιδοτήσεις στον τομέα της ενέργειας ανά περιβαλλοντική επίπτωση (σε δισ. EUR2024)

Πηγή: Enerdata, Trinomics, 2025. ΣΗΜ.: Οι εκτιμήσεις για το 2024 παρουσιάζονται με γραμμοσκίαση

Εθνικά σχέδια για τις επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων

Το 2024 η αξία των επιδοτήσεων ορυκτών καυσίμων 19  στην ΕΕ-27 ανήλθε σε 97 δισ. EUR ή στο 0,5 % του ΑΕΠ της ΕΕ. Από τις εν λόγω επιδοτήσεις, το 39 % (38 δισ. EUR) έχει προγραμματισμένη καταληκτική ημερομηνία το 2025, 8 % (8 δισ. EUR) έχει καταληκτική ημερομηνία μεταξύ των ετών 2026 και 2030 και το υπόλοιπο 52 % (50 δισ. EUR) είτε δεν έχει καταληκτική ημερομηνία είτε έχει καταληκτική ημερομηνία μετά το 2030 ( γράφημα 15 ) 20 .

Γράφημα 15: Σταθμισμένη συμμετοχή των επιδοτήσεων ορυκτών καυσίμων ανά καταληκτική ημερομηνία και ανά μονάδα ΑΕΠ και ποσοστό των επιδοτήσεων ορυκτών καυσίμων επί των συνολικών επιδοτήσεων στον τομέα της ενέργειας

Πηγή: Enerdata, Trinomics, 2025

Σχεδόν όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ προτίθενται να εγκαταλείψουν τη χρήση ορυκτών καυσίμων. Ωστόσο, μόνο οκτώ κράτη μέλη 21  έχουν εκφράσει την πρόθεσή τους ή έχουν καταρτίσει σχέδια για την πλήρη κατάργηση των επιδοτήσεων ορυκτών καυσίμων από την οικονομία τους 22 . Δεν υπάρχουν ακόμη συγκεκριμένες καταληκτικές ημερομηνίες, πολιτικές και μέτρα, όπως επιβεβαιώνεται από την ανάλυση της Επιτροπής σχετικά με τις πλέον πρόσφατες ΕΕΠΕΚ των κρατών μελών το 2025 23 .

Συμπεράσματα

Το 2024 οι επιδοτήσεις στον τομέα της ενέργειας, μεταξύ άλλων για τα ορυκτά καύσιμα, μειώθηκαν ελαφρώς σε σύγκριση με το 2023, αλλά μειώθηκαν σημαντικά σε σύγκριση με το 2022, που ήταν το έτος κορύφωσης της ενεργειακής κρίσης. Ωστόσο, εξακολούθησαν να είναι υψηλές σε σύγκριση με τα ιστορικά επίπεδα.

Το ποσοστό των συνολικών επιδοτήσεων που αντιστοιχούσε στη στήριξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αυξήθηκε, παραμένοντας ωστόσο σημαντικά χαμηλότερο από τον ιστορικό μέσο όρο, γεγονός που υποδηλώνει αύξηση της ανταγωνιστικότητας των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Επιπλέον, υπήρξαν λιγότερες προσωρινές επιδοτήσεις για την αντιμετώπιση της κρίσης του 2022, ενώ οι μισές επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων είχαν προγραμματισμένη ημερομηνία λήξης το 2025 ή έως το 2030. Οι επιδοτήσεις για τις μεταφορές και το πετρέλαιο άρχισαν να μειώνονται εκ νέου το 2024, φθάνοντας σχεδόν στα επίπεδα του 2021. Το ποσοστό των επιζήμιων για το περιβάλλον επιδοτήσεων στον τομέα της ενέργειας μειώθηκε, ενώ το ποσοστό των μη επιζήμιων για το περιβάλλον επιδοτήσεων στον τομέα της ενέργειας αυξήθηκε.

Παρότι υπήρξαν ορισμένες θετικές τάσεις, οι επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων παρέμειναν σημαντικά πάνω από τον ιστορικό μέσο όρο 24 , ενώ το ποσοστό των μη στοχευμένων επιδοτήσεων εξακολούθησε να είναι επίσης υψηλό. Επιπροσθέτως, οι επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων για τη στήριξη της κατανάλωσης ενέργειας, οι οποίες αντιστοιχούν στην πλειονότητα των επιδοτήσεων ορυκτών καυσίμων, δεν χρησιμοποιήθηκαν ειδικά για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, την ασφάλεια του εφοδιασμού ή την ανταγωνιστικότητα.

Είναι σημαντικό ότι δεν παρατηρήθηκε πρόοδος όσον αφορά τα εθνικά σχέδια σταδιακής κατάργησης των ορυκτών καυσίμων το 2024. Ο αριθμός των χωρών που δεσμεύτηκαν να καταργήσουν σταδιακά τις επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων παρέμεινε αμετάβλητος σε σύγκριση με το 2023. Απουσίαζαν συγκεκριμένες τελικές ημερομηνίες, πολιτικές και μέτρα ακόμη και για τα κράτη μέλη που είχαν δεσμευτεί να καταργήσουν σταδιακά τα ορυκτά καύσιμα. Ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη πρέπει να καταβάλουν ακόμη πολύ περισσότερες προσπάθειες στο πλαίσιο αυτό προκειμένου η ΕΕ να επιτύχει τον πολιτικό της στόχο για σταδιακή κατάργηση των επιδοτήσεων ορυκτών καυσίμων και η Ευρώπη να καταστεί κλιματικά ουδέτερη έως το 2050.

Η μεταρρύθμιση, η μείωση και εν τέλει η κατάργηση των επιδοτήσεων ορυκτών καυσίμων αποτελεί προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σύμφωνα με τις δεσμεύσεις της ΕΕ στο πλαίσιο της συμφωνίας του Παρισιού, του ευρωπαϊκού νομοθετήματος για το κλίμα και του 8ου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον. Στις επιστολές ανάθεσης καθηκόντων που απέστειλε τόσο στον επίτροπο Ενέργειας και Στέγασης όσο και στον επίτροπο Κλίματος, Μηδενικού Ισοζυγίου Εκπομπών και Καθαρής Ανάπτυξης, η πρόεδρος von der Leyen εξέδωσε εντολή για τη δημιουργία πλαισίου για την περαιτέρω μείωση και σταδιακή κατάργηση της χρήσης επιδοτήσεων ορυκτών καυσίμων 25 .

Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση AccelerateEU 26 , η σύγκρουση του 2026 στη Μέση Ανατολή ενδέχεται να απαιτήσει περαιτέρω έγκαιρα, στοχευμένα και προσωρινά μέτρα για την προστασία των πλέον ευάλωτων καταναλωτών, για την επιτάχυνση της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας και του εξηλεκτρισμού, καθώς και για τη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Ωστόσο, τυχόν βραχυπρόθεσμα μέτρα αρωγής δεν πρέπει να υπονομεύουν τον μακροπρόθεσμο στόχο της σταδιακής κατάργησης των επιδοτήσεων ορυκτών καυσίμων 27 .

Ως εκ τούτου, η Επιτροπή προτίθεται να εγκρίνει έως το τέλος του 2026 πρόταση για την επικαιροποίηση της διακυβέρνησης της Ενεργειακής Ένωσης και της Δράσης για το Κλίμα, η οποία θα καλύπτει τη σταδιακή κατάργηση των επιδοτήσεων ορυκτών καυσίμων 28 .

(1)    Άρθρο 35 παράγραφος 2 στοιχείο ιδ) του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2018, για τη διακυβέρνηση της Ενεργειακής Ένωσης και της Δράσης για το Κλίμα (ΕΕ L 328 της 21.12.2018, σ. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2018/1999/oj ).

(2)    Η μεθοδολογία που εφαρμόζεται για τη συλλογή και την ανάλυση στοιχείων περιγράφεται στο παράρτημα της παρούσας έκθεσης.

(3)    Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Απριλίου 2024, σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (ST/6316/2024/INIT) (ΕΕ C, C/2024/2807, 23.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2024/2807/oj ).

(4)    Τα εν λόγω αριθμητικά στοιχεία περιλαμβάνουν φορολογικές δαπάνες (43 δισ. EUR το 2024) που δεν είναι άμεσα συγκρίσιμες μεταξύ των χωρών, καθώς και μέτρα κρατικής συμμετοχής / εισφοράς κεφαλαίων (10 δισ. EUR το 2024), των οποίων η σημασία έχει αυξηθεί μετά την ενεργειακή κρίση του 2022.

(5)    Παραδείγματα επιδοτήσεων που δεν χαρακτηρίζονται επιζήμιες για το περιβάλλον είναι οι επιδοτήσεις για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τον εξηλεκτρισμό και τις επενδύσεις στην ενεργειακή μετάβαση, την ασφάλεια του εφοδιασμού ή την προστασία των ευάλωτων καταναλωτών, ακόμη και όταν χορηγούνται για ορυκτά καύσιμα. Παραδείγματα επιζήμιων για το περιβάλλον επιδοτήσεων που δεν αποδίδονται στα ορυκτά καύσιμα περιλαμβάνουν επιδοτήσεις για υδρογόνο, θερμότητα και ηλεκτρική ενέργεια που δεν παράγονται από ΑΠΕ ή δεν στοχεύουν στην ενεργειακή απόδοση, καθώς και μη στοχευμένες επιδοτήσεις για τις οποίες δεν ήταν δυνατόν να προσδιοριστεί το ποσοστό των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

(6)    Σχέδια για τη σταδιακή κατάργηση των επιδοτήσεων ορυκτών καυσίμων από το 2024 και έπειτα.

(7)    Όλες οι χρηματικές αξίες στην παρούσα μελέτη εκφράζονται σε τιμές του ευρώ του 2024. Τα αριθμητικά στοιχεία από προηγούμενες εκδόσεις προσαρμόστηκαν ώστε να ληφθεί υπόψη ο πληθωρισμός.

(8)    ΕΑ&Ε: Έρευνα, ανάπτυξη και επίδειξη.

(9)    Εάν υπολογιστούν «όλα τα ορυκτά καύσιμα», η ποσότητα και η αναλογία είναι υψηλότερες.

(10)    Το ιστορικό (προ κρίσης) επίπεδο αναφέρεται στον μέσο όρο της περιόδου 2015-2019.

(11)    2015-2019.

(12)    Κατά την περίοδο 2015-2017 οι ετήσιες δαπάνες παρέμειναν σταθερές περίπου στα 300 εκατ. EUR. Αυξήθηκαν περίπου σε 1,1 δισ. EUR κατά την περίοδο 2018-2021.

(13)    Οι βιομηχανικοί τομείς καλύπτουν τη βιομηχανία, τα ορυχεία και τις κατασκευές.

(14)    Ο τριτογενής τομέας καλύπτει τον τομέα των υπηρεσιών, τον δημόσιο τομέα και τον τομέα των επιχειρήσεων.

(15)    Ο όρος «σημαντικά αυξημένες αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις» ευθυγραμμίζεται με τον κανονισμό της ΕΕ για την ταξινόμηση και προσαρμόζεται στον τομέα της ενέργειας εστιάζοντας σε δύο περιβαλλοντικούς στόχους του εν λόγω κανονισμού που σχετίζονται με το κλίμα, και συγκεκριμένα i) στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και ii) στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Η βασική μελέτη εστίασε στις επιδοτήσεις στον τομέα της ενέργειας, παρότι δεν κρίθηκε εφικτό να αξιολογηθούν οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις των επιδοτήσεων στον τομέα της ενέργειας όσον αφορά και τους έξι περιβαλλοντικούς στόχους, καθώς αυτό θα απαιτούσε κατά περίπτωση αξιολόγηση.

(16)    Εκ των οποίων 17 δισ. EUR αποτελούν εκτιμήσεις με βάση τα στοιχεία του 2023.

(17)    Όσον αφορά τις επιδοτήσεις στον τομέα της ενέργειας που δεν στόχευαν σε συγκεκριμένο φορέα ενέργειας (δηλαδή η κατηγορία «όλες οι μορφές ενέργειας»), για τον προσδιορισμό του επιζήμιου για το περιβάλλον ποσοστού χρησιμοποιήθηκε η σταθμισμένη συμμετοχή των ορυκτών καυσίμων στο ενεργειακό μείγμα κάθε κράτους μέλους, εκφραζόμενη ως %, με βάση τα στοιχεία της Eurostat για το 2022 (από το σύνολο δεδομένων [nrg_bal_c] ).

(18)    Η πλειονότητα των επιδοτήσεων για την ηλεκτρική ενέργεια δεν θεωρούνται επιζήμιες. Εξαίρεση αποτελεί η περίπτωση στην οποία η επιδότηση συνδέεται σαφώς με ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από πηγές ορυκτών καυσίμων.

(19)    Συμπεριλαμβανομένων των επιδοτήσεων για τις οποίες δεν υπήρχαν διαθέσιμα στοιχεία και οι οποίες εκτιμήθηκαν σε 3 δισ. EUR με βάση τα επίπεδα του 2023.

(20)    Η ανάλυση βασίζεται στα παραρτήματα VIII και XV των εθνικών εκθέσεων προόδου για την ενέργεια και το κλίμα (στο εξής: ΕΕΠΕΚ) για το 2025 και σε δημόσια διαθέσιμες ενημερώσεις ή ανακοινώσεις.

(21)    Βέλγιο, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Λετονία, Λιθουανία, Λουξεμβούργο και Πορτογαλία.

(22)

   Ο εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2022/2299 της Επιτροπής απαιτεί από τα κράτη μέλη να αναφέρουν ανά διετία, μέσω των ΕΕΠΕΚ, την πρόοδο που έχει επιτευχθεί ως προς την εφαρμογή των ενοποιημένων εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα. Οι ΕΕΠΕΚ έπρεπε να υποβληθούν έως τις 15 Μαρτίου 2025.

(23)   Αξιολόγηση σε επίπεδο ΕΕ των τελικών επικαιροποιημένων εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα — Επίτευξη των στόχων της Ένωσης για την ενέργεια και το κλίμα με ορίζοντα το 2030, Βρυξέλλες [COM(2025) 274 final της 27.5.2025].

(24)    Μέσος όρος της περιόδου 2015-2019, δηλαδή πριν από την πανδημία COVID-19 και τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, που επηρέασαν τις τιμές της ενέργειας με ασυνήθεις τρόπους, καθιστώντας τες λιγότερο αντιπροσωπευτικές για την ανάλυση.

(25)     Mission letter to Dan Jørgensen, Commissioner for Energy and Housing (Επιστολή ανάθεσης καθηκόντων προς τον Dan Jørgensen, επίτροπο Ενέργειας και Στέγασης)· eab354d1-64d2-450f-8ed4-eb3d42661974_en .

(26)    COM(2026) 370 final της 22.4.2026.

(27)    Βλ. συστάσεις στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο 2025 — Εαρινή δέσμη, Βρυξέλλες, 4.6.2025 [COM(2025) 200 final].

(28)    2026 Work Programme of the European Commission (Πρόγραμμα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2026), παράρτημα I, Νέες πρωτοβουλίες, πρωτοβουλία 8. Commission work programme 2026 – Ευρωπαϊκή Επιτροπή .

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Βρυξέλλες, 17.9.2026

COM(2026) 472 final

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στην

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με τις επιδοτήσεις στον τομέα της ενέργειας στην ΕΕ

Σημαντικές παρατηρήσεις σχετικά με τη μεθοδολογία

Η παρούσα έκθεση βασίζεται σε εξωτερική μελέτη που εκπονήθηκε για λογαριασμό της Επιτροπής 1 . Η μελέτη βασίστηκε σε μια προσέγγιση απογραφής από τη βάση προς την κορυφή, στο πλαίσιο της οποίας συλλέχθηκαν πληροφορίες από έγγραφα εθνικών προϋπολογισμών και σχετικές εκθέσεις. Τα εθνικά στοιχεία για τις επιδοτήσεις συγκεντρώθηκαν σε επίπεδο ΕΕ και συμπληρώθηκαν με στοιχεία από αναγνωρισμένες εξειδικευμένες βάσεις δεδομένων που ανήκουν σε ευρωπαϊκά και διεθνή θεσμικά όργανα 2 . Στις περιπτώσεις στις οποίες τα στοιχεία του 2024 δεν ήταν πλήρως διαθέσιμα ή επικυρωμένα, χρησιμοποιήθηκαν εκτιμήσεις με βάση τα στοιχεία του 2023 3 . Όπως και σε προηγούμενες εκδόσεις της παρούσας έκθεσης, δόθηκε στα κράτη μέλη η ευκαιρία να υποβάλουν παρατηρήσεις σχετικά με τα στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν για τη μελέτη.

Η απογραφή των μέτρων επιδοτήσεων στον τομέα της ενέργειας που καταρτίστηκε για τη μελέτη παρείχε αξιόπιστες πληροφορίες σχετικά με τις δημοσιονομικές επιπτώσεις των άμεσων μεταφορών πιστώσεων για τη χρήση και την παραγωγή ενέργειας και αποτελεί εργαλείο που προωθεί τη διαφάνεια όσον αφορά τις δημόσιες πολιτικές και υποστηρίζει τον προσδιορισμό ειδικών μέτρων στήριξης για τη μεταρρύθμιση.

Τα ποσά των επιδοτήσεων που βασίστηκαν σε εκτιμήσεις των φορολογικών δαπανών (διαφυγόντα έσοδα) εξαρτώνται από τους βασικούς φορολογικούς συντελεστές που ισχύουν σε κάθε χώρα και ενδεχομένως να μην είναι άμεσα συγκρίσιμα μεταξύ των χωρών λόγω των ειδικών ανά χώρα προσεγγίσεων που ισχύουν για τα φορολογικά συστήματα αναφοράς 4 . Μολονότι αποτυπώνουν επαρκώς το δημοσιονομικό κόστος των μέτρων επιδοτήσεων, από μόνα τους είναι κατάλληλα σε μικρότερο βαθμό για την άμεση σύγκριση ―μεταξύ των χωρών― των περιβαλλοντικών, κλιματικών και ενεργειακών επιπτώσεων που έχουν οι επιδοτήσεις οι οποίες βασίζονται στη φορολογία, συμπεριλαμβανομένων των κινήτρων που δημιουργούν για τη χρήση ορυκτών καυσίμων 5 . Για τον λόγο αυτόν, η παρούσα έκθεση αναφέρει επίσης τα ποσά των επιδοτήσεων ορυκτών καυσίμων, εξαιρουμένων των φορολογικών δαπανών. Απαιτούνται περαιτέρω εργασίες για την ανάλυση των πραγματικών φορολογικών συντελεστών για τη χρήση ενέργειας και τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, ώστε να συμπληρωθεί η προσέγγιση της απογραφής και να βελτιωθεί η συγκρισιμότητα των μέτρων που σχετίζονται με τη φορολογία 6 .

Οι έμμεσες επιδοτήσεις (π.χ. το κόστος διαφόρων εξωτερικών παραγόντων) δεν καλύπτονται λόγω μεθοδολογικών προβλημάτων που συνδέονται με την έλλειψη άρτιας, αξιόπιστης και συγκρίσιμης αξιολόγησης των αρνητικών κοινωνικών και μη σχετιζόμενων με το κλίμα εξωτερικών δαπανών που προκύπτουν από τις περιβαλλοντικές και άλλες επιπτώσεις οι οποίες συνδέονται με τις έμμεσες επιδοτήσεις.

Η φετινή έκθεση περιλαμβάνει για πρώτη φορά την κρατική συμμετοχή και την εισφορά κεφαλαίων λόγω του αυξημένου ρόλου τους μετά την ενεργειακή κρίση του 2022. Για λόγους διαφάνειας, αναφέρονται επίσης τα ποσά των επιδοτήσεων εξαιρουμένων των εν λόγω νέων κατηγοριών.

(1)    Study on energy subsidies and other government interventions in the European Union (Μελέτη σχετικά με τις επιδοτήσεις στον τομέα της ενέργειας και άλλες κρατικές παρεμβάσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση), έκδοση 2025, της Enerdata-Trinomics.

(2)    Η παρούσα έκθεση αφορά τις επιδοτήσεις στον τομέα της ενέργειας. Οι πληροφορίες και η ανάλυση που παρουσιάζονται δεν θα πρέπει να ερμηνεύονται ως σχετικές με κρατικές ενισχύσεις. Τα στοιχεία για τις κρατικές ενισχύσεις είναι διαθέσιμα στον πίνακα αποτελεσμάτων για τις κρατικές ενισχύσεις .

(3)   Ποσό 34 δισ. EUR, ή το 10 % του συνολικού ποσού των επιδοτήσεων, βασίζεται σε εκτιμήσεις σε όλες τις κατηγορίες επιδοτήσεων.

(4)    Οι διαφορετικοί βασικοί φορολογικοί συντελεστές και οι διαφορές στις δημοσιονομικές πολιτικές έχουν ως αποτέλεσμα διαφορές στις επιπτώσεις των φορολογικών δαπανών μεταξύ των χωρών.

(5)    Μια χώρα με υψηλότερους «βασικούς» φόρους αλλά σημαντικές φορολογικές απαλλαγές μπορεί να έχει σημαντικά υψηλότερα επίπεδα διαφυγόντων φορολογικών εσόδων και, ως εκ τούτου, σημαντικά υψηλότερες ονομαστικές επιδοτήσεις στον τομέα της ενέργειας, ενώ εξακολουθεί να πληρώνει περισσότερα για τα ορυκτά καύσιμα απ’ ό,τι μια χώρα με χαμηλότερους φορολογικούς συντελεστές αλλά λιγότερες ή μηδενικές απαλλαγές, με αποτέλεσμα χαμηλότερα επίπεδα διαφυγόντων φορολογικών εσόδων και, ως εκ τούτου, χαμηλότερες επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων, παρέχοντας παράλληλα περισσότερα κίνητρα για την κατανάλωση ορυκτών καυσίμων.

(6)    Επί του παρόντος βρίσκονται σε εξέλιξη προετοιμασίες σε διεθνή φόρουμ (π.χ. στον ΟΟΣΑ) και στο εσωτερικό της ΕΕ σχετικά με τον τρόπο με τον οποίον μπορεί να βελτιωθεί η μεθοδολογία για τον καθορισμό και τη σύγκριση, ιδίως, των επιδοτήσεων που σχετίζονται με τη φορολογία.