ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Βρυξέλλες, 15.7.2019

COM(2019) 336 final

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στην

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με την υλοποίηση της χρηματοδοτικής συνδρομής προς τις Υπερπόντιες Χώρες και Εδάφη στο πλαίσιο του 11ου Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης

1)Αποφάσεις της Επιτροπής που εκδόθηκαν το 2018

2)Αποφάσεις της Επιτροπής που εκδόθηκαν το 2017

3)Αποφάσεις της Επιτροπής που εκδόθηκαν το 2016

4)Αποφάσεις της Επιτροπής που πρόκειται να εκδοθούν την περίοδο 2019/2020

Η απόφαση για τη σύνδεση ΥΧΕ-ΕΕ ορίζει τα συνολικά ποσά που διατίθενται για τα εδαφικά και τα περιφερειακά προγράμματα, καθώς και για την τεχνική βοήθεια.

Η ενδεικτική κατανομή των ειδικών εδαφικών κονδυλίων λαμβάνει υπόψη το μέγεθος του πληθυσμού, το επίπεδο του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος, το επίπεδο των προηγούμενων κονδυλίων ΕΤΑ και τους περιορισμούς που οφείλονται στη γεωγραφική απομόνωση, όπως προβλέπεται στο άρθρο 9 της απόφασης για τη σύνδεση ΥΧΕ-ΕΕ.

5)Πληρωμές στο πλαίσιο των εδαφικών προγραμμάτων του 11ου ΕΤΑ-ΥΧΕ

6)Πληρωμές στο πλαίσιο των περιφερειακών / θεματικών προγραμμάτων του 11ου ΕΤΑ

7)Άλλες πληρωμές στο πλαίσιο του 11ου ΕΤΑ

(1)

Εν εξελίξει επιδότηση λειτουργίας για την περίοδο 2018-2019

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Βρυξέλλες, 15.7.2019

COM(2019) 336 final

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με την υλοποίηση της χρηματοδοτικής συνδρομής προς τις Υπερπόντιες Χώρες και Εδάφη στο πλαίσιο του 11ου Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης

Εισαγωγή

Η απόφαση για τη σύνδεση ΥΧΕ-ΕΕ 1 θεσπίζει το νομικό πλαίσιο για τις σχέσεις μεταξύ των υπερπόντιων χωρών και εδαφών 2 (ΥΧΕ), των κρατών μελών με τα οποία συνδέονται και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης 3 (ΣΛΕΕ), σκοπός της απόφασης για τη σύνδεση ΥΧΕ-ΕΕ είναι η στήριξη της βιώσιμης ανάπτυξης των ΥΧΕ και η προώθηση των αξιών της Ένωσης στον ευρύτερο κόσμο.

Οικονομική στήριξη στις ΥΧΕ παρέχεται κυρίως μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης (ΕΤΑ), με ποσό ύψους 364,5 εκατ. EUR που διατίθεται στο πλαίσιο του 11ου ΕΤΑ για την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020. 4

Σύμφωνα με το άρθρο 91 της απόφασης για τη σύνδεση ΥΧΕ-ΕΕ, η παρούσα έκθεση επισημαίνει την πρόοδο που έχει συντελεστεί στην υλοποίηση των πόρων του 11ου ΕΤΑ για τις ΥΧΕ για το έτος 2018.

Δημοσιονομικοί πόροι βάσει του 11ου ΕΤΑ-ΥΧΕ

Οι πόροι του 11ου ΕΤΑ που διατίθενται για τις ΥΧΕ κατανέμονται στα ακόλουθα κονδύλια, βάσει του παραρτήματος 2 της απόφασης για τη σύνδεση ΥΧΕ-ΕΕ:

·229,5 εκατ. EUR για τα εδαφικά (διμερή) κονδύλια·

·100 εκατ. EUR για την περιφερειακή συνεργασία και ολοκλήρωση·

·21,5 εκατ. EUR για τη χρηματοδότηση της ανθρωπιστικής βοήθειας και της βοήθειας έκτακτης ανάγκης, ή της στήριξης σε περίπτωση διακυμάνσεων των εξαγωγικών εσόδων·

·5 εκατ. EUR για τη χρηματοδότηση επιδοτήσεων επιτοκίου και τεχνικής βοήθειας, μέσω του επενδυτικού μέσου ΥΧΕ της ΕΤΕπ·

·8,5 εκατ. EUR για μελέτες και τεχνική βοήθεια σύμφωνα με το άρθρο 81 της απόφασης για τη σύνδεση ΥΧΕ-ΕΕ.

Σύμφωνα με τα κριτήρια που καθορίζονται στην απόφαση για τη σύνδεση ΥΧΕ-ΕΕ, δεκαέξι ΥΧΕ θεωρούνται επιλέξιμες για εδαφικά κονδύλια στο πλαίσιο του 11ου ΕΤΑ. Επισημαίνεται ότι η Γροιλανδία χρηματοδοτείται απευθείας από τον ενωσιακό γενικό προϋπολογισμό βάσει της «απόφασης για τη Γροιλανδία» 5 .

Τα τρία περιφερειακά προγράμματα έχουν ως στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των ΥΧΕ της ίδιας περιοχής που μοιράζονται παρόμοιες προκλήσεις και προτεραιότητες. Οι δράσεις που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο της περιφερειακής κατανομής υποστηρίζουν την κατάρτιση και εφαρμογή ολοκληρωμένων περιφερειακών προγραμμάτων και σχεδίων για την αντιμετώπιση των εν λόγω προκλήσεων. Ενθαρρύνονται οι εταιρικές σχέσεις με άλλες πηγές χρηματοδότησης, συμπεριλαμβανομένων άλλων χρηματοδοτικών μέσων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μέσω της συνεργασίας με τις γειτονικές χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΑΚΕ) και/ή τρίτες χώρες, καθώς και με τις εξόχως απόκεντρες περιοχές της ΕΕ.

Εκτός από τα εδαφικά και περιφερειακά προγράμματα, το θεματικό πρόγραμμα, το μοναδικό πρόγραμμα για «όλες τις ΥΧΕ» στο πλαίσιο του 11ου ΕΤΑ, προάγει τη συνεργασία μεταξύ των ΥΧΕ στο σύνολο της περιοχής.

Διαδικασία προγραμματισμού για το 11ο ΕΤΑ-ΥΧΕ

Το τέταρτο μέρος της απόφασης για τη σύνδεση ΥΧΕ-ΕΕ θεσπίζει μια ειδική για τις ΥΧΕ διαδικασία προγραμματισμού. Σε αντίθεση με την ομάδα των κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΑΚΕ), ο προγραμματισμός δεν βασίζεται σε εθνικά ενδεικτικά προγράμματα αλλά οργανώνεται γύρω από διαδικασία ενός σταδίου, ήτοι την εκπόνηση ενός εγγράφου προγραμματισμού το οποίο έχει δύο συνιστώσες: α) τη στρατηγική απόκρισης της ΕΕ (μέρος Α) και β) το έγγραφο δράσης (μέρος Β). 

Τα έγγραφα προγραμματισμού ΥΧΕ εγκρίνονται με μία μόνο επίσημη απόφαση της Επιτροπής, η οποία καλύπτει τόσο τους στρατηγικούς προσανατολισμούς όσο και τον λεπτομερή σχεδιασμό του προγράμματος.

Η δημοσιονομική στήριξη αποτελεί τον προτιμώμενο τρόπο υλοποίησης όσον αφορά τα εδαφικά κονδύλια στις ΥΧΕ (μέχρι σήμερα, δώδεκα από τις 16 ΥΧΕ επωφελούνται από το ΕΤΑ). Τούτο αποτελεί θετική εξέλιξη σε σχέση με την προγενέστερη μέθοδο υλοποίησης του έργου που χρησιμοποιήθηκε σε αρκετές ΥΧΕ. Η δημοσιονομική στήριξη παρέχει έναν αποτελεσματικό τρόπο για την αντιμετώπιση οριζόντιων, μακροχρόνιων και διαρθρωτικών προκλήσεων και τη διατήρηση εποικοδομητικού πολιτικού διαλόγου.

Οι ΥΧΕ διατηρούν την πρωταρχική ευθύνη για την κατάρτιση των εγγράφων προγραμματισμού, κυρίως όσον αφορά τις προτεραιότητες στις οποίες βασίζονται οι στρατηγικές τους και για τη διασφάλιση των αναγκαίων διαβουλεύσεων σε τοπική κλίμακα. Κατόπιν αιτήσεως των ΥΧΕ, διατίθεται τεχνική βοήθεια για την πλαισίωση των ΥΧΕ στη διαδικασία προγραμματισμού, σύμφωνα με το άρθρο 81 της απόφασης για τη σύνδεση ΥΧΕ-ΕΕ.

Η κατάσταση το 2018

1)Υλοποίηση του 11ου ΕΤΑ σε εδαφικό επίπεδο

Χάρη στην κοινή δέσμευση όλων των ενδιαφερόμενων μερών, το 2018 σημειώθηκε πρόοδος στον προγραμματισμό του 11ου ΕΤΑ μέσω ενισχυμένου συντονισμού και διαλόγου. Με την έγκριση των εγγράφων προγραμματισμού του 11ου ΕΤΑ για την Αγία Ελένη και το Μονσεράτ, δώδεκα από τις 16 ΥΧΕ με εδαφικά κονδύλια ολοκλήρωσαν τον προγραμματισμό τους στο τέλος του 2018. Αρκετές ακόμη ΥΧΕ έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο με στόχο την ολοκλήρωση στις αρχές του 2019 6 . Όσον αφορά την υλοποίηση, κατά τη διάρκεια του 2018 εκταμιεύθηκαν 58,62 εκατ. EUR στο πλαίσιο του 11ου ΕΤΑ για τις ΥΧΕ (βλ. παράρτημα 1).

Όσον αφορά την υλοποίηση κατά τη διάρκεια του 2018:

Περιοχή της Καραϊβικής:

·Στον τομέα της βιώσιμης ενέργειας, ολοκληρώθηκαν οι εκταμιεύσεις των προγραμμάτων δημοσιονομικής στήριξης στον Άγιο Ευστάθιο (πρώτη και δεύτερη σταθερή δόση ύψους: 2,2 εκατ. EUR) και τη Σάμπα (δεύτερη σταθερή δόση ύψους: 1,4 εκατ. EUR), με αποτέλεσμα την αυξημένη ανθεκτικότητα του τομέα, την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και πιο σταθερά δίκτυα.

·Στον τομέα της εκπαίδευσης, σημειώθηκε πρόοδος που υποστηρίχθηκε από τα τρέχοντα προγράμματα δημοσιονομικής στήριξης της Ανγκουίλα (δεύτερη σταθερή δόση ύψους: 1,75 εκατ. EUR + 2,8 εκατ. EUR από την προσαύξηση του κονδυλίου B) και των Νήσων Τερκ και Κάικος (δεύτερη σταθερή δόση ύψους: 1 εκατ. EUR + πρώτη μεταβλητή δόση ύψους: 3,8 εκατ. EUR + 2 εκατ. EUR από την προσαύξηση του κονδυλίου Β), καθιστώντας την πρωτοβάθμια εκπαίδευση, τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και την τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση πιο κατάλληλες να ανταποκριθούν στις υφιστάμενες και μελλοντικές ανάγκες της αγοράς εργασίας.

·Επίσης, το 2018 εγκρίθηκε και υπογράφηκε το έγγραφο προγραμματισμού του 11ου ΕΤΑ για το Μονσεράτ (18,4 εκατ. EUR) με σκοπό τη στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης, καθώς και την προώθηση εξελίξεων στις πολιτικές τομέων επικέντρωσης όπως η ανανεώσιμη ενέργεια και ο τουρισμός. Η πρώτη εκταμίευση έχει πραγματοποιηθεί (πρώτη σταθερή δόση ύψους: 5,4 εκατ. EUR + 0,32 εκατ. EUR προσαύξηση κονδυλίου B). Αυτό το πρόγραμμα δημοσιονομικής στήριξης αποτελεί συνέχεια του προγράμματος δημοσιονομικής στήριξης του 10ου ΕΤΑ και συμβάλλει στο σχέδιο βιώσιμης ανάπτυξης της νήσου.

Περιοχή Ειρηνικού:

·Όσον αφορά τον τουρισμό, η Γαλλική Πολυνησία (πρώτη σταθερή δόση ύψους: 7,45 εκατ. EUR) σημείωσε πρόοδο στην τομεακή πολιτική της, με την υποστήριξη τομεακού προγράμματος δημοσιονομικής στήριξης, με αποτέλεσμα την προσέλκυση τουριστών και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Το έγγραφο προγραμματισμού του 11ου ΕΤΑ για τις Νήσους Πίτκερν σχετικά με τον τουρισμό εγκρίθηκε το 2017 και υπογράφηκε το 2018, αποτελεί δε συνέχεια του προγράμματος δημοσιονομικής στήριξης του 10ου ΕΤΑ στον ίδιο τομέα, το οποίο ολοκληρώθηκε το 2018.

·Όσον αφορά τον τομέα της απασχόλησης, η Νέα Καληδονία συνέχισε την υλοποίηση της πολιτικής της με σκοπό την αύξηση της ικανότητας επαγγελματικής ένταξης, ιδίως μέσω της τεχνικής και επαγγελματικής κατάρτισης.

·Όσον αφορά την ψηφιακή ανάπτυξη και συνδεσιμότητα, οι Νήσοι Ουάλις και Φουτούνα έχουν πραγματοποιήσει σημαντική πρόοδο όσον αφορά την ψηφιακή στρατηγική τους (εκταμίευση της πρώτης σταθερής δόσης ύψους: 12 εκατ. EUR). Σε μια περίοδο που η ψηφιακή προσβασιμότητα είναι απαραίτητη και προσφέρει νέες οικονομικές ευκαιρίες, το πρόγραμμα στηρίζει ειδικότερα την επέκταση του καλωδίου ευρυζωνικού δικτύου Tui-Samoa στις Νήσους Ουάλις και Φουτούνα και την παροχή ευρυζωνικής σύνδεσης υψηλής ταχύτητας.

Άλλες ΥΧΕ:

·Τόσο οι Νήσοι Φόκλαντ όσο και η Αγία Ελένη επωφελήθηκαν από τα προγράμματα συνδεσιμότητας στο πλαίσιο του 11ου ΕΤΑ. Στην Αγία Ελένη, το έγγραφο προγραμματισμού εγκρίθηκε στην αρχή του 2018, και σημειώθηκε πρόοδος στην υλοποίηση της ψηφιακής στρατηγικής (εκταμίευση πρώτης σταθερής δόσης ύψους: 10 εκατ. EUR). Στις Νήσους Φόκλαντ, σημειώθηκε πρώτη φορά πρόοδος όσον αφορά την ενίσχυση της παροχής υποδομών που σχετίζονται με τις μεταφορές και τη συνδεσιμότητα (εκταμίευση πρώτης σταθερής δόσης ύψους: 2 εκατ. EUR).

·Όσον αφορά τον τουρισμό, το Σεν Πιερ και Μικελόν παρουσίασε βελτιωμένη προσβασιμότητα για τους τουρίστες, με αποτέλεσμα, κατά την περίοδο αιχμής, η πληρότητα στο Σεν Πιερ να αγγίζει το 100 % (εκταμίευση πρώτης σταθερής δόσης ύψους: 3,25 εκατ. EUR + τρίτη σταθερή δόση ύψους: 3,25 εκατ. EUR).

Σε γενικές γραμμές και καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, τα προγράμματα δημοσιονομικής στήριξης οδήγησαν σε τακτικό πολιτικό διάλογο με τις εταίρους ΥΧΕ σχετικά με μεταρρυθμίσεις όσον αφορά τη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών, τις τομεακές πολιτικές και τη μακροοικονομική κατάσταση.

Το 2018 κινητοποιήθηκε τεχνική βοήθεια για τη στήριξη των εδαφικών και περιφερειακών διατακτών κατά τη διαδικασία προγραμματισμού. Στα τέλη του 2018 καταρτίστηκαν συμβάσεις ή μελέτες τεχνικής βοήθειας, με εκταμίευση ποσού συνολικού ύψους 3,6 εκατ. EUR, προκειμένου να καθοριστούν οι τομεακές στρατηγικές των ΥΧΕ ή να προσδιοριστεί η επιλεξιμότητα των ΥΧΕ για δημοσιονομική στήριξη, βάσει των μέσων για την τεχνική συνεργασία Ι και ΙΙ στο πλαίσιο του 11ου ΕΤΑ.

2)Εδαφική συνεργασία στο πλαίσιο του 11ου ΕΤΑ

Το 2018 επιτεύχθηκε σημαντική πρόοδος με την έγκριση των τριών περιφερειακών προγραμμάτων ΥΧΕ του 11ου ΕΤΑ:

·Για τον Ειρηνικό, το περιφερειακό πρόγραμμα «PROTEGE» (Projet régional océanien des territoires pour la gestion durable des écosystèmes / Περιφερειακό σχέδιο των εδαφών του Ειρηνικού για τη βιώσιμη διαχείριση των οικοσυστημάτων - 36 εκατ. EUR), το οποίο υπογράφηκε τον Φεβρουάριο του 2018, θα στηρίξει τη βιώσιμη και ανθεκτική ανάπτυξη της περιφέρειας μέσω της προστασίας της βιοποικιλότητας και των ανανεώσιμων φυσικών πόρων. Βασίζεται στο 10ο περιφερειακό πρόγραμμα ΕΤΑ «INTEGRE» (Initiative des territoires pour la gestion régionale de l’environnement / Πρωτοβουλία των εδαφών για την περιφερειακή διαχείριση του περιβάλλοντος - 12 εκατ. EUR) το οποίο εστιαζόταν στην ολοκληρωμένη διαχείριση των παράκτιων περιοχών και στην ανάπτυξη περιφερειακών δικτύων (όπως η βιολογική γεωργία, τα απορρίμματα και η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή).

·Για τον Ινδικό Ωκεανό, το περιφερειακό πρόγραμμα (4 εκατ. EUR), το οποίο υπογράφηκε τον Φεβρουάριο του 2018, στοχεύει στη βελτίωση της επιτήρησης και της παρακολούθησης των χερσαίων και θαλάσσιων οικοσυστημάτων στις Γαλλικές περιοχές του νοτίου ημισφαιρίου και της Ανταρκτικής, στην αποκατάσταση των οικοσυστημάτων και στην ενίσχυση των μηχανισμών πρόληψης επιπτώσεων. Το προηγούμενο 10ο περιφερειακό πρόγραμμα ΕΤΑ εστιάστηκε στη βελτίωση της βιώσιμης διαχείρισης της φυσικής κληρονομιάς (χερσαίας και θαλάσσιας) της Μαγιότ και των Διάσπαρτων Νήσων (3 εκατ. EUR) μέσω εργαλείων αξιολόγησης και υποστήριξης της λήψης αποφάσεων.

·Για την Καραϊβική, το περιφερειακό πρόγραμμα «ReSEMBID» (Resilience Sustainable Energy and Marine Biodiversity / Ανθεκτικότητα, Βιώσιμη ενέργεια και Θαλάσσια βιοποικιλότητα, 40 εκατ. EUR), το οποίο υπογράφηκε τον Οκτώβριο του 2018, θα ενισχύσει την περιβαλλοντικά βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη εστιάζοντας στην ανθεκτικότητα, τη βιώσιμη ενέργεια και τη θαλάσσια βιοποικιλότητα. Το πρόγραμμα θα συμβάλει στην αύξηση της ενεργειακής απόδοσης υποδομών με σημαντικές επιπτώσεις στην κατανάλωση ενέργειας, στη βελτίωση της προστασίας και της βιώσιμης διαχείρισης της θαλάσσιας βιοποικιλότητας και στην αύξηση της ικανότητας προσαρμογής σε ακραία και επαναλαμβανόμενα φυσικά φαινόμενα.

Η διαμόρφωση του θεματικού προγράμματος του 11ου ΕΤΑ για όλες τις ΥΧΕ σημείωσε επίσης πρόοδο καθ’ όλη τη διάρκεια του 2018 με τη συμφωνία όλων των ΥΧΕ στους δύο τομείς επικέντρωσης, ήτοι της βιώσιμης ενέργειας και της κλιματικής αλλαγής (συμπεριλαμβανομένης της ανθεκτικότητας) 7 . 

Τέλος, η στήριξη την οποία χορήγησε η ΕΕ το 2018 στη σύνδεση των Υπερπόντιων Χωρών και Εδαφών μέσω επιδότησης λειτουργίας (1,1 εκατ. EUR για δύο έτη)επέτρεψε στη σύνδεση να ενισχύσει την ικανότητα εκπλήρωσης της εντολής της. Η εντολή αυτή αφορούσε κυρίως τον συντονισμό των εταίρων ΥΧΕ με σκοπό τη διευκόλυνση του διαλόγου με την ΕΕ, την προώθηση της εταιρικής σχέσης και τη στήριξη του συλλογικού έργου των μελών της σε αρκετούς τομείς αμοιβαίου ενδιαφέροντος στο πλαίσιο της σύνδεσης ΕΕ-ΥΧΕ.

3)Τυφώνες στην περιοχή της Καραϊβικής

Τον Σεπτέμβριο του 2017, δύο τυφώνες κατηγορίας 5 έπληξαν αρκετές υπερπόντιες χώρες και εδάφη της Καραϊβικής, προκαλώντας απειλητικούς για τη ζωή ανέμους, κύματα θυέλλης και έντονες βροχοπτώσεις, με αποτέλεσμα να προκληθούν εκτεταμένες ζημίες σε κατοικίες και βασικές υποδομές. Οι ΥΧΕ που επλήγησαν περισσότερο ήταν η Ανγκουίλα, ο Άγιος Μαρτίνος, οι Νήσοι Τερκ και Κάικος, ο Άγιος Βαρθολομαίος και οι Βρετανικές Παρθένοι Νήσοι. Ζημίες υπέστησαν επίσης το Μονσεράτ, η Σάμπα και ο Άγιος Ευστάθιος.

Η στρατηγική ανάκαμψης βασίστηκε σε έναν συνδυασμό αντιμετώπισης των καταστάσεων έκτακτης ανάγκης έως τον Απρίλιο του 2018 και συμπληρωματικών δράσεων σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο που συνεχίστηκαν καθ’ όλη τη διάρκεια του 2018. Το μη διατεθέν κονδύλιο Β ύψους 21,5 εκατ. EUR στο πλαίσιο του 11ου ΕΤΑ κινητοποιήθηκε το 2018 για ποσό ύψους 15,04 εκατ. EUR προς όφελος της Ανγκουίλα (2,8 εκατ. EUR), του Μονσεράτ (0,32 εκατ. EUR), του Άγιου Μαρτίνου (7 εκατ. EUR), των Βρετανικών Παρθένων Νήσων (2 εκατ. EUR) και των Νήσων Τερκ και Κάικος (2,92 εκατ. EUR), με στόχο την παροχή βοήθειας μετά το στάδιο έκτακτης ανάγκης 8 . 

Επιπροσθέτως, οι υπηρεσίες της Επιτροπής συνεργάστηκαν ενεργά με τις αρχές των ΥΧΕ ώστε να εξασφαλίσουν την προσαρμογή των εδαφικών και περιφερειακών προγραμμάτων του 11ου ΕΤΑ με στόχο την αντιμετώπιση της κατάστασης στις ΥΧΕ μετά τον τυφώνα και τη στήριξη των ΥΧΕ στις προσπάθειες οικοδόμησης ανθεκτικότητας. Μια οριζόντια συνιστώσα σχετικά με την ανθεκτικότητα συμπεριλήφθηκε στο πλαίσιο του περιφερειακού προγράμματος της Καραϊβικής του 11ου ΕΤΑ  (40 εκατ. EUR). Το ήμισυ του συνολικού προϋπολογισμού (20 εκατ. EUR) ανακατευθύνθηκε προς αυτή τη συνιστώσα, με στόχο την υποστήριξη της οικοδόμησης μακροπρόθεσμης ανθεκτικότητας στις ΥΧΕ, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή κοινή αντίληψη για την ανάπτυξη. Στο πλαίσιο του μέσου αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών του ΕΤΑ, το 2018 δρομολογήθηκε σειρά περιφερειακών δράσεων για την ετοιμότητα αντιμετώπισης καταστροφών, η οποία αφορούσε την Ανγκουίλα, τις Βρετανικές Παρθένους Νήσους, το Μονσεράτ και τις Νήσους Τερκ και Κάικος.

4)Θεσμικός διάλογος

Από την έναρξη της διαδικασίας προγραμματισμού τον Δεκέμβριο του 2013, οι υπηρεσίες της Επιτροπής έχουν υποστηρίξει ενεργά τις ΥΧΕ καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας προγραμματισμού με τη διευκόλυνση της διοργάνωσης ειδικών σεμιναρίων, εργαστηρίων και συνεδρίων ώστε να δοθεί το έναυσμα για προβληματισμό σχετικά με κοινές προτεραιότητες και στόχους. Οι ανταλλαγές αυτές ήταν πολυάριθμες καθ’ όλη τη διάρκεια του 2018.

Φόρουμ ΥΧΕ-ΕΕ

Με βάση τα αποτελέσματα διαφόρων συνεδριάσεων διαβούλευσης που πραγματοποιήθηκαν το 2017, η εβδομάδα του 16ου φόρουμ ΥΧΕ-ΕΕ (19-23 Φεβρουαρίου 2018) αποτέλεσε καλή ευκαιρία για την ανταλλαγή απόψεων και τη διενέργεια συζήτησης όσον αφορά τη σχέση μεταξύ ΥΧΕ και ΕΕ για την περίοδο μετά το 2020.

Στα συμπεράσματα του 16ου φόρουμ ΥΧΕ-ΕΕ (23 Φεβρουαρίου 2018), η ΕΕ, οι ΥΧΕ και τα κράτη μέλη με τα οποία συνδέονται οι ΥΧΕ επιβεβαίωσαν την ισχυρή δέσμευσή τους για εξεύρεση βιώσιμων απαντήσεων στις ολοένα και πιο περίπλοκες και αλληλένδετες προκλήσεις, και επανέλαβαν τη δέσμευσή τους στη μετάβαση προς τη βιώσιμη ενέργεια, συμπεριλαμβανομένης της αυξημένης πρόσβασης στις σύγχρονες ενεργειακές υπηρεσίες, την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές και την ενεργειακή απόδοση.

Σε τεχνικό επίπεδο, οι τριμερείς συναντήσεις που διεξήχθησαν στο περιθώριο του 16ου φόρουμ ΥΧΕ-ΕΕ, μεταξύ των αντιπροσώπων της Επιτροπής, των εδαφικών/περιφερειακών διατακτών για τις ΥΧΕ και των κρατών μελών με τα οποία συνδέονται οι ΥΧΕ, έδωσαν την ευκαιρία να συζητηθούν θέματα που συνδέονται με τον προγραμματισμό και την υλοποίηση της συνεργασίας και να προγραμματιστούν οι προσεχείς ενέργειες.

Σε πολιτικό επίπεδο, οι τριμερείς συναντήσεις (22 Φεβρουαρίου 2018) μεταξύ του κ. Neven Mimica, Ευρωπαίου Επιτρόπου για τη Διεθνή Συνεργασία και Ανάπτυξη, των επικεφαλής αντιπροσωπειών των ΥΧΕ και των κρατών μελών με τα οποία συνδέονται οι ΥΧΕ αποτέλεσαν μια χρήσιμη ευκαιρία για την ανάδειξη των πολιτικών προτεραιοτήτων για τις ΥΧΕ και την ανταλλαγή απόψεων σχετικά με την περίοδο μετά το 2020.

Επιπροσθέτως, ένα σημαντικό γεγονός σχετικά με την πολιτική για τους ωκεανούς, τη διακυβέρνηση και το δυναμικό της γαλάζιας ανάπτυξης έλαβε χώρα την προηγουμένη των τριμερών συναντήσεων (21 Φεβρουαρίου 2018) με τη συμμετοχή των ΥΧΕ, των κρατών μελών, της Επιτροπής και του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας (FAO).

Τριμερείς συναντήσεις

Επιπλέον, εξέλιξη σημείωσε ο προβληματισμός σχετικά με κοινές στρατηγικές προτεραιότητες μέσω των διαφορετικών οργάνων διαλόγου της σύνδεσης που συστάθηκε δυνάμει της απόφασης για τη σύνδεση ΥΧΕ-ΕΕ. Σε τεχνικό επίπεδο, το 2018 διοργανώθηκαν πέντε τριμερείς συναντήσεις μεταξύ της Επιτροπής, των αντιπροσώπων των ΥΧΕ και των κρατών μελών με τα οποία συνδέονται (Ιανουάριος, Απρίλιος, Ιούλιος, Οκτώβριος, Δεκέμβριος 9 ), Αυτές οι συναντήσεις προσέφεραν μια πλατφόρμα διαλόγου μεταξύ της Επιτροπής και των αντιπροσώπων των ΥΧΕ και των κρατών μελών κυρίως για την παρακολούθηση της προόδου όσον αφορά τον προγραμματισμό και την υλοποίηση του 11ου ΕΤΑ.

Ομάδες εργασίας εταιρικής σχέσης και εργαστήρια

Στις 16 Ιανουαρίου 2018 συγκλήθηκε ομάδα εργασίας εταιρικής σχέσης για το εμπόριο και την περιφερειακή ολοκλήρωση με σκοπό την ανταλλαγή απόψεων σχετικά με διάφορες πτυχές που αφορούν το προτιμησιακό καθεστώς των ΥΧΕ στο εμπόριο με την ΕΕ και όλα τα ευρύτερα εμπορικά θέματα κοινού ενδιαφέροντος.

Στις 13 Μαρτίου 2018 πραγματοποιήθηκε συνάντηση των ομάδων εργασίας εταιρικής σχέσης με θέμα τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, στο πλαίσιο της οποίας συζητήθηκε η διαδικασία του κοινού καταλόγου της ΕΕ για τις μη συνεργάσιμες περιοχές φορολογικής δικαιοδοσίας. Στα τέλη Μαΐου πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες διεθνές εργαστήριο για θέματα φορολογίας σκοπός του οποίου ήταν, αφενός, να παράσχει στις ΥΧΕ επισκόπηση των διεθνών προτύπων και κριτηρίων στα οποία η ΕΕ βασίζει τα κριτήρια επιλογής της και, αφετέρου, να διευκολύνει τον διάλογο μεταξύ των τεχνικών εμπειρογνωμόνων των ΥΧΕ και των διεθνών εταίρων.

Τον Νοέμβριο του 2018 η σύνδεση των Υπερπόντιων Χωρών και Εδαφών διοργάνωσε, με την υποστήριξη της Επιτροπής, εργαστήριο σχετικά με τα προγράμματα της ΕΕ. Στόχος του εργαστηρίου ήταν η ενίσχυση των ικανοτήτων των ΥΧΕ όσον αφορά την υποβολή αιτήσεων για τα κύρια ενωσιακά προγράμματα που ενδιαφέρουν τις ΥΧΕ, όπως Έρευνα και Καινοτομία, COSME και Erasmus+.

Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ)

Η απόφαση για τη σύνδεση ΥΧΕ-ΕΕ παρέχει χρηματοδοτική βοήθεια στις ΥΧΕ μέσω των χρηματοδοτικών μηχανισμών που διαχειρίζεται η ΕΤΕπ: επενδυτικό μέσο ΥΧΕ (τρέχον κεφάλαιο επιχορήγησης: 48,5 εκατ. EUR), χρηματοδότηση επιδοτήσεων επιτοκίου και τεχνικής βοήθειας (5 εκατ. EUR) και ίδιοι πόροι της ΕΤΕπ (έως 100 εκατ. EUR κατά την περίοδο 2014-2020, στο πλαίσιο του 3ου χρηματοδοτικού πρωτοκόλλου).

Στο πλαίσιο αυτών των τριών κονδυλίων, το 2018 δεν υπεγράφησαν νέες δράσεις. Στο πλαίσιο του επενδυτικού μέσου ΥΧΕ της ΕΤΕπ, οι δράσεις βρίσκονται σε εξέλιξη και, στο τέλος του 2018, ανήλθαν σε 61,4 εκατ. EUR (το ποσό αυτό υπερβαίνει το αρχικό κεφάλαιο επιχορήγησης επειδή πρόκειται για ανανεώσιμο κεφάλαιο και μερικές εισροές έχουν χορηγηθεί εκ νέου υπό μορφή δανείου). Όσον αφορά το κονδύλιο για τις επιδοτήσεις επιτοκίου και την τεχνική βοήθεια, από τα διαθέσιμα 5 εκατ. EUR χρησιμοποιήθηκαν μόνο 25 497 EUR το 2014 για δράση επιδότησης επιτοκίου στη Γαλλική Πολυνησία. Στο πλαίσιο του κονδυλίου ιδίων πόρων της ΕΤΕπ για τις ΥΧΕ, η ΕΤΕπ σύναψε μία συμφωνία δανείου με τη Νέα Καληδονία το 2015, χορηγώντας επενδυτικό δάνειο ύψους 20 εκατ. EUR για την κατασκευή ενός νέου νοσοκομείου.

Όσον αφορά τα υπόλοιπα κονδύλια, νέες σειρές έργων παρακολουθούνται και αξιολογούνται με στόχο την πλήρη αξιοποίηση των διαθέσιμων κονδυλίων έως το τέλος του 2020.

Μελλοντικές προοπτικές

Το 2019 θα είναι ένα έτος κρίσιμο για τις ΥΧΕ, δεδομένου ότι η νέα απόφαση για τη σύνδεση ΥΧΕ-ΕΕ, το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2021-2027 της ΕΕ και το πλαίσιο που θα διαδεχθεί τη συμφωνία του Κοτονού βρίσκονται υπό διαπραγμάτευση, γεγονός που συμπίπτει χρονικά με τη διαδικασία αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ.

Στο πλαίσιο αυτό, ο συνεχής διάλογος με τις ΥΧΕ θα είναι υψίστης σημασίας και υψηλής πολιτικής συνάφειας. Η διαδικασία αυτή θα ενισχυθεί με συνεχή υποστήριξη προς τη σύνδεση ΥΧΕ και τις ΥΧΕ μέσω του μέσου για την τεχνική συνεργασία.

Παράλληλα, η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να στηρίζει τις προσπάθειες ανοικοδόμησης των ΥΧΕ που επλήγησαν από τυφώνες ή καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, και να συνεργάζεται στενά μαζί τους για τη βέλτιστη δυνατή αντιμετώπιση των αναγκών τους.

Τέλος, είναι σημαντικό το 2019 να υπάρξει πρόοδος σε επίπεδο προγραμματισμού για τα δύο εναπομείναντα εδαφικά προγράμματα, ούτως ώστε να εξασφαλιστεί η δέσμευση του συνόλου του κονδυλίου που είναι διαθέσιμο στο πλαίσιο του 11ου ΕΤΑ 10 . 

(1)

 Απόφαση 2013/755/EE του Συμβουλίου για τη σύνδεση των Υπερπόντιων Χωρών και Εδαφών με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

(2)

Οι υπερπόντιες χώρες και εδάφη της ΕΕ είναι η Γροιλανδία, η Νέα Καληδονία και τα εξαρτημένα εδάφη, η Γαλλική Πολυνησία, οι Γαλλικές περιοχές του νοτίου ημισφαιρίου και της Ανταρκτικής, οι Νήσοι Ουάλις και Φουτούνα, το Σεν Πιερ και Μικελόν, ο Άγιος Βαρθολομαίος, η Αρούμπα, η Μπονέρ, το Κουρασάο, η Σάμπα, ο Άγιος Ευστάθιος, ο Άγιος Μαρτίνος, η Ανγκουίλα, οι Νήσοι Κάιμαν, οι Νήσοι Φόκλαντ, οι Νήσοι Νότια Γεωργία και Νότιες Σάντουιτς, το Μονσεράτ, οι Νήσοι Πίτκερν, η Αγία Ελένη και τα εξαρτώμενα εδάφη (καλούμενα σήμερα Αγία Ελένη, Ασενσιόν και Τριστάν ντα Κούνα), το Βρετανικό έδαφος της Ανταρκτικής, το Βρετανικό Έδαφος του Ινδικού Ωκεανού, οι Νήσοι Τερκ και Κάικος, οι Βρετανικές Παρθένοι Νήσοι, οι Βερμούδες.

(3)

Τέταρτο μέρος της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (C 326/47 της 26.10.2012).

(4)

L210 της 6.8.2013, σ. 1 - Εσωτερική συμφωνία μεταξύ των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου, για τη χρηματοδότηση της βοήθειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης βάσει του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου, για την περίοδο 2014 έως 2020, δυνάμει της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΕ, καθώς και για τη χορήγηση χρηματοδοτικής ενίσχυσης στις Υπερπόντιες Χώρες και Εδάφη για τις οποίες ισχύει το τέταρτο μέρος της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

(5)

Με την απόφαση 2014/137/ΕΕ του Συμβουλίου για τις σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αφενός, και της Γροιλανδίας και του Βασιλείου της Δανίας, αφετέρου, διατίθενται 217,8 εκατ. EUR για την περίοδο 2014-2020 στο πλαίσιο της συνεργασίας μεταξύ της Ένωσης και της Γροιλανδίας σε τομέα αμοιβαίου ενδιαφέροντος.

(6)

Τα εδαφικά προγράμματα για την Αρούμπα (13,05 εκατ. EUR) και την Μπονέρ (3,95 εκατ. EUR) εγκρίθηκαν τον Φεβρουάριο του 2019. Η διαδικασία προγραμματισμού για το Κουρασάο (16,95 εκατ. EUR) και τον Άγιο Μαρτίνο (7 εκατ. EUR) βρίσκεται σε εξέλιξη, με προβλεπόμενη ημερομηνία έγκρισης εντός της περιόδου 2019/2020.

(7)

Η σχετική με το πρόγραμμα απόφαση χρηματοδότησης της Επιτροπής (C(2019)1595) εγκρίθηκε τον Φεβρουάριο του 2019.

(8)

Τα δύο ειδικά μέτρα στήριξης για τον Άγιο Μαρτίνο και τις Βρετανικές Παρθένους Νήσους εγκρίθηκαν πριν από το 17ο φόρουμ ΥΧΕ-ΕΕ του 2019.

(9)

 Η τριμερής συνάντηση του Δεκεμβρίου 2018 διοργανώθηκε κατόπιν μεταφοράς σε μεταγενέστερη ημερομηνία της τριμερούς συνάντησης που επρόκειτο να διεξαχθεί στις αρχές του 2019, προκειμένου να εξασφαλιστεί καλύτερη προετοιμασία ενόψει του επικείμενου φόρουμ.

(10)

Η διαδικασία προγραμματισμού για το Κουρασάο (16,95 εκατ. EUR) και τον Άγιο Μαρτίνο (7 εκατ. EUR) βρίσκεται σε εξέλιξη, με προβλεπόμενη ημερομηνία έγκρισης εντός της περιόδου 2019/2020.