ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 4.4.2023
COM(2023) 180 final
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
σχετικά με τη λειτουργία του συστήματος ελέγχου για τους παραδοσιακούς ιδίους πόρους (2019-2021) σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2021/768 του Συμβουλίου, της 30ής Απριλίου 2021, σχετικά με τη θέσπιση εκτελεστικών μέτρων για το σύστημα των ιδίων πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης
|
Συνοπτική παρουσίαση
Κάθε τρία χρόνια, η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με τη λειτουργία του συστήματος ελέγχου των παραδοσιακών ιδίων πόρων (ΠΙΠ). Η παρούσα έκθεση παρέχει λεπτομερή στοιχεία σχετικά με τις δραστηριότητες ελέγχου που διεξήχθησαν κατά την περίοδο 2019-2021.
Παρά τις πρωτοφανείς προκλήσεις που αντιμετώπισαν τα κράτη μέλη και η Επιτροπή κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου λόγω της πανδημίας COVID-19, η Επιτροπή έλαβε αξιοσημείωτα μέτρα στον τομέα των ΠΙΠ τα οποία απέφεραν επιπλέον 2,54 δισ. EUR στον προϋπολογισμό της ΕΕ.
Η Επιτροπή επικέντρωσε τις ενέργειές της κατά των εισαγωγών στο Ηνωμένο Βασίλειο και σε όλα τα κράτη μέλη υφασμάτων και υποδημάτων από τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας για τα οποία δηλώθηκε δολίως χαμηλότερη δασμολογητέα αξία από την πραγματική. Η Επιτροπή κίνησε διαδικασία επί παραβάσει κατά του Ηνωμένου Βασιλείου, στην οποία το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) αποφάνθηκε τελικά υπέρ της Επιτροπής (C-213/19). Αυτή η υπόθεση ορόσημο όχι μόνο θα αποφέρει σημαντικά πρόσθετα ποσά ΠΙΠ στον προϋπολογισμό της ΕΕ, αλλά εν γένει παρέχει σαφήνεια σχετικά με την είσπραξη των ΠΙΠ για το μέλλον. Επιπλέον, τα κράτη μέλη βελτίωσαν σημαντικά τις οικείες στρατηγικές ελέγχου σ’ αυτόν τον τομέα. Για να ληφθούν υπόψη οι δυνητικές απώλειες ΠΙΠ στο πλαίσιο αυτό, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021, 21 κράτη μέλη είχαν αποδώσει με επιφύλαξη πρόσθετα ποσά ύψους 1,473 δισ. EUR πριν από την έκδοση της απόφασης του ΔΕΕ.
Σε σχέση με την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ την 1η Ιανουαρίου 2021, η καταβολή των ποσών των ΠΙΠ που εξακολουθεί να οφείλει το Ηνωμένο Βασίλειο έχει διασφαλιστεί με επιτυχία σύμφωνα με τη συμφωνία αποχώρησης.
Η Επιτροπή ενέτεινε τη στοχευμένη ad hoc δράση της για την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ, για παράδειγμα μέσω ελέγχου βάσει εγγράφων των εισαγωγών ηλιακών συλλεκτών και κυψελών που δηλώνονται ως καταγωγής Μαλαισίας και Ταϊβάν. Έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021, τα κράτη μέλη απέδωσαν 647 εκατ. EUR πρόσθετων ΠΙΠ σ’ αυτό το πλαίσιο.
Επιπλέον, οι ετήσιες προγραμματισμένες δραστηριότητες ελέγχου περιλάμβαναν τα θέματα της διαχείρισης της λογιστικής Α και Β, των δεσμευτικών δασμολογικών πληροφοριών, των μεγάλων επιχειρήσεων καθώς και των δασμών αντιντάμπινγκ και των αντισταθμιστικών δασμών.
Επίσης, λόγω της πανδημίας COVID-19, αρκετοί επιτόπιοι έλεγχοι χρειάστηκε να διενεργηθούν εξ αποστάσεως, ανάλογα με την ιδιαίτερη κατάσταση που επικρατούσε στα κράτη μέλη. Το γεγονός αυτό υποχρέωσε τόσο την Επιτροπή όσο και τα κράτη μέλη να καταβάλουν μεγάλες προσπάθειες για να παραμείνουν αποδοτικά και αποτελεσματικά. Γι’ αυτό η Επιτροπή προσάρμοσε τη συνολική στρατηγική της στον τομέα του σχεδιασμού και της διενέργειας ελέγχων, για παράδειγμα με την καθιέρωση πρόσθετων ελέγχων βάσει εγγράφων και ad hoc ελέγχων, και με πιο ευέλικτη στόχευση των αναδυόμενων τάσεων και των κινδύνων που επηρεάζουν τους ΠΙΠ.
Τέλος, η έκθεση περιλαμβάνει και άλλες τακτικές δραστηριότητες που διεξήχθησαν με σκοπό την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ: τη συνέχεια που δόθηκε όσον αφορά τις επιστολές με τα προκαταρκτικά πορίσματα του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, την εξέταση μη εισπράξιμων οφειλών που έχουν διαγραφεί από τα κράτη μέλη, την αντιμετώπιση σφαλμάτων βεβαίωσης των κρατών μελών, τη διαχείριση της βάσης δεδομένων σχετικά με απάτες και παρατυπίες και τη βοήθεια που παρέχεται στις υποψήφιες χώρες.
|
1.
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Από το 2019 έως το 2021, αποδόθηκαν (καθαρά) παραδοσιακοί ίδιοι πόροι (ΠΙΠ) αξίας άνω των 60 δισ. EUR, με τον ετήσιο μέσο όρο να κυμαίνεται στα 20 δισ. EUR.
Οι έλεγχοι των ΠΙΠ βασίζονται στον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 608/2014 του Συμβουλίου, της 26ης Μαΐου 2014
, που καταργήθηκε από τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) 2021/768 του Συμβουλίου της 3ης Απριλίου 2021.
Κάθε τρία χρόνια, η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση
στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο σχετικά με τη λειτουργία του συστήματος ελέγχου των ΠΙΠ.
Στην παρούσα έκθεση περιγράφεται και αναλύεται η λειτουργία του συστήματος ελέγχου των ΠΙΠ για την περίοδο 2019-2021
. Περιγράφονται επίσης οι έλεγχοι που διεξήγαγε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επί των ΠΙΠ κατά την περίοδο αυτή και περιλαμβάνονται άλλες δραστηριότητες που διεξήχθησαν με σκοπό την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ:
-επιτόπιους ελέγχους και στοχευμένους ελέγχους βάσει εγγράφων που πραγματοποίησε η Επιτροπή στα κράτη μέλη και την παρακολούθησή τους,
-συνέχεια που δόθηκε όσον αφορά τις επιστολές με τα προκαταρκτικά πορίσματα του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου,
-εξέταση μη εισπράξιμων οφειλών που έχουν διαγραφεί,
-αντιμετώπιση σφαλμάτων βεβαίωσης των κρατών μελών, τα οποία συνεπάγονται απώλειες ΠΙΠ,
-διαχείριση της βάσης δεδομένων σχετικά με απάτες και παρατυπίες (OWNRES),
-βοήθεια που παρέχεται στις υποψήφιες χώρες,
-συμβολή στην τροποποίηση του κανονισμού για την απόδοση των ιδίων πόρων.
Οι δραστηριότητες που αναφέρονται παραπάνω καλύπτονται από μια μικρή ομάδα 15 ατόμων. Ωστόσο, επτά επικεφαλής επιθεωρητές είναι από κοινού υπεύθυνοι για τους επιτόπιους ελέγχους και τους γεωγραφικούς τομείς για τα κράτη μέλη. Η ομάδα διασφαλίζει την έγκαιρη είσπραξη των ΠΙΠ και την ορθή εφαρμογή των νομικών διατάξεων μεταξύ των κρατών μελών με συνέπεια. Επίσης, η ομάδα παρέχει συμβουλές κατά τη διάρκεια των επισκέψεων ελέγχου και έχει τη δυνατότητα, τουλάχιστον δύο φορές ετησίως κατά τη διάρκεια των συνεδριάσεων της συμβουλευτικής επιτροπής ιδίων πόρων, να συζητά οποιοδήποτε σημαντικό θέμα.
2.
ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΠΙΠ
2.1.
Κανονιστικό και λειτουργικό πλαίσιο για τους ΠΙΠ
Βάσει της νομοθεσίας της ΕΕ, η είσπραξη των ΠΙΠ ανατίθεται στα κράτη μέλη. Αυτά οφείλουν να αποδίδουν τους τελωνειακούς δασμούς που εισπράττονται αυτόνομα στον προϋπολογισμό της ΕΕ και να παρακρατούν, ως έξοδα είσπραξης, ένα κατ’ αποκοπή ποσοστό της τάξης του 25 % του συνόλου των ποσών ΠΙΠ που αποδίδονται στην Επιτροπή
ανεξάρτητα από τις πραγματικές δαπάνες στις οποίες υποβλήθηκαν. Τα κράτη μέλη υποχρεούνται να διενεργούν τελωνειακούς ελέγχους και να υποβάλλουν εκθέσεις στην Επιτροπή.
Ωστόσο, η Επιτροπή διατηρεί σημαντικές εξουσίες ελέγχου σ’ αυτόν τον τομέα. Σ’ αυτό το πλαίσιο, οι επιτόπιοι και οι εξ αποστάσεως έλεγχοι αποτελούν σημαντικά μέσα για την εποπτεία του συστήματος είσπραξης των ΠΙΠ, καθώς διενεργούνται διάφορα είδη ελέγχων των ρυθμίσεων και των εγγράφων των κρατών μελών.
Επιπλέον, η Επιτροπή πρέπει να δίνει συνέχεια στις παρατηρήσεις που της απευθύνει το Ελεγκτικό Συνέδριο στην ετήσια έκθεσή του, στις ειδικές εκθέσεις του ή τις επιστολές με τα προκαταρκτικά πορίσματά του, καθώς και στις παρατηρήσεις και συστάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο πλαίσιο της διαδικασίας απαλλαγής σχετικά με την εκτέλεση του προϋπολογισμού. Η Επιτροπή μεριμνά για την ορθή εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ από τα κράτη μέλη και υποβάλλει εκθέσεις στην αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή.
Οι δραστηριότητες ελέγχου της Επιτροπής έχουν τρεις κύριους στόχους:
-διατήρηση ισότιμων όρων ανταγωνισμού μεταξύ κρατών μελών και οικονομικών φορέων, ανεξάρτητα από τον τόπο εκτελωνισμού των εμπορευμάτων στην ΕΕ, ώστε να προλαμβάνονται τυχόν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού,
-διασφάλιση της έγκαιρης βεβαίωσης των ΠΙΠ και της βελτίωσης της είσπραξής τους. Η Επιτροπή πρέπει να διασφαλίζει ότι τα κράτη μέλη συμμορφώνονται προς τις υποχρεώσεις τους στον τομέα της είσπραξης και της απόδοσης των ΠΙΠ. Η Επιτροπή ελέγχει τις ενέργειες των κρατών μελών αναφορικά με την είσπραξη των ΠΙΠ, συμπεριλαμβανομένης της έγκαιρης κοινοποίησης της τελωνειακής οφειλής και των διαδικασιών εφαρμογής της νομοθεσίας που κρίνονται απαραίτητες,
-ενημέρωση της αρμόδιας για τον προϋπολογισμό αρχής και συνεπώς λήψη θετικής απαλλαγής. Βάσει των πορισμάτων των ελέγχων, η Επιτροπή αξιολογεί την αποτελεσματικότητα και την επιμέλεια των κρατών μελών όσον αφορά τη βεβαίωση, την είσπραξη και την απόδοση των ΠΙΠ, αιτείται τη λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση των ενδεχόμενων ανεπαρκειών και, τέλος, μπορεί να ενημερώσει την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή.
Επιπλέον, οι έλεγχοι συμβάλλουν στο να διασφαλίζονται η αποτελεσματική λειτουργία της τελωνειακής ένωσης, η προστασία των παραγωγών της ΕΕ και η ομοιόμορφη εφαρμογή των κανόνων της ΕΕ ώστε να αποφεύγονται τα κενά εξαιτίας των οποίων οι απατεώνες μπορούν να εκμεταλλεύονται ή να παρακάμπτουν τους δασμούς που πρέπει να καταβάλλονται.
Τα πορίσματα των ελέγχων συμβάλλουν σημαντικά στην πολιτική εσόδων της ΓΔ Προϋπολογισμού όσον αφορά το κανονιστικό πλαίσιο των υφιστάμενων και πιθανών μελλοντικών ιδίων πόρων. Τα εν λόγω πορίσματα κοινοποιούνται επίσης σε άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής (ΓΔ Taxud και OLAF) για να τις βοηθήσουν να αντιμετωπίσουν σε επίπεδο πολιτικής τις ελλείψεις που εντοπίστηκαν.
Μια νέα απόφαση για τους ιδίους πόρους και ο κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) 2021/768 του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση εκτελεστικών μέτρων εφαρμόζονται από την 1η Ιανουαρίου 2021. Επίσης, η συνεχής ανάπτυξη της διευκόλυνσης των εμπορικών συναλλαγών και οι απλοποιήσεις απαιτούν την τακτική προσαρμογή των ελέγχων ΠΙΠ που διενεργούν η Επιτροπή και τα κράτη μέλη.
2.2.
Στόχοι και μεθοδολογία επιτόπιων και εξ αποστάσεως ελέγχων ΠΙΠ
Ο κύριος στόχος των ελέγχων επί των ΠΙΠ είναι η διασφάλιση της βεβαιότητας ότι οι διαδικασίες που εφαρμόζονται στα κράτη μέλη συμμορφώνονται προς τη σχετική νομοθεσία της ΕΕ και ότι τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ προστατεύονται κατάλληλα, ανεξάρτητα από τον τόπο εκτελωνισμού των εμπορευμάτων. Κάθε χρόνο, οι έλεγχοι επικεντρώνονται σε συγκεκριμένα τελωνειακά και λογιστικά θέματα, γεγονός που στηρίζει την εναρμόνιση και την ενίσχυση των διαδικασιών που εφαρμόζονται στα κράτη μέλη ώστε να προστατεύονται τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ με συνεκτικό τρόπο.
Οι επιτόπιοι έλεγχοι της Επιτροπής προγραμματίζονται στο πλαίσιο ενός ετήσιου προγράμματος ελέγχων το οποίο βασίζεται στην ανάλυση κινδύνου και αφορά τα θέματα προς έλεγχο σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη. Αυτοί οι έλεγχοι πραγματοποιούνται βάσει τυποποιημένων διαδικασιών και περιλαμβάνουν τη χρήση εξατομικευμένων εργαλείων ελέγχου ώστε να διασφαλίζεται η συνοχή κατά τη διενέργειά τους. Κατά τη διάρκεια του 2020 και του 2021, αρκετοί από τους προγραμματισμένους επιτόπιους ελέγχους χρειάστηκε να διενεργηθούν εξ αποστάσεως, λόγω της πανδημίας COVID-19.
Τα θέματα ελέγχου μπορούν να προταθούν όχι μόνο εσωτερικά αλλά και από τα κράτη μέλη ή άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής (π.χ. ΓΔ Taxud, OLAF). Η περαιτέρω συνεργασία με άλλες υπηρεσίες συνεχίζεται κατά την εκπόνηση των εργαλείων ελέγχου και μέσω της ενεργής συμμετοχής της ΓΔ Taxud στις επισκέψεις ελέγχου. Επιπλέον, ζητείται επίσης η γνώμη της ΓΔ Taxud, της OLAF και της Νομικής Υπηρεσίας, οι οποίες υποβάλλουν παρατηρήσεις πριν από την υποβολή των εκθέσεων ελέγχου στη συμβουλευτική επιτροπή για τους ΠΙΠ. Η προσέγγιση αυτή διασφαλίζει τη συνοχή μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής και την ίση μεταχείριση όλων των κρατών μελών.
Από το 2020, η Επιτροπή διενεργεί πρόσθετους ad hoc ελέγχους και ελέγχους βάσει εγγράφων με γνώμονα τις ανάγκες, όπου εντοπίζονται ιδιαίτεροι κίνδυνοι. Οι εν λόγω στοχευμένοι έλεγχοι βάσει εγγράφων διενεργούνται κυρίως εξ αποστάσεως (π.χ. ο έλεγχος βάσει εγγράφων για τους ηλιακούς συλλέκτες ξεκίνησε το 2021).
3.
ΕΛΕΓΧΟΙ ΠΙΠ ΠΟΥ ΔΙΕΝΕΡΓΗΘΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2019-2021
Κατά τη διάρκεια της περιόδου 2019-2021, η Επιτροπή πραγματοποίησε 56 ελέγχους, με αποτέλεσμα 168 πορίσματα βάσει του άρθρου 2 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2021/768 του Συμβουλίου. Στον πίνακα 1 παρέχεται επισκόπηση των δραστηριοτήτων ελέγχου ανά κράτος μέλος κατά την περίοδο αναφοράς.
Από τα 168 εξαχθέντα πορίσματα, τουλάχιστον 118 είχαν άμεσο οικονομικό αντίκτυπο (70,2 %) και 43 κανονιστικό αντίκτυπο (25,6 %).
Στο πλαίσιο των ελέγχων αξιολογούνται λογιστικά και τελωνειακά θέματα.
Πίνακας 1. Επισκόπηση των δραστηριοτήτων ελέγχου 2019-2021
|
Κράτος μέλος
|
Διαχείριση λογιστικής Α και Β
|
Επιστροφές και χωριστές υποθέσεις της λογιστικής Β
|
Δεσμευτικές δασμολογικές πληροφορίες
|
Μεγάλες επιχειρήσεις
|
Δασμολογητέα αξία
|
Ηλιακοί συλλέκτες
|
ADD/CVD
|
|
|
2020
|
2021
|
2019-2021
|
2019
|
2019
|
2019-2021
|
2021
|
2021
|
|
AT
|
|
x
|
x
|
|
|
x
|
x
|
|
|
BE
|
x
|
|
x
|
|
X
|
x
|
x
|
|
|
BG
|
x
|
|
x
|
|
|
x
|
x
|
|
|
HR
|
|
x
|
x
|
|
|
x
|
|
|
|
CY
|
|
x
|
x
|
|
|
x
|
|
|
|
CZ
|
x
|
|
x
|
|
|
x
|
x
|
|
|
DK
|
|
x
|
x
|
|
|
x
|
x
|
|
|
EST
|
|
x
|
x
|
|
|
x
|
x
|
|
|
FI
|
|
x
|
x
|
|
|
x
|
x
|
|
|
FR
|
x
|
|
x
|
x
|
|
x
|
x
|
x
|
|
DE
|
x
|
|
x
|
x
|
|
x
|
Έλεγχος 2018
|
x
|
|
EL
|
x
|
|
x
|
|
|
x
|
x
|
x
|
|
HU
|
x
|
|
x
|
x
|
|
x
|
x
|
|
|
IE
|
|
x
|
x
|
|
|
x
|
x
|
|
|
IT
|
x
|
|
x
|
x
|
|
x
|
x
|
x
|
|
LV
|
|
x
|
x
|
|
|
x
|
x
|
|
|
LT
|
|
x
|
x
|
|
|
x
|
x
|
|
|
LU
|
|
x
|
x
|
|
|
x
|
x
|
|
|
MT
|
x
|
|
x
|
|
|
x
|
x
|
|
|
NL
|
x
|
|
x
|
|
x
|
x
|
Έλεγχος 2018
|
x
|
|
PL
|
x
|
|
x
|
|
|
x
|
x
|
x
|
|
PT
|
x
|
|
x
|
x
|
|
x
|
x
|
|
|
RO
|
x
|
|
x
|
|
|
x
|
|
|
|
SK
|
x
|
|
x
|
|
|
x
|
|
|
|
SI
|
|
x
|
x
|
|
|
x
|
x
|
|
|
ES
|
x
|
|
x
|
|
|
x
|
x
|
x
|
|
SE
|
x
|
|
x
|
|
|
x
|
x
|
|
|
UK
|
x
|
|
x
|
x
|
|
x
|
Έλεγχος 2018
|
|
|
Σύνολο
|
28
|
28
|
6
|
2
|
28
|
21
|
7
|
3.1.
Λογιστικά θέματα
Κατά την περίοδο 2020-2021, διενεργήθηκαν έλεγχοι σχετικά με την αξιοπιστία της λογιστικής Α και Β
και των σχετικών καταστάσεων σε όλα τα κράτη μέλη και στο Ηνωμένο Βασίλειο. Το συμπέρασμα ήταν ότι οι διαδικασίες που εφαρμόζονται για την κατάρτιση των καταστάσεων αυτών είναι σύμφωνες προς τη νομοθεσία της ΕΕ και εξασφαλίζουν την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ. Τα πορίσματα που κοινοποιήθηκαν μετά τους εν λόγω ελέγχους αφορούν, μεταξύ άλλων, ασυνέπειες μεταξύ των δύο λογιστικών, καθυστερημένη βεβαίωση και γνωστοποίηση των τελωνειακών οφειλών, εσφαλμένες εγγραφές στις δύο λογιστικές, εσφαλμένη συμπλήρωση των καταστάσεων και των παραρτημάτων τους και καθυστερημένη απόσυρση από τη λογιστική Β.
Η διαχείριση της λογιστικής A και B ελέγχθηκε σε όλα τα κράτη μέλη ως δεύτερο θέμα ελέγχου, επιπλέον του κύριου τελωνειακού θέματος. Οι έλεγχοι που διενεργήθηκαν κατά την περίοδο 2019-2021 επιβεβαίωσαν ότι τα περισσότερα σφάλματα ήταν περιστασιακά και ότι τα συστηματικά σφάλματα ήταν σπάνια. Τα κράτη μέλη ανέλαβαν την ευθύνη για τις δημοσιονομικές συνέπειες που απορρέουν από τα πορίσματα που εξήχθησαν.
Η γενική κατάσταση βελτιώθηκε χάρη στην προσοχή που δόθηκε στα εν λόγω θέματα κατά τους ελέγχους της Επιτροπής, καθώς και στις περαιτέρω βελτιώσεις των ηλεκτρονικών λογιστικών συστημάτων στα κράτη μέλη που περιορίζουν τον κίνδυνο σφαλμάτων που συνδέονται με ανθρώπινες παρεμβάσεις. Ωστόσο, τα κράτη μέλη πρέπει να εντείνουν περαιτέρω τις προσπάθειές τους ώστε να διασφαλίσουν τη χρηστή διαχείριση της λογιστικής A και Β, καθώς και να παράσχουν όλες τις απαιτούμενες βάσει της νομοθεσίας πληροφορίες ώστε να διασφαλίσουν την πληρότητα, τη σαφήνεια και τη διαφάνεια των καταστάσεων.
3.2.
Τελωνειακά θέματα 2019-2021
Για τους ελέγχους επιλέγονται τα τελωνειακά θέματα που ενέχουν τον υψηλότερο κίνδυνο για τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης.
Στη διάρκεια αυτής της τριετούς χρονικής περιόδου οι έλεγχοι επικεντρώθηκαν στα ακόλουθα:
-τη στρατηγική ελέγχου στο πεδίο της δασμολογητέας αξίας (2019, 2020, 2021),
-τις δεσμευτικές δασμολογικές πληροφορίες (2019),
-τη στρατηγική ελέγχου μεγάλων επιχειρήσεων (2019, 2021),
-τη στρατηγική ελέγχου για τους δασμούς αντιντάμπινγκ και τους αντισταθμιστικούς δασμούς (2021).
Το 2019, το 2020 και το 2021 η στρατηγική ελέγχου στο πεδίο της δασμολογητέας αξίας παρέμεινε σημαντικός κίνδυνος για τη χρηματοδότηση των κρατών μελών και για τον προϋπολογισμό της ΕΕ, όπως προκύπτει από προηγούμενους ελέγχους ΠΙΠ και από τις έρευνες της OLAF
. Αξιολογήθηκε πλήρως ή παρακολουθήθηκε κατά τη διάρκεια 44 ελέγχων σε όλα τα κράτη μέλη και στο Ηνωμένο Βασίλειο. Γενικά, οι στρατηγικές ελέγχου στα κράτη μέλη έχουν βελτιωθεί σημαντικά: καθορίζονται τα κατάλληλα προφίλ κινδύνου για τη δασμολογητέα αξία και, σε περίπτωση αμφιβολίας, λαμβάνονται εγγυήσεις πριν από τη θέση των εμπορευμάτων σε ελεύθερη κυκλοφορία ενώ οι έλεγχοι πριν και μετά τη θέση σε ελεύθερη κυκλοφορία έχουν ενισχυθεί. Συνεπώς, μειώθηκε σημαντικά σε ολόκληρη την ΕΕ ο αρνητικός αντίκτυπος των εισαγωγών υφασμάτων και υποδημάτων από τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας για τις οποίες δηλώθηκε χαμηλότερη δασμολογητέα αξία από την πραγματική.
Αυτή η πολύ θετική τάση επιβεβαιώνεται από την ανάλυση των πρόσφατων στοιχείων για τις εισαγωγές:
Τον Μάρτιο του 2014, μόλις η OLAF έθεσε σε εφαρμογή την κοινή τελωνειακή επιχείρηση (ΚΤΕ) Snake με στόχο τις εισαγωγές ειδών κλωστοϋφαντουργίας και υπόδησης για τα οποία δηλώθηκε δασμολογητέα αξία χαμηλότερη της πραγματικής, ο όγκος των εισαγωγών μειώθηκε στα κράτη μέλη αλλά συνέχισε να αυξάνεται στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι περισσότερες από αυτές τις εισαγωγές με δηλωθείσα δασμολογητέα αξία χαμηλότερη της πραγματικής συγκεντρώνονταν στο Ηνωμένο Βασίλειο έως τον Οκτώβριο του 2017, όταν το Ηνωμένο Βασίλειο άρχισε τελικά να εφαρμόζει τα ζητηθέντα μέτρα (επιχείρηση Swift Arrow). Ενώ στη συνέχεια ο κανονικός όγκος των εισαγωγών παρέμεινε σταθερός, οι εισαγωγές για τις οποίες δηλώθηκε χαμηλότερη δασμολογητέα αξία από την πραγματική ουσιαστικά εξαφανίστηκαν στο Ηνωμένο Βασίλειο (Διάγραμμα 1).
Ωστόσο, αυτό είχε ως αποτέλεσμα δευτερογενείς επιπτώσεις, δεδομένου ότι εισαγωγές για τις οποίες δηλώθηκε ενδεχομένως χαμηλότερη δασμολογητέα αξία από την πραγματική μετατοπίστηκαν σε άλλα κράτη μέλη το 2018 (Διάγραμμα 2). Επομένως, οι έλεγχοι που διενεργήθηκαν κατά την περίοδο 2018-2021 επικεντρώθηκαν όχι μόνο στην προστασία των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ, αλλά επιβεβαίωσαν και πάλι τις συμβουλές και την καθοδήγηση προς τα κράτη μέλη για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της δήλωσης χαμηλότερης δασμολογητέας αξίας και την αποφυγή περαιτέρω πιθανών δευτερογενών επιπτώσεων.
Όπως φαίνεται στο διάγραμμα 2, οι έλεγχοι ΠΙΠ σχετικά με τη δήλωση χαμηλότερης δασμολογητέας αξίας είχαν εξαιρετικά θετικό αντίκτυπο στη μείωση του όγκου των εισαγωγών με δηλωθείσα χαμηλότερη δασμολογητέα αξία σε ολόκληρη την ΕΕ και, συνεπώς, στη μείωση των απωλειών ΠΙΠ που υπέστη ο προϋπολογισμός της ΕΕ.
Διάγραμμα 1: Συγκέντρωση των εισαγωγών κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και υποδημάτων με δηλωθείσα χαμηλότερη δασμολογητέα αξία στο Ηνωμένο Βασίλειο
Διάγραμμα 2: Όγκοι εισαγωγών με δυνητικά χαμηλότερη δασμολογητέα αξία (εκατ. kg)
Το 2019 οι δεσμευτικές δασμολογικές πληροφορίες (ΔΔΠ) ελέγχθηκαν σε έξι κράτη μέλη. Σκοπός των ελέγχων ήταν να διασφαλιστεί η συμμόρφωση προς τους κανόνες της ΕΕ για την έκδοση και τη χρήση αποφάσεων ΔΔΠ. Οι ανεπάρκειες που εντοπίστηκαν δεν είχαν σημαντικές δημοσιονομικές συνέπειες για τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Οι ανεπάρκειες αφορούσαν κυρίως τη μη συμμόρφωση προς τις καθορισμένες προθεσμίες, τη χρήση του εσφαλμένου κωδικού καθεστώτος, την έλλειψη τελωνειακών ελέγχων σε σχέση με ακυρωθείσες ΔΔΠ, το χαμηλό επίπεδο ελέγχων πριν και μετά τη θέση των εμπορευμάτων σε ελεύθερη κυκλοφορία σε σχέση με τις ΔΔΠ, την ανεπαρκή επικοινωνία μεταξύ των υπηρεσιών και τις περιφερειακές διαφορές όσον αφορά την ποιότητα των ελέγχων.
Το 2019 και το 2021, ελέγχθηκε η στρατηγική ελέγχου για τις μεγάλες επιχειρήσεις σε δύο κράτη μέλη και τα αποτελέσματα είτε ήταν εν μέρει ικανοποιητικά είτε δεν ήταν ικανοποιητικά. Μολονότι αυτού του είδους οι επιχειρήσεις είναι σημαντικές για τις οικονομίες των κρατών μελών και θεωρούνται πιο αξιόπιστες, θα πρέπει επίσης να υπόκεινται σε ένα ορισμένο επίπεδο ελέγχου ή παρακολούθησης από τις τελωνειακές αρχές σε όλα τα κράτη μέλη. Οι ανεπάρκειες αφορούσαν την ανάλυση κινδύνων, τους πολύ χαμηλούς ή ανύπαρκτους ελέγχους πριν και μετά τη θέση των εμπορευμάτων σε ελεύθερη κυκλοφορία και την έλλειψη εσωτερικής εποπτείας στην εθνική τελωνειακή οργάνωση.
Το 2021, η στρατηγική ελέγχου για τους δασμούς αντιντάμπινγκ και τους αντισταθμιστικούς δασμούς (ADD/CVD) ελέγχθηκε σε οκτώ κράτη μέλη. Τα συστήματα ελέγχου θεωρούνται εν μέρει ή εν γένει ικανοποιητικά. Οι κύριες ανεπάρκειες αφορούσαν τη μη εφαρμογή ή την καθυστερημένη εφαρμογή των προφίλ κινδύνου, τους μη συνεπείς ελέγχους, την καθυστερημένη βεβαίωση και απόδοση οριστικών δασμών αντιντάμπινγκ (συμπεριλαμβανομένων των προσωρινών δασμών που κατέστησαν οριστικοί), την καθυστερημένη ή τη μη βεβαίωση ADD/CVD μετά τη λήψη πληροφοριών από την OLAF και τον εσφαλμένο συντελεστή ADD/CVD που εφαρμόστηκε. Επί του παρόντος, τα κράτη μέλη εφαρμόζουν τις βελτιώσεις στα οικεία συστήματα ελέγχου που απαιτούνται από τις εκθέσεις ελέγχου, οι οποίες θα συμβάλουν στην περαιτέρω προστασία των επιχειρήσεων που εδρεύουν στην ΕΕ.
3.3.
Στρατηγική εφαρμογής της νομοθεσίας για εισαγωγές με δήλωση χαμηλότερης δασμολογητέας αξίας
Με επιστολή της 21ης Δεκεμβρίου 2018, η Επιτροπή είχε κοινοποιήσει σε όλα τα κράτη μέλη την άποψή της ότι τα ποσά των δασμών που βεβαιώθηκαν και αποδόθηκαν στον προϋπολογισμό της ΕΕ όσον αφορά τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα και τα υποδήματα από τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας ενδεχομένως να μην ήταν ορθά λόγω δήλωσης χαμηλότερης δασμολογητέας αξίας. Συνεπώς, η Επιτροπή διατύπωσε μη προσδιορίσιμη ποσοτικά επιφύλαξη σχετικά με τις εκτιμώμενες απώλειες ΠΙΠ το 2018.
Μετά τους ελέγχους σχετικά με τη στρατηγική ελέγχου στον τομέα της δασμολογητέας αξίας σε όλα τα κράτη μέλη, η Επιτροπή απέστειλε επιστολές, στις 7 Μαΐου 2021, με τις οποίες ενημέρωσε κάθε κράτος μέλος σχετικά με τις προκαταρκτικές εκτιμήσεις της απώλειας ΠΙΠ ως προς το θέμα αυτό.
Έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021, μετά την ενημερωτική επιστολή της Επιτροπής αλλά πριν από την έκδοση της απόφασης του Δικαστηρίου στην υπόθεση C-213/19, 21 κράτη μέλη είχαν αποδώσει με επιφύλαξη πρόσθετα ποσά ΠΙΠ συνολικού ύψους άνω του 1,473 δισ. EUR.
Η στατιστική μέθοδος που επιθυμούσε να εφαρμόσει η Επιτροπή για την εκτίμηση των απωλειών ΠΙΠ εξαρτιόταν από την έκβαση της διαδικασίας επί παραβάσει που κινήθηκε κατά του Ηνωμένου Βασιλείου και οδήγησε στην απόφαση της 8ης Μαρτίου 2022 (C-213/19, Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου). Το Δικαστήριο επικύρωσε τη στατιστική μέθοδο της Επιτροπής.
Η Επιτροπή προέβη και θα συνεχίσει να προβαίνει το 2022 και το 2023 στην εκτίμηση των απωλειών ΠΙΠ, σύμφωνα με την απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση C‑213/19.
3.4.
Ηλιακοί συλλέκτες
Το 2018 και το 2019, οι υπηρεσίες της Επιτροπής διενήργησαν ελέγχους ΠΙΠ σε 10 κράτη μέλη για να αξιολογήσουν τη στρατηγική ελέγχου που εφάρμοζαν όσον αφορά τις εισαγωγές ηλιακών συστοιχιών και βασικών συστατικών στοιχείων που δηλώθηκαν ως καταγωγής Κίνας, Μαλαισίας και Ταϊβάν και υπόκεινται σε μέτρα εμπορικής άμυνας (δασμοί αντιντάμπινγκ και αντισταθμιστικοί δασμοί).
Λόγω επαναλαμβανόμενης αδυναμίας που κατέδειξαν τρεις από αυτούς τους στοχευμένους ελέγχους και η οποία συνδεόταν με την παρερμηνεία του όρου προέλευσης βάσει των εκτελεστικών κανονισμών (ΕΕ) 2016/184 και 2016/185 της Επιτροπής, της 11ης Φεβρουαρίου 2016, η ΓΔ Προϋπολογισμού επέκτεινε το πεδίο των ελέγχων της σε όλα τα κράτη μέλη που εισήγαγαν τα ίδια εμπορεύματα κατά την περίοδο από τις 30 Μαΐου 2015 έως τις 3 Σεπτεμβρίου 2018. Σ’ αυτό το πλαίσιο, με επιστολή της 1ης Ιουνίου 2021, η ΓΔ Προϋπολογισμού ενημέρωσε 21 κράτη μέλη σχετικά με τις δυνητικές απώλειες ΠΙΠ που προκύπτουν από την εν λόγω παρερμηνεία για τις εισαγωγές ηλιακών συλλεκτών και κυψελών που δηλώθηκαν ως καταγωγής Μαλαισίας και Ταϊβάν. Έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021, εννέα κράτη μέλη απέδωσαν πάνω από 647 εκατ. EUR.
Η παρακολούθηση αυτής της ανεπάρκειας συνεχίζεται.
Τέλος, μέσω αυτών των δραστηριοτήτων ελέγχου, των επαφών με τα κράτη μέλη και των πολυάριθμων παρουσιάσεων, η Επιτροπή αποσαφήνισε περαιτέρω την έννοια του όρου προέλευσης που κατοχυρώνεται στη σχετική νομοθεσία της ΕΕ, όπως ερμηνεύτηκε από το Δικαστήριο. Αυτό συνέβαλε στη δημιουργία ισότιμων όρων ανταγωνισμού για τα κράτη μέλη και στην περαιτέρω προστασία των εταιρειών που εδρεύουν στην ΕΕ από τις εν λόγω εισαγωγές.
4.
ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
4.1.
Κανονιστικές πτυχές
Τα κράτη μέλη καλούνται να λαμβάνουν μέτρα κάθε φορά που διαπιστώνονται αδυναμίες ή ελλείψεις στις εθνικές κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις κατά τη διάρκεια των ελέγχων, προκειμένου να τις ευθυγραμμίζουν με τις απαιτήσεις της ΕΕ και να εναρμονίζουν τη βεβαίωση και την είσπραξη των ΠΙΠ και στα 27 κράτη μέλη. Αυτή η ευθυγράμμιση των κανονιστικών διατάξεων αποτελεί σημαντικό επίτευγμα των ελέγχων της Επιτροπής. Επιπλέον, τα πορίσματα αποτελούν βασικό δείκτη για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα κράτη μέλη κατά την εφαρμογή των κανονισμών για τα τελωνεία και τους ιδίους πόρους και ενισχύουν τις συνεχείς προσπάθειες της Επιτροπής για βελτίωση του κανονιστικού πλαισίου.
4.2.
Μέτρα ένδικης προστασίας
Η ερμηνεία των νομικών διατάξεων και οι διαδικασίες σε ορισμένα κράτη μέλη δεν συνάδουν πάντοτε με τις απαιτήσεις της Επιτροπής. Όταν η διαφορά δεν μπορεί να επιλυθεί, η Επιτροπή κινεί διαδικασίες επί παραβάσει.
Κατά την περίοδο 2019-2021, κινήθηκαν, συνεχίστηκαν ή ολοκληρώθηκαν 10 διαδικασίες επί παραβάσει (βλ. παράρτημα για τις λεπτομέρειες). Η πλέον προβεβλημένη εξ αυτών είναι η διαδικασία που κινήθηκε κατά του Ηνωμένου Βασιλείου (C-213/19) αναφορικά με τη δήλωση χαμηλότερης δασμολογητέας αξίας υφασμάτων και υποδημάτων και η οποία είχε ως αποτέλεσμα τεράστια απώλεια ίδιων πόρων τους οποίους το Ηνωμένο Βασίλειο αρνήθηκε να αποδώσει.
4.3.
Οικονομικές πτυχές
Για την περίοδο 2019-2021 καταβλήθηκαν στην Επιτροπή συμπληρωματικά ποσά ύψους άνω των 2,54 δισ. EUR, κυρίως λόγω της στρατηγικής εφαρμογής της νομοθεσίας σε σχέση με τη δήλωση χαμηλότερης δασμολογητέας αξίας για είδη κλωστοϋφαντουργίας και υπόδησης, καθώς και για ηλιακούς συλλέκτες. Αφορούν επίσης άλλες παρατηρήσεις που διατυπώθηκαν στις εκθέσεις ελέγχου, άλλες δραστηριότητες ελέγχου και ως αποτέλεσμα της συνέχειας που δόθηκε στα πορίσματα του Ελεγκτικού Συνεδρίου και στις αποφάσεις του Δικαστηρίου σχετικά με τις διαδικασίες επί παραβάσει όσον αφορά ΠΙΠ.
Το συνολικό ποσό των τόκων υπερημερίας που καταβλήθηκε από τα κράτη μέλη κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου ανήλθε συνολικά σε 137 εκατ. EUR.
5.
ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΙΣΠΡΑΞΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΩΝ ΙΔΙΩΝ ΠΟΡΩΝ
Παράλληλα με τους επιτόπιους ελέγχους που διενεργούνται στα κράτη μέλη, η Επιτροπή διαθέτει και άλλα μέσα εποπτείας της είσπραξης των ΠΙΠ.
5.1.
Εξέταση μη εισπράξιμων οφειλών που έχουν διαγραφεί
Τα κράτη μέλη οφείλουν να λαμβάνουν όλα τα απαιτούμενα μέτρα για την απόδοση των ΠΙΠ, εκτός της περίπτωσης κατά την οποία η είσπραξη δεν είναι εφικτή δυνάμει του άρθρου 13 παράγραφος 2 του κανονισμού (EE, Ευρατόμ) αριθ. 609/2014 του Συμβουλίου:
-για λόγους ανωτέρας βίας,
-για άλλους λόγους που δεν μπορούν να τους καταλογιστούν, ή
-λόγω αναβολής της εγγραφής στους λογαριασμούς ή της γνωστοποίησης της τελωνειακής οφειλής, προκειμένου να μην τεθεί σε κίνδυνο η ποινική έρευνα εις βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης.
Σύμφωνα με τις νομοθετικές διατάξεις της ΕΕ, τα κράτη μέλη οφείλουν να αναφέρουν στην Επιτροπή τα μη εισπράξιμα ποσά ΠΙΠ που υπερβαίνουν τα 100 000 EUR (εκθέσεις διαγραφής), για τα οποία θεωρούν ότι δεν είναι υπόλογα τα ίδια. Στη συνέχεια, η Επιτροπή παρέχει παρατηρήσεις σχετικά με κάθε έκθεση. Η εξέταση από την Επιτροπή των εκθέσεων διαγραφής αποβλέπει στην αξιολόγηση του βαθμού επιμέλειας που επιδεικνύουν τα κράτη μέλη στο πλαίσιο των προσπαθειών τους να βεβαιώσουν και να εισπράξουν από τους οικονομικούς φορείς τους τελωνειακούς δασμούς που αφορούν τους ΠΙΠ.
Για ποσά κάτω από το όριο αναφοράς, δεδομένου ότι δεν υπάρχει υποχρέωση χωριστής αναφοράς, κατά κανόνα κατά τη διάρκεια των επιτόπιων ελέγχων από την Επιτροπή αξιολογούνται δείγματα από αυτές τις περιπτώσεις.
Για να υποστηρίξει τα κράτη μέλη στην αξιολόγηση της δυνητικής οικονομικής ευθύνης τους για τα μη εισπράξιμα ποσά ΠΙΠ, η Επιτροπή εξέδωσε ένα έγγραφο εργασίας —τη λεγόμενη Σύνοψη— με τα κριτήρια που χρησιμοποιήθηκαν για την αξιολόγηση των εκθέσεων διαγραφής. Η σύνοψη κοινοποιήθηκε για πρώτη φορά σε όλα τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της συνεδρίασης της συμβουλευτικής επιτροπής για τους ίδιους πόρους (ACOR) της 6ης Δεκεμβρίου 2012. Την 1η Ιουνίου 2018 κοινοποιήθηκε σε όλα τα κράτη μέλη, στην αντίστοιχη επίσημη γλώσσα, η πλέον πρόσφατη αναθεωρημένη έκδοση του εγγράφου της 8ης Μαρτίου 2018, στο οποίο συνεκτιμώνται οι αλλαγές της ενωσιακής νομοθεσίας και η συναφής νομολογία σχετικά με τους ΠΙΠ.
Για κάθε σχετική περίπτωση, τα κράτη μέλη οφείλουν να εκπονούν δομημένη έκθεση και να τη διαβιβάζουν στην Επιτροπή μέσω μιας πολύγλωσσης βάσης δεδομένων που ονομάζεται WOMIS (Σύστημα διαχείρισης διαγραφών και πληροφοριών). Η βάση δεδομένων WOMIS, επικαιροποιούμενη σε τακτική βάση, καθιστά δυνατή την αποτελεσματική και ασφαλή διαχείριση των εκθέσεων των κρατών μελών.
Οι αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής (Προϋπολογισμός, Taxud, OLAF και Νομική Υπηρεσία) αξιολογούν την έκθεση και παρέχουν τις παρατηρήσεις τους στο κράτος μέλος. Οι εν λόγω παρατηρήσεις αφορούν τους λόγους που μπορεί να προβάλλει ένα κράτος μέλος για τους οποίους δεν απέδωσε στην Επιτροπή τους ΠΙΠ που αντιστοιχούν στους μη εισπράξιμους τελωνειακούς δασμούς.
Κατά την περίοδο 2019-2021, κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή 106 εκθέσεις διαγραφής, οι οποίες αφορούσαν συνολικό ποσό ύψους 87,4 εκατ. EUR. Κατά την ίδια περίοδο
, η Επιτροπή έκρινε ότι για 76 εκθέσεις που αφορούσαν 40,7 εκατ. EUR η απώλεια ΠΙΠ δεν ήταν καταλογιστέα στα κράτη μέλη. Σε 181 υποθέσεις που αφορούσαν 101,1 εκατ. EUR, η Επιτροπή θεώρησε ότι τα ποσά κατέστησαν μη εισπράξιμα για λόγους που μπορούν να καταλογιστούν, τουλάχιστον εν μέρει, στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος. Σε 9 υποθέσεις, η έκθεση που υποβλήθηκε στην Επιτροπή ήταν εσφαλμένη ή πρόωρη (1,3 εκατ. EUR).
Προκειμένου να αξιολογηθεί το κατά πόσο η απώλεια των ΠΙΠ μπορεί να καταλογιστεί στο κράτος μέλος, απαιτείται η διενέργεια ενδελεχούς ανάλυσης των στοιχείων της έκθεσης. Στις 15 Σεπτεμβρίου 2022, έως και 154 εκθέσεις διαγραφής (163,7 εκατ. EUR) που αφορούν τη χρονική περίοδο 2009-2021 τελούσαν ακόμη υπό εξέταση, εν μέρει εν αναμονή συμπληρωματικών πληροφοριών που ζητήθηκαν από το αντίστοιχο κράτος μέλος.
5.2.
Αντιμετώπιση σφαλμάτων βεβαίωσης που συνεπάγονται απώλειες παραδοσιακών ιδίων πόρων
Η Επιτροπή έδωσε συνέχεια στα προσδιορισθέντα διοικητικά σφάλματα που διέπραξαν τα κράτη μέλη εις βάρος των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ κατά την περίοδο 2019-2021 (υποθέσεις που διαπιστώθηκαν κατά τους επιτόπιους και εξ αποστάσεως ελέγχους, εθνικές αποφάσεις επιστροφής ή διαγραφής λόγω διοικητικών σφαλμάτων, εκούσια απόδοση πληρωμών από τα κράτη μέλη λόγω διοικητικών σφαλμάτων για τα οποία αναλαμβάνουν την οικονομική ευθύνη ως προς τις απώλειες ΠΙΠ, απορριφθέντα διαγραφέντα μη εισπράξιμα ποσά κάτω των 100 000 EUR κ.λπ.). Χάρη στις δραστηριότητες αυτές, κατά την περίοδο 2019-2021 τα κράτη μέλη απέδωσαν 423 εκατ. EUR, επιπλέον των ποσών που εισπράχθηκαν για τη στρατηγική εφαρμογής της νομοθεσίας όσον αφορά τις εισαγωγές για τις οποίες δηλώθηκε χαμηλότερη δασμολογητέα αξία (σημείο 3.3) και τους ηλιακούς συλλέκτες (σημείο 3.4).
5.3.
Βάση δεδομένων OWNRES
Σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 1 του κανονισμού (EE, Ευρατόμ) αριθ. 608/2014 και του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2021/768 του Συμβουλίου, τα κράτη μέλη πρέπει να διαβιβάζουν στην Επιτροπή πληροφορίες σχετικά με τις περιπτώσεις απάτης και παρατυπίας, όταν τα ποσά των εσόδων υπερβαίνουν τα 10 000 EUR. Οι εν λόγω πληροφορίες υποβάλλονται μέσω της βάσης δεδομένων OWNRES, η διαχείριση και η συντήρηση της οποίας πραγματοποιούνται από την Επιτροπή.
Η βάση OWNRES παρέχει στην Επιτροπή τις απαιτούμενες πληροφορίες για την παρακολούθηση της είσπραξης πόρων και την προετοιμασία των επιτόπιων ελέγχων της και των ελέγχων βάσει εγγράφων. Χρησιμοποιείται επίσης από την OLAF για διάφορες αναλύσεις και για την παρακολούθηση της συνέχειας που δίνεται στις δημοσιονομικές συστάσεις της που προκύπτουν από τις έρευνες της OLAF. Τα παρεχόμενα στοιχεία εκτιμώνται αναλυτικά στις ετήσιες εκθέσεις της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης — Καταπολέμηση της απάτης και στην ετήσια έκθεση επιδόσεων της τελωνειακής ένωσης.
Το 2018 το δελτίο για την αναφορά περιπτώσεων απάτης και παρατυπίας τροποποιήθηκε με την εκτελεστική απόφαση (ΕΕ, Ευρατόμ) 2018/195 της Επιτροπής. Η βάση δεδομένων OWNRES αναβαθμίστηκε ώστε να αντικατοπτρίζει τις εν λόγω αλλαγές.
Στα τέλη του 2021, η βάση δεδομένων OWNRES περιείχε 121 199 υποθέσεις απάτης ή παρατυπίας (είτε «ανοικτές» είτε «κλειστές») σε σύγκριση με 106 361 υποθέσεις στις αρχές του 2019. Πρόκειται για αύξηση της τάξης του 13,95 % περίπου, ή για 14 838 νέες υποθέσεις που αναφέρθηκαν κατά την τριετία 2019 – 2021.
Στο πλαίσιο των εξαμηνιαίων συνεδριάσεων της ACOR που διεξήχθησαν κατά την περίοδο 2019-2021, η Επιτροπή παρουσίασε ορισμένους επικαιροποιημένους κανόνες αναφοράς σχετικά με το λαθρεμπόριο, διασφαλίζοντας πιο εξορθολογισμένη υποβολή εκθέσεων τον Ιούλιο του 2019. Τον Νοέμβριο του 2020, ζητήθηκε από τα κράτη μέλη να επανεξετάσουν και να επικαιροποιήσουν τις υποθέσεις που επιλέχθηκαν στο πλαίσιο διαδικασίας εντοπισμού προειδοποιητικών σημάτων (κυρίως μη επικαιροποιημένες ή εσφαλμένες κοινοποιηθείσες υποθέσεις της βάσης OWNRES). Το αποτέλεσμα της διαδικασίας παρουσιάστηκε κατά τη συνεδρίαση της ACOR που διεξήχθη τον Ιούλιο του 2021. Επιπλέον, κατά τη συνεδρίαση του Ιουνίου 2020 παρουσιάστηκε επικαιροποιημένη έκδοση του εγχειριδίου χρήστη OWNRES που εκδόθηκε τον Απρίλιο του 2020.
5.4.
Μέτρα παρακολούθησης για τις υποψήφιες και τις δυνάμει υποψήφιες χώρες
Η Επιτροπή παρέχει στις υποψήφιες και τις δυνάμει υποψήφιες χώρες τεχνική υποστήριξη, ώστε να αναπτύξουν τη διοικητική ικανότητα και να θέσουν σε εφαρμογή, κατά την προσχώρηση, τα συστήματα που απαιτούνται για την υλοποίηση του κεκτημένου όσον αφορά τους ΠΙΠ. Επίσης, αξιολογεί την ετοιμότητα των υποψήφιων και των δυνάμει υποψήφιων χωρών για τον σκοπό αυτό.
Σ’ αυτόν τον τομέα, οι επιτόπιες τεχνικές εργασίες και η παροχή υποστήριξης ανεστάλησαν λόγω της πανδημίας COVID-19 και της αβέβαιης έκβασης των διαπραγματεύσεων σχετικά με τη δέσμη ιδίων πόρων που πρότεινε η Επιτροπή τον Μάιο του 2018, με αποτέλεσμα την αναδρομική εφαρμογή της απόφασης (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2053 του Συμβουλίου από την 1η Ιανουαρίου 2021.
Τον Δεκέμβριο του 2021 η Επιτροπή πρότεινε περαιτέρω δέσμη ιδίων πόρων για τη θέσπιση τριών νέων ιδίων πόρων, οι οποίοι θα πρέπει να παράγουν για τον προϋπολογισμό της ΕΕ έσοδα ισοδύναμα με τις χρηματοδοτικές ανάγκες του μέσου ανάκαμψης «NextGenerationEU». Λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχή εξέλιξη του συστήματος ιδίων πόρων, η Επιτροπή αποφάσισε να μην παράσχει κατάρτιση στις υποψήφιες χώρες σχετικά με το σύστημα ιδίων πόρων το οποίο θα αλλάξει ουσιαστικά μετά την έγκριση της εν λόγω δέσμης. Ωστόσο, ορισμένες χώρες επωφελήθηκαν από την εμπειρογνωσία των κρατών μελών στον τομέα των ιδίων πόρων μέσω αδελφοποιήσεων ή άλλων έργων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ και υποστηρίζουν τη δημιουργία του συστήματος διαχείρισης των ιδίων πόρων της ΕΕ.
Όσον αφορά τη Βόρεια Μακεδονία και την Αλβανία, τον Σεπτέμβριο του 2019 πραγματοποιήθηκε αρχική τεχνική ανταλλαγή απόψεων αναφορικά με το σχετικό κεκτημένο για τους ίδιους πόρους της ΕΕ.
Η Βοσνία και Ερζεγοβίνη, υποψήφια χώρα από τον Δεκέμβριο του 2022, απάντησε στο ερωτηματολόγιο για το κεκτημένο της ΕΕ. Η ΓΔ Προϋπολογισμού συνεισέφερε τον Απρίλιο του 2019 στη γνώμη της Επιτροπής σχετικά με την προσχώρηση στην ΕΕ.
5.5.
Τροποποίηση του κανονισμού για την απόδοση των ιδίων πόρων
Ο κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 609/2014 του Συμβουλίου (κανονισμός για την απόδοση των ιδίων πόρων) αποτελεί τη ραχοκοκαλιά του πλαισίου ιδίων πόρων, διασφαλίζοντας ότι τα κράτη μέλη καταβάλλουν εγκαίρως τα ποσά που οφείλονται στον προϋπολογισμό της ΕΕ.
Για την περαιτέρω βελτίωση αυτού του πλαισίου, το 2021 η Επιτροπή πρότεινε μια συνολική τροποποίηση του παρόντος κανονισμού. Με την παρούσα πρόταση αντιμετωπίστηκαν διαδικαστικές ανησυχίες των κρατών μελών ενώ παράλληλα διασφαλίστηκαν η προστασία των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ, καθώς και ένα δίκαιο και ισορροπημένο πλαίσιο εσόδων.
Έπειτα από εκτενείς ανταλλαγές απόψεων με τα κράτη μέλη, τον Μάρτιο του 2022 άρχισε να ισχύει ο κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) 2022/615 του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού για την απόδοση των ιδίων πόρων.
6.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Παρά τις προκλήσεις που συνδέονται με την πανδημία COVID-19, τα αποτελέσματα που καταγράφηκαν από το 2019 έως το 2021 καταδεικνύουν ότι οι έλεγχοι των ΠΙΠ από την Επιτροπή και η συστηματική παρακολούθηση των παρατηρούμενων ελλείψεων εξακολουθούν να είναι απαραίτητα και επαρκή μέσα για τη βελτίωση της είσπραξης των ΠΙΠ και παρέχουν διαβεβαιώσεις για τη δέουσα προστασία των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ σ’ αυτόν τον τομέα (στοιχείο που επιβεβαιώνεται επίσης από τη θετική εξέλιξη με τη διαδικασία απαλλαγής καθώς δεν υπάρχουν νέες συστάσεις προς την Επιτροπή για θέματα σχετικά με τους ΠΙΠ).
Οι έλεγχοι εξακολουθούν να αποτελούν βασικό εργαλείο για την εναρμόνιση και τη βελτίωση της συμμόρφωσης προς τους κανόνες της ΕΕ. Ο οικονομικός αντίκτυπός τους είναι σημαντικός, όπως καταδεικνύεται από το συμπληρωματικό καθαρό ποσό ύψους περίπου 2,54 δισ. EUR που αποδόθηκε στον προϋπολογισμό της ΕΕ κατά την περίοδο 2019-2021. Αυτό, επομένως, παρέχει σημαντικά κίνητρα στα κράτη μέλη για την έγκαιρη και πλήρη απόδοση των ΠΙΠ στον προϋπολογισμό της ΕΕ. Πέραν των ανωτέρω, οι έλεγχοι συμβάλλουν στη διασφάλιση της ορθής εφαρμογής των τελωνειακών και λογιστικών κανόνων, και, συνεπώς, της περαιτέρω προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ, παρέχοντας έναν ισχυρό μηχανισμό για την καταπολέμηση και την πρόληψη της πρόκλησης στρεβλώσεων στην ενιαία αγορά.
Όσον αφορά το μέλλον, η εξέλιξη του διεθνούς εμπορίου και ιδίως του ηλεκτρονικού εμπορίου αποτελούν νέες προκλήσεις. Οι προκλήσεις αυτές θα απαιτήσουν νέα κατάλληλα εργαλεία και ακόμη στενότερη συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών, για παράδειγμα για τον συντονισμό των τελωνειακών ελέγχων με βάση τον κίνδυνο και τη διασφάλιση της αποδοτικής είσπραξης των τελωνειακών δασμών.
Γι’ αυτό η Επιτροπή έχει εξορθολογίσει περαιτέρω τις δράσεις της τα τελευταία χρόνια για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των μελλοντικών προκλήσεων, και θα συνεχίσει να το πράττει με σκοπό τη βελτίωση της λειτουργίας της τελωνειακής ένωσης.