Η «Συμφωνία για την προώθηση, εγκατάσταση και χρήση των συστημάτων δορυφορικής πλοήγησης Galileo και GPS (Παγκόσμιο Σύστημα Εντοπισμού Θέσης) και των σχετικών εφαρμογών μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των κρατών μελών της, αφενός, και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής» αφετέρου 1 (εφεξής, η «Συμφωνία») υπεγράφη το 2004. Τέθηκε σε ισχύ το 2011, μετά την επικύρωσή της από τις ΗΠΑ, την ΕΕ και όλα τα κράτη μέλη.

Στόχος της ως άνω συμφωνίας είναι να διαμορφωθεί πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ των συμβαλλομένων μερών για την προώθηση, εγκατάσταση και χρήση των πολιτικής χρήσης σημάτων και υπηρεσιών, των υπηρεσιών προστιθεμένης αξίας, των επεκτάσεων, και των προϊόντων παγκόσμιας πλοήγησης και χρονοπροσδιορισμού του Galileo και του GPS.

Το άρθρο 20 παράγραφος 5 της συμφωνίας προβλέπει ότι «Η παρούσα συμφωνία παραμένει σε ισχύ επί δέκα έτη. Τουλάχιστον τρεις μήνες πριν τη λήξη της αρχικής 10ετούς περιόδου, τα συμβαλλόμενα μέρη αλληλοενημερώνονται για την πρόθεσή τους να παρατείνουν τη συμφωνία για μια περίοδο πέντε ετών.» Η συμφωνία πρόκειται να λήξει στις 12 Δεκεμβρίου 2021.

Τον Ιούνιο του 2021 οι ΗΠΑ εκδήλωσαν το ενδιαφέρον τους να ζητήσουν εξουσιοδότηση για την παράταση της συμφωνίας. Η Επιτροπή απάντησε τον Σεπτέμβριο ότι θα ζητήσει άδεια από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την παράταση της συμφωνίας.

Η αξιολόγηση που πραγματοποίησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταδεικνύει σαφώς ότι η συμφωνία αποτελεί σημαντικό πλαίσιο για την υλοποίηση και τη διευκόλυνση της συνεργασίας στον τομέα της δορυφορικής πλοήγησης μεταξύ της ΕΕ και των ΗΠΑ, προς αμοιβαίο όφελος.

Η συμφωνία είναι ουσιαστικής σημασίας για την αμοιβαία κατανόηση του τοπίου της δορυφορικής πλοήγησης και τον από κοινού καθορισμό τομέων προτεραιότητας αμοιβαίου ενδιαφέροντος για τη διεθνή συνεργασία. Προσφέρει επίσης ένα χρήσιμο φόρουμ για την αξιολόγηση της συνεργασίας κατά το παρελθόν και τον καθορισμό μελλοντικών δράσεων.

Είναι προς το συμφέρον της ΕΕ να ανανεώσει την παρούσα συμφωνία, ώστε να συνεχίσει να συνεργάζεται περαιτέρω με τις ΗΠΑ όσον αφορά τη δορυφορική πλοήγηση.

Η πρωτοβουλία αυτή συνάδει πλήρως με τον κανονισμό (ΕΕ) 2021/696 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 28ης Απριλίου 2021 για τη θέσπιση του ενωσιακού διαστημικού προγράμματος και του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το διαστημικό πρόγραμμα, και για την κατάργηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 912/2010, (ΕΕ) αριθ. 1284/2013 και (ΕΕ) αριθ. 377/2014 και της απόφασης αριθ. 541/2014/ΕΕ.

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/696 ορίζει:

- στην αιτιολογική σκέψη 67 ότι, για να βελτιστοποιηθεί η χρήση των παρεχόμενων υπηρεσιών, οι υπηρεσίες που παρέχονται από το Galileo θα πρέπει να είναι συμβατές και διαλειτουργικές μεταξύ τους, και, στο μέτρο του δυνατού, με άλλα συστήματα δορυφορικής πλοήγησης, με την επιφύλαξη του στόχου της στρατηγικής
αυτονομίας της Ένωσης.

- Στο άρθρο 48 παράγραφος 2, ότι τα συστήματα Galileo και EGNOS (Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υπέρθεσης για τη Γεωστατική Πλοήγηση), καθώς και οι υπηρεσίες που παρέχουν, είναι συμβατά και διαλειτουργικά με άλλα συστήματα δορυφορικής πλοήγησης καθώς και με συμβατικά μέσα ραδιοπλοήγησης, εφόσον οι αναγκαίες απαιτήσεις και προϋποθέσεις συμβατότητας και διαλειτουργικότητας καθορίζονται σε διεθνείς συμφωνίες.

Η συμβατότητα ραδιοσυχνότητας και η διαλειτουργικότητα μεταξύ Galileo και GPS συγκαταλέγονται στους κύριους στόχους της συμφωνίας.

Η διεθνής συνεργασία αποτελεί επίσης καίριο στοιχείο της διαστημικής στρατηγικής για την Ευρώπη, όπως ορίζεται από την Επιτροπή στην ανακοίνωσή της της 26ης Οκτωβρίου 2016 2 , η οποία ορίζει ότι η Επιτροπή θα λαμβάνει υπόψη τις ειδικές απαιτήσεις των διαστημικών συστημάτων κατά τον συντονισμό της κατανομής συχνοτήτων σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο.

Τα ευρωπαϊκά συστήματα GNSS (παγκόσμια δορυφορικά συστήματα πλοήγησης), είναι σημαντικά στοιχεία της πολιτικής της ΕΕ για τη διασφάλιση της πλήρους ολοκλήρωσης των υποδομών χερσαίας, θαλάσσιας και αεροπορικής μεταφοράς για μια ασφαλή, απρόσκοπτη, οικονομική και φιλική προς το περιβάλλον πλοήγηση. Η σύναψη συμφωνιών συνεργασίας για τη δορυφορική πλοήγηση με χώρες που αναπτύσσουν επίσης το δικό τους GNSS, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, αποτελεί μέρος της διεθνούς στρατηγικής της Ένωσης για το GNSS.

Οι ΗΠΑ είναι βασικός εταίρος και ο πλησιέστερος πάροχος GNSS για το Galileo.

Η παρούσα πρόταση δεν προβλέπει την εκχώρηση δικαιωμάτων κυριότητας ή λήψης αποφάσεων στις ΗΠΑ.

Η πρόταση λαμβάνει επίσης υπόψη το νέο διατλαντικό θεματολόγιο ΕΕ-ΗΠΑ για την παγκόσμια αλλαγή, το οποίο είναι σημαντικό στο πλαίσιο αυτό, διότι ενθαρρύνει την Ένωση και τις ΗΠΑ να συνεργαστούν στους τομείς της τεχνολογίας, του εμπορίου και των προτύπων.

Άρθρο 189 και άρθρο 218 παράγραφος 6 στοιχείο α) σημείο v) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σύμφωνα με την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, «η επιλογή της νομικής βάσεως πράξεως της Ένωσης […] πρέπει να στηρίζεται σε αντικειμενικά στοιχεία επιδεχόμενα δικαστικό έλεγχο, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται ο σκοπός και το περιεχόμενο της εν λόγω πράξεως.» 3

Σύμφωνα με το άρθρο 189 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, « η Ένωση καταστρώνει ευρωπαϊκή πολιτική διαστήματος προκειμένου να προωθηθούν η επιστημονική και τεχνική πρόοδος, η βιομηχανική ανταγωνιστικότητα και η εφαρμογή των πολιτικών της. Για τον σκοπό αυτό, μπορεί να προωθεί κοινές πρωτοβουλίες, να υποστηρίζει την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη και να συντονίζει τις αναγκαίες προσπάθειες για την εξερεύνηση και τη χρησιμοποίηση του διαστήματος.»

Η συμφωνία συμβάλλει στα προαναφερόμενα, όπως καταδεικνύεται βάσει του άρθρου 1 αυτής, σύμφωνα με το οποίο «στόχος … είναι να διαμορφωθεί πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ των συμβαλλομένων μερών για την προώθηση, εγκατάσταση και χρήση των πολιτικής χρήσης σημάτων και υπηρεσιών, των υπηρεσιών προστιθεμένης αξίας, των επεκτάσεων, και των προϊόντων παγκόσμιας πλοήγησης και χρονοπροσδιορισμού του Galileo και του GPS.» Επιπλέον, «τα συμβαλλόμενα μέρη προτίθενται να εργασθούν από κοινού, διμερώς και σε πολυμερή φόρα, όπως προβλέπεται στην παρούσα συμφωνία, για να προωθήσουν και να διευκολύνουν τη χρήση αυτών των σημάτων, υπηρεσιών και εξοπλισμού για ειρηνική πολιτική, εμπορική και επιστημονική χρήση, τηρώντας και προωθώντας τα αμοιβαία συμφέροντα ασφαλείας.» Σύμφωνα με το άρθρο 216 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, για την επίτευξη των στόχων του άρθρου 189 της ΣΛΕΕ, η ΕΕ είναι, ως εκ τούτου, αρμόδια να αποφασίσει για την παράταση της συμφωνίας εξ ονόματός της.

Η διαδικαστική νομική βάση για τη λήψη απόφασης σχετικά με την παράταση της συμφωνίας εξ ονόματος της ΕΕ είναι το άρθρο 218 παράγραφος 6 στοιχείο α) σημείο v) της ΣΛΕΕ. Σύμφωνα με το άρθρο 218 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, η Επιτροπή δεν χρειάζεται να ζητήσει εξουσιοδότηση για τη διαπραγμάτευση της παράτασης από το Συμβούλιο. Το άρθρο 20 παράγραφος 5 της συμφωνίας δεν προβλέπει τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων, αλλά απλή ενημέρωση.

Μεμονωμένα κράτη μέλη δεν δύνανται να επιτύχουν τους στόχους της πρότασης για τους λόγους που αναφέρονται στη συνέχεια:

- το Galileo ανήκει στην Ένωση και το κόστος εκτιμάται σε δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ που χρηματοδοτούνται ως ευρωπαϊκή πρωτοβουλία την οποία διαχειρίζεται η Επιτροπή στο πλαίσιο της διαστημικής πολιτικής·

- το σύστημα Galileo και οι υπηρεσίες του δεν παρέχονται από ένα μόνο κράτος μέλος. Ως εκ τούτου, το πεδίο εφαρμογής της συμφωνίας που πρόκειται να επεκταθεί δεν μπορεί να περιοριστεί σε ένα μόνο κράτος μέλος ή σε ομάδα κρατών μελών, αλλά επηρεάζει την Ένωση στο σύνολό της και, από ορισμένες απόψεις, μπορεί να έχει ακόμη και παγκόσμιο αντίκτυπο·

- Οι βιομηχανικές και τεχνικές γνώσεις στον διαστημικό τομέα είναι διάσπαρτες σε διάφορα κράτη μέλη, ενώ κανένα μεμονωμένο κράτος μέλος δεν τις κατέχει στο σύνολό τους. Χωρίς συντονισμένες προσπάθειες και από κοινού αξιοποίηση των πληροφοριών είναι μεγαλύτερος ο κίνδυνος να συμφωνηθούν με τις ΗΠΑ λύσεις υποδεέστερες των βέλτιστων.

Η ανάληψη δράσης από την Ένωση θα επιτρέψει την καλύτερη επίτευξη των στόχων της πρότασης για τους λόγους που αναφέρονται στη συνέχεια:

- Η υποδομή του συστήματος Galileo αναπτύσσεται σε ολόκληρο τον κόσμο και η ασφάλεια και η προστασία του Galileo θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την επιβολή συνεκτικών μέτρων προστασίας από την Ένωση και όλα τα κράτη μέλη της, με την υποστήριξη των ΗΠΑ, κατά περίπτωση.

-Η Επιτροπή, ως ο διαχειριστής του προγράμματος που ενεργεί για λογαριασμό της Ένωσης, η οποία έχει την κυριότητα του συστήματος, είναι σε καλύτερη θέση να λαμβάνει όλα τα εύλογα μέτρα για να επιφέρει αυτή τη συνοχή. Εάν δεν το πράξει, θα αυξηθούν οι κίνδυνοι για την ασφάλεια καθώς και ο βαθμός έκθεσης της Ένωσης και των κρατών μελών της σε αξιώσεις αποζημιώσεων σε περίπτωση σοβαρών συμβάντων.

Οι θέσεις που λαμβάνει η Επιτροπή εξ ονόματος της Ένωσης στο πλαίσιο των διαφόρων ομάδων εργασίας που συγκροτούνται βάσει του άρθρου 13 της συμφωνίας, οδηγούν σε συνοχή της Ένωσης.

A/A

Η επέκταση της συμφωνίας είναι η μόνη πράξη που διασφαλίζει τη συνοχή σε επίπεδο Ένωσης στις σχέσεις με τις ΗΠΑ στον τομέα της μη στρατιωτικής δορυφορικής πλοήγησης. Η πλειονότητα των στρατιωτικών πτυχών δορυφορικής πλοήγησης και χρονοπροσδιορισμού, εξαιρούνται.

Η συνοχή κατά την εφαρμογή είναι ιδιαιτέρως σημαντική όσον αφορά τα μέτρα που θεσπίζονται από τα συμβαλλόμενα μέρη για τα πολιτικής χρήσης σήματα δορυφορικής πλοήγησης και χρονοπροσδιορισμού και τους παρόχους τους, για τις πολιτικές υπηρεσίες δορυφορικής πλοήγησης και χρονοπροσδιορισμού και τους παρόχους τους, για τις επεκτάσεις, τις υπηρεσίες προστιθεμένης αξίας και τους παρόχους τους, και για τα προϊόντα δορυφορικής πλοήγησης και χρονοπροσδιορισμού.

Η Συνθήκη για τη λειτουργία της ΕΕ δεν προβλέπει άλλες βιώσιμες επιλογές για τη ρύθμιση των σχέσεων με τρίτη χώρα.

Η παρούσα πρωτοβουλία δεν αποτελεί μέρος του προγράμματος REFIT.

Η Επιτροπή εξέτασε την παράταση της συμφωνίας στο πλαίσιο της επιτροπής του προγράμματος GNSS.

Η Επιτροπή ζήτησε επίσης τη γνώμη της ομάδας «Διατροπικές μεταφορές» του Συμβουλίου και της Ομάδας «Διάστημα» του Συμβουλίου.

Σύνοψη των συμβουλών που ελήφθησαν και αξιοποιήθηκαν

Είναι σκόπιμο και επιθυμητό να παρατείνει η Ένωση τη συμφωνία. Η συμφωνία δεν περιέχει διατάξεις που είναι παρωχημένες, απαράδεκτες ή που θα εμπόδιζαν την παράταση της συμφωνίας.

Η πρώτη επιλογή είναι να μην αναληφθεί καμία πρωτοβουλία ανταποκρινόμενη στο ενδιαφέρον που εξέφρασαν τα κράτη μέλη και οι ΗΠΑ για την επέκταση της συμφωνίας. Αυτό θα μπορούσε να εκληφθεί ως πρόκληση, η οποία θα έθετε, ενδεχομένως, σε κίνδυνο τη συμβατότητα του Galileo και του GPS, θα οδηγούσε σε καθυστέρηση ή σε διακοπή της συνεργασίας όσον αφορά τη διαλειτουργικότητά τους, με κίνδυνο να επιβραδυνθεί η επιχειρησιακή ικανότητα του Galileo.

Η δεύτερη επιλογή είναι να παραταθεί η ισχύουσα συμφωνία. Η επιλογή αυτή προτιμάται, διότι:

•    Τα συστήματα Galileo και GPS βρίσκονται στο στάδιο της περαιτέρω ανάπτυξης και εξέλιξης. Η συνεχής συνεργασία μεταξύ των δύο συστημάτων είναι απαραίτητη για διάφορους λόγους, συμπεριλαμβανομένης της διασφάλισης της συμβατότητας και της διαλειτουργικότητας·

•    οι ΗΠΑ είναι προνομιούχος εταίρος δορυφορικής πλοήγησης της Ένωσης·

•    οι ΗΠΑ και τα κράτη μέλη της Ένωσης δεν αντιτίθενται στην παράταση της συμφωνίας.

Η παρούσα πρωτοβουλία δεν αποτελεί μέρος του προγράμματος βελτίωσης της καταλληλότητας και της αποδοτικότητας του κανονιστικού πλαισίου (REFIT).

Κατά τη διάρκεια των δέκα ετών εφαρμογής της, καμία από τις δραστηριότητες στο πλαίσιο της ισχύουσας συμφωνίας δεν απαίτησε χρηματοδότηση από κανένα από τα μέρη.

Καμία χρηματοδότηση δεν θα απαιτηθεί ούτε για την επόμενη πενταετή περίοδο παράτασης της παρούσας συμφωνίας.

Οι δημοσιονομικές επιπτώσεις θα περιορίζονται στις διοικητικές δαπάνες που θα βαρύνουν τα μέρη κατά την εκτέλεση των καθηκόντων που εμπίπτουν στις αρμοδιότητές τους. Όλες οι διοικητικές δαπάνες σχετίζονται με αποστολές. Όλες οι αποστολές της Επιτροπής στο πλαίσιο της συμφωνίας πληρώνονται από το συνολικό κονδύλιο για αποστολές και όχι από την επιχειρησιακή γραμμή του προϋπολογισμού Galileo στο πλαίσιο του κανονισμού για το διαστημικό πρόγραμμα της ΕΕ.

Η παρούσα πρόταση για την επέκταση της συμφωνίας δεν προβλέπει την εκχώρηση δικαιωμάτων κυριότητας ή λήψης αποφάσεων του Galileo στις ΗΠΑ.

Η πρόταση δεν παρέχει στις ΗΠΑ το δικαίωμα να συμμετέχουν στις σχετικές με το GNSS επιτροπές ή ομάδες εργασίας της ΕΕ.

Η πρόταση δεν επιτρέπει στις ΗΠΑ να συμμετέχουν σε σχετικά φόρουμ, ομάδες εργασίας ή συζητήσεις της PRS του Galileo (κυβερνητική υπηρεσία).