ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Βρυξέλλες, 22.10.2019

COM(2019) 498 final

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με την πρόοδο της Βουλγαρίας στο πλαίσιο του μηχανισμού συνεργασίας και ελέγχου

{SWD(2019) 392 final}

1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ο μηχανισμός συνεργασίας και ελέγχου (ΜΣΕ) θεσπίστηκε κατά την προσχώρηση της Βουλγαρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το 2007, ως μεταβατικό μέτρο για τη διευκόλυνση των συνεχιζόμενων προσπαθειών της Βουλγαρίας να μεταρρυθμίσει το δικαστικό της σύστημα και να εντείνει την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος 1 . Ο ΜΣΕ αντιπροσώπευε την κοινή δέσμευση του βουλγαρικού κράτους και της Ένωσης να αντιμετωπίσουν ορισμένες εναπομένουσες ελλείψεις που διαπιστώθηκαν κατά την προσχώρηση και πρόκειται να διατηρηθεί έως ότου η Επιτροπή κρίνει ότι πληρούνται ικανοποιητικά ορισμένα κριτήρια αναφοράς που έχουν καθοριστεί.

Ο ΜΣΕ λειτουργεί από το 2007 με σκοπό να ενθαρρύνει και να παρακολουθεί τη διαδικασία μεταρρύθμισης για τα θέματα αυτά. Τον Ιανουάριο του 2017, η Επιτροπή προέβη σε συνολική αξιολόγηση της προόδου που σημείωσε η Βουλγαρία κατά τη διάρκεια των δέκα χρόνων από τη θέσπιση του ΜΣΕ 2 . Στο πλαίσιο αυτό, η έκθεση καθόρισε σαφή πορεία προς την ολοκλήρωση της διαδικασίας του ΜΣΕ, βάσει δεκαεπτά βασικών συστάσεων. Δεδομένης της προόδου που σημειώθηκε, η Επιτροπή θεώρησε ότι η συνέχεια που δόθηκε από τη Βουλγαρία στις δεκαεπτά αυτές συστάσεις θα συνιστούσε ικανή συνθήκη για την ολοκλήρωση της διαδικασίας του ΜΣΕ, εκτός εάν οι εξελίξεις αντέστρεφαν σαφώς εν τω μεταξύ την πορεία προόδου. Πολλές από τις συστάσεις επικεντρώθηκαν στη δημιουργία εσωτερικών δικλίδων ασφαλείας για την εξασφάλιση μη αναστρέψιμων αποτελεσμάτων και για να αποδεικνύεται ότι τα εν εξελίξει έργα θα συνεχιστούν και η πρόοδος θα παγιωθεί, ακόμη και χωρίς τον ΜΣΕ.

Έκτοτε, η Επιτροπή έχει διενεργήσει δύο αξιολογήσεις προόδου σχετικά με την εφαρμογή των τελικών βασικών συστάσεων. Στην έκθεση του Νοεμβρίου 2017 3  , η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι είχε επιτευχθεί σημαντική πρόοδος. Αν και η Επιτροπή δεν μπόρεσε ακόμη να διαπιστώσει αν έχει εκπληρωθεί ικανοποιητικά οποιοδήποτε από τα κριτήρια αναφοράς, κατέστησε σαφές ότι, με συνεχή πολιτική καθοδήγηση και αποφασιστικότητα προκειμένου να προχωρήσει η μεταρρύθμιση, αναμένεται ότι η Βουλγαρία θα είναι σε θέση να εκπληρώσει τις υπόλοιπες εκκρεμείς συστάσεις του ΜΣΕ στο εγγύς μέλλον. Το Συμβούλιο εξέφρασε την ικανοποίησή του για τα σημαντικά θετικά βήματα που έγιναν, επισημαίνοντας παράλληλα ότι έπρεπε ακόμη να γίνουν πολλά 4 . 

Τον Νοέμβριο του 2018 5 , η Επιτροπή εξέφρασε την ικανοποίησή της για την επιτευχθείσα πρόοδο προς την ταχεία ολοκλήρωση του ΜΣΕ και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα κριτήρια αναφοράς 1, 2 και 6 θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι έχουν κλείσει προσωρινά. Όσον αφορά τα υπόλοιπα τρία κριτήρια αναφοράς, τα οποία αφορούν τη συνεχιζόμενη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος και την καταπολέμηση της διαφθοράς, απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για να εξασφαλιστεί η πλήρης εφαρμογή των συστάσεων του Ιανουαρίου 2017. Το Συμβούλιο σημείωσε τα συμπεράσματα της Επιτροπής και ενθάρρυνε τη Βουλγαρία να αξιοποιήσει τη θετική δυναμική για να παγιώσει κατά τρόπο οριστικό και μη αναστρέψιμο την επιτευχθείσα πρόοδο 6 .  

Η παρούσα έκθεση παρουσιάζει την αξιολόγηση της Επιτροπής όσον αφορά την πρόοδο που σημείωσε η Βουλγαρία στο πλαίσιο του ΜΣΕ από τον Νοέμβριο του 2018. Όπως και κατά τα προηγούμενα έτη, η αξιολόγηση είναι το αποτέλεσμα ενδελεχούς ανάλυσης της Επιτροπής και βασίζεται στη στενή συνεργασία με τις βουλγαρικές αρχές, καθώς και στη συμβολή της κοινωνίας των πολιτών και άλλων ενδιαφερόμενων μερών και παρατηρητών. Λαμβάνει επίσης υπόψη την εξέλιξη των πολιτικών της ΕΕ και της νομολογίας σε τομείς σχετικούς με τον ΜΣΕ αφότου θεσπίστηκε ο μηχανισμός.

2.    ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Οι προηγούμενες εκθέσεις σημείωσαν ότι συγκυριακοί παράγοντες – οι οποίοι δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ΜΣΕ αλλά έχουν ευρύτερη σημασία για το κράτος δικαίου – ενδέχεται, ορισμένες φορές, να έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην πρόοδο των μεταρρυθμίσεων. Στους παράγοντες αυτούς περιλαμβάνονται η γενική πολιτική αστάθεια, η απρόβλεπτη νομοθετική διαδικασία και το περιβάλλον των μέσων ενημέρωσης που χαρακτηρίζεται ως ιδιαίτερα ανησυχητικό. Στη Βουλγαρία, η περίοδος που ακολούθησε την έκθεση του Νοεμβρίου 2018 χαρακτηρίζεται από σχετική πολιτική σταθερότητα, αν και προέκυψε έντονη αντιπαράθεση κατόπιν καταγγελιών για απόκτηση ακινήτων από υψηλόβαθμους αξιωματούχους και πολιτικούς σε τιμές χαμηλότερες από τις αγοραίες 7 . 

Η έκθεση του Νοεμβρίου 2017 επεσήμανε επίσης ζητήματα σχετικά με τη νομοθετική διαδικασία, αναφέροντας το παράδειγμα της έγκρισης τροποποιήσεων του νόμου για το δικαστικό σύστημα το καλοκαίρι του 2017, οι οποίες προκάλεσαν ανησυχίες στα ενδιαφερόμενα μέρη με αποτέλεσμα να προσβληθούν ενώπιον του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Βουλγαρίας 8 . Τονίστηκε η ανάγκη επαγρύπνησης όσον αφορά τις επιπτώσεις στην ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας.

Τα ανεξάρτητα και πλουραλιστικά μέσα ενημέρωσης είναι καίριας σημασίας για τον δημοκρατικό διάλογο και θα πρέπει να είναι σε θέση να λειτουργούν χωρίς να υφίστανται αδικαιολόγητες πιέσεις από οικονομικά ή πολιτικά συμφέροντα 9 . Αν και το περιβάλλον των μέσων ενημέρωσης βρίσκεται εκτός των κριτηρίων αναφοράς του ΜΣΕ 10 , οι αδυναμίες του εξακολουθούν να έχουν αντίκτυπο στο δικαστικό σύστημα. Το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο, ενώ σέβεται πλήρως την ελευθερία της έκφρασης και τον απαραίτητο ρόλο των μέσων ενημέρωσης όσον αφορά τον έλεγχο και τη λογοδοσία των αρμόδιων αρχών και την ενημέρωση του κοινού, έχει παράλληλα σημαντική ευθύνη να υπερασπίζεται την αρχή της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης. Η αυστηρότερη πολιτική που εγκρίθηκε πέρυσι αναμένεται να οδηγήσει σε περισσότερες ενέργειες για την αντιμετώπιση της παραπλανητικής κάλυψης των ειδήσεων στα μέσα ενημέρωσης ή των δηλώσεων πολιτικών που επηρεάζουν τη φήμη και την αξιοπιστία του συστήματος δικαιοσύνης συνολικά, ακόμη και για τις περιπτώσεις στις οποίες παρατηρείται μια τάση κριτικής κατά δικαστών λόγω του περιεχομένου των αποφάσεών τους, τάση που θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την ανεξαρτησία και την αμεροληψία της δικαιοσύνης 11 . 

Μηχανισμοί για τη στήριξη της βιωσιμότητας του κράτους δικαίου

Μια άλλη σημαντική πτυχή του υποκείμενου περιβάλλοντος είναι η ανάπτυξη μιας ευρύτερης υποδομής κράτους δικαίου, τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε επίπεδο κρατών μελών. Η υποδομή αυτή αναπτύσσεται κατά τρόπο που προσφέρει νέα εργαλεία ώστε να δοθεί ώθηση στην εδραίωση του κράτους δικαίου – συμπεριλαμβανομένων των θεμάτων που καλύπτονται από τον ΜΣΕ. Σε επίπεδο ΕΕ, τα εθνικά δικαστικά συστήματα έχουν επί σειρά ετών εξεταστεί μέσω του πίνακα αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης 12 και, από κοινού με τα πλαίσια για την καταπολέμηση της διαφθοράς, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου για τον συντονισμό της οικονομικής πολιτικής και τη διαρθρωτική μεταρρύθμιση 13 . Η εξέταση αυτή θα αναπτυχθεί περαιτέρω με βάση την ανακοίνωση της Επιτροπής του Ιουλίου 2019 14 με την οποία καθορίζονται συγκεκριμένες δράσεις για την ενίσχυση της ικανότητας της Ένωσης να προάγει και να προασπίζει το κράτος δικαίου, μέσω της προώθησης κοινής παιδείας κράτους δικαίου, της καθιέρωσης ενός κύκλου επανεξέτασης του κράτους δικαίου με σκοπό την παρακολούθηση των εξελίξεων στα κράτη μέλη και της αποτελεσματικής απόκρισης. Με τις πολιτικές κατευθύνσεις της νέας Επιτροπής, στις οποίες εκτίθεται η πρόθεση δημιουργίας ενός ολοκληρωμένου μηχανισμού για το κράτος δικαίου με πανευρωπαϊκή εμβέλεια και ετήσια υποβολή αντικειμενικών εκθέσεων για όλα τα κράτη μέλη, διασφαλίζεται η συνέχεια σε αυτόν τον τομέα. 15 . Πέραν των κριτηρίων αναφοράς του ΜΣΕ, η αποτελεσματική δικαστική προστασία από ανεξάρτητα δικαστήρια απαιτείται από το άρθρο 19 παράγραφος 1 της ΣΕΕ ως συγκεκριμένη έκφραση της αξίας του κράτους δικαίου, όπως επιβεβαιώνεται από την πρόσφατη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου. Η ύπαρξη αυτών των οριζόντιων διαδικασιών για την παρακολούθηση του κράτους δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των πλαισίων για την καταπολέμηση της διαφθοράς, σε όλα τα κράτη μέλη, και η προοπτική της περαιτέρω εξέλιξής τους, υπογραμμίζουν τον ειδικό χαρακτήρα του ΜΣΕ ως διαδικασίας παρακολούθησης που περιορίζεται τόσο από την άποψη των σχετικών κρατών μελών όσο και από την άποψη των καλυπτόμενων θεμάτων.

Η ανάπτυξη μηχανισμών μεταρρύθμισης σε εθνικό επίπεδο κατέλαβε κεντρική θέση στις συστάσεις του Ιανουαρίου 2017 στις οποίες υπογραμμίστηκε η σημασία της ανάπτυξης μηχανισμών για την εσωτερίκευση της παρακολούθησης σε εθνικό επίπεδο και την ενσωμάτωσή της σε εγχώριες διαδικασίες που αφορούν όχι μόνο τις αρχές, αλλά και την κοινωνία των πολιτών. Σύμφωνα με την προσέγγιση αυτή, στην έκθεση του Νοεμβρίου 2018 υπογραμμίστηκε ότι η Βουλγαρία έπρεπε να συνεχίσει να ενισχύει τις επιδόσεις της με συγκεκριμένα αποτελέσματα, τόσο στο πλαίσιο του ΜΣΕ όσο και στο μέλλον, και ότι η συνεχής παρακολούθηση από τις βουλγαρικές αρχές ήταν σημαντικό μέρος αυτής της προσπάθειας, ακόμη και μετά τη λήξη του ΜΣΕ. Στην έκθεση τονίζεται ειδικότερα η σημασία τόσο της διαφάνειας στις υποβαλλόμενες εκθέσεις όσο και του δημόσιου ελέγχου για τη διασφάλιση της παρακολούθησης της προόδου και των μεταρρυθμίσεων σε εθνικό επίπεδο.

Η Βουλγαρία έχει ήδη θεσπίσει σημαντικά στοιχεία για την εν λόγω εγχώρια παρακολούθηση και διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένων ειδικών συμβουλευτικών συμβουλίων στους τομείς της δικαστικής μεταρρύθμισης και της καταπολέμησης της διαφθοράς 16 . Επιπλέον, η βουλγαρική κυβέρνηση αποφάσισε πρόσφατα να θεσπίσει έναν πρόσθετο, πιο ολοκληρωμένο μηχανισμό για την εγχώρια εκ των υστέρων παρακολούθηση στο πλαίσιο ενός Συμβουλίου Συντονισμού και Συνεργασίας (« συμβούλιο για την εκ των υστέρων παρακολούθηση») 17 . Το νέο συμβούλιο για την εκ των υστέρων παρακολούθηση θα αρχίσει τις εργασίες του μετά τη λήξη του ΜΣΕ, και θα συνεδριάζει τουλάχιστον κάθε τρεις μήνες 18 . Συμπρόεδροι του συμβουλίου θα είναι ο αναπληρωτής πρωθυπουργός αρμόδιος για τη δικαστική μεταρρύθμιση και ο εκπρόσωπος του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου 19 . Το συμβούλιο θα είναι αρμόδιο για την επίβλεψη της συνεχούς προόδου των μεταρρυθμίσεων και θα εκδίδει δημόσια έκθεση μετά από κάθε συνεδρίαση, καθώς και ετήσια έκθεση προς την κυβέρνηση και το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο. Θα λαμβάνει πληροφορίες από ευρύ φάσμα σχετικών θεσμικών οργάνων και θα περιλαμβάνει επίσης ένα συμβούλιο πολιτών με εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών και επαγγελματικές ενώσεις του δικαστικού σώματος 20 . 

Το εν λόγω συμβούλιο για την εκ των υστέρων παρακολούθηση θα πρέπει να παρακολουθεί και να συντονίζει τις πολιτικές στον τομέα της δικαστικής μεταρρύθμισης και της καταπολέμησης της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να παρέχει ένα σημαντικό γενικό πλαίσιο εντός του οποίοι οι αρχές και τα ενδιαφερόμενα μέρη θα μπορούν να προβαίνουν σε αξιολόγηση της προόδου με διαφανή τρόπο και να εστιάζουν την προσοχή τους στις εναπομένουσες προκλήσεις. Το συμβούλιο θα μπορούσε επίσης να καλεί τις αρμόδιες αρχές να λογοδοτούν όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο και σκόπιμο 21 . Οι βουλγαρικές αρχές δεσμεύθηκαν σε επίπεδο πρωθυπουργού να αναθέσουν ιδιαίτερο ρόλο στο Συμβούλιο ώστε να ενεργεί ως αποτελεσματικό εργαλείο για την παρακολούθηση της εφαρμογής των μεταρρυθμίσεων και της εξέλιξης των επιδόσεων στην καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος, καθώς και για τον μελλοντικό συντονισμό των πολιτικών.

Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για τη δέσμευση των βουλγαρικών αρχών να διατηρήσουν τη δυναμική των μεταρρυθμίσεων, με πλήρη διαφάνεια και με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών, μόλις λήξει ο ΜΣΕ. Το συμβούλιο για την εκ των υστέρων παρακολούθηση αναμένεται να αποτελέσει σημαντικό συνομιλητή που θα δώσει ώθηση στον διάλογο σχετικά με το κράτος δικαίου σε επίπεδο ΕΕ και στον μελλοντικό ολοκληρωμένο μηχανισμό για το κράτος δικαίου.

3.    ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΟΔΟΥ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΤΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΟΥ ΜΣΕ, ΒΑΣΕΙ ΤΩΝ ΣΥΣΤΑΣΕΩΝ ΠΟΥ ΔΙΑΤΥΠΩΘΗΚΑΝ ΣΤΗΝ EΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΜΣΕ ΤΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2017

3.1    Κριτήρια αναφοράς που έκλεισαν προσωρινά στην έκθεση του Νοεμβρίου 2018 (1, 2, 6)

Η ενότητα αυτή καλύπτει τα τρία κριτήρια αναφοράς που έκλεισαν προσωρινά τον Νοέμβριο του 2018. Αφορούν τη μεταρρύθμιση του συνταγματικού και νομοθετικού πλαισίου και την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος ώστε να δοθούν απαντήσεις σε ελλείψεις που αφορούσαν ειδικά τη Βουλγαρία τη στιγμή της προσχώρησής της στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το προσωρινό κλείσιμο σήμαινε ότι η Επιτροπή έκρινε ότι οι πραγματοποιηθείσες διαρθρωτικές και νομοθετικές αλλαγές πληρούσαν σε ικανοποιητικό βαθμό τις απαιτήσεις του ΜΣΕ, μολονότι συνεχίστηκε η παρακολούθηση της εφαρμογής.

Οι προηγούμενες εκθέσεις επισήμαναν την πρόοδο που έχει πραγματοποιήσει η Βουλγαρία από την προσχώρησή της όσον αφορά την τροποποίηση του συνταγματικού και νομοθετικού πλαισίου της ώστε να βελτιώσει τις διασφαλίσεις όσον αφορά την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, καθώς και τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα της δικαστικής διαδικασίας. Μεταξύ των πρόσφατων βελτιώσεων, με τις τροποποιήσεις του Συντάγματος το 2015 επιτεύχθηκε η μεταρρύθμιση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου και η ενίσχυση της δικαστικής επιθεώρησης. Οι εν λόγω τροποποιήσεις ισχύουν επί σειρά ετών και έχουν οδηγήσει σε μια διαδικασία που διέπεται από μεγαλύτερη διαφάνεια και λογοδοσία όσον αφορά τους διορισμούς των δικαστικών λειτουργών και την ακεραιότητά τους 22 . Κατά συνέπεια, η έκθεση του Νοεμβρίου 2018 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα δύο κριτήρια αναφοράς που σχετίζονται με το συνταγματικό και το νομικό πλαίσιο ήταν δυνατόν να κλείσουν προσωρινά. Οι διορισμοί δικαστών και η λειτουργία της δικαστικής επιθεώρησης προσδιορίστηκαν ως τομείς που απαιτούν συνεχή παρακολούθηση, ενώ ορισμένες πτυχές του νομικού περιβάλλοντος παρέμειναν επίσης ανοικτές προς περαιτέρω εξέταση στο πλαίσιο άλλων κριτηρίων αναφοράς 23 . 

Από τον Νοέμβριο του 2018, το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο συνεχίζει να ασκεί τις αρμοδιότητές του όσον αφορά τους διορισμούς δικαστών. Υπήρξαν ορισμένες περιπτώσεις καθυστέρησης λόγω της αδυναμίας του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου να καταλήξει σε συναίνεση, για παράδειγμα όσον αφορά τους διορισμούς σε ορισμένες βασικές θέσεις στην εισαγγελία. Είναι πολύ σημαντικό οι διορισμοί αυτοί να πραγματοποιούνται κατά τρόπο διαφανή και αξιοκρατικό και να ενθαρρύνονται οι δυνητικοί υποψήφιοι που διαθέτουν τα κατάλληλα προσόντα, έχοντας τη βεβαιότητα ότι όλοι οι υποψήφιοι θα αξιολογούνται αποκλειστικά βάσει της αξίας τους.

Ένας από τους σημαντικούς προσεχείς διορισμούς αφορά τη θέση του γενικού εισαγγελέα, η θητεία του οποίου λήγει τον Ιανουάριο του 2020. Το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο δρομολόγησε τη σχετική διαδικασία τον Ιούνιο και αναμένεται να διορίσει νέο εισαγγελέα στις 24 Οκτωβρίου 2019· ο διορισμός θα πρέπει εν συνεχεία να επικυρωθεί από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας 24 . Τον Ιούλιο του 2019, τα μέλη του εισαγγελικού τμήματος του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου υποστήριξαν ομόφωνα τον μοναδικό υποψήφιο 25 . Ο εν λόγω υποψήφιος παρουσίασε τις γραπτές του προτεραιότητες για την επταετή θητεία. Η διαδικασία αυτή προβλέπει επίσης την πραγματοποίηση ακρόασης πριν από τον διορισμό, στο πλαίσιο της οποίας μπορούν να τεθούν τα ερωτήματα και οι ανησυχίες της κοινωνίας των πολιτών και άλλων ενδιαφερόμενων μερών. Τις τελευταίες εβδομάδες πραγματοποιήθηκε στα μέσα ενημέρωσης ευρεία συζήτηση, στο πλαίσιο της οποίας ορισμένα ενδιαφερόμενα μέρη διατύπωσαν ανησυχίες σχετικά με τη διαδικασία και τον υποψήφιο 26 . Εναπόκειται στο Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο να διασφαλίσει διαφανή διαδικασία και να αποδείξει ότι οι εγερθείσες ανησυχίες έχουν αντιμετωπιστεί και ληφθεί υπόψη στην απόφασή του.

Εκτός από τη μεταρρύθμιση του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου, το άλλο βασικό στοιχείο των συνταγματικών τροποποιήσεων του 2015 ήταν η ενίσχυση του ρόλου της δικαστικής επιθεώρησης σε σχέση με την ακεραιότητα των δικαστών. Ακολουθώντας σύσταση της έκθεσης του Ιανουαρίου του 2017, οι βουλγαρικές αρχές ζήτησαν βοήθεια από την Υπηρεσία Στήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων της Επιτροπής, και τον Ιούλιο του 2019 εγκαινιάστηκε επίσημα ένα έργο με τη συμμετοχή του Συμβουλίου της Ευρώπης και διεθνών εμπειρογνωμόνων. Το έργο αποσκοπεί στην επανεξέταση των μεθόδων εργασίας της δικαστικής επιθεώρησης και στην παροχή βοήθειας στην επιθεώρηση ώστε να αντλήσει διδάγματα από τις βέλτιστες πρακτικές που εφαρμόζονται σε άλλα κράτη μέλη. Αναμένεται να ολοκληρωθεί την άνοιξη του 2020.

Με την πάροδο των ετών πραγματοποιήθηκε μια σειρά από μεταρρυθμίσεις στο ευρύτερο νομοθετικό πλαίσιο. Πρόσφατες εκθέσεις του ΜΣΕ επισήμαναν ιδίως τα θετικά αποτελέσματα των τροποποιήσεων του νόμου για το δικαστικό σύστημα το 2016 και του κώδικα ποινικής δικονομίας το 2017. Στην έκθεση του Νοεμβρίου 2018 επισημάνθηκε ότι ορισμένες βασικές πτυχές του νομοθετικού πλαισίου βρίσκονταν ακόμη υπό εξέταση. Αφορούσαν, ειδικότερα, ζητήματα αποτελεσματικής ποινικής διερεύνησης, συμπεριλαμβανομένου ενός εν ενεργεία Γενικού Εισαγγελέα. Τα ζητήματα αυτά συνδέονται στενά με τη συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις για τα κριτήρια αναφοράς 3 και 4 (βλ. κατωτέρω) 27 . 

Παράλληλα, το Συνταγματικό Δικαστήριο τον Φεβρουάριο του 2019 αποφάνθηκε ότι οι διατάξεις που προστέθηκαν το 2017 στο άρθρο 230 του νόμου για το δικαστικό σύστημα, οι οποίες προβλέπουν τη θέση των δικαστικών λειτουργών σε αυτοδίκαιη αργία σε περίπτωση κίνησης ποινικής έρευνας εναντίον τους, ήταν ασύμβατες με το βουλγαρικό Σύνταγμα 28 . Στις 20 Σεπτεμβρίου 2019, η κυβέρνηση υπέβαλε σχέδια τροπολογιών για την εναρμόνιση του νόμου προς το Σύνταγμα με την κατάργηση των εν λόγω διατάξεων και δεσμεύτηκε να επιδιώξει την ταχεία έγκρισή τους στην Εθνοσυνέλευση 29 . 

Τέλος, η έκθεση του Νοεμβρίου 2018 έκλεισε επίσης προσωρινά το κριτήριο αναφοράς 6 σχετικά με την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, γεγονός που αποτυπώνει τις θετικές εξελίξεις στο θεσμικό περιβάλλον και στο ιστορικό επιδόσεων τα τελευταία χρόνια, παρά τις δύσκολες συνθήκες. Οι εξελίξεις από τον Νοέμβριο του 2018 δεν έχουν εγείρει νέα σχετικά ζητήματα.

Η ανάλυση της προόδου κατά το προηγούμενο έτος επιβεβαίωσε τα συμπεράσματα του Νοεμβρίου 2018, γεγονός που οδήγησε στο προσωρινό κλείσιμο των εν λόγω κριτηρίων αναφοράς. Αν και υπάρχουν αναπόφευκτα συναφή ζητήματα που βρίσκονται σε εξέλιξη και τα οποία θα χρειαστούν περαιτέρω προσοχή από τις βουλγαρικές αρχές, οι συστάσεις του Ιανουαρίου 2017 έχουν αντιμετωπιστεί ικανοποιητικά.

3.2    Κριτήριο αναφοράς 3: Συνέχιση της δικαστικής μεταρρύθμισης

Στην έκθεση του Νοεμβρίου 2018 επισημάνθηκε η σημαντική πρόοδος που έχει επιτευχθεί όσον αφορά τις τέσσερις συστάσεις σχετικά με τη συνέχιση της μεταρρύθμισης του δικαστικού συστήματος. Ωστόσο, σημαντικές εξελίξεις δεν είχαν ακόμη ολοκληρωθεί ή απαιτούσαν συνεχή παρακολούθηση για να επιβεβαιωθεί η αξιολόγηση της προόδου.

Από το 2017, η κυβέρνηση έχει καθιερώσει τακτικό κύκλο παρακολούθησης και υποβολής εκθέσεων σχετικά με την πρόοδο που σημειώνεται στην εφαρμογή της στρατηγικής για τη δικαστική μεταρρύθμιση. Το γνωμοδοτικό συμβούλιο για τη συνέχιση της δικαστικής μεταρρύθμισης, το οποίο συστάθηκε υπό την αιγίδα του Υπουργείου Δικαιοσύνης το 2016, διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο πλαίσιο αυτό. Οι εν λόγω διαδικασίες παρέχουν ένα πλαίσιο συνεργασίας με τα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με τους εν εξελίξει νομοθετικούς φακέλους και θα μπορούσαν επίσης να χρησιμοποιηθούν για την προετοιμασία των μελλοντικών επικαιροποιήσεων της στρατηγικής για τη δικαστική μεταρρύθμιση. Το μελλοντικό συμβούλιο για την εκ των υστέρων παρακολούθηση θα διαδραματίσει επίσης καίριο ρόλο στην παρακολούθηση της προόδου μετά τη λήξη του ΜΣΕ.  30  

Μία σημαντική πρόκληση, η οποία θα απαιτήσει συνεχείς προσπάθειες κατά τα επόμενα έτη, είναι η βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της προσβασιμότητας του δικαστικού συστήματος μέσω της καθιέρωσης της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης και της ισορροπημένης διαχείρισης του φόρτου εργασίας σε ολόκληρο το δικαστικό σώμα. Ενώ η συνολική μεταρρύθμιση έχει καθυστερήσει επανειλημμένα τα τελευταία χρόνια, από το 2017 το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο έχει λάβει σημαντικά μέτρα για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων, ενώ καταβάλλονται περαιτέρω προσπάθειες.

Μια άλλη σημαντική πρόκληση που αποτελεί αντικείμενο συνεχούς προσοχής είναι η λειτουργία του συνολικού συστήματος για τη διερεύνηση και τη δίωξη της διαφθοράς υψηλού επιπέδου. Τα τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος. Πρόσφατα, οι προσπάθειες αυτές διαρθρώθηκαν βάσει ανεξάρτητης ανάλυσης της λειτουργίας της εισαγγελικής αρχής που διενεργήθηκε το 2016 31 , καθώς και βάσει ανάλυσης της νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, με επίκεντρο τα ζητήματα που προσδιορίστηκαν από το Δικαστήριο το 2016 ως συστηματικά προβλήματα όσον αφορά την αναποτελεσματικότητα των ποινικών ερευνών στη Βουλγαρία. Αυτό οδήγησε σε ορισμένες σημαντικές ενέργειες που καθορίζονται σε προηγούμενες εκθέσεις του ΜΣΕ. Στα βασικά σημεία που τελούν ακόμη υπό εξέταση περιλαμβάνεται η διαδικασία για την κίνηση ποινικών ερευνών, συμπεριλαμβανομένου του ρόλου των προκαταρκτικών ερευνών 32 , καθώς και η πιθανή ανάγκη δικαστικού ελέγχου των εισαγγελικών αποφάσεων για μη κίνηση έρευνας.

Ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο ζήτημα αφορά τη θέσπιση διαδικασιών που διασφαλίζουν την ανεξαρτησία σε όλα τα στάδια κάθε έρευνας που αφορά ισχυρισμούς για τέλεση αξιόποινης πράξης από εν ενεργεία γενικό εισαγγελέα 33 . Τον Ιούνιο, ο Υπουργός Δικαιοσύνης υπέβαλε σχέδιο τροποποιήσεων του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας και του νόμου για το δικαστικό σύστημα, ως βάση για δημόσια συζήτηση με τα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με πιθανή κυβερνητική πρόταση για θέσπιση μηχανισμού για την κίνηση ποινικής διαδικασίας κατά εν ενεργεία γενικού εισαγγελέα, καθώς και κατά των προέδρων του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου και του Ανώτατου Διοικητικού Δικαστηρίου 34 . 

Τα εν λόγω σχέδια τροπολογιών προσείλκυσαν την έντονη προσοχή του κοινού, μεταξύ άλλων και ενδιαφερόμενων φορέων της κοινωνίας των πολιτών και δικαστικών παραγόντων, γεγονός που προκάλεσε ορισμένες ανησυχίες, αλλά τόνισε επίσης τη σημασία της ανοικτής και διαφανούς διαβούλευσης γι’ αυτά τα ευαίσθητα θέματα. Η συζήτηση έθεσε ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσον οι προταθείσες τροπολογίες αποσαφήνισαν επαρκώς τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσαν να διασφαλίσουν τη διενέργεια ανεξάρτητης έρευνας για έναν εν ενεργεία γενικό εισαγγελέα 35 . Επιπλέον, η προβλεπόμενη ένταξη των προέδρων του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου και του Ανώτατου Διοικητικού Δικαστηρίου στο πεδίο εφαρμογής του προτεινόμενου μηχανισμού εγείρει νέες ανησυχίες σχετικά με τον πιθανό κίνδυνο για την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης 36 , δεδομένου μάλιστα ότι οι απαιτήσεις ανεξαρτησίας διαφέρουν για τους εισαγγελείς και για τους δικαστές 37 . 

Είναι βεβαίως θετικό το γεγονός ότι οι βουλγαρικές αρχές είχαν δρομολογήσει δημόσια συζήτηση βάσει συγκεκριμένων προτάσεων σχετικά με αυτό το ευαίσθητο ζήτημα, όμως η ικανοποιητική αντιμετώπιση των ανησυχιών που διατυπώθηκαν θα είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης του κοινού. Στις περιπτώσεις αυτές, η Επιτροπή θεωρεί ιδιαίτερα χρήσιμη την αξιοποίηση της εμπειρογνωσίας του Συμβουλίου της Ευρώπης και άλλων ανεξάρτητων φορέων. Για να εξασφαλιστεί ότι η τροποποίηση που θα εγκριθεί τελικά θα περιλαμβάνει επαρκείς εγγυήσεις για την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, οι βουλγαρικές αρχές ζήτησαν τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη Δημοκρατία μέσω του Δικαίου (Επιτροπή της Βενετίας) 38 . Το αίτημα εστάλη από τον υπουργό Δικαιοσύνης στην Επιτροπή της Βενετίας στις 24 Σεπτεμβρίου 2019, και σε επαφές που έγιναν σε επίπεδο πρωθυπουργών με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Βουλγαρία δεσμεύτηκε να υλοποιήσει τις συστάσεις της Επιτροπής της Βενετίας σύμφωνα με τις παραμέτρους της βουλγαρικής συνταγματικής τάξης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για την προθυμία των βουλγαρικών αρχών να αξιοποιήσουν την εξωτερική εμπειρογνωσία, η οποία θα τις βοηθήσει στην εξεύρεση μιας λογικής και ισορροπημένης λύσης, προκειμένου να διασφαλιστεί η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης στη μελλοντική διαδικασία.

Οι προτάσεις που έχουν ήδη υποβληθεί αφορούν μεν ιδίως το ζήτημα της αποτελεσματικής διερεύνησης των ανώτατων δικαστικών, όμως το γενικότερο συστημικό ζήτημα των αποτελεσματικών ερευνών θα πρέπει επίσης να εξεταστεί προσεκτικά από τις βουλγαρικές αρχές, αφού ληφθεί δεόντως υπόψη η ανάγκη για ευρεία διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη και τους εμπειρογνώμονες. Η βουλγαρική κυβέρνηση έχει δεσμευτεί να συνεχίσει τη συνεργασία της με το Συμβούλιο της Ευρώπης για την εξεύρεση εφαρμόσιμων λύσεων για τα θέματα αυτά, λύσεων που πρέπει να συνάδουν με τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων 39 . 

Με βάση την ανάλυση του κριτηρίου αναφοράς 3, η Βουλγαρία έλαβε σημαντικά μέτρα για την εφαρμογή των συστάσεων 5, 6, 7 και 8, και οι συστάσεις αυτές μπορεί να θεωρηθεί ότι έχουν εφαρμοστεί σε ικανοποιητικό βαθμό. Η βουλγαρική κυβέρνηση έχει θεσπίσει επίσης σύνολο μέτρων επακολούθησης, και η Επιτροπή χαιρετίζει τις σχετικές δεσμεύσεις που ανέλαβε η βουλγαρική κυβέρνηση. Στο πλαίσιο της εν λόγω επακολούθησης πρέπει να δοθεί ο αναγκαίος χρόνος για ευρεία διαβούλευση με τους ενδιαφερόμενους φορείς και τους εμπειρογνώμονες, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών οργάνων του Συμβουλίου της Ευρώπης. Θα αποτελέσει επίσης αντικείμενο εξέτασης από το συμβούλιο για την εκ των υστέρων παρακολούθηση, και θα τροφοδοτήσει τον μελλοντικό διάλογο με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο του ολοκληρωμένου μηχανισμού για το κράτος δικαίου.

3.3    Κριτήριο αναφοράς 4: Διαφθορά σε υψηλό επίπεδο

Στην έκθεση του Νοεμβρίου 2018 επισημάνθηκε η σημαντική πρόοδος που έχει επιτευχθεί από τη Βουλγαρία όσον αφορά τις τέσσερις συστάσεις σχετικά με την καταπολέμηση της διαφθοράς υψηλού επιπέδου. Ταυτόχρονα, υπογραμμίστηκε επίσης το γεγονός ότι δεν έχει ακόμη επιτευχθεί σταθερό ιστορικό επιδόσεων όσον αφορά τις τελεσίδικες καταδικαστικές αποφάσεις σε υποθέσεις διαφθοράς υψηλού επιπέδου, και ότι απαιτείται συνεχής παρακολούθηση του νέου θεσμικού πλαισίου για την καταπολέμηση της διαφθοράς προκειμένου να εδραιωθεί η επιτευχθείσα πρόοδος.

Οι συνολικές μεταρρυθμίσεις του γενικού θεσμικού πλαισίου για την καταπολέμηση της διαφθοράς που πραγματοποιήθηκαν τα τελευταία δύο έτη άρχισαν να έχουν αποτελέσματα. Αυτό αφορά ειδικότερα τον νόμο για την καταπολέμηση της διαφθοράς του Ιανουαρίου 2018 με τον οποίο συστάθηκε νέος οργανισμός για την καταπολέμηση της διαφθοράς, τις τροποποιήσεις του 2017 του νόμου για τη δημόσια διοίκηση που αποσαφηνίζουν το νομικό πλαίσιο για το έργο των εσωτερικών επιθεωρήσεων και τις τροποποιήσεις του 2017 του κώδικα ποινικής δικονομίας, βάσει των οποίων ανατίθενται στην ειδική εισαγγελία και στο ειδικό δικαστήριο για το οργανωμένο έγκλημα πρόσθετες εξουσίες όσον αφορά τη διαφθορά σε υψηλό επίπεδο.

Οι βουλγαρικές αρχές αναφέρουν ότι οι μεταρρυθμίσεις αυτές συνέβαλαν στη βελτίωση των γενικών συνθηκών για την πρόληψη, ανίχνευση, διερεύνηση και δίωξη της διαφθοράς. Για παράδειγμα, ο νέος οργανισμός για την καταπολέμηση της διαφθοράς εξετάζει τις δηλώσεις συμφερόντων χιλιάδων υπαλλήλων, προσδιορίζοντας τις περιπτώσεις στις οποίες πρέπει να δοθεί συνέχεια 40 . Είναι φυσικό ότι θα χρειαστεί κάποιος χρόνος για να εφαρμοστούν οι μεταρρυθμίσεις στα διάφορα στάδια της έρευνας, της δίωξης και της πιθανής καταδίκης, αλλά η εφαρμογή τους θα πρέπει να αποτελέσει μείζονα προτεραιότητα στο μέλλον, ώστε να επιτευχθεί ένα αξιόπιστο ιστορικό καλών επιδόσεων 41 . Οι πρόσφατες πολύκροτες καταγγελίες στις οποίες εμπλέκονται υψηλόβαθμοι δημόσιοι υπάλληλοι και πολιτικοί κατέδειξαν περαιτέρω τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Βουλγαρία στον τομέα αυτόν.

Μια ιδιαίτερη πρόκληση στο βουλγαρικό πλαίσιο –την οποία αντιμετωπίζουν φορείς όπως η νέα υπηρεσία καταπολέμησης της διαφθοράς και η εισαγγελική υπηρεσία– είναι η ανάγκη των θεσμικών οργάνων για την καταπολέμηση της διαφθοράς να εμπνέουν εμπιστοσύνη στους πολίτες και να αποκτήσουν με την πάροδο του χρόνου τη φήμη ότι επιτελούν με ανεξαρτησία και επαγγελματισμό το έργο τους. Πάνω απ’ όλα, οι πολίτες θα πρέπει να μπορούν να είναι απολύτως βέβαιοι ότι τα εν λόγω θεσμικά όργανα ενεργούν με αμεροληψία, σεβόμενα πλήρως τις διαδικαστικές εγγυήσεις και τα θεμελιώδη δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένου του τεκμηρίου της αθωότητας 42 . Ένα σημαντικό στοιχείο για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης αφορά τη διαδικασία διορισμού της διοίκησης των εν λόγω ιδρυμάτων.

Η υπηρεσία για την καταπολέμηση της διαφθοράς συνεχίζει επί του παρόντος να λειτουργεί χωρίς μόνιμο προϊστάμενο. Όπως επισημαίνεται στην έκθεση του Νοεμβρίου 2018, η διαδικασία για την εκλογή της διοίκησης του οργανισμού για την καταπολέμηση της διαφθοράς υπήρξε αμφιλεγόμενη λόγω της εξάρτησής της από μια απλή πλειοψηφία στην Εθνοσυνέλευση, γεγονός που γεννά ανησυχίες σχετικά με πιθανή πολιτικοποίηση της διοίκησης του οργανισμού. Ο επικείμενος διορισμός νέου προϊσταμένου της υπηρεσίας για την καταπολέμηση της διαφθοράς θα αποτελέσει σημαντική δοκιμασία για την ικανότητα της Εθνοσυνέλευσης να οργανώσει τη διαδικασία κατά τρόπο ανοικτό και αξιοκρατικό ώστε να αμβλυνθούν οι ανησυχίες αυτές και να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στο βασικό αυτό θεσμικό όργανο.

Δύο άλλοι βασικοί τομείς για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης είναι η αξιοποίηση της σχετικής εξωτερικής εμπειρογνωσίας με σκοπό τη βελτίωση του πλαισίου για την καταπολέμηση της διαφθοράς, καθώς και η συνεργασία και ο διάλογος με τα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με την εφαρμογή της στρατηγικής για την καταπολέμηση της διαφθοράς. Και τα δύο θα είναι καθοριστικής σημασίας για τη διατήρηση μιας αξιόπιστης δυναμικής. Κατά τις επαφές της με την Επιτροπή, η βουλγαρική κυβέρνηση δεσμεύτηκε να συνεχίσει τις προσπάθειές της σε αυτόν τον τομέα, μεταξύ άλλων αξιοποιώντας τη συνεργασία με την Ομάδα Κρατών κατά της Διαφθοράς του Συμβουλίου της Ευρώπης (GRECO) 43 . Το συμβούλιο για την εκ των υστέρων παρακολούθηση θα διαδραματίσει επίσης σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της προσοχής του κοινού όσον αφορά τις σημαντικές αυτές προκλήσεις μετά τη λήξη του ΜΣΕ 44 . 

Με βάση την ανάλυση του κριτηρίου αναφοράς 4, το νομικό και θεσμικό πλαίσιο έχει αρχίσει να παγιώνει το έργο του σύμφωνα με τις συστάσεις 9, 10, 11 και 12, και οι συστάσεις αυτές μπορεί να θεωρηθεί ότι έχουν εφαρμοστεί σε ικανοποιητικό βαθμό. Η Βουλγαρία θα χρειαστεί χρόνο για να δώσει συνέχεια με ένα σταθερό ιστορικό επιδόσεων, ιδίως υπό τη νέα ηγεσία της υπηρεσίας καταπολέμησης της διαφθοράς. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για τη δέσμευση της βουλγαρικής κυβέρνησης να συνεχίσει το έργο αυτό αξιοποιώντας τη διεθνή πείρα και εξασφαλίζοντας διαφάνεια και λογοδοσία. Θα αποτελέσει επίσης αντικείμενο εξέτασης από το συμβούλιο για την εκ των υστέρων παρακολούθηση, και θα τροφοδοτήσει τον μελλοντικό διάλογο με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο του ολοκληρωμένου μηχανισμού για το κράτος δικαίου.

3.4    Κριτήριο αναφοράς 5: Διαφθορά εν γένει, μεταξύ άλλων σε τοπικό επίπεδο και στα σύνορα

Στην έκθεση του Νοεμβρίου 2018 αναγνωρίστηκε ότι η Βουλγαρία είχε σημειώσει σημαντική πρόοδο όσον αφορά τις τρεις συστάσεις στο πλαίσιο του κριτηρίου αναφοράς 5, αλλά επισημάνθηκε επίσης ότι τα ζητήματα αυτά θα χρειαστούν συνεχή παρακολούθηση από τις βουλγαρικές αρχές σε μακροπρόθεσμη βάση, ώστε να καταστεί δυνατό να επιδείξουν συγκεκριμένα αποτελέσματα. Κατά το παρελθόν έτος, η Βουλγαρία επιβεβαίωσε την πρόοδο που σημειώθηκε και συνέχισε τις προσπάθειές της στους τομείς αυτούς.

Οι δημόσιες συμβάσεις είναι τομέας υψηλού κινδύνου για συγκρούσεις συμφερόντων και διαφθορά. Η Βουλγαρία, με τη συνδρομή της Διεθνούς Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (Παγκόσμια Τράπεζα), προέβη σε συνολική επανεξέταση του οικείου συστήματος δημόσιων συμβάσεων. Η επανεξέταση αυτή ολοκληρώθηκε στις αρχές της άνοιξης του 2019 και κατέληξε σε ορισμένες συστάσεις, μεταξύ άλλων όσον αφορά την πρόληψη της διαφθοράς, τη σύγκρουση συμφερόντων και την απάτη. Οι αρχές αναφέρουν ότι έχει αρχίσει να δίνεται κάποια συνέχεια στις συστάσεις αυτές, ενώ ολόκληρη η επανεξέταση θα ληφθεί υπόψη κατά τη χάραξη μιας μελλοντικής συνολικής στρατηγικής για τις δημόσιες συμβάσεις. Ο ευρύτερος τομέας των δημόσιων συμβάσεων διέπεται από το δίκαιο της ΕΕ και θα είναι σημαντικό να προχωρήσουν οι εργασίες αυτές και, εάν χρειαστεί, να ζητηθεί πρόσθετη εμπειρογνωσία σε συγκεκριμένους τομείς 45 . 

Η Βουλγαρία συνέχισε επίσης την εφαρμογή ειδικών τομεακών σχεδίων δράσης για την πρόληψη της διαφθοράς στην κρατική διοίκηση. Στις αρχές του 2019, εγκρίθηκε νέος γύρος τομεακών σχεδίων, ως τμήμα ενός ετήσιου κύκλου που παρακολουθείται από εθνικό συμβούλιο πολιτικών για την καταπολέμηση της διαφθοράς, υπό την προεδρία εθνικού συντονιστή για την καταπολέμηση της διαφθοράς, ο οποίος είναι επίσης υψηλόβαθμο στέλεχος της κυβέρνησης 46 . Το έργο αυτό χρειάζεται τη διαρκή προσοχή όλων τις δημόσιων υπηρεσιών και οργανισμών. Το συμβούλιο για την εκ των υστέρων παρακολούθηση θα μπορούσε να συμβάλει σε σημαντικό βαθμό στην προβολή και τη στήριξη των προσπαθειών αυτών. Μαζί με το εθνικό συμβούλιο πολιτικών για την καταπολέμηση της διαφθοράς, το νέο συμβούλιο θα κληθεί να διαδραματίσει ένα ρόλο στην επικαιροποίηση της τρέχουσας στρατηγικής του 2015 για την καταπολέμηση της διαφθοράς, υπό το φως των τρεχουσών εξελίξεων και προκλήσεων. Ένα σημαντικό στοιχείο θα είναι η ευρεία συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών και της κοινωνίας των πολιτών στην αξιολόγηση της τρέχουσας στρατηγικής καθώς και στον καθορισμό νέων προτεραιοτήτων για το μέλλον 47 .

Η ανάλυση του κριτηρίου αναφοράς 5 επιβεβαιώνει την πρόοδο που επισημάνθηκε στην έκθεση του Νοεμβρίου 2018 όσον αφορά τις συστάσεις 13, 14 και 15, και οι συστάσεις αυτές μπορεί πλέον να θεωρηθεί ότι έχουν εφαρμοστεί σε ικανοποιητικό βαθμό. Πολλά από αυτά είναι ζητήματα που απαιτούν διαρκή προσοχή, και οι εργασίες για την ανάλυση των προκλήσεων και τη θέσπιση συνεκτικής διαδικασίας για την αντιμετώπισή τους σε συνεχή βάση παρείχαν μια καλή βάση για τις μελλοντικές εργασίες. Σε ζητήματα όπως οι δημόσιες συμβάσεις δίνεται επίσης συνέχεια στο πλαίσιο της συνήθους διαδικασίας επιβολής του δικαίου της ΕΕ. Αυτά θα είναι επίσης σημαντικά ζητήματα προς εξέταση από το συμβούλιο για την εκ των υστέρων παρακολούθηση και θα περιληφθούν στον μελλοντικό διάλογο με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο του ολοκληρωμένου μηχανισμού για το κράτος δικαίου.

4.    ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Στην απόφαση για τη θέσπιση του ΜΣΕ, η Επιτροπή, αν και διαπίστωσε τις σημαντικές προσπάθειες που καταβλήθηκαν για να ολοκληρωθεί η προετοιμασία της Βουλγαρίας για την προσχώρηση, εντόπισε εκκρεμή ζητήματα όπου είναι απαραίτητο να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος προκειμένου να διασφαλιστεί η ικανότητα του δικαστικού συστήματος και των φορέων επιβολής του νόμου να εφαρμόζουν και να επιβάλλουν τα μέτρα που θεσπίστηκαν για την εγκαθίδρυση της εσωτερικής αγοράς και του χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης 48 . Στα ζητήματα αυτά περιλαμβάνονταν η λογοδοσία και η αποτελεσματικότητα των εν λόγω φορέων.

Αυτό υπήρξε το κίνητρο για τη δρομολόγηση της διαδικασίας του ΜΣΕ, στο πλαίσιο της οποίας η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απηύθυνε δεκαεπτά βασικές συστάσεις τον Ιανουάριο του 2017. Η Βουλγαρία εργάστηκε με συνέπεια για την εφαρμογή των εν λόγω συστάσεων, όπως αναφέρεται στις εκθέσεις του Νοεμβρίου 2017 και του Νοεμβρίου 2018. Οι εργασίες αυτές συνεχίστηκαν κατά το προηγούμενο έτος και η Βουλγαρία σημείωσε περαιτέρω πρόοδο, μεταξύ άλλων όσον αφορά τις συστάσεις που αφορούν τα κριτήρια αναφοράς 3, 4 και 5, που παρέμεναν σε εκκρεμότητα μετά την αξιολόγηση του προηγούμενου έτους.

Κατά το προηγούμενο έτος παγιώθηκε το νομικό και θεσμικό πλαίσιο που τέθηκε σε εφαρμογή τα προηγούμενα έτη. Η μετατροπή της προόδου αυτής σε μακροπρόθεσμα αποτελέσματα θα απαιτήσει αποφασιστικότητα και επακολούθηση. Τα μέτρα που έλαβε η Βουλγαρία για τη δημιουργία συστημάτων για την παρακολούθηση της διαδικασίας αυτής είναι ουσιαστικής σημασίας εν προκειμένω.

Εκτός από τη δέσμευση για συνέχιση των μεταρρυθμίσεων σε σχέση με την καταπολέμηση της διαφθοράς, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σημειώνει ειδικότερα τη δέσμευση της βουλγαρικής κυβέρνησης να θεσπίσει διαδικασίες σχετικά με την υποχρέωση λογοδοσίας του γενικού εισαγγελέα, συμπεριλαμβανομένης της διασφάλισης της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης σύμφωνα με τις συστάσεις της Επιτροπής της Βενετίας. Η βουλγαρική κυβέρνηση έχει υποβάλει αίτημα για έκδοση γνώμης και δεσμεύεται να συμμορφωθεί με τις συστάσεις της Επιτροπής της Βενετίας σύμφωνα με τις παραμέτρους της βουλγαρικής συνταγματικής τάξης.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σημειώνει επίσης τη δέσμευση των βουλγαρικών αρχών να θεσπίσουν νομοθεσία για την κατάργηση των διατάξεων του νόμου για το δικαστικό σύστημα που απαιτούν την αυτοδίκαιη θέση σε αργία των δικαστών σε περίπτωση ποινικής έρευνας εναντίον τους και την υποβολή δήλωσης σε περίπτωση συμμετοχής τους σε επαγγελματικές ενώσεις. Η βουλγαρική κυβέρνηση έχει ήδη υποβάλει σχετικό νομοσχέδιο στην Εθνοσυνέλευση.

Τέλος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σημειώνει τη δέσμευση της βουλγαρικής κυβέρνησης να εξασφαλίσει τη συνέχιση της συνεργασίας με τους οργανισμούς του Συμβουλίου της Ευρώπης για την αντιμετώπιση τυχόν εναπομενουσών ελλείψεων όσον αφορά το βουλγαρικό πλαίσιο για την καταπολέμηση της διαφθοράς και τις αποτελεσματικές ποινικές έρευνες.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η πρόοδος που σημείωσε η Βουλγαρία στο πλαίσιο του ΜΣΕ είναι επαρκής για την τήρηση των δεσμεύσεων που ανέλαβε η χώρα κατά την προσχώρησή της στην ΕΕ. Η Βουλγαρία θα πρέπει να συνεχίσει να εργάζεται με συνέπεια για τη μετατροπή των δεσμεύσεων που καθορίζονται στην παρούσα έκθεση σε συγκεκριμένη νομοθεσία και για τη συνέχιση της εφαρμογής τους. Η παρακολούθηση της συνέχισης της εφαρμογής των μεταρρυθμίσεων που έχει θέσει σε εφαρμογή η Βουλγαρία θα πρέπει να εξασφαλιστεί από το συμβούλιο για την εκ των υστέρων παρακολούθηση, τα συμπεράσματα του οποίου θα τροφοδοτήσουν τον μελλοντικό διάλογο με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο του ολοκληρωμένου μηχανισμού για το κράτος δικαίου. Προτού εκδώσει τελική απόφαση, η Επιτροπή θα λάβει επίσης δεόντως υπόψη τις παρατηρήσεις του Συμβουλίου, καθώς και εκείνες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 49 .

(1)

     Απόφαση 2006/929/EK της Επιτροπής, της 13ης Δεκεμβρίου 2006, για τη θέσπιση μηχανισμού για τη συνεργασία και τον έλεγχο της προόδου στη Βουλγαρία όσον αφορά την επίτευξη των ειδικών στόχων αναφοράς στους τομείς της δικαστικής μεταρρύθμισης και της καταπολέμησης της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος (C(2006) 6570)· βλ. επίσης συμπεράσματα του Συμβουλίου Υπουργών της 17ης Οκτωβρίου 2006 (έγγραφο 13339/06 του Συμβουλίου).

(2)

     Έκθεση σχετικά με την πρόοδο της Βουλγαρίας βάσει του μηχανισμού συνεργασίας και ελέγχου , COM(2017) 43.

(3)

     Έκθεση σχετικά με την πρόοδο της Βουλγαρίας βάσει του μηχανισμού συνεργασίας και ελέγχου, COM(2017) 750.

(4)

     Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με τον μηχανισμό συνεργασίας και ελέγχου, 12 Δεκεμβρίου 2017 (15587/17).

(5)

     Έκθεση σχετικά με την πρόοδο της Βουλγαρίας βάσει του μηχανισμού συνεργασίας και ελέγχου, COM(2018) 850 final.

(6)

     Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με τον μηχανισμό συνεργασίας και ελέγχου, 11 Δεκεμβρίου 2018 (15187/18).

(7)

     Οι αποκαλύψεις αυτές προκάλεσαν την παραίτηση ορισμένων υψηλόβαθμων αξιωματούχων και πολιτικών, συμπεριλαμβανομένου του πρώην υπουργού Δικαιοσύνης, του επικεφαλής της υπηρεσίας για την καταπολέμηση της διαφθοράς, και του επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας του μεγαλύτερου κυβερνώντος κόμματος.

(8)

     Βλ. ενότητα 3.1 κατωτέρω.

(9)

     Οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα διαπίστωσαν ότι οι απειλές κατά των δημοσιογράφων έχουν πλέον αυξηθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε η δημοσιογραφία μπορεί να θεωρείται επικίνδυνο επάγγελμα στη Βουλγαρία. Στον Δείκτη Ελευθερίας του Τύπου για το 2019, η Βουλγαρία διατήρησε την 111η θέση ανάμεσα σε 180 χώρες παγκοσμίως, παραμένοντας σταθερά στην τελευταία θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, εμφανίζοντας σημαντική επιδείνωση από το 2013 μέχρι σήμερα: https://rsf.org/en/bulgaria . Επί παραδείγματι, τον Σεπτέμβριο του 2019, η αιφνίδια απόλυση ενός σχολιαστή ειδήσεων από την εθνική ραδιοφωνία ήγειρε ανησυχίες όσον αφορά την ανεξαρτησία της από εξωτερικές πιέσεις, πυροδοτώντας διαδηλώσεις και εκκλήσεις για διενέργεια κοινοβουλευτικής έρευνας. Στις 27 Σεπτεμβρίου η Εθνοσυνέλευση αποφάσισε τη συγκρότηση ειδικής εξεταστικής επιτροπής για να διερευνήσει την υπόθεση.

(10)

     Τα ζητήματα αυτά εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του μελλοντικού μηχανισμού για το κράτος δικαίου.

(11)

     Τον Σεπτέμβριο του 2019, απόφαση του Εφετείου της Σόφιας για απόλυση υπό όρους σε πολύκροτη υπόθεση οδήγησε σε φραστικές και έμπρακτες επιθέσεις κατά των προεδρευόντων δικαστών. Τούτο οδήγησε σε κριτική από τη Βουλγαρική Ένωση Δικαστών για μη ανάληψη αποτελεσματική δράσης από τους δικαστές-μέλη του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου.

(12)

      https://ec.europa.eu/info/policies/justice-and-fundamental-rights/upholding-rule-law/eu-justice-scoreboard_en  

(13)

      https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/economic-and-fiscal-policy-coordination/eu-economic-governance-monitoring-prevention-correction/european-semester_el

(14)

     Ενίσχυση του κράτους δικαίου εντός της Ένωσης - Στρατηγικό σχέδιο δράσης, COM/2019/343 final. Το εν λόγω σχέδιο δράσης θα συμπληρώσει το πλαίσιο του 2014 για το κράτος δικαίου.

(15)

     Πολιτικές κατευθύνσεις για την επόμενη Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2019-2024) – «Μια Ένωση που επιδιώκει περισσότερα: Το πρόγραμμά μου για την Ευρώπη», σ. 14-15, βλ. https://ec.europa.eu/commission/sites/beta-political/files/political-guidelines-next-commission_el.pdf .

(16)

     Βλ. κριτήρια αναφοράς 3 και 5 κατωτέρω.

(17)

     Η συμμετοχή ιδρυμάτων εκτός της εκτελεστικής εξουσίας θα γίνεται σε εθελοντική βάση.

(18)

     Η νέα δομή εγκρίθηκε από την κυβέρνηση στις 18 Σεπτεμβρίου, βλ. Υπουργικό Συμβούλιο, διάταγμα αριθ. 240 της 24ης Σεπτεμβρίου 2019 για τη θέσπιση εθνικού μηχανισμού για την παρακολούθηση της καταπολέμησης της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος, τη δικαστική μεταρρύθμιση και το κράτος δικαίου, καθώς και Συμβουλίου Συντονισμού και Συνεργασίας.

(19)

     Ο υπουργός Δικαιοσύνης θα ενεργεί ως αναπληρωτής πρόεδρος και το Υπουργείο Δικαιοσύνης ως γραμματεία. Το διάταγμα αναφέρει επίσης ότι η γραμματεία αναλαμβάνει τον συντονισμό κάθε φορά που χρειάζεται να διαβιβαστούν πληροφορίες στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

(20)

     Τα μέλη της συμμετέχουν ως παρατηρητές στις συνεδριάσεις του συμβουλίου για την εκ των υστέρων παρακολούθηση και μπορούν να διατυπώνουν γνώμες και να υποβάλλουν προτάσεις.

(21)

     Το διάταγμα αναφέρει ρητά ότι το συμβούλιο θα εργάζεται με πλήρη σεβασμό της διάκρισης των εξουσιών και της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης.

(22)

     Το 2017, εξελέγη νέο δικαστικό συμβούλιο βάσει νέων, περισσότερο διαφανών διαδικασιών, και η δικαστική επιθεώρηση άρχισε να ασκεί τις νέες της αρμοδιότητες στον τομέα της ακεραιότητας.

(23)

     Αυτό αφορούσε ειδικά το κριτήριο αναφοράς 3 σχετικά με τη συνέχιση της δικαστικής μεταρρύθμισης, και το κριτήριο αναφοράς 4 σχετικά με την καταπολέμηση της διαφθοράς υψηλού επιπέδου, όπου η νομοθετική δράση εξακολουθεί να είναι σημαντική σε σχέση με τη συνέχεια που δίνεται στα βασικά ζητήματα που τέθηκαν από το Συμβούλιο της Ευρώπης και την ανάλυση της εισαγγελικής αρχής της Βουλγαρίας από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες.

(24)

     Ο Πρόεδρος μπορεί να απορρίψει έναν υποψήφιο άπαξ, αλλά δεν μπορεί να αποκλείσει προταθέντα υποψήφιο εάν η υποψηφιότητά του υποβληθεί δεύτερη φορά από το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο.

(25)

     Βάσει του βουλγαρικού δικαίου, οι υποψηφιότητες θα μπορούσαν να υποβληθούν με πρωτοβουλία είτε των μελών του εισαγγελικού τμήματος του Δικαστικού Συμβουλίου είτε του Υπουργού Δικαιοσύνης. Ο Υπουργός Δικαιοσύνης είχε ήδη εκδηλώσει την πρόθεσή του να μην προτείνει κανένα υποψήφιο.

(26)

     Πραγματοποιήθηκαν επίσης διαδηλώσεις που διοργανώθηκαν από τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών.

(27)

     Σημεία 3.2 και 3.3.

(28)

     Εκφράστηκαν ανησυχίες ότι οι διατάξεις για τη θέση των δικαστικών λειτουργών σε αυτοδίκαιη αργία μετά την απλή κίνηση ποινικής έρευνας θα μπορούσαν να υπονομεύσουν την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης. Το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο πρέπει να είναι σε θέση να αξιολογεί σε κάθε υπόθεση την αναγκαιότητα και την αναλογικότητα του μέτρου θέσης σε αργία.

(29)

     Μια άλλη σημαντική τροπολογία που εγκρίθηκε το 2017 θέσπισε την απαίτηση οι δικαστές, οι εισαγγελείς και οι ανακριτές να δηλώνουν τη συμμετοχή τους σε επαγγελματικές ενώσεις στο Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο, το οποίο εξέφρασε ανησυχίες σχετικά με την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι για τους δικαστές στο βουλγαρικό πλαίσιο. Το σχέδιο τροπολογιών που υποβλήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου περιλαμβάνει επίσης την κατάργηση αυτής της απαίτησης.

(30)

     Βλ. τμήμα 2 ανωτέρω.

(31)

     Βοήθεια για την εκπόνηση της ανάλυσης προσέφερε η Υπηρεσία Στήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων της Επιτροπής, συμμετείχαν δε ανώτεροι εισαγγελείς από τη Γερμανία, τη Γαλλία, τις Κάτω Χώρες και την Ισπανία. Οι συστάσεις της μελέτης αποτέλεσαν τη βάση για τον χάρτη πορείας που κατάρτισαν οι βουλγαρικές αρχές το 2017.

(32)

     Οι προκαταρκτικές έρευνες προηγούνται της επίσημης προδικαστικής φάσης και αποσκοπούν στην αξιολόγηση της ύπαρξης επαρκών αποδεικτικών στοιχείων για την κίνηση επίσημης ποινικής έρευνας.

(33)

     Το Συμβούλιο της Ευρώπης εξακολουθεί να παρακολουθεί τη συνέχεια που θα δώσει η Βουλγαρία στα ζητήματα αυτά, πολλά από τα οποία ελήφθησαν υπόψη και στην προαναφερθείσα ανεξάρτητη ανάλυση της εισαγγελικής αρχής. Τον Μάρτιο του 2019, το Συμβούλιο της Ευρώπης «κάλεσε τις αρχές να υποβάλουν, πριν από την 1η Οκτωβρίου 2019, πληροφορίες σχετικά με συγκεκριμένες προτάσεις μέτρων στους ως άνω τρεις τομείς, όλες απαραίτητες για τη λειτουργία του κράτους δικαίου και, στο πλαίσιο αυτό, τις ενθάρρυνε να συνεργαστούν στενά με τη Γραμματεία και να αξιοποιήσουν την εμπειρογνωσία που διαθέτει το Συμβούλιο της Ευρώπης» και επιπλέον ανέθεσε στη Γραμματεία του να εκπονήσει σχέδιο προσωρινής απόφασης προς εξέταση τον Δεκέμβριο του 2019, σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί απτή πρόοδος. https://search.coe.int/cm/Pages/result_details.aspx?ObjectID=09000016809372d5  

(34)

     Τα σχέδια τροπολογιών παρουσιάστηκαν σε συνεδρίαση ομάδας εργασίας του Υπουργείου Δικαιοσύνης, η οποία μεταδόθηκε εκτάκτως με συνεχή ροή μέσω διαδικτύου, και στη συνέχεια τα κείμενα δημοσιοποιήθηκαν.

(35)

     Η προτεινόμενη διαδικασία θα απαιτούσε από το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο να εγκρίνει την κίνηση ποινικής έρευνας κατά των προέδρων των δικαστηρίων με τρόπο παρόμοιο με τη διαδικασία κατά την οποία απαιτείται έγκριση της Εθνοσυνέλευσης για την άσκηση ποινικής δίωξης εις βάρος βουλευτή. Η ολομέλεια του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου θα λαμβάνει την απόφαση αυτή μετά από πρόταση τριών μελών του αρμόδιου τμήματός του (το εισαγγελικό τμήμα στην περίπτωση του Γενικού Εισαγγελέα) ή του υπουργού Δικαιοσύνης. Η απόφαση αυτή θα συνεπάγεται αυτοδίκαιη αργία και η έρευνα θα διεξάγεται από τους εισαγγελείς της ειδικής εισαγγελίας για το οργανωμένο έγκλημα ή από την εισαγγελία της πόλης της Σόφιας, ανάλογα με τη φύση του εικαζόμενου αδικήματος.

(36)

     Οι ανησυχίες που εκφράστηκαν όσον αφορά την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης επικεντρώθηκαν ιδίως στην αναλογικότητα της προβλεπόμενης αργίας, η οποία θα προέκυπτε αυτοδικαίως από την απόφαση κίνησης ποινικής έρευνας. Επιπλέον, εκφράστηκε η άποψη ότι δεν χρειαζόταν ειδική διαδικασία για τους προέδρους των δικαστηρίων, δεδομένου ότι η εισαγγελία μπορεί ήδη να διεξαγάγει ανεξάρτητη έρευνα εντός του ισχύοντος νομικού πλαισίου.

(37)

     Το ζήτημα αυτό υπενθυμίζεται για παράδειγμα στη γνώμη της Επιτροπής της Βενετίας του Οκτωβρίου 2017 σχετικά με τον βουλγαρικό νόμο για το δικαστικό σύστημα (γνώμη αριθ. 855/2016, σ. 10).

(38)

     Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη Δημοκρατία μέσω του Δικαίου («Επιτροπή της Βενετίας») είναι συμβουλευτικό όργανο στο πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης το οποίο παρέχει συμβουλές στα κράτη μέλη σχετικά με συνταγματικά ζητήματα και ευρωπαϊκά πρότυπα στους τομείς της δημοκρατίας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου.

(39)

     Τον Ιούνιο του 2019 πραγματοποιήθηκε συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με τη συμμετοχή εκπροσώπων των αρχών, των δικαστικών οργάνων και εμπειρογνωμόνων από το Συμβούλιο της Ευρώπης.

(40)

     Στην έκθεση για το 2018 αναφέρεται ότι διενεργήθηκε επαλήθευση ιδιωτικών περιουσιακών στοιχείων και δηλώσεων συμφερόντων 9 000 και πλέον ατόμων. Σε περισσότερες από 700 δηλώσεις χρειάστηκε να πραγματοποιηθούν διορθώσεις ή να δοθεί ειδική συνέχεια.

(41)

     Η διαφθορά εξακολουθεί να προκαλεί σοβαρές ανησυχίες στη Βουλγαρία, όπως προκύπτει από διάφορες έρευνες και μελέτες ανεξάρτητων παρατηρητών.

(42)

     Τούτο απαιτεί, εκτός από την τήρηση του νόμου στην πράξη, και προσεκτική επικοινωνία από μέρους των εν λόγω θεσμικών οργάνων ώστε να προβληθεί στο ευρύ κοινό η εικόνα της ουδετερότητας και του επαγγελματισμού.

(43)

     Η Ομάδα Κρατών κατά της Διαφθοράς του Συμβουλίου της Ευρώπης (GRECO), ένα συμβουλευτικό όργανο που παρακολουθεί την εφαρμογή των πολιτικών καταπολέμησης της διαφθοράς από τα μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, εξετάζει επί του παρόντος διάφορες πτυχές του βουλγαρικού πλαισίου για την καταπολέμηση της διαφθοράς στο πλαίσιο του τέταρτου γύρου αξιολόγησης και αναμένεται να δρομολογήσει σύντομα δραστηριότητες στο πλαίσιο του πέμπτου γύρου αξιολόγησης. Επιπλέον, η Βουλγαρία μπορεί επίσης να αξιοποιήσει τη συνδρομή που παρέχεται στο πλαίσιο του Προγράμματος Στήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων της Επιτροπής.

(44)

     Σχετικά με το συμβούλιο για την εκ των υστέρων παρακολούθηση, βλ. τμήμα 2 ανωτέρω.

(45)

     Το έργο αυτό θα μπορούσε επίσης να περιλαμβάνει την παροχή βοήθειας για την ορθή εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ για τις δημόσιες συμβάσεις.

(46)

     Επί του παρόντος, ο αναπληρωτής πρωθυπουργός που είναι αρμόδιος για τη δικαστική μεταρρύθμιση και υπουργός Εξωτερικών έχει επίσης αναλάβει καθήκοντα εθνικού συντονιστή για την καταπολέμηση της διαφθοράς.

(47)

     Τόσο το εθνικό συμβούλιο πολιτικών για την καταπολέμηση της διαφθοράς όσο και το νέο συμβούλιο για την εκ των υστέρων παρακολούθηση έχουν ένα στοιχείο συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών και θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως αγωγοί για την ευρύτερη συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών.

(48)

     Απόφαση της Επιτροπής της 13ης Δεκεμβρίου 2006 (C(2006) 6570).

(49)

     Η διακοπή της λειτουργίας του ΜΣΕ για τη Βουλγαρία θα λάβει τη μορφή απόφασης της Επιτροπής για ανάκληση της απόφασης 2006/929/EK της Επιτροπής, της 13ης Δεκεμβρίου 2006, για τη θέσπιση μηχανισμού για τη συνεργασία και τον έλεγχο της προόδου στη Βουλγαρία όσον αφορά την επίτευξη των ειδικών στόχων αναφοράς στους τομείς της δικαστικής μεταρρύθμισης και της καταπολέμησης της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος (C(2006) 6570).