Εκτίμηση επιπτώσεων του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού για τα συνεργατικά ευφυή συστήματα μεταφορών

Α. Ανάγκη ανάληψης δράσης

Ποιο είναι το πρόβλημα και γιατί είναι πρόβλημα σε επίπεδο ΕΕ;

Την τελευταία δεκαετία πολλές τεχνολογικές εξελίξεις έχουν διευκολύνει τα συνεργατικά ευφυή συστήματα μεταφορών (C-ITS). Αυτό όμως δεν έχει οδηγήσει ακόμη σε ευρείας κλίμακας εγκατάσταση, παρά την αναγνώριση των δυνητικών οφελών. Το 2011 οι κατασκευαστές οχημάτων της ΕΕ δήλωσαν (μέσω του ομίλου CAR 2 CAR) την πρόθεσή τους να ξεκινήσουν ευρείας κλίμακας εγκατάσταση έως το 2015. Ωστόσο, ήταν σαφές ότι για το εν λόγω εγχείρημα απαιτείται κοινή προσέγγιση από όλα τα βασικά ενδιαφερόμενα μέρη (του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα) σε επίπεδο ΕΕ όσον αφορά τόσο τις τεχνικές όσο και τις μη τεχνικές πτυχές.

Τι θα πρέπει να επιτευχθεί;

Ο κύριος στόχος πολιτικής είναι η συμβολή σε πιο βιώσιμες οδικές μεταφορές, μεταξύ άλλων, με βελτίωση της οδικής ασφάλειας, μείωση της συμφόρησης, βελτιστοποίηση της αποτελεσματικότητας των μεταφορών, ενίσχυση της κινητικότητας, αύξηση της αξιοπιστίας των υπηρεσιών, μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, και στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, χρειάζεται σαφές πλαίσιο το οποίο θα καθορίζει ελάχιστες απαιτήσεις για τη διαλειτουργικότητα, την οπισθόδρομη συμβατότητα και τη συνέχεια των υπηρεσιών, και, ως εκ τούτου, θα παρέχει ασφάλεια δικαίου προς στήριξη της εγκατάστασης C-ITS σε ευρεία κλίμακα.

Ποια είναι η προστιθέμενη αξία της δράσης σε επίπεδο ΕΕ (επικουρικότητα);

Η μετατροπή των μειζόνων κοινωνικών οφελών των C-ITS σε επιχειρηματική σκοπιμότητα για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη αποτελεί δύσκολο εγχείρημα. Επιπλέον, τα εν λόγω οφέλη είναι δυνατόν να επιτευχθούν μόνον εάν όλοι είναι διατεθειμένοι να επενδύσουν ταυτόχρονα. Η εγκατάσταση έχει νόημα για τους κατασκευαστές οχημάτων, μόνον εάν είναι βέβαιοι ότι θα υπάρχει εναρμόνιση και, ιδίως, ότι θα αξιοποιηθούν στα οχήματα οι υπηρεσίες υποδομής σε ολόκληρη την ΕΕ. Ομοίως, παρότι η επιχειρησιακή σκοπιμότητα υπολογίζεται διαφορετικά στην περίπτωση του δημόσιου τομέα, οι επενδύσεις έχουν νόημα μόνον εάν αναμένεται ότι μεγάλα τμήματα του στόλου θα εξοπλισθούν στο εγγύς μέλλον.

Β. Λύσεις

Ποιες είναι οι διάφορες επιλογές πολιτικής για την επίτευξη των στόχων; Υπάρχει προτιμώμενη επιλογή; Αν όχι, γιατί;

ΕΠ1:     Μικρή παρέμβαση βάσει μη νομοθετικών μέτρων, η οποία περιλάμβανε μη δεσμευτικές κατευθυντήριες γραμμές για τη διαλειτουργικότητα των υπηρεσιών του αρχικού καταλόγου («day 1»), την ασφαλή επικοινωνία, την προστασία των δεδομένων και την αξιολόγηση της συμμόρφωσης·

ΕΠ2:     Μέτρια παρέμβαση βάσει προδιαγραφών δυνάμει της οδηγίας ITS. Η παρέμβαση θα περιλάμβανε στοιχεία παρόμοια με εκείνα της ΕΠ1, αλλά θα τα καθιστούσε νομικά δεσμευτικά με κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό. Ωστόσο, τα κράτη μέλη και η βιομηχανία παραμένουν ελεύθερα να αποφασίσουν εάν θα εγκαταστήσουν τις C-ITS·

ΕΠ3:     Μεγάλη παρέμβαση με βάση την εντολή οχήματος προς όχημα (V2V) και τη σύσταση φορέων διακυβέρνησης. Η επιλογή αυτή αξιοποιεί περαιτέρω τις νομικά δεσμευτικές προδιαγραφές με σταδιακή προσέγγιση, καθώς διασφαλίζει ότι όλα τα νέα οχήματα είναι εξοπλισμένα με σταθμούς C-ITS, αυξάνει δραστικά τον ρυθμό πρόσληψης και, ως εκ τούτου, πληροί πολύ ταχύτερα το κατώτατο όριο για την αποτελεσματική παροχή υπηρεσιών (που συνδέεται με το αποτέλεσµα στο δίκτυο). Η ΕΠ3 περιλαμβάνει πρόσθετα μέτρα που υποστηρίζουν την εγκατάσταση των C-ITS και δεν είναι δυνατόν να εισαχθούν μόνο με κατ’ εξουσιοδότηση πράξη:

·ένα νομοθετικό μέτρο μπορεί να αποτελέσει τη νομική βάση για τη νόμιμη επεξεργασία προσωπικών δεδομένων σχετικών με τα CITS. Θα περιορίσει την αβεβαιότητα και πιθανώς θα έχει ως αποτέλεσμα την παροχή περισσότερων υπηρεσιών C-ITS· και

·η ανάθεση διοικητικών ρόλων σε νομικούς φορείς θα διασφαλίσει περαιτέρω τον συντονισμό και την εποπτεία της εγκατάστασης των CITS, με αποτέλεσμα τα εμπόδια στην υιοθέτηση των C-ITS να περιορίζονται στο ελάχιστο.

Βάσει της αξιολόγησης, η ΕΠ2 είναι σαφώς προτιμότερη της ΕΠ1, διότι εξασφαλίζει σε σημαντικό βαθμό μεγαλύτερα οφέλη και είναι περισσότερο συνεκτική. Η ΕΠ3 είναι ακόμη περισσότερο αποτελεσματική και συνεκτική, διότι παρέχει περισσότερη βεβαιότητα και αντιμετωπίζει αποτελεσματικότερα τις αιτίες του προβλήματος της προστασίας δεδομένων και της έλλειψης συντονισμού· ωστόσο, η εντολή V2V συνεπάγεται επίσης σημαντικό κόστος συμμόρφωσης. Η προτιμώμενη προσέγγιση είναι η ΕΠ3 - μια σταδιακή προσέγγιση όπως προβλέπεται στην οδηγία για τα ευφυή συστήματα μεταφορών (ITS), εφόσον, μετά την έγκριση προδιαγραφών, θα εξεταστεί το ενδεχόμενο χωριστής πρωτοβουλίας για την εγκατάσταση, με την οποία θα αναλυθεί περαιτέρω η αποτελεσματικότητα και η αναλογικότητα εντολής με βάση τη συνεχή ανάπτυξη του τομέα των C-ITS.

Ποιες απόψεις διατύπωσαν οι διάφοροι ενδιαφερόμενοι; Ποιος υποστηρίζει την κάθε επιλογή;

Οι ενδιαφερόμενοι δεν υποστήριξαν ιδιαίτερα την ΕΠ1, διότι έκριναν ότι, λόγω έλλειψης ασφάλειας δικαίου, είναι περιορισμένες οι θετικές επιπτώσεις ως προς την αντιμετώπιση των αιτιών του προβλήματος και, ως εκ τούτου, ως προς την εγκατάσταση και τη διαλειτουργικότητα των C-ITS.

Το μεγαλύτερο μέρος των ενδιαφερόμενων έκριναν ότι η ΕΠ2 είναι η πλέον κατάλληλη για την επίτευξη των στόχων. Ωστόσο, πολλοί απαντήσαντες, κυρίως από τον τομέα των τηλεπικοινωνιών, δεν υποστηρίζουν την εν λόγω επιλογή, επειδή προτίθενται να εισαγάγουν ανταγωνιστική τεχνολογία C-ITS η οποία δεν είναι επί του παρόντος διαλειτουργική με ώριμες τεχνολογίες. Επιπλέον, ορισμένοι ενδιαφερόμενοι δεν είναι σύμφωνοι με δεσμευτικούς κανονισμούς περί διαλειτουργικότητας και κοινή πολιτική ασφάλειας, επειδή θα είναι υποχρεωμένοι να προσαρμόσουν τις υπηρεσίες τους για να τις ενσωματώσουν στα C-ITS.

Οι ενδιαφερόμενοι υποστήριξαν μετριοπαθώς την εντολή V2V της ΕΠ3. Πολλοί απαντήσαντες ανέφεραν ότι αυτή η θα παρέχει την απαιτούμενη ασφάλεια δικαίου όσον αφορά την εγκατάσταση, επισήμαναν όμως ότι θα πρέπει να επανεξετασθούν ορισμένες ειδικές περιπτώσεις και η ωριμότητα του συστήματος προτού καθοριστεί η εν λόγω εντολή. Οι ενδιαφερόμενοι με τους οποίους πραγματοποιήθηκαν συνεντεύξεις για τις περιπτωσιολογικές μελέτες εγκατάστασης ήταν υπέρ της σύστασης φορέων διακυβέρνησης, πολιτικής και επιχειρησιακών φορέων σε επίπεδο ΕΕ, καθώς αυτό κρίθηκε σημαντικό για τον συντονισμό της εγκατάστασης σε ολόκληρη την ΕΕ.

Γ. Επιπτώσεις της προτιμώμενης επιλογής

Ποια είναι τα οφέλη της προτιμώμενης επιλογής (ειδάλλως, των κυριότερων επιλογών);

Τα κύρια οφέλη είναι η μείωση των ατυχημάτων και του κόστους των καυσίμων, καθώς και η μείωση του χρόνου μετακίνησης. Πέραν αυτού, παρατηρείται ελαφρά μείωση του εξωτερικού κόστους των εκπομπών CO2 και των ατμοσφαιρικών ρύπων. Το σύνολο του χρηματικού οφέλους ανέρχεται σε 78,9 δισ. EUR ως προς τη βάση αναφοράς για την περίοδο 2020-2035. Το όφελος αυτό αναμένεται να ανέλθει σε 128,9 δισ. EUR με την εισαγωγή της εντολής V2V.

Ποιο είναι το κόστος της προτιμώμενης επιλογής (ειδάλλως, των κυριότερων επιλογών);

Το κύριο κόστος συνδέεται με τον εξοπλισμό C-ITS σε οχήματα και σε παρόδιες υποδομές. Το υπόλοιπο κόστος συμμόρφωσης και οι διοικητικές δαπάνες αξιολογήθηκαν, αλλά θεωρούνται ήσσονος σημασίας συγκριτικά. Το συνολικό χρηματικό κόστος ανέρχεται σε 19,1 δισ. EUR ως προς τη βάση αναφοράς για την περίοδο 2020-2035 ή σε 32,3 δισ. EUR με την εισαγωγή της εντολής V2V.

Ποιες είναι οι επιπτώσεις στις ΜΜΕ και στην ανταγωνιστικότητα;

Οι ΜΜΕ είναι πιθανό να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στα C-ITS, διότι έχουν σημαντική παρουσία στην προμήθεια τεχνολογιών C-ITS, και πολλές είναι εταιρείες που δραστηριοποιούνται στους τομείς των δεδομένων και των μεταφορών. Οι ΜΜΕ συμμετέχουν επίσης ενεργά στα εκτελούμενα έργα εγκατάστασης C-ITS. Η ενισχυμένη κανονιστική ασφάλεια και η εγκατάσταση C-ITS ενδέχεται να αυξήσουν τον ρόλο των ΜΜΕ στην παροχή καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών στην αγορά.

Θα υπάρξουν σημαντικές επιπτώσεις στους εθνικούς προϋπολογισμούς και στις εθνικές διοικητικές αρχές;

Μολονότι το 90 % του κόστους αφορά τον εξοπλισμό των στόλων οχημάτων, το κόστος εξοπλισμού των υποδομών θα επιβαρύνει σε μεγάλο βαθμό τον δημόσιο τομέα. Ωστόσο, τα κράτη μέλη και η βιομηχανία εξακολουθούν να έχουν την ελευθερία να αποφασίσουν εάν θα εγκαταστήσουν τις C-ITS.

Θα υπάρξουν άλλες σημαντικές επιπτώσεις;

Η ευρείας κλίμακας εγκατάσταση C-ITS στην ΕΕ για εμπορικούς σκοπούς θα δώσει στους φορείς εκμετάλλευσης ανταγωνιστικό πλεονέκτημα σε παγκόσμιο επίπεδο και θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας στους τομείς της κατασκευής, της εγκατάστασης, της συντήρησης και της λειτουργίας σταθμών και υπηρεσιών C-ITS. Οι πληροφορίες που θα καθίστανται διαθέσιμες μέσω των C-ITS αναμένεται επίσης ότι θα επιταχύνουν την έρευνα και την ανάπτυξη στον συγκεκριμένο τομέα, καθώς και την αναζήτηση καινοτόμων εφαρμογών δεδομένων, με αποτέλεσμα αύξηση της χρησιμότητας των συστημάτων και των δυνατοτήτων αυτοματοποίησης.

Αναλογικότητα

Η συμμόρφωση με τις προδιαγραφές θα πρέπει να είναι υποχρεωτική μόνον όσον αφορά την εγκατάσταση υπηρεσιών C-ITS. Καθώς βάσει υποχρεωτικών προδιαγραφών της ΕΕ απαιτείται οι υφιστάμενοι σταθμοί C-ITS και οι νέες τεχνολογικές λύσεις να προσαρμόζονται στις απαιτήσεις, οι απαιτήσεις αυτές είναι σημαντικές για να διασφαλισθεί η διαλειτουργικότητα των υπηρεσιών C-ITS σε επίπεδο ΕΕ, ενώ η προβλεπόμενη επανεξέταση παρέχει τη δυνατότητα ευελιξίας στην ανάπτυξη τεχνολογικών λύσεων.

Η εντολή θα υποχρεώνει τους κατασκευαστές οχημάτων να εξοπλίζουν όλους τους νέους τύπους οχημάτων με σταθμούς C-ITS. Η αναλογικότητα και η αναγκαιότητα της εν λόγω εντολής μπορούν να αξιολογηθούν και θα αξιολογούνται στη συνέχεια, σύμφωνα με τη σταδιακή προσέγγιση που προβλέπεται στην οδηγία για τα ευφυή συστήματα μεταφορών.

Δ. Παρακολούθηση

Πότε θα επανεξεταστεί η πολιτική;

Η Επιτροπή θα επανεξετάσει τη νέα νομοθετική πράξη το αργότερο εντός τριών ετών από την έναρξη ισχύος της. Οι προδιαγραφές αναμένεται να επανεξετασθούν πριν από την εν λόγω ημερομηνία με βάση τις νέες εξελίξεις (όπως πρόσθετες εναρμονισμένες υπηρεσίες) ή περισσότερες τεχνολογίες (όπως τα κυψελοειδή δίκτυα).