ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 16.2.2023
COM(2023) 77 final
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
για την εφαρμογή από τα κράτη μέλη της οδηγίας 2006/117/Ευρατόμ του Συμβουλίου σχετικά με την επιτήρηση και τον έλεγχο των αποστολών ραδιενεργών αποβλήτων και αναλωμένου πυρηνικού καυσίμου
Τέταρτη έκθεση
{SWD(2023) 43 final}
Περιεχόμενα
1.Εισαγωγή
1.1.Γενικό πλαίσιο
2.Νομικό πλαίσιο και εφαρμογή του
2.1.Εφαρμογή της οδηγίας
2.2.Γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής
2.3.Αρμόδιες αρχές
3.Παρατηρήσεις
3.1.Στατιστικά στοιχεία (2018-2020)
4.Συνέχεια επί της προηγούμενης έκθεσης και συνεχής βελτίωση
5.Συμπεράσματα
1.Εισαγωγή
Με την οδηγία 2006/117/Ευρατόμ του Συμβουλίου (στο εξής: οδηγία) θεσπίζεται κοινοτικό σύστημα επιτήρησης και ελέγχου των διασυνοριακών αποστολών ραδιενεργών αποβλήτων και αναλωμένου καυσίμου, ώστε να διασφαλίζεται κατάλληλη προστασία του πληθυσμού. Εξασφαλίζεται ότι τα οικεία κράτη μέλη ενημερώνονται σχετικά με τις αποστολές ραδιενεργών αποβλήτων και αναλωμένων καυσίμων προς ή μέσω της επικράτειάς τους με την υποχρέωση να δηλώνουν είτε τη συναίνεση είτε την αιτιολογημένη άρνησή τους για τις αποστολές.
Όλα τα κράτη μέλη μετέφεραν την οδηγία στο εθνικό τους δίκαιο και υποβάλλουν έκθεση στην Επιτροπή σχετικά με την εφαρμογή της ανά τριετία από τις 25 Δεκεμβρίου 2011, σύμφωνα με το άρθρο 20. Κατά τον πλέον πρόσφατο κύκλο υποβολής εκθέσεων, τα κράτη μέλη υπέβαλαν τις τελευταίες εθνικές εκθέσεις τους που καλύπτουν την περίοδο 2018-2020. Σύμφωνα με το άρθρο 20 και βάσει των εκθέσεων αυτών, η Επιτροπή κατάρτισε την παρούσα συνοπτική έκθεση απευθυνόμενη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, λαμβάνοντας υπόψη τη γνώμη συμβουλευτικής επιτροπής και δίδοντας ιδιαίτερη προσοχή στην επαναποστολή που αφορά μη εξουσιοδοτημένες αποστολές και μη δηλωμένα ραδιενεργά απόβλητα.
Η έκθεση αποτελεί συνέχεια της τρίτης έκθεσης της Επιτροπής, η οποία κάλυψε την περίοδο 2015-2017, και παρέχει επισκόπηση των αδειών και των αποστολών αναλωμένου καυσίμου και ραδιενεργών αποβλήτων στην Κοινότητα. Λεπτομερή στοιχεία και πληροφορίες, στα οποία βασίζονται τα συμπεράσματα της παρούσας έκθεσης, παρέχονται στο συνοδευτικό έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής.
1.1.Γενικό πλαίσιο
Όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ παράγουν ραδιενεργά απόβλητα, προερχόμενα είτε από εγκαταστάσεις, όπως πυρηνικοί σταθμοί και ερευνητικοί αντιδραστήρες, είτε από δραστηριότητες, όπως οι εφαρμογές ραδιοϊσοτόπων στην ιατρική, τη βιομηχανία, τη γεωργία, την έρευνα και την εκπαίδευση.
Η λειτουργία πυρηνικών αντιδραστήρων παράγει επίσης αναλωμένα καύσιμα, ήτοι πυρηνικά καύσιμα τα οποία έχουν ακτινοβοληθεί σε πυρήνα αντιδραστήρα και απομακρυνθεί μονίμως από αυτόν. Μπορούν είτε να διατηρούνται ως πόροι οι οποίοι δύνανται να υποβληθούν σε επανεπεξεργασία είτε να απορρίπτονται ως ραδιενεργά απόβλητα για τελική διάθεση χωρίς να προβλέπεται περαιτέρω χρήση.
Το 2020 (τέλος της περιόδου αναφοράς), η πυρηνική ενέργεια αντιπροσώπευε το 24,6 % της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στα 27 κράτη μέλη της ΕΕ, ενώ δεκατρία κράτη μέλη
διατηρούσαν σε λειτουργία λίγο περισσότερους από εκατό πυρηνικούς αντιδραστήρες.
Όταν παράγονται τα αναλωμένα καύσιμα και τα ραδιενεργά απόβλητα, αποθηκεύονται με ασφάλεια πριν από την ενδεχόμενη (επαν)επεξεργασία και διάθεσή τους. Η ασφαλής διαχείριση των υλικών αυτών μπορεί να απαιτήσει τη διακίνησή τους, η οποία αναφέρεται επίσης ως αποστολή, από τους χώρους παραγωγής ή διαχείρισής τους. Πρόκειται για πρακτικές που πραγματοποιούνται στην πλειονότητα των κρατών μελών, ανεξάρτητα από την κλίμακα των πυρηνικών προγραμμάτων τους. Οι αποστολές πραγματοποιούνται κυρίως οδικώς, σιδηροδρομικώς ή διά θαλάσσης και, σε περιορισμένες περιπτώσεις, αεροπορικώς.
Η εισαγωγή, εξαγωγή και διαμετακόμιση των ραδιενεργών αποβλήτων και αναλωμένων καυσίμων μέσω άλλου/-ων κράτους/-ών μέλους/-ών αποτελούν συνήθεις πρακτικές στην ΕΕ.
2.Νομικό πλαίσιο και εφαρμογή του
Η ασφαλής και υπεύθυνη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων και αναλωμένων καυσίμων, συμπεριλαμβανομένης της ασφαλούς αποστολής αυτών των υλικών εντός και εκτός της επικράτειας των κρατών μελών, αποτελεί νομική απαίτηση που απορρέει τόσο από το διεθνές δίκαιο όσο και από το ενωσιακό δίκαιο.
Σε διεθνές επίπεδο, το κύριο σημείο αναφοράς σε αυτόν τον τομέα είναι η κοινή σύμβαση για την ασφάλεια διαχείρισης του αναλωμένου καυσίμου και την ασφάλεια διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων (στο εξής: κοινή σύμβαση). Μεταξύ άλλων διατάξεων, η κοινή σύμβαση επιβάλλει υποχρεώσεις στα συμβαλλόμενα μέρη σχετικά με την ασφάλεια της διασυνοριακής διακίνησης (εισαγωγής, εξαγωγής και διαμετακόμισης) των αναλωμένων καυσίμων και των ραδιενεργών αποβλήτων. Απαιτείται από κάθε συμβαλλόμενο μέρος που συμμετέχει σε διασυνοριακή διακίνηση να λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα για να εξασφαλίζει ότι η εν λόγω διακίνηση πραγματοποιείται κατά τρόπο που συνάδει με τις διατάξεις της κοινής σύμβασης και των σχετικών δεσμευτικών διεθνών πράξεων. Τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ στο σύνολό τους, καθώς και η Κοινότητα Ευρατόμ, είναι συμβαλλόμενα μέρη της κοινής σύμβασης, γεγονός που αποδεικνύει τη δέσμευσή τους να εξασφαλίζουν υψηλό επίπεδο ασφάλειας των αναλωμένων καυσίμων και των ραδιενεργών αποβλήτων, από την παραγωγή έως τη διάθεσή τους.
Σε επίπεδο ΕΕ, ένα ολοκληρωμένο νομικό πλαίσιο διασφαλίζει την προστασία της υγείας των εργαζομένων και του ευρέος κοινού έναντι των κινδύνων που προκύπτουν από ιοντίζουσες ακτινοβολίες, μεταξύ άλλων κατά τη διάρκεια αποστολών αναλωμένων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων. Το πλαίσιο αποτελείται επί του παρόντος από την οδηγία, καθώς και από τις οδηγίες 2013/59/Ευρατόμ (στο εξής: βασικά πρότυπα ασφαλείας) και 2011/70/Ευρατόμ (στο εξής: οδηγία για τα ραδιενεργά απόβλητα) του Συμβουλίου, οι οποίες επηρεάζουν το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας.
Στο πλαίσιο της ΕΕ για την πυρηνική ασφάλεια και την προστασία από την ακτινοβολία, η οδηγία αφορά συγκεκριμένα τις ρυθμιστικές άδειες και τις διαδικαστικές πτυχές των διασυνοριακών αποστολών ραδιενεργών αποβλήτων και αναλωμένων καυσίμων που προέρχονται από μη στρατιωτικές εγκαταστάσεις και δραστηριότητες. Ο γενικός στόχος συνίσταται στην ενίσχυση της προστασίας έναντι των κινδύνων που προκύπτουν από την έκθεση σε ιοντίζουσες ακτινοβολίες, μέσω της επιτήρησης και του ελέγχου των αποστολών αναλωμένων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων. Η οδηγία εφαρμόζεται στις εξής περιπτώσεις:
·η χώρα προέλευσης, η χώρα προορισμού ή η οποιαδήποτε χώρα διαμετακόμισης των αναλωμένων καυσίμων ή ραδιενεργών αποβλήτων είναι κράτος μέλος της ΕΕ·
·οι ποσότητες και η συγκέντρωση των αναλωμένων καυσίμων ή των ραδιενεργών αποβλήτων προς αποστολή (που αναφέρεται ως παρτίδα) υπερβαίνουν τα επίπεδα που ορίζονται στα βασικά πρότυπα ασφαλείας.
Σε περίπτωση που δεν είναι δυνατή η ολοκλήρωση αποστολής ή δεν πληρούνται οι όροι αποστολής σύμφωνα με τις διατάξεις της οδηγίας, οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους προέλευσης πρέπει να εξασφαλίζουν ότι τα σχετικά υλικά επιστρέφονται στον κάτοχό τους, εκτός αν υπάρχει δυνατότητα εναλλακτικής ασφαλούς ρύθμισης. Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να εξασφαλίζουν ότι το πρόσωπο που είναι υπεύθυνο για την αποστολή λαμβάνει, εφόσον χρειάζεται, διορθωτικά μέτρα ασφαλείας. Σε αυτές τις περιπτώσεις που δεν είναι δυνατή ή επιτρεπτή η ολοκλήρωση της αποστολής, οι προκύπτουσες δαπάνες βαρύνουν τον κάτοχο.
Τυχόν άρνηση χορήγησης άδειας για αποστολή αναλωμένων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων i) πρέπει να αιτιολογείται με βάση τα κριτήρια που ορίζονται στην οδηγία, ii) δεν θα πρέπει να είναι αυθαίρετη, και iii) θα πρέπει να στηρίζεται στο σχετικό εθνικό, κοινοτικό ή διεθνές δίκαιο. Οι αποφάσεις των κρατών μελών για τις συναινέσεις ή τις αρνήσεις πρέπει να συνάδουν με τις διατάξεις που καθορίζονται στην κοινή σύμβαση και στην οδηγία, οι οποίες απαγορεύουν τις εξαγωγές ραδιενεργών αποβλήτων ή αναλωμένων καυσίμων προς τόπο προορισμού νοτίως των 60° νότιου γεωγραφικού πλάτους, προς χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής ή του Ειρηνικού ή προς τρίτες χώρες που δεν διαθέτουν τα μέσα για να διαχειριστούν με ασφάλεια τα ραδιενεργά απόβλητα ή τα αναλωμένα καύσιμα.
Εκτός από την υποβολή εκθέσεων ανά τριετία προς την Επιτροπή, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να κοινοποιούν σε ετήσια βάση στην Επιτροπή και στη συμβουλευτική επιτροπή κάθε μη εξουσιοδοτημένη αποστολή σε τρίτη χώρα και να διαβιβάζουν στην Επιτροπή τα στοιχεία επικοινωνίας της/των αρμόδιας/-ων αρχής/-ών και κάθε πληροφορία που απαιτείται για την ταχεία επικοινωνία.
2.1.Εφαρμογή της οδηγίας
Για όλες τις αποστολές (συμπεριλαμβανομένων των εισαγωγών, εξαγωγών και διαμετακομίσεων μεταξύ κρατών μελών και από/προς χώρες εκτός της Κοινότητας) που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας, η οδηγία απαιτεί τη χρήση τυποποιημένου εγγράφου, το οποίο καθορίστηκε με απόφαση της Επιτροπής το 2008 όπως τροποποιήθηκε το 2011. Το τυποποιημένο έγγραφο περιλαμβάνει έντυπα για τους ακόλουθους σκοπούς:
·αίτηση για αδειοδότηση αποστολής αναλωμένων καυσίμων ή ραδιενεργών αποβλήτων·
·βεβαίωση παραλαβής αίτησης – αίτημα για ελλείπουσες πληροφορίες για τα αναλωμένα καύσιμα και τα ραδιενεργά απόβλητα·
·συναίνεση ή άρνηση για την αποστολή ραδιενεργών αποβλήτων ή αναλωμένων καυσίμων από τις σχετικές αρμόδιες αρχές·
·αδειοδότηση αποστολής αναλωμένων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων·
·περιγραφή παρτίδας ραδιενεργών αποβλήτων και κατάλογος συσκευασιών·
·βεβαίωση παραλαβής ραδιενεργών αποβλήτων και αναλωμένων καυσίμων.
Όταν τα υλικά αυτά προορίζονται για αποστολή σε τρίτες χώρες για σκοπούς διάθεσης, τα κράτη μέλη υποχρεούνται επίσης, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 4 της οδηγίας για τα ραδιενεργά απόβλητα, να εφαρμόζουν τα κριτήρια αποστολής που καθορίζονται από την Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 16 παράγραφος 2 της οδηγίας και την εφαρμοστέα σύσταση της Επιτροπής.
2.2.Γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής
Η 12η συνεδρίαση της συμβουλευτικής επιτροπής πραγματοποιήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 2022 στο Λουξεμβούργο για να συζητηθεί το σχέδιο της παρούσας έκθεσης και το συνοδευτικό έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής. Η συμβουλευτική επιτροπή γνωμοδότησε θετικά.
2.3.Αρμόδιες αρχές
Έως τον Ιούλιο του 2022, όλα τα κράτη μέλη διαβίβασαν πληροφορίες σχετικά με τις αρμόδιες αρχές τους κατά την έννοια του άρθρου 5 σημείο 13) της οδηγίας.
Ο κατάλογος των αρμόδιων αρχών στα κράτη μέλη προσαρτάται στο συνοδευτικό έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής.
3.Παρατηρήσεις
Κατά την τρέχουσα περίοδο υποβολής εκθέσεων, η Επιτροπή παρατήρησε ότι τα κράτη μέλη δεν ανέφεραν καμία περίπτωση μη πραγματοποίησης όσον αφορά τις διασυνοριακές διακινήσεις ραδιενεργών αποβλήτων ή αναλωμένων καυσίμων.
Τα κράτη μέλη δεν ανέφεραν ζητήματα που θα μπορούσαν να εμπίπτουν στο άρθρο 4 «Επαναποστολή που αφορά μη εξουσιοδοτημένες αποστολές και μη δηλωμένα ραδιενεργά απόβλητα», στο άρθρο 12 «Μη πραγματοποίηση αποστολής» ή στο άρθρο 16 παράγραφος 1 στοιχείο γ) «Απαγορευμένες εξαγωγές». Ως εκ τούτου, με βάση τις πληροφορίες που υποβλήθηκαν, δεν πραγματοποιήθηκε καμία μη εξουσιοδοτημένη αποστολή στο έδαφος της ΕΕ κατά τη διάρκεια της περιόδου υποβολής εκθέσεων.
Κατά την περίοδο υποβολής εκθέσεων υπήρξαν τέσσερις περιπτώσεις άρνησης συναίνεσης:
·Ένα κράτος μέλος αρνήθηκε να συναινέσει σε δύο αιτήσεις λόγω προσωρινής αδυναμίας πρόσβασης στις εγκαταστάσεις τελικής επεξεργασίας.
·Ένα κράτος μέλος αρνήθηκε να συναινέσει σε δύο αιτήσεις για τη διαμετακόμιση μολυσμένων απορριμμάτων μετάλλων, καθώς θεώρησε ότι η αίτηση δεν ενέπιπτε στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. Ωστόσο, οι εν λόγω διαμετακομίσεις πραγματοποιούνταν τακτικά βάσει της εφαρμοστέας τοπικής νομοθεσίας.
Τρία κράτη μέλη (Κροατία, Κύπρος και Μάλτα) δεν ανέφεραν ποτέ εξουσιοδοτημένες αποστολές στην επικράτειά τους από τότε που τους επιβλήθηκαν οι υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων της οδηγίας.
Στο συνοδευτικό έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής παρέχεται λεπτομερής παρουσίαση των διασυνοριακών αποστολών ραδιενεργών αποβλήτων και αναλωμένων καυσίμων στην ΕΕ κατά την τρέχουσα περίοδο υποβολής εκθέσεων.
3.1.Στατιστικά στοιχεία (2018-2020)
Στο παρόν τμήμα παρέχεται στατιστική επισκόπηση των αδειών και των αποστολών.
Σχήμα 1.
Αριθμός αδειών
Οι 195 άδειες που κοινοποιήθηκαν συνολικά από 21 κράτη μέλη την περίοδο 2018-2020 αντιστοιχούν σε 1 770 εξουσιοδοτημένες αποστολές. Κατά γενικό κανόνα η άδεια καλύπτει πολλές αποστολές και μπορεί να υπερβαίνει την περίοδο που καλύπτει η παρούσα έκθεση.
Σχήμα 2.
Αριθμός αποστολών
Όσον αφορά τις εξουσιοδοτημένες αποστολές, το 98 % (1 732 αποστολές) αφορούσαν ραδιενεργά απόβλητα και το 2 % (38 αποστολές) αφορούσαν αναλωμένα καύσιμα.
Οι περισσότερες άδειες και αποστολές αφορούσαν ενδοκοινοτικές διακινήσεις. Συνολικά, το 92,6 % των αποστολών ήταν ενδοκοινοτικές (κατηγορία MM), ενώ το 2,7 % αφορούσε εξαγωγές (κατηγορία ME) και το 4,7 % αφορούσε εισαγωγές (κατηγορία IM).
Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία, το 79 % του συνόλου των ενδοκοινοτικών αποστολών αφορούσαν ραδιενεργά απόβλητα προερχόμενα από την πυρηνική βιομηχανία και το 21 % ραδιενεργά απόβλητα προερχόμενα από μη πυρηνικές δραστηριότητες (π.χ. ιατρική, έρευνα).
Ο κύριος σκοπός αυτών των αποστολών ήταν η επεξεργασία ραδιενεργών αποβλήτων (όπως επεξεργασία για μείωση όγκου ή συσκευασία) σε ειδικές εγκαταστάσεις, καθώς και η επιστροφή επεξεργασμένων ραδιενεργών αποβλήτων ή αναλωμένων καυσίμων στη χώρα προέλευσης. Η Σουηδία και η Γερμανία ήταν οι χώρες που εξέδωσαν τον μεγαλύτερο αριθμό αδειών, τόσο ως χώρες προέλευσης όσο και ως χώρες προορισμού.
Οι διακινήσεις αναλωμένων καυσίμων οφείλονταν είτε σε επανεπεξεργασία είτε σε επιστροφή στη χώρα προέλευσης.
Σχήμα 3.
Αποστολές ραδιενεργών αποβλήτων, ενδοκοινοτικές (MM), εξαγωγές (ΜΕ), εισαγωγές (IM)
Σχήμα 4.
Αποστολές αναλωμένων καυσίμων, ενδοκοινοτικές (MM), εξαγωγές (ΜΕ), εισαγωγές (IM)
4.Συνέχεια επί της προηγούμενης έκθεσης και συνεχής βελτίωση
Η τρίτη έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας εντόπισε δύο ανάγκες: να βελτιωθεί η εναρμόνιση του τυποποιημένου εγγράφου με τις απαιτήσεις του υποδείγματος υποβολής εκθέσεων· και να παρακολουθούνται οι επιπτώσεις των βασικών προτύπων ασφαλείας κατά την εφαρμογή της επιτήρησης και του ελέγχου των διασυνοριακών αποστολών.
Σε συνέχεια του πρώτου σημείου, η Επιτροπή πρότεινε, βάσει πρότασης κράτους μέλους, την αναθεώρηση του τυποποιημένου εγγράφου σύμφωνα με το άρθρο 17 παράγραφος 2 και με το άρθρο 21 της οδηγίας, προκειμένου να συμπεριληφθούν πληροφορίες σχετικά με τις αρχικές αποστολές στο τροποποιημένο τυποποιημένο έγγραφο. Ως εκ τούτου, στην περίπτωση των επιστρεφόμενων αποστολών, τα εμπλεκόμενα κράτη μέλη θα είναι σε θέση να παρακολουθούν τις αποστολές. Επιπλέον, σύμφωνα με πρόταση δύο κρατών μελών, η Επιτροπή παρουσίασε ένα ψηφιακό τυποποιημένο έγγραφο.
Όσον αφορά τις δυνητικές επιπτώσεις των βασικών προτύπων ασφαλείας στην εφαρμογή της οδηγίας, η Επιτροπή δεν παρατήρησε κανένα σημαντικό ζήτημα. Ωστόσο, η αναφερθείσα περίπτωση δύο αρνήσεων συναίνεσης για διαμετακόμιση ραδιενεργών αποβλήτων μέσω κράτους μέλους ήγειρε ένα σημαντικό ερώτημα σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας. Υπήρχαν όντως διαφορετικές απόψεις μεταξύ των κρατών μελών ως προς το αν οι διασυνοριακές αποστολές μολυσμένων απορριμμάτων μετάλλων, που υποβάλλονται σε επεξεργασία και ανακύκλωση, εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας ή όχι, δεδομένου ότι ο ρυθμιστικός φορέας ενός κράτους μέλους μπορεί να χαρακτηρίσει το εν λόγω υλικό ως ραδιενεργό απόβλητο. Σύμφωνα με τον ορισμό των ραδιενεργών αποβλήτων, εάν οι ρυθμιστικοί φορείς βάσει του νομοθετικού και κανονιστικού πλαισίου των χωρών προέλευσης και προορισμού ελέγχουν τα ραδιενεργά υλικά ως ραδιενεργά απόβλητα για τα οποία δεν προβλέπεται περαιτέρω χρήση ούτε από τη χώρα προέλευσης ούτε από τη χώρα προορισμού, τα εν λόγω υλικά μπορούν να χαρακτηριστούν ως ραδιενεργά απόβλητα βάσει της οδηγίας. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι στις περιπτώσεις αυτές πρέπει να χορηγείται συναίνεση, παρότι η χώρα διαμετακόμισης δεν έχει χαρακτηρίσει τα υλικά αυτά ως ραδιενεργά απόβλητα.
Επιπλέον, ένα κράτος μέλος εξέφρασε την άποψη ότι οι αποστολές αποβλήτων που περιέχουν NORM πρέπει να εμπίπτουν πάντοτε στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2006/117/Ευρατόμ του Συμβουλίου. Όσον αφορά το ζήτημα αυτό, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι, από νομική άποψη, όλα τα απόβλητα που περιέχουν NORM τα οποία απαιτούν κανονιστικό έλεγχο και χαρακτηρίζονται ως ραδιενεργά απόβλητα εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας.
Κατά τη 12η συνεδρίασή της, η συμβουλευτική επιτροπή κάλεσε την Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο επικαιροποίησης του τυποποιημένου εγγράφου, ώστε να συμπεριληφθούν ειδικότερα σε αυτό πληροφορίες σχετικά με την προέλευση των αποβλήτων, δηλαδή να γίνεται αναφορά στις αρχικές αποστολές.
5.Συμπεράσματα
Η εφαρμογή της οδηγίας διασφάλισε ότι όλες οι διασυνοριακές διακινήσεις ραδιενεργών αποβλήτων και αναλωμένων καυσίμων εντός της Κοινότητας πραγματοποιούνταν μόνον έπειτα από συναίνεση κατόπιν ενημέρωσης των αρμόδιων αρχών όλων των εμπλεκόμενων κρατών μελών (συμπεριλαμβανομένων των χωρών διαμετακόμισης), μέσω της χρήσης του τυποποιημένου εγγράφου. Όλα τα κράτη μέλη διαβίβαζαν τακτικά στην Επιτροπή τις πληροφορίες σχετικά με το σύνολο των εξουσιοδοτημένων αποστολών εντός καθορισμένης περιόδου υποβολής εκθέσεων (τρία έτη). Ως εκ τούτου, εξασφαλιζόταν η επιτήρηση και ο έλεγχος των αποστολών ραδιενεργών αποβλήτων και αναλωμένων καυσίμων σε ολόκληρη την Κοινότητα. Για τον σκοπό αυτόν, παρότι δεν είναι υποχρεωτική, εξακολουθεί να συνιστάται θερμά η χρήση του παρεχόμενου «υποδείγματος υποβολής εκθέσεων», καθώς κατέστησε εφικτή την ανάκτηση δεδομένων με απλό και εύκολο τρόπο και, παράλληλα, μετρίασε τους κινδύνους παρερμηνείας των πληροφοριών.
Συνολικά, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το ισχύον νομικό πλαίσιο της Ευρατόμ, το οποίο περιλαμβάνει την οδηγία, τα βασικά πρότυπα ασφαλείας και την οδηγία για τα ραδιενεργά απόβλητα, διασφάλισε υψηλά πρότυπα ασφαλείας όσον αφορά τους κινδύνους που προκύπτουν από ιοντίζουσες ακτινοβολίες στο έδαφος της ΕΕ στο πλαίσιο των διασυνοριακών αποστολών. Ωστόσο, η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι πιθανές διαφοροποιήσεις μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά τον ορισμό των ραδιενεργών αποβλήτων ενδέχεται να δημιουργήσουν ορισμένα προβλήματα όσον αφορά τη διαδικασία ενημέρωσης και συναίνεσης. Στο ζήτημα αυτό απαιτείται βελτίωση, μέσω διερεύνησης των επιλογών για περαιτέρω εναρμόνιση στον εν λόγω τομέα σε συμφωνία με τα κράτη μέλη.
