ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Βρυξέλλες, 27.2.2024

COM(2024) 89 final

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με ορισμένες πτυχές που αφορούν την αποθήκευση αερίου βάσει του κανονισμού (ΕΕ) 2017/1938 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου

1.Εισαγωγή

Το άρθρο 17α του κανονισμού (ΕΕ) 2017/1938, όπως προστέθηκε με το άρθρο 1 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1032 (στο εξής: κανονισμός για την αποθήκευση αερίου), ορίζει ότι η Επιτροπή πρέπει να υποβάλλει ετήσιες εκθέσεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο, ώστε κάθε έκθεση να συμβάλλει στη διεύρυνση της βάσης γνώσεων σχετικά με τις βέλτιστες πρακτικές για την πλήρωση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης αερίου στην Ένωση.

Οι υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου έχουν καθοριστική σημασία για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της ΕΕ. Παρέχουν την απαραίτητη εποχιακή ευελιξία στο σύστημα αερίου της ΕΕ κατά τη χειμερινή περίοδο. Σε ψυχρές περιόδους, η κύρια πηγή εφοδιασμού με αέριο μπορεί να είναι οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου. Οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου παρέχουν επίσης στο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας μια πηγή ενέργειας με δυνατότητα κατανομής για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Κατά κανόνα, οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης παρέχουν το 25-30 % του αερίου που καταναλώνεται στην ΕΕ κατά τη διάρκεια της χειμερινής περιόδου. Επιπλέον, οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου καθιστούν δυνατό τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του συστήματος αερίου της ΕΕ, μειώνοντας την ανάγκη για υψηλές ροές εισαγωγών κατά τους χειμερινούς μήνες, ενώ επίσης προλαμβάνουν την ανάγκη για υπερμεγέθεις υποδομές εισαγωγής και μεταφοράς. Συνεπώς, οι εισαγωγές αερίου είναι μάλλον σταθερές καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, με έγχυση του πλεονάσματος των εισαγωγών κατά τη θερινή περίοδο (από τον Απρίλιο έως τον Οκτώβριο/Νοέμβριο), ενώ η απόληψη από τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης συμπληρώνει τις εισαγωγές αερίου κατά τη χειμερινή περίοδο (από τον Οκτώβριο/Νοέμβριο έως τον Μάρτιο). Ως εκ τούτου, οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου συμβάλλουν στη σταθερότητα των τιμών χάρη στις μακροπρόθεσμες δυνατότητές τους για αποθήκευση και συντελούν στην απορρόφηση των διαταραχών του εφοδιασμού με τη σημαντική δυναμικότητά τους (1 100 TWh ή 100 bcm).

Το 2021 η ΕΕ αντιμετώπισε παρατεταμένη περίοδο ασταθών και υψηλών τιμών ενέργειας που οφειλόταν, μεταξύ άλλων παραγόντων, στα χαμηλότερα από τα συνήθη επίπεδα πλήρωσης των εγκαταστάσεων αποθήκευσης. Οι αυξημένες γεωπολιτικές εντάσεις μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία στις αρχές του 2022 ενίσχυσαν τις αβεβαιότητες και ανέδειξαν την ανάγκη για επαρκή πλήρωση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης αερίου για τους μελλοντικούς χειμώνες.

Οι τροποποιήσεις που εισήχθησαν με τον κανονισμό για την αποθήκευση αερίου απαιτούν από όλα τα κράτη μέλη με ικανότητα αποθήκευσης αερίου να διασφαλίζουν ότι οι υπόγειες εγκαταστάσεις τους αποθήκευσης αερίου θα έχουν πληρωθεί σε ποσοστό έως 90 % έως την 1η Νοεμβρίου κάθε έτους. Τα κράτη μέλη που δεν διαθέτουν εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου υποχρεούνται επίσης να συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων συνολικής αποθήκευσης διασφαλίζοντας ότι το 15 % της ετήσιας κατανάλωσής τους αποθηκεύεται σε άλλα κράτη μέλη.

Οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου είναι υποδομές ζωτικής σημασίας κατά την έννοια της οδηγίας (ΕΕ) 2022/2557 για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων και οι διαχειριστές συστήματος αποθήκευσης εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 1 . Πέραν τούτου, όλοι οι διαχειριστές συστήματος αποθήκευσης στην ΕΕ πρέπει να υποβληθούν σε διαδικασία πιστοποίησης το αργότερο έως τις αρχές του 2024, ώστε να μειωθούν οι κίνδυνοι αρνητικών εξωτερικών παρεμβάσεων. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής έχουν ήδη λάβει πιστοποιήσεις από διάφορα κράτη μέλη και εκδίδουν τις σχετικές γνωμοδοτήσεις. Στην παρούσα έκθεση καταγράφεται η πρόοδος της εφαρμογής του κανονισμού για την αποθήκευση αερίου το 2023 και στις αρχές του 2024 με βάση τις πληροφορίες που παρασχέθηκαν από τα κράτη μέλη σχετικά με τα μέτρα αποθήκευσης αερίου και τις οικείες διαδικασίες πιστοποίησης, σύμφωνα με το άρθρο 17α του κανονισμού (ΕΕ) 2017/1938.

2.Νομική βάση και πλαίσιο

Την 1η Νοεμβρίου 2023 οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου στην ΕΕ είχαν ποσοστό πλήρωσης 99,4 %, υπερβαίνοντας κατά πολύ τον στόχο του 90 %. Όλα τα κράτη μέλη πέτυχαν τους κανονιστικούς στόχους τους 2 μεμονωμένα. Στο τέλος του 2023, δηλαδή στις 15 Δεκεμβρίου 2023, οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου εξακολουθούσαν να έχουν ποσοστό πλήρωσης 89 %. Η ΕΕ εισήλθε στη χειμερινή περίοδο 2023/2024 καλά προετοιμασμένη, λαμβανομένου υπόψη ότι οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου παρέχουν το 25-30 % της ζήτησης αερίου στην ΕΕ κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

Το άρθρο 17α του κανονισμού (ΕΕ) 2017/1938, το οποίο προστέθηκε με το άρθρο 1 παράγραφος 5 του κανονισμού για την αποθήκευση, ορίζει ότι η Επιτροπή πρέπει να υποβάλλει ετήσιες εκθέσεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο. Οι εν λόγω εκθέσεις πρέπει να περιλαμβάνουν τα εξής:

-επισκόπηση των μέτρων που έχουν λάβει τα κράτη μέλη για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων αποθήκευσης·

-επισκόπηση του χρόνου που απαιτήθηκε για τη διαδικασία πιστοποίησης που ορίζεται στο άρθρο 3α του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 715/2009·

-επισκόπηση των μέτρων τη λήψη των οποίων έχει ζητήσει η Επιτροπή με σκοπό τη συμμόρφωση με τις πορείες πλήρωσης και τους στόχους πλήρωσης·

-ανάλυση των δυνητικών επιπτώσεων του εν λόγω κανονισμού στις τιμές του αερίου και της δυνητικής εξοικονόμησης αερίου σε σχέση με το άρθρο 6β παράγραφος 4.

Η έκθεση συμβάλλει στη διεύρυνση της βάσης γνώσεων σχετικά με τις βέλτιστες πρακτικές για την πλήρωση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης.

3.Επισκόπηση των μέτρων που έχουν λάβει τα κράτη μέλη

Οι τροποποιήσεις που εισήχθησαν με τον κανονισμό για την αποθήκευση αερίου προβλέπουν ότι τα κράτη μέλη πρέπει να λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα για την επίτευξη των στόχων πλήρωσης. Θα πρέπει να στοχεύουν σε μέτρα που βασίζονται στην αγορά, όπου είναι δυνατόν, ώστε να αποφεύγουν περιττή δυσλειτουργία της αγοράς. Ωστόσο, τα μέτρα μπορούν να περιλαμβάνουν ρυθμιστικά μέτρα, οικονομικά κίνητρα ή αποζημίωση των συμμετεχόντων στην αγορά.

Ο κανονισμός για την αποθήκευση παρέχει ενδεικτικό και μη εξαντλητικό κατάλογο πιθανών μέτρων και εργαλείων. Η Επιτροπή απέστειλε έρευνα στις αρχές των κρατών μελών το φθινόπωρο του 2023, για να συγκεντρώσει τα μέτρα και τα εργαλεία που χρησιμοποίησαν για να διασφαλίσουν την πλήρωση των εγκαταστάσεων αποθήκευσής τους. Τα μέτρα που εγκρίθηκαν από τα κράτη μέλη περιλάμβαναν επίσης συμφωνίες, μνημόνια συνεννόησης ή μηχανισμούς επιμερισμού των βαρών που υπογράφηκαν από τα κράτη μέλη χωρίς υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου και περιλαμβάνουν ρυθμίσεις για τη χρησιμοποίηση υπόγειων εγκαταστάσεων αποθήκευσης.

Τα κράτη μέλη με υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου επιβεβαίωσαν ότι τα περισσότερα μέτρα που ίσχυαν το 2022 συνεχίστηκαν το 2023. Ορισμένα από τα μέτρα υπήρχαν πριν από τον κανονισμό για την αποθήκευση αερίου του 2022, ενώ άλλα θεσπίστηκαν μετά τον κανονισμό για την αποθήκευση αερίου. Η μείωση της ζήτησης συνέβαλε στη διαμόρφωση ευνοϊκών συνθηκών της αγοράς κατά την περίοδο έγχυσης του 2023, με χαμηλότερες τιμές αερίου σε σύγκριση με το 2022 και θετική διαφορά μεταξύ θερινής και χειμερινής περιόδου, στοιχείο που διευκόλυνε την αποτελεσματική έγκαιρη πλήρωση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης, χωρίς να χρειάζεται να επιβληθούν τα μέτρα έσχατης ανάγκης που χρησιμοποιήθηκαν κατά την περίοδο έγχυσης του 2022. Επίσης, τα κράτη μέλη υπογράμμισαν γενικά τη σημασία των ευέλικτων ενδιάμεσων στόχων πλήρωσης για την επίτευξη ισορροπίας μεταξύ της διασφάλισης της τεχνικής σκοπιμότητας της πορείας και της παροχής ευελιξίας της αγοράς στους χρήστες εγκαταστάσεων αποθήκευσης.

Μεταξύ των συνηθέστερων μέτρων που εφάρμοσαν τα κράτη μέλη ήταν τα εξής:

-Ελάχιστη ποσότητα σε εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου: επιβολή υποχρέωσης στους διαχειριστές συστήματος αποθήκευσης σχετικά με το ελάχιστο επίπεδο πλήρωσης που πρέπει να επιτευχθεί, σύμφωνα με τον εθνικό στόχο·

-Δημοπράτηση δυναμικοτήτων: επιβολή απαίτησης στους διαχειριστές συστήματος αποθήκευσης να δημοπρατούν τις δυναμικότητές τους στους συμμετέχοντες στην αγορά (μέσω δημοπρασιών δυναμικότητας στις περισσότερες περιπτώσεις)·

-Διορισμός ειδικής οντότητας: ορισμός μιας οντότητας για την παροχή υπηρεσίας έσχατης ανάγκης για αποθήκευση·

-Στρατηγική αποθήκευση: θέσπιση αποτελεσματικών μέσων για την αγορά και τη διαχείριση στρατηγικών αποθεμάτων από δημόσιους ή ιδιωτικούς φορείς·

-Αχρησιμοποίητες δεσμευμένες δυναμικότητες: διασφάλιση της αποτελεσματικής χρήσης των δεσμευμένων δυναμικοτήτων με την εφαρμογή μηχανισμών συμφόρησης για την απώλεια σε περίπτωση μη χρήσης για την αποδέσμευση δεσμευμένων αλλά αχρησιμοποίητων δυναμικοτήτων αποθήκευσης.

Όσον αφορά την υλοποίηση της αποθήκευσης αερίου, ο ACER, στη γνωμοδότησή του σχετικά με τις χειμερινές προβλέψεις του ΕΔΔΣΜ Αερίου ως προς τον εφοδιασμό με αέριο για την περίοδο 2023/2024 3 , εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι ο συλλογικός στόχος της ΕΕ για ποσοστό πλήρωσης των εγκαταστάσεων αποθήκευσης 90 % επιτεύχθηκε ήδη στα μέσα Αυγούστου, σχεδόν 2 μήνες πριν από την προθεσμία της 1ης Νοεμβρίου. Όπου ήταν δυνατόν, οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές (ΕΡΑ) έλεγξαν την ακρίβεια των επιπέδων πλήρωσης των εγκαταστάσεων αποθήκευσης που αναφέρονται στις χειμερινές προβλέψεις του ΕΔΔΣΜ Αερίου. Ο ACER αναφέρει περαιτέρω ότι η προσφάτως δημοσιευθείσα συμβουλευτική μελέτη του ACER με τίτλο «On the impact of EU and national gas storage Regulations» [Σχετικά με τον αντίκτυπο των ενωσιακών και εθνικών κανονισμών αποθήκευσης αερίου] δείχνει ότι τα μέτρα που εφαρμόστηκαν στα κράτη μέλη συνέβαλαν αποτελεσματικά στην επίτευξη των επιπέδων πλήρωσης των εγκαταστάσεων αποθήκευσης σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

Περαιτέρω λεπτομέρειες σχετικά με τα μέτρα εφαρμογής παρέχονται στον πίνακα   1 και στο παράρτημα.

Πίνακας 1 — Μέτρα για την εφαρμογή των στόχων πλήρωσης σύμφωνα με το άρθρο 6β του κανονισμού για την αποθήκευση αερίου ανά κράτος μέλος με υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου

Η ένδειξη «Π» σημαίνει προσωρινό μέτρο

Πηγή: απαντήσεις των κρατών μελών στην έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και στην έκθεση του ACER και της VIS για την αποθήκευση αερίου το 2023

Ο μηχανισμός επιμερισμού των βαρών, όπως προσδιορίζεται στο άρθρο 6γ του κανονισμού, προβλέπει ότι τα κράτη μέλη που δεν διαθέτουν εγκαταστάσεις αποθήκευσης στην επικράτειά τους αποθηκεύουν όγκους αερίου σε άλλα κράτη μέλη που αντιστοιχούν τουλάχιστον στο 15 % της ετήσιας κατανάλωσής τους.

Από την έρευνα της Επιτροπής προκύπτει ότι το 2023 ο μηχανισμός επιμερισμού των βαρών εφαρμόστηκε τουλάχιστον σε τρία κράτη μέλη χωρίς εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου. Η Εσθονία οργάνωσε την αγορά 1 TWh (30 % της ετήσιας κατανάλωσης) ως εθνικού στρατηγικού αποθέματος προς αποθήκευση στη Λετονία. Η Λιθουανία επιβεβαίωσε ότι αποθήκευσε περίπου 2,05 TWh στη Λετονία, ποσότητα που ισοδυναμεί με τη μέση χρήση των προηγούμενων 5 ετών. Η Σλοβενία επιβεβαίωσε επίσης ότι οι προμηθευτές της αποθηκεύουν αέριο σε εμπορική βάση που αντιστοιχεί στο 15 % της κατανάλωσης της προηγούμενης 5ετίας.

Στο τέλος της χειμερινής περιόδου 2022-2023, οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης της ΕΕ είχαν ποσοστό πλήρωσης 56 %. Αυτό το υψηλότερο από τον μέσο όρο επίπεδο συντηρήθηκε σε σημαντικό βαθμό λόγω της μείωσης της ζήτησης αερίου κατά 18 %, η οποία συνετέλεσε στις ευνοϊκές συνθήκες της αγοράς που διευκολύνουν την επαναπλήρωση. Το 2023 αποθηκεύτηκαν 505 TWh αερίου (45 bcm περίπου) ως αποτέλεσμα μέτρων αποθήκευσης. Περίπου το 60 % του αερίου που αποθηκεύτηκε κατά τη διάρκεια της θερινής περιόδου του 2023 διοχετεύθηκε κατά τους μήνες Μάιο-Ιούλιο (βλέπε διάγραμμα 1), επωφελούμενο πιθανώς από την πτώση των τιμών του αερίου στην αρχή της περιόδου έγχυσης. Αυτή η πρώιμη έγχυση ήταν καθοριστική για την επίτευξη του στόχου πλήρωσης του 90 % έως τα μέσα Αυγούστου, πάνω από 2 μήνες νωρίτερα. Έως την 1η Νοεμβρίου 2023 η αποθήκευση αερίου της ΕΕ είχε ποσοστό πλήρωσης 99,4 %, ενώ όλα τα κράτη μέλη υπερέβαιναν τον στόχο πλήρωσης του 90 % (βλέπε διάγραμμα 2).

Διάγραμμα 1 — Καθαρές εγχύσεις σε εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου της ΕΕ ανά μήνα

Διάγραμμα 2 — Αέριο σε υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης της ΕΕ κατά τα έτη 2022 και 2023, σε σύγκριση με τον μέσο όρο και το εύρος τιμών της προηγούμενης 6ετίας.

4.Επισκόπηση της διαδικασίας πιστοποίησης

Σύμφωνα με το άρθρο 3α του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 715/2009, όπως προστέθηκε με τον κανονισμό για την αποθήκευση αερίου, τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίζουν ότι κάθε διαχειριστής συστήματος αποθήκευσης, συμπεριλαμβανομένου οποιουδήποτε διαχειριστή συστήματος αποθήκευσης που ελέγχεται από διαχειριστή συστήματος μεταφοράς, είναι πιστοποιημένος. Στο πλαίσιο αυτό, οι αρχές πιστοποίησης των κρατών μελών πρέπει να εκδίδουν σχέδιο απόφασης πιστοποίησης όσον αφορά τους διαχειριστές συστημάτων αποθήκευσης που εκμεταλλεύονται υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου με δυναμικότητα άνω των 3,5 TWh όταν, ανεξάρτητα από τον αριθμό των διαχειριστών του συστήματος αποθήκευσης, τα επίπεδα πλήρωσης του συνόλου των εγκαταστάσεων αποθήκευσης, στις 31 Μαρτίου 2021 και στις 31 Μαρτίου 2022, ήταν, κατά μέσο όρο, μικρότερα από το 30 % της μέγιστης δυναμικότητάς τους, την 1η Φεβρουαρίου 2023. Η αρχή πιστοποίησης πρέπει να κοινοποιεί χωρίς καθυστέρηση στην Επιτροπή το σχέδιο απόφασης πιστοποίησης, μαζί με όλες τις σχετικές πληροφορίες, ώστε η Επιτροπή να κοινοποιήσει γνώμη σχετικά με το σχέδιο απόφασης πιστοποίησης στην αρχή πιστοποίησης.

Το 2023 πολλά κράτη μέλη υπέβαλαν στην Επιτροπή σχέδια αποφάσεων για την πιστοποίηση των διαχειριστών συστημάτων αποθήκευσης αερίου. Η Επιτροπή εξέδωσε δέκα γνώμες πιστοποίησης οι οποίες, μετά τον έλεγχο εμπιστευτικότητας από την αρχή πιστοποίησης, δημοσιεύθηκαν στο μητρώο διαφάνειας της Επιτροπής και στον ιστότοπο της ΓΔ ENER . Η Επιτροπή εξακολουθεί να λαμβάνει σχέδια αποφάσεων πιστοποίησης και συνεργάζεται στενά με τα κράτη μέλη που αντιμετωπίζουν καθυστερήσεις στην υποβολή των οικείων σχεδίων αποφάσεων. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι πολλά κράτη μέλη, και ειδικότερα εκείνα με μεγάλο αριθμό εγκαταστάσεων, εργάζονται ενεργά για τη διαδικασία πιστοποίησης. Είναι σημαντικό να σημειωθεί έγκαιρη πρόοδος ώστε να διασφαλιστεί η ορθή εφαρμογή του κανονισμού για την αποθήκευση και να ενισχυθεί η ασφάλεια του εφοδιασμού της ΕΕ.

Πίνακας 2 — Επισκόπηση της διαδικασίας πιστοποίησης στο τέλος του 2023 4 , 5

Για να στηρίξει τα κράτη μέλη όσον αφορά την έκδοση σχεδίων πιστοποίησης, η Επιτροπή διοργάνωσε ειδικές συνεδριάσεις της ομάδας συντονισμού για το αέριο με σκοπό την παροχή πρακτικής καθοδήγησης σε θέματα πιστοποίησης διαχειριστών συστήματος αποθήκευσης και ιδιοκτητών εγκαταστάσεων αποθήκευσης. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η πιστοποίηση θα πρέπει να μειώνει τον κίνδυνο για την ασφάλεια του εφοδιασμού με αέριο σε περιφερειακό, εθνικό ή ενωσιακό επίπεδο που προκύπτει, μεταξύ άλλων, από:

1)ιδιοκτησία, προμήθεια ή άλλες εμπορικές σχέσεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά τα κίνητρα και την ικανότητα του διαχειριστή συστήματος αποθήκευσης να προβαίνει στην πλήρωση της υπόγειας εγκατάστασης αποθήκευσης αερίου,

2)τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της Ένωσης έναντι τρίτης χώρας που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένων τυχόν συμφωνιών που έχουν συναφθεί με μία ή περισσότερες τρίτες χώρες, με την Ένωση μεταξύ των συμβαλλόμενων μερών, στις οποίες εξετάζονται τα ζητήματα της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού·

3)τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των ενδιαφερόμενων κρατών μελών έναντι τρίτης χώρας που απορρέουν από συμφωνίες οι οποίες έχουν συναφθεί από τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη με μία ή περισσότερες τρίτες χώρες, υπό την προϋπόθεση ότι οι εν λόγω συμφωνίες συμμορφώνονται με το δίκαιο της Ένωσης, ή

4)τυχόν άλλα συγκεκριμένα γεγονότα και περιστάσεις της υπόθεσης.

5.Συμμόρφωση με τους στόχους πλήρωσης των εγκαταστάσεων αποθήκευσης

Προκειμένου να διασφαλιστεί η ασφάλεια του εφοδιασμού με αέριο με την πάροδο των ετών και να υπάρξει συμμόρφωση με τον στόχο αποθήκευσης αερίου σε ποσοστό 90 % την 1η Νοεμβρίου κάθε έτους, ο κανονισμός για την αποθήκευση αερίου έχει αναθέσει στην Επιτροπή εκτελεστικές αρμοδιότητες για τον καθορισμό της πορείας πλήρωσης για κάθε κράτος μέλος με υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου από το 2023 και κατά τα επόμενα έτη, με βάση το σχέδιο πορείας πλήρωσης που υποβάλλει κάθε τέτοιο κράτος μέλος. Το 2023, σύμφωνα με το άρθρο 6α του κανονισμού (ΕΕ) 2017/1938, όπως προστέθηκε με τον κανονισμό για την αποθήκευση αερίου, όλα τα κράτη μέλη συμμορφώθηκαν με τους ενδιάμεσους στόχους που είχαν τεθεί για το 2023 με τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 2022/2301, ο οποίος εκδόθηκε στις 23 Νοεμβρίου 2022. Αρκετά κράτη μέλη έφτασαν το 100 % (ή υπερέβησαν τη δηλωμένη δυναμικότητά τους 6 ) πριν από την 1η Νοεμβρίου 2023. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή δεν χρειάστηκε να λάβει μέτρα το 2023 για να διασφαλίσει τη συμμόρφωση με τις πορείες πλήρωσης και τους στόχους πλήρωσης.

Πίνακας 3 — Συμμόρφωση με τους στόχους πλήρωσης του κανονισμού για την αποθήκευση για το 2023

Πηγή: επίπεδα πλήρωσης με βάση την GIE AGSI+

Στις 20 Νοεμβρίου 2023 η Επιτροπή καθόρισε, με εκτελεστικό κανονισμό 7 , τους ενδιάμεσους στόχους πλήρωσης των εγκαταστάσεων αποθήκευσης αερίου τους οποίους πρέπει να επιτύχουν τα κράτη μέλη το 2024. Όπως προβλέπεται στο άρθρο 6α παράγραφος 7 του κανονισμού (ΕΕ) 2017/1938, όπως προστέθηκε με τον κανονισμό για την αποθήκευση αερίου, ο εκτελεστικός κανονισμός καθορίζει τους ενδιάμεσους στόχους για την 1η Φεβρουαρίου, την 1η Μαΐου, την 1η Ιουλίου και την 1η Σεπτεμβρίου 2024 για όσα κράτη μέλη διαθέτουν υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης στην επικράτειά τους που είναι συνδεδεμένες με την περιοχή αγοράς τους. Οι στόχοι αυτοί βασίστηκαν στις προτάσεις των κρατών μελών, στα ποσοστά πλήρωσης των προηγούμενων 5 ετών και στην αξιολόγηση της Επιτροπής σχετικά με τη γενική κατάσταση της ασφάλειας του εφοδιασμού, και αποσκοπούν στη διασφάλιση της επίτευξης του συνολικού στόχου πλήρωσης των εγκαταστάσεων αποθήκευσης σε ποσοστό 90 % έως την 1η Νοεμβρίου 2024.

Πίνακας 4 — Ενδιάμεσοι στόχοι για το 2024 για τα κράτη μέλη με υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου, όπως εγκρίθηκαν με τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 2023/2633 της Επιτροπής 8 .

6.Εφαρμογή του κανονισμού για την αποθήκευση αερίου το 2024

Οι ενδιάμεσοι στόχοι των πορειών πλήρωσης βασίζονται στις πληροφορίες των κρατών μελών και στην αξιολόγηση της γενικής κατάστασης της ασφάλειας του εφοδιασμού από την Επιτροπή.
Οι πορείες πλήρωσης των κρατών μελών που προτάθηκαν για το 2024 ήταν παρόμοιες με τις πορείες που εγκρίθηκαν το 2023. Από την αξιολόγηση της ασφάλειας του εφοδιασμού με αέριο για την περίοδο 2023-2024 (από την 1η Οκτωβρίου 2023 έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2024), με βάση κυρίως τα αποτελέσματα των χειμερινών προβλέψεων του ΕΔΔΣΜ Αερίου ως προς τον εφοδιασμό με αέριο για την περίοδο 2023/2024 , προκύπτει ότι οι ενδιάμεσοι στόχοι, όπως είχαν προταθεί αρχικά από τα κράτη μέλη, ενδέχεται να απαιτούν προσαρμογή προς τα πάνω σε περίπτωση μεταβολής των συνθηκών προσφοράς και ζήτησης σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Επιπλέον, σύμφωνα με τις συμβουλές των μελών της ομάδας συντονισμού για το αέριο όσον αφορά τη διατήρηση των ενδιάμεσων στόχων σε ευθυγράμμιση με την περίοδο 2022-2023, όπως προτείνεται από τα κράτη μέλη, και την παροχή της μέγιστης δυνατής ευελιξίας στην αγορά, η Επιτροπή κατέστησε σαφές ότι οι προσπάθειες μείωσης της ζήτησης θα πρέπει να συνεχιστούν προκειμένου να εξασφαλιστεί το ίδιο επίπεδο ασφάλειας εφοδιασμού.

Βάσει ανάλυσης στο πλαίσιο της οποίας χρησιμοποιήθηκαν οι προβλέψεις του ΕΔΔΣΜ Αερίου 9 , η Επιτροπή εκτίμησε (βλ. αιτιολογική σκέψη 8 της εκτελεστικής πράξης του Νοεμβρίου του 2023) ότι η ΕΕ θα πρέπει να φθάσει τουλάχιστον το 45 % τον Μάιο του 2024, ώστε να διευκολυνθεί η επαναπλήρωση της αποθήκευσης σε περίπτωση αύξησης της ζήτησης και/ή μείωσης της προσφοράς κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 2024. Η μη επίτευξη αυτού του στόχου θα μπορούσε να ενέχει σοβαρό κίνδυνο μη επίτευξης του στόχου αποθήκευσης του 90 % την 1η Νοεμβρίου 2024. Ο ενδιάμεσος αυτός στόχος διασφαλίζει την αναγκαία ευελιξία για την επίτευξη του στόχου πλήρωσης του 90 % έως την 1η Νοεμβρίου 2024, ακόμη και χωρίς εφοδιασμό από τη Ρωσία κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, υπό την προϋπόθεση ότι οι άλλες προμήθειες θα διατηρηθούν στα σημερινά επίπεδα και με σταθερή μείωση της ζήτησης αερίου (διάγραμμα 3).

Διάγραμμα 3: Εξέλιξη του επιπέδου πλήρωσης των ευρωπαϊκών υπόγειων εγκαταστάσεων αποθήκευσης αερίου σε περίπτωση πλήρους διακοπής του εφοδιασμού από τη Ρωσία σε ένα σενάριο αναφοράς με δυναμικό εφοδιασμού με ΥΦΑ, όπως παρατηρήθηκε την περίοδο 2022-2023, και χαμηλούς στόχους ΥΦΑ (μειωμένους στο 40 %) για τον Φεβρουάριο και τον Μάιο, με στόχο τη συλλογική επίτευξη επιπέδου πλήρωσης 45 % τον Μάιο.

Πηγή: χειμερινές προβλέψεις του ΕΔΔΣΜ Αερίου για την περίοδο 2023/2024

Προοπτικές της Ενεργειακής Κοινότητας

Σύμφωνα με τις εξελίξεις στην ΕΕ, η Ενεργειακή Κοινότητα μετέφερε τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1032 για την αποθήκευση με πρωτοφανή ταχύτητα. Ο κανονισμός απαιτεί από τα συμβαλλόμενα μέρη να εξασφαλίσουν την πλήρωση της αποθήκευσής τους σε ποσοστό τουλάχιστον 90 % της δυναμικότητάς τους έως την 1η Νοεμβρίου. Ο κανονισμός επιβάλλει επίσης στα συμβαλλόμενα μέρη την υποχρέωση να διασφαλίζουν την πιστοποίηση των διαχειριστών συστήματος αποθήκευσης που βρίσκονται στην επικράτειά τους.

Σύμφωνα με την έκθεση της Γραμματείας της Ενεργειακής Κοινότητας σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού για την αποθήκευση , της 1ης Ιουνίου 2023, η Σερβία και η Ουκρανία, συμβαλλόμενα μέρη με εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου, εκπλήρωσαν τους στόχους, συμπεριλαμβανομένων των ενδιάμεσων στόχων. Η έκθεση καλεί τα συμβαλλόμενα μέρη που δεν διαθέτουν εγκαταστάσεις αποθήκευσης να καταβάλουν πρόσθετες προσπάθειες για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων αποθήκευσης και να χρησιμοποιήσουν τα διαθέσιμα μέσα, όπως την υπογραφή συμφωνιών επιμερισμού των βαρών και τη διασφάλιση ότι διαθέτουν δυναμικότητα αποθήκευσης για μέρος της ετήσιας ζήτησής τους (τουλάχιστον 15 %) στις γειτονικές χώρες.

Η Ουκρανία μετέφερε την πλειονότητα των απαιτήσεων του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1032 στο εθνικό της δίκαιο, εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις σχετικά με τον διαχειριστή συστήματος αποθήκευσης και τα επίπεδα πορείας του αερίου στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης. Όσον αφορά την πιστοποίηση των διαχειριστών συστήματος αποθήκευσης στην Ενεργειακή Κοινότητα, μόνο η Ουκρανία και η Σερβία διαθέτουν δυναμικότητα αποθήκευσης. Στην Ουκρανία, η Ukrtransgaz πιστοποιήθηκε τον Απρίλιο του 2023, ενώ η Σερβία δεν έχει μεταφέρει ακόμη στο εθνικό της δίκαιο τον κανονισμό ως νομική βάση για την πιστοποίηση. Επιπλέον, οι διαχειριστές συστημάτων αποθήκευσης και μεταφοράς στην Ουκρανία διενήργησαν προσομοίωση ακραίων καταστάσεων για την αποθήκευση, με βάση ένα σύνολο επιλεγμένων σεναρίων με στόχο να προσδιοριστεί αν το αέριο που αποθηκεύεται από αλλοδαπούς εμπόρους υπό τελωνειακό καθεστώς αποθήκευσης θα μπορούσε να διοχετευτεί στους ιδιοκτήτες σε περίπτωση κρίσης.

Στις 13 Νοεμβρίου 2023 η Γραμματεία της Ενεργειακής Κοινότητας ενέκρινε ολοκληρωμένες πορείες πλήρωσης των εγκαταστάσεων αποθήκευσης για το 2024.

7.Ανάλυση των πιθανών επιπτώσεων στις τιμές του αερίου

Οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης είναι βασικός παράγοντας για τη μείωση της έντασης στις αγορές, καθώς μπορούν να παρέχουν μεγάλες ποσότητες στην αγορά όταν η προσφορά είναι περιορισμένη και, ως εκ τούτου, να μετριάσουν τις διακυμάνσεις και τις απότομες αυξήσεις των τιμών.

Η ζήτηση αερίου τείνει να είναι, βραχυπρόθεσμα, ανελαστική ως προς τις τιμές. Κατά συνέπεια, η στενότητα της αγοράς λόγω ανεπάρκειας του εφοδιασμού μπορεί να οδηγήσει ταχέως σε σημαντικές αυξήσεις των τιμών. Στο πλαίσιο αυτό, η διαθεσιμότητα πηγών ευελιξίας, όπως η αποθήκευση, είναι υψίστης σημασίας για την αύξηση της βραχυπρόθεσμης διαθέσιμης προσφοράς και για τη διατήρηση της ισορροπίας μεταξύ ζήτησης και προσφοράς στο σύστημα.

Ο ρόλος της αποθήκευσης στη μείωση των πιέσεων στις τιμές αναγνωρίζεται ευρέως στη βιομηχανία και στην οικονομική βιβλιογραφία.

Για παράδειγμα, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας επισήμανε στη μεσοπρόθεσμη έκθεση του 2023 για το αέριο ότι το υψηλό επίπεδο αποθήκευσης, σε συνδυασμό με την υποτονική ζήτηση, επιβάρυνε τις τιμές άμεσης παράδοσης του αερίου στην Ευρώπη κατά το τρίτο τρίμηνο του 2023. Ομοίως, στην έκθεση που εξέδωσε τον Ιούνιο του 2023, ο ACER ανέφερε ότι τα επίπεδα πλήρωσης των εγκαταστάσεων αποθήκευσης είναι σημαντικά υψηλότερα από τον μέσο όρο των τελευταίων ετών και έχουν συμβάλει στη μείωση των τιμών.

Σε διάφορα οικονομικά άρθρα αξιολογήθηκαν οι επιπτώσεις της αποθήκευσης αερίου στις τιμές. Για παράδειγμα, οι Brown και Yücel (What Drives Natural Gas Prices, 2008) εξέτασαν τα δεδομένα για το αέριο των ΗΠΑ μεταξύ 1997 και 2007 και διαπίστωσαν ότι η αποθήκευση πάνω από το σύνηθες εποχικό επίπεδο συμπιέζει τις τιμές του φυσικού αερίου. Οι Hulshof κ.ά. (2015) 10 ανέλυσαν την τιμή άμεσης παράδοσης επόμενης ημέρας του TTF κατά την περίοδο 2011-2014 και διαπίστωσαν ομοίως ότι, όταν ο βαθμός πλήρωσης των εγκαταστάσεων αποθήκευσης είναι χαμηλότερος από τον μέσο όρο, οι τιμές άμεσης παράδοσης τείνουν να είναι υψηλότερες. Οι Obadi και Korcek (2020) 11 εξέτασαν επίσης τις τιμές του TTF μεταξύ των ετών 2016 και 2019 και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τα επίπεδα αποθήκευσης κάτω του ιστορικού μέσου όρου οδηγούν σε στενότερες αγορές, στοιχείο που αναπόφευκτα οδηγεί σε ανοδικές πιέσεις στις τιμές. 

Όπως φαίνεται στο παρακάτω γράφημα, οι τιμές χονδρικής του αερίου κυμαίνονται μεταξύ 30 και 50 EUR/MWh τους τελευταίους μήνες. Παρότι παραμένουν σημαντικά υψηλότερες απ’ ό,τι πριν από την κρίση, οι τιμές έχουν μειωθεί σημαντικά από την κορύφωση της κρίσης το καλοκαίρι του 2022, όταν οι τιμές ανήλθαν σε πρωτοφανή επίπεδα άνω των 300 EUR/MWh.

Τα κράτη μέλη και η Επιτροπή θέσπισαν ολοκληρωμένη δέσμη μέτρων που συνέβαλαν από κοινού στη βελτίωση της κατάστασης της αγοράς και στη μείωση των πιέσεων στις τιμές. Η δέσμευση για αποθήκευση ελάχιστων ποσοτήτων αερίου πριν από τον χειμώνα, όπως ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1032, διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην εν λόγω δέσμη πρωτοβουλιών και το πολύ υψηλό επίπεδο πλήρωσης των εγκαταστάσεων αποθήκευσης που παρατηρήθηκε από τα τέλη του φθινοπώρου του 2022 υπήρξε βασικός (αν και όχι ο μοναδικός) καθοριστικός παράγοντας για τη χαλάρωση της έντασης στην αγορά και την υποχώρηση των τιμών του αερίου.

Διάγραμμα 4 — Τιμές TTF επόμενου μήνα — Ιανουάριος 2021 - Σεπτέμβριος 2023

Πηγή: ENER βάσει στοιχείων της S&P Global

8.Συμπέρασμα

Το 2023 επιτεύχθηκαν ή υπερκαλύφθηκαν όλοι οι στόχοι που είχαν τεθεί από τον κανονισμό για την αποθήκευση. Ο στόχος για την αποθήκευση σε ποσοστό 90 % επιτεύχθηκε έως τα μέσα Αυγούστου και την 1η Νοεμβρίου τα επίπεδα αποθήκευσης αερίου αναφέρονταν σε ποσοστό άνω του 99 %. Στο τέλος του 2023 το μέσο επίπεδο εξακολουθούσε να κυμαίνεται κοντά σε πρωτοφανή υψηλά επίπεδα, άνω του 85 % 12 . Τα μέτρα που εφάρμοσαν τα κράτη μέλη, υποστηριζόμενα από τη μείωση της ζήτησης αερίου, τόσο ως προς το επίπεδο όσο και ως προς το χρονοδιάγραμμα, αποδείχθηκαν αποτελεσματικά ώστε οι συμμετέχοντες στην αγορά να διατηρήσουν τα επίπεδα αποθήκευσης σε επαρκές επίπεδο καθ’ όλη τη διάρκεια του 2023 και να εκπληρώσουν τον στόχο αποθήκευσης. Η εκπλήρωση των στόχων πριν από το κανονιστικό χρονοδιάγραμμα επέτρεψε ακόμη και την περαιτέρω έγχυση επιπλέον 2,5 bcm στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης της Ουκρανίας κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, ενισχύοντας αμοιβαία την ασφάλεια του εφοδιασμού της ΕΕ και της Ουκρανίας με αέριο. 

Ο μηχανισμός των ελάχιστων ενδιάμεσων στόχων αφήνει στα κράτη μέλη μεγάλα περιθώρια να καθορίζουν τα δικά τους μέτρα και χρονοδιαγράμματα. Η επίτευξη των στόχων που τέθηκαν από τον κανονισμό για την αποθήκευση συνέβαλε σημαντικά στην ενίσχυση της ασφάλειας του εφοδιασμού τον χειμώνα 2023/24, γεγονός που με τη σειρά του μείωσε το ασφάλιστρο κινδύνου στην αγορά αερίου στο τέλος του έτους.

Με την υποχρέωση πιστοποίησης της αποθήκευσης αερίου, ο κανονισμός για την αποθήκευση έχει ως στόχο την αποφυγή της άσκησης επιζήμιας επιρροής από τρίτες χώρες στην πλήρωση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης. Η διαδικασία πιστοποίησης έχει προχωρήσει ικανοποιητικά για σημαντικό ποσοστό των διαχειριστών και των εγκαταστάσεων αποθήκευσης. Η Επιτροπή είναι σε επαφή με τα κράτη μέλη που δεν έχουν υποβάλει ακόμη σχέδια αποφάσεων πιστοποίησης. Παρότι εξακολουθούν να εκκρεμούν ορισμένες πιστοποιήσεις, επί του παρόντος δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η ιδιοκτησία ή οι διαχειριστές εγκαταστάσεων αποθήκευσης θα μπορούσαν να θέσουν σε άμεσο κίνδυνο την ασφάλεια του εφοδιασμού της ΕΕ με αέριο.

Αναγνωρίζεται ευρέως ότι τα επίπεδα αποθήκευσης είχαν θετικό αντίκτυπο στις τιμές του αερίου, παρότι είναι δύσκολο να εκτιμηθεί επακριβώς σε ποιον βαθμό. Ως εκ τούτου, οι πορείες και οι στόχοι που καθορίζονται στον κανονισμό συνέβαλαν στη μείωση των πιέσεων στις τιμές του αερίου με τον καθορισμό ελάχιστων επιπέδων αποθήκευσης που υπερκαλύφθηκαν σε μεγάλο βαθμό το 2023. Η αστάθεια της αγοράς αερίου και οι τιμές του αερίου ήταν σημαντικά χαμηλότερες το 2023 σε σύγκριση με το 2022. Επιπλέον, είναι σημαντικό να εξεταστούν οι επιπτώσεις της αποθήκευσης σε συνδυασμό με τη μείωση της ζήτησης. Η μείωση της ζήτησης θα συνεχίσει να αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την επίτευξη επαρκούς επιπέδου πλήρωσης των εγκαταστάσεων αποθήκευσης, που αποτελεί μέρος της ίδιας αρχιτεκτονικής ασφάλειας του εφοδιασμού με τα μέτρα από την πλευρά της ζήτησης.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ — Λεπτομερής πίνακας των μέτρων που εφαρμόστηκαν ανά κράτος μέλος με υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου

*Μέτρο που συγκέντρωσε η Επιτροπή και το οποίο δεν αποτελεί μέρος της  έκθεσης του ACER για την αποθήκευση αερίου το 2023

Πηγή: απαντήσεις των κρατών μελών στην έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και στην έκθεση του ACER για την αποθήκευση αερίου το 2023.

(1)

Όπως ορίζεται στην οδηγία (ΕΕ) 2022/2557 για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων, ως «υποδομή ζωτικής σημασίας» νοείται περιουσιακό στοιχείο, εγκατάσταση, εξοπλισμός, δίκτυο ή σύστημα ή μέρος ενός περιουσιακού στοιχείου, μιας εγκατάστασης, ενός εξοπλισμού, ενός δικτύου ή ενός συστήματος, το οποίο είναι απαραίτητο για την παροχή βασικής υπηρεσίας· σύμφωνα με το παράρτημα της οδηγίας, οι διαχειριστές συστήματος αποθήκευσης εμπίπτουν επιπλέον στο πεδίο εφαρμογής της ως είδη οντοτήτων στον τομέα της ενέργειας και στον υποτομέα του αερίου.

(2)

Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1032 για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) 2017/1938 και (ΕΚ) αριθ. 715/2009.

(3)

OPINION No 11/2023 OF THE EUROPEAN UNION AGENCY FOR THE COOPERATION OF ENERGY REGULATORS of 14 December 2023 on ENTSOG’s Winter Supply Outlook 2023/2024 (ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ αριθ. 11/2023 ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, της 14ης Δεκεμβρίου 2023, σχετικά με τις χειμερινές προβλέψεις του ΕΔΔΣΜ Αερίου ως προς τον εφοδιασμό με αέριο για την περίοδο 2023/2024),  ACER_Opinion_11-2023_on_ENTSOG_Winter_Supply_Outlook_2023-2024.pdf (europa.eu) .

(4)

 Οι πιστοποιήσεις εκδίδονται από τον φορέα εκμετάλλευσης και/ή από την εγκατάσταση αποθήκευσης.

(5)

 Με βάση την ανταλλαγή απόψεων με τα κράτη μέλη, την GIE AGSI+ και την έκθεση του 2023 για την αποθήκευση αερίου του ACER και της VIS .

(6)

Η φυσική δυναμικότητα αποθήκευσης ορισμένων εγκαταστάσεων αποθήκευσης θα μπορούσε, υπό ορισμένες συνθήκες, να είναι υψηλότερη από τον ωφέλιμο όγκο αερίου που αναφέρουν οι διαχειριστές εγκαταστάσεων αποθήκευσης.

(7)

 Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2023/2633 της Επιτροπής.

(8)

Ο πίνακας υπόκειται στις αναλογικές υποχρεώσεις κάθε κράτους μέλους δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2017/1938, και ιδίως των άρθρων 6α, 6β και 6γ.

(9)

entsog.eu/sites/default/files/2023-10/SO0052-23_Winter Supply Outlook 2023-24 with Summer 2024 Overview.pdf .

(10)

  What Drives Natural Gas Prices? στο JSTOR .

(11)

  EconPapers: Examining the Drivers of Natural Gas Price in Europe - Focus on the Role of Speculators (repec.org) .

(12)

86,40 % σε επίπεδο ΕΕ σύμφωνα με την  Gas Infrastructure Europe — AGSI (gie.eu) .