ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Βρυξέλλες, 20.9.2018

COM(2018) 658 final

Πρόταση

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με την κινητοποίηση του Ταμείου Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την παροχή βοήθειας προς τη Λετονία

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1.Πλαισιο της προτασης

Η παρούσα απόφαση καλύπτει την κινητοποίηση του Ταμείου Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΤΑΕΕ) σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2012/2002 του Συμβουλίου, της 11ης Νοεμβρίου 2002 1 (εφεξής ο «κανονισμός») για ποσό ύψους 17 730 519 EUR με σκοπό την παροχή βοήθειας προς τη Λετονία μετά την καταστροφή από πλημμύρες που σημειώθηκε το 2017. Δεδομένου ότι η κινητοποίηση του Ταμείου θα χρηματοδοτηθεί στο σύνολό της με την εν μέρει χρησιμοποίηση των υπόλοιπων 47 479 154 EUR σε πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων και πιστώσεις πληρωμών που έχουν ήδη εγγραφεί στον προϋπολογισμό του 2018 για την κάλυψη των προκαταβολών, δεν απαιτείται διορθωτικός προϋπολογισμός.

2.Πληροφορίες και όροι

Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και του φθινοπώρου του 2017, η Λετονία επηρεάστηκε από μακρά περίοδο έντονων βροχοπτώσεων με αποτέλεσμα τον κορεσμό των εδαφών και επακόλουθες πλημμύρες σε ολόκληρη τη χώρα, ιδίως στην περιοχή του Latgale και στις γειτονικές περιοχές. Κατά συνέπεια, καταστράφηκαν καλλιέργειες και εκτεταμένες καταστροφές έπληξαν υδατορρεύματα, το αποχετευτικό σύστημα, συνδεδεμένες εγκαταστάσεις επεξεργασίας υδάτων καθώς και τις οδικές και σιδηροδρομικές υποδομές.

(1)Η Λετονία υπέβαλε αίτηση για ενίσχυση από το ΤΑΕΕ στις 14 Νοεμβρίου 2017, εντός της προθεσμίας των 12 εβδομάδων από την καταγραφή της πρώτης ζημίας στις 24 Αυγούστου 2017. Η αίτηση υποβλήθηκε ως «μείζων φυσική καταστροφή», σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 2 του κανονισμού. Στις 27 Απριλίου 2018, κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής, η Λετονία υπέβαλε συμπληρωματικές πληροφορίες απαραίτητες για την ολοκλήρωση της αξιολόγησης της υπόθεσης.

(2)Πρόκειται περί φυσικής καταστροφής και, κατά συνέπεια, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του ΤΑΕΕ.

(3)Η Λετονία εκτίμησε ότι η συνολική άμεση ζημία που προκάλεσαν οι πλημμύρες ανέρχεται σε 380,5 δισ. EUR. Το ποσό αυτό υπερβαίνει το «κατώτατο όριο μείζονος καταστροφής» για την κινητοποίηση του ΤΑΕΕ που εφαρμόστηκε στη Λετονία το 2017 ύψους 145 740 000 EUR (δηλ. το 0,6 % του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος της Λετονίας βάσει δεδομένων του 2015). Δεδομένου ότι οι εκτιμώμενες συνολικές άμεσες ζημίες υπερβαίνουν το εν λόγω κατώτατο όριο, η καταστροφή μπορεί να χαρακτηριστεί ως «μείζων φυσική καταστροφή» όπως ορίζεται από τον κανονισμό. Η αίτηση της Λετονίας είναι, επομένως, επιλέξιμη για συνεισφορά του ΤΑΕΕ.

(4)Η Λετονία δεν ζήτησε προκαταβολή.

(5)Η λετονική αίτηση παρέχει λεπτομερή περιγραφή της μετεωρολογικής κατάστασης που οδήγησε στην καταστροφή, καθώς και των συνεπειών της. Οι συνεχείς βροχοπτώσεις και πλημμύρες κατά τη διάρκεια του Αυγούστου, του Σεπτεμβρίου και του Οκτωβρίου 2017 προξένησαν σημαντικές ζημίες στη γεωργία, με αποτέλεσμα την απώλεια των καλλιεργειών και την εκτεταμένη απόφραξη του γεωργικού συστήματος αποστράγγισης. Επιπλέον, καταστράφηκαν κρατικές και τοπικές κυβερνητικές υποδομές, ιδίως στους τομείς των υποδομών ύδρευσης (υδάτινα ρεύματα, συστήματα αποχέτευσης, υδραυλικές εγκαταστάσεις, αναχώματα και συνδεδεμένες υποδομές προστασίας) και μεταφορών (κύριες αρτηρίες και τοπικές οδοί, σιδηρόδρομοι). Συνολικά, 184 κρατικοί οδικοί άξονες υπέστησαν ζημιές, ενώ κατέστη αναγκαία η προσωρινή αναστολή της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας. Στις 29 Αυγούστου 2017 κηρύχθηκε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Οι κρατικοί και τοπικοί οργανισμοί και επιχειρήσεις, που παρέχουν υπηρεσίες στους πολίτες, δεν μπορούσαν να λειτουργήσουν κανονικά. Ορισμένα σχολεία και άλλα κτίρια της τοπικής αυτοδιοίκησης πλημμύρισαν και χρειάστηκε να κλείσουν. Τα υδάτινα ρεύματα ξεχείλισαν και στις κοίτες τους συσσωρεύτηκαν ιζήματα, πλήττοντας περισσότερα από 28 000 χλμ. (υπόγεια) συστήματα αποχέτευσης, περίπου 4 500 χλμ. ανοικτούς αγωγούς απορροής και περίπου 1 700 υδάτινα ρεύματα και υδραυλικά έργα. Οι πλημμύρες στις εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων οδήγησαν σε ρύπανση των υδάτων εγκυμονώντας κινδύνους για το περιβάλλον.

(6)Η Λετονία εκτίμησε το κόστος των ενεργειών έκτακτης ανάγκης και αποκατάστασης, που είναι επιλέξιμες σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 2 του κανονισμού, σε 36,2 εκατ. EUR και το κατένειμε ανά είδος ενέργειας. Μακράν το μεγαλύτερο ποσοστό των επιλέξιμων δαπανών (σχεδόν 32 εκατ. EUR) αφορά το δημόσιο αποχετευτικό δίκτυο και τις συναφείς υποδομές. Η συνεισφορά του ΤΑΕΕ δεν μπορεί, ωστόσο, να χρησιμοποιηθεί για επισκευές που υπερβαίνουν την επαναφορά στην κατάσταση που επικρατούσε πριν από τη θεομηνία.

(7)Οι λετονικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι δεν υπάρχει ασφαλιστική κάλυψη για τις επιλέξιμες δαπάνες.

(8)Η πληγείσα περιφέρεια αποτελεί «λιγότερο ανεπτυγμένη περιφέρεια» στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών και επενδυτικών ταμείων (2014-2020). Οι λετονικές αρχές δεν δήλωσαν στην Επιτροπή την πρόθεση να ανακατανείμουν τη χρηματοδότηση από τα προγράμματα ΕΔΕΤ σε μέτρα αποκατάστασης. Ωστόσο, έπειτα από αίτημα της Λετονίας για στήριξη στους γεωργούς το οποίο υποβλήθηκε στην Επιτροπή τον Νοέμβριο του 2017, η Επιτροπή εξέδωσε τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 2018/108 σχετικά με «μέτρο έκτακτης ανάγκης υπό τη μορφή ενίσχυσης στους γεωργούς λόγω των πλημμυρών και των έντονων βροχοπτώσεων που έπληξαν ορισμένες περιοχές της Λιθουανίας, της Λετονίας, της Εσθονίας και της Φινλανδίας». Το μέγιστο ποσό που προβλέπεται για τη Λετονία είναι 3,5 εκατ. EUR.

(9)Η Λετονία δεν ενεργοποίησε τον μηχανισμό πολιτικής προστασίας της Ένωσης.

(10)Όσον αφορά την εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας για την πρόληψη και τη διαχείριση των κινδύνων καταστροφών δεν εκκρεμεί επί του παρόντος διαδικασία επί παραβάσει.

2,5Συμπέρασμα

Για τους λόγους που εκτέθηκαν ανωτέρω, η καταστροφή που αναφέρεται στην αίτηση που υποβλήθηκε από τη Λετονία πληροί τις προϋποθέσεις που ορίζονται στον κανονισμό για την κινητοποίηση του ΤΑΕΕ.

3.Χρηματοδότηση από τα κονδύλια του ΤΑΕΕ για το έτος 2018

Ο κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1311/2013 του Συμβουλίου, της 2ας Δεκεμβρίου 2013, για τον καθορισμό του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για την περίοδο 2014-2020 2 (εφεξής ο «κανονισμός για το ΠΔΠ»), και ιδίως το άρθρο 10, επιτρέπει την κινητοποίηση του ΤΑΕΕ εντός ετήσιου ανώτατου ορίου 500 000 000 EUR (τιμές 2011). Το σημείο 11 της διοργανικής συμφωνίας, της 2ας Δεκεμβρίου 2013, μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής για τη δημοσιονομική πειθαρχία, τη συνεργασία σε δημοσιονομικά θέματα και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση 3 καθορίζει τις λεπτομέρειες για την κινητοποίηση του ΤΑΕΕ.

Δεδομένου ότι η αλληλεγγύη αποτελούσε τον κύριο λόγο ίδρυσης του ΤΑΕΕ, η Επιτροπή θεωρεί ότι η ενίσχυση θα πρέπει να έχει προοδευτικό χαρακτήρα. Αυτό σημαίνει ότι, σύμφωνα με την προγενέστερη πρακτική, το μέρος των ζημιών που υπερβαίνει το κατώτατο όριο «μείζονος φυσικής καταστροφής» για την κινητοποίηση του ΤΑΕΕ (δηλαδή, το 0,6 % του ΑΕΕ ή 3 δισ. EUR σε τιμές 2011, ανάλογα με το ποιο είναι το χαμηλότερο ποσό) θα πρέπει να οδηγήσει σε μεγαλύτερη ένταση ενίσχυσης σε σχέση με τις ζημίες που δεν υπερβαίνουν το κατώτατο όριο. Το ποσοστό που εφαρμόστηκε κατά το παρελθόν για τον υπολογισμό των κονδυλίων σε περιπτώσεις μειζόνων καταστροφών είναι 2,5 % του συνόλου των άμεσων ζημιών κάτω από το κατώτατο όριο και 6 % για το τμήμα των ζημιών πάνω από αυτό. Για τις περιφερειακές καταστροφές και τις καταστροφές που γίνονται δεκτές στο πλαίσιο της διάταξης για τις «γειτονικές χώρες», το ποσοστό είναι 2,5 %.

Η ενίσχυση δεν μπορεί να υπερβεί το εκτιμώμενο συνολικό κόστος των επιλέξιμων ενεργειών. Η μέθοδος υπολογισμού της ενίσχυσης καθορίστηκε στην ετήσια έκθεση 2002-2003 για το ΤΑΕΕ και εγκρίθηκε από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Βάσει της αίτησης που έχει υποβάλει η Λετονία, ο υπολογισμός της ενίσχυσης από το ΤΑΕΕ, με βάση την εκτίμηση των συνολικών άμεσων ζημιών που προκλήθηκαν, έχει ως εξής:

Σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 1 του κανονισμού για το ΠΔΠ, το συνολικό ποσό που ήταν διαθέσιμο για κινητοποίηση του ΤΑΕΕ στις αρχές του 2018 ανερχόταν σε 421 142 057 EUR και είναι το άθροισμα του υπόλοιπου ποσού των κονδυλίων του έτους 2018 ύψους 280 371 754 EUR (δηλ. 574 342 834 EUR μείον 293 971 080 EUR που κινητοποιήθηκαν ήδη το 2017 4 ), και του υπόλοιπου ποσού των κονδυλίων του έτους 2017 ύψους 140 770 303 EUR που παρέμεινε αδιάθετο και μεταφέρθηκε στο 2018.

Το ποσό που μπορεί να κινητοποιηθεί στο παρόν στάδιο του έτους 2018 ανέρχεται σε 139 397 191 EUR. Αντιστοιχεί στο συνολικό ποσό που ήταν διαθέσιμο για την κινητοποίηση του ΤΑΕΕ στις αρχές του 2018 (421 142 057 EUR), μείον το παρακρατηθέν ποσό ύψους 143 585 709 EUR προκειμένου να τηρηθεί η υποχρέωση δέσμευσης του 25 % των ετήσιων πιστώσεων του 2018 μέχρι την 1η Οκτωβρίου 2018, όπως προβλέπεται στο άρθρο 10 παράγραφος 1 του κανονισμού για το ΠΔΠ, μείον 104 166 951 EUR που κινητοποιήθηκαν για την Ελλάδα, την Ισπανία, τη Γαλλία και την Πορτογαλία 5 και μείον 33 992 206 EUR που κινητοποιήθηκαν για τη Βουλγαρία, την Ελλάδα, τη Λιθουανία και την Πολωνία 6 στις αρχές του τρέχοντος έτους.

Πρόταση

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με την κινητοποίηση του Ταμείου Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την παροχή βοήθειας προς τη Λετονία

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2012/2002 του Συμβουλίου, της 11ης Νοεμβρίου 2002, για την ίδρυση του Ταμείου Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7 , και ιδίως το άρθρο 4 παράγραφος 3,

Έχοντας υπόψη τη διοργανική συμφωνία της 2ας Δεκεμβρίου 2013 μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής για τη δημοσιονομική πειθαρχία, τη συνεργασία σε δημοσιονομικά θέματα και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση 8 , και ιδίως το σημείο 11,

Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1)Το Ταμείο Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής «το Ταμείο») έχει ως στόχο να επιτρέψει στην Ένωση να αντιδρά με ταχύ, αποτελεσματικό και ευέλικτο τρόπο σε καταστάσεις επείγουσας ανάγκης ώστε να εκφράζει την αλληλεγγύη της προς τον πληθυσμό των περιοχών που πλήττονται από φυσικές καταστροφές.

(2)Το Ταμείο δεν πρέπει να υπερβαίνει το μέγιστο ετήσιο ποσό των 500 000 000 EUR (τιμές 2011), όπως ορίζεται στο άρθρο 10 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1311/2013 του Συμβουλίου 9 .

(3)Στις 14 Νοεμβρίου 2017, η Λετονία υπέβαλε αίτηση για την κινητοποίηση του Ταμείου, έπειτα από μακρά περίοδο έντονων βροχοπτώσεων κατά τη διάρκεια του θέρους και του φθινοπώρου του 2017 με αποτέλεσμα τον κορεσμό των εδαφών και επακόλουθες πλημμύρες.

(4)Η αίτηση της Λετονίας πληροί τις προϋποθέσεις για την καταβολή οικονομικής ενίσχυσης από το Ταμείο, όπως ορίζεται στο άρθρο 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2012/2002.

(5)Επομένως, θα πρέπει να κινητοποιηθεί το Ταμείο για την καταβολή οικονομικής ενίσχυσης στη Λετονία.

(6)Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί ο χρόνος που χρειάζεται για την κινητοποίηση του Ταμείου, η παρούσα απόφαση θα πρέπει να εφαρμοστεί από την ημερομηνία έκδοσής της,

(7)Με την απόφαση 2018/508 της 27ης Μαρτίου 2018 10 , το Ταμείο κινητοποιήθηκε με σκοπό να παράσχει το ποσό των 50 000 000 EUR σε πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων και σε πιστώσεις πληρωμών για την πληρωμή προκαταβολών για το οικονομικό έτος 2018. Οι εν λόγω πιστώσεις χρησιμοποιήθηκαν σε πολύ περιορισμένο βαθμό. Κατά συνέπεια, υπάρχουν περιθώρια να καταβληθεί το συνολικό ποσό για την παρούσα κινητοποίηση μέσω της ανακατανομής των πιστώσεων που κινητοποιήθηκαν για την πληρωμή προκαταβολών στον γενικό προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το οικονομικό έτος 2018.

ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Στο πλαίσιο του γενικού προϋπολογισμού της Ένωσης για το οικονομικό έτος 2018, κινητοποιείται το Ταμείο Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης με σκοπό τη χορήγηση ποσού ύψους 17 730 519 EUR στη Λετονία, σε πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων και σε πιστώσεις πληρωμών.

Άρθρο 2

Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την ημέρα της δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Εφαρμόζεται από … [την ημερομηνία της έκδοσής της]**.

Βρυξέλλες,

(1)    Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2012/2002 του Συμβουλίου, της 11ης Νοεμβρίου 2002, για την ίδρυση του Ταμείου Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ L 311 της 14.11.2002, σ. 3), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 661/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Μαΐου 2014 (ΕΕ L 189 της 27.6.2014, σ. 143).

(2)    Κανονισμός (EE, Ευρατόμ) αριθ. 1311/2013 του Συμβουλίου, της 2ας Δεκεμβρίου 2013, για τον καθορισμό του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για την περίοδο 2014-2020 (ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 884).

(3)    ΕΕ C 373 της 20.12.2013, σ. 1.

(4)

   Απόφαση (ΕΕ) 2017/1599 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Σεπτεμβρίου 2017 σχετικά με την κινητοποίηση του Ταμείου Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την παροχή βοήθειας προς την Ιταλία (ΕΕ L 245 της 23.9.2017) και διορθωτικός προϋπολογισμός αριθ. 4/2017 που τη συνοδεύει (ΕΕ L 330 της 13.12.2017).

(5)

   Απόφαση (ΕΕ) 2018/846 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 2018, σχετικά με την κινητοποίηση του Ταμείου Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την παροχή βοήθειας προς την Ελλάδα, την Ισπανία, τη Γαλλία και την Πορτογαλία (ΕΕ L 144 της 8.6.2018, σ. 3-4) και διορθωτικός προϋπολογισμός αριθ. 1/2018 που τη συνοδεύει (ΕΕ L 191 της 27.7.2018, σ. 1-22).

(6)    Απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 11ης Σεπτεμβρίου 2018 σχετικά με την κινητοποίηση του Ταμείου Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την παροχή βοήθειας προς τη Βουλγαρία, την Ελλάδα, τη Λιθουανία και την Πολωνία (OJ L XX, XX.XX.XXX) και διορθωτικός προϋπολογισμός αριθ. 4/2018 που τη συνοδεύει (OJ L XX, XX.XX.XXX).

(7)    ΕΕ L 311 της 14.11.2002, σ. 3.

(8)    ΕΕ C 373 της 20.12.2013, σ. 1.

(9)    Κανονισμός (EE, Ευρατόμ) αριθ. 1311/2013 του Συμβουλίου, της 2ας Δεκεμβρίου 2013, για τον καθορισμό του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για την περίοδο 2014-2020 (ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 884).

(10)    ΕΕ L 83 της 27.3.2018, σ. 13.