ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 16.3.2016
COM(2016) 165 final
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
Πρώτη έκθεση για τη μετεγκατάσταση και την επανεγκατάσταση
EUR-Lex Access to European Union law
This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52016DC0165
COMMUNICATION FROM THE COMMISSION TO THE EUROPEAN PARLIAMENT, THE EUROPEAN COUNCIL AND THE COUNCIL First report on relocation and resettlement
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Πρώτη έκθεση για τη μετεγκατάσταση και την επανεγκατάσταση
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Πρώτη έκθεση για τη μετεγκατάσταση και την επανεγκατάσταση
COM/2016/0165 final
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 16.3.2016
COM(2016) 165 final
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
Πρώτη έκθεση για τη μετεγκατάσταση και την επανεγκατάσταση
1Εισαγωγή
Το 2015, περίπου 880.000 άτομα έφθασαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω της Ελλάδας και της Ιταλίας. Τον Μάιο του 2015, για πρώτη φορά στην ιστορία της ευρωπαϊκής πολιτικής για τη μετανάστευση, η Επιτροπή πρότεινε τη μετεγκατάσταση ατόμων με σαφή ανάγκη διεθνούς προστασίας εντός της ΕΕ, από κράτη μέλη τα οποία βρίσκονται υπό ασφυκτική πίεση σε άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τον Σεπτέμβριο του 2015, το Συμβούλιο εξέδωσε δύο νομικά δεσμευτικές αποφάσεις 1 που καθιέρωσαν ένα προσωρινό και έκτακτο μηχανισμό μετεγκατάστασης 160.000 αιτούντων με σαφή ανάγκη διεθνούς προστασίας από την Ελλάδα και την Ιταλία 2 .
Ταυτόχρονα, με στόχο την αντιμετώπιση της παγκόσμιας μεταναστευτικής κρίσης συνολικά και την επίδειξη αλληλεγγύης με τρίτες χώρες που έχουν εξίσου επηρεαστεί, η Επιτροπή συνέστησε πρόγραμμα της ΕΕ για την επανεγκατάσταση 20.000 ατόμων που χρήζουν διεθνούς προστασίας. Τον Ιούλιο του 2015, τα κράτη μέλη, καθώς και τα συνδεδεμένα με το σύστημα του Δουβλίνου κράτη, συμφώνησαν στην επανεγκατάσταση, εντός δύο ετών, 22.504 ατόμων που χρήζουν διεθνούς προστασίας από τη Μέση Ανατολή, το Κέρας της Αφρικής και τη Βόρεια Αφρική.
Μολονότι οι ροές συνεχίζονται το 2016, μέχρι σήμερα μόνο 937 άτομα έχουν μετεγκατασταθεί από την Ιταλία και την Ελλάδα και μόνο 4.555 έχουν επανεγκατασταθεί. Το μη ικανοποιητικό επίπεδο εφαρμογής αμφότερων των προγραμμάτων οφείλεται σε διάφορους παράγοντες, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται η έλλειψη πολιτικής βούλησης των κρατών μελών να εκπληρώσουν πλήρως και εγκαίρως τις νομικές τους υποχρεώσεις ως προς τη μετεγκατάσταση. Μέχρι πρόσφατα, η προσέγγιση της διέλευσης χωρίς διατυπώσεις (wave-through) κατά μήκος της διαδρομής των Δυτικών Βαλκανίων αποτελούσε πρόσθετο εμπόδιο στο πρόγραμμα μετεγκατάστασης δεδομένου ότι οι πλέον επιλέξιμοι αιτούντες συνέχιζαν το ταξίδι τους αντί να μετεγκαθίστανται με οργανωμένο τρόπο. Παράλληλα, τα κράτη μέλη δίσταζαν να προβούν σε επανεγκαταστάσεις όσο συνεχίζονταν οι παράτυπες αφίξεις ατόμων.
Μετά την έκθεση της Επιτροπής 3 για τον τρόπο αποκατάστασης της τάξης στη διαδρομή Ανατολικής Μεσογείου και Δυτικών Βαλκανίων, καθώς και τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 18ης και 19ης Φεβρουαρίου και της συνόδου των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων της 7ης Μαρτίου 4 , τα κράτη μέλη συμφώνησαν να υιοθετήσουν μια ευρωπαϊκή προσέγγιση και να τερματίσουν την πολιτική της διέλευσης χωρίς διατυπώσεις. Σημείωσαν επίσης την ανάγκη να συμπαρασταθούν στην Ελλάδα σε αυτή τη δύσκολη στιγμή, λαμβανομένης υπόψη της ιδιαίτερα δυσχερούς κατάστασης στον ανθρωπιστικό τομέα που εξελίσσεται ραγδαία επί τόπου. Εν προκειμένω, και με τις ροές να συνεχίζονται, περισσότεροι από 100.000 μετανάστες θα μπορούσαν να εγκλωβιστούν στην Ελλάδα μέσα σ’ ένα μήνα, σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες (UNHCR). Ως εκ τούτου, ζήτησαν να επιταχυνθεί σημαντικά η εφαρμογή της μετεγκατάστασης προκειμένου να μειωθεί η μεγάλη πίεση που επί του παρόντος ασκείται στην Ελλάδα.
Η παρούσα ανακοίνωση ανταποκρίνεται στην υποχρέωση δυνάμει του άρθρου 12 των δύο αποφάσεων του Συμβουλίου για υποβολή στο Συμβούλιο, κάθε έξι μήνες, έκθεσης σχετικά με την εφαρμογή των αποφάσεων και των χαρτών πορείας για την Ιταλία και την Ελλάδα. Επίσης, ανταποκρίνεται στη δέσμευση της Επιτροπής στο πλαίσιο του χάρτη πορείας «Αποκατάσταση του χώρου Σένγκεν» 5 να υποβάλλει μηνιαίες εκθέσεις για την εφαρμογή της μετεγκατάστασης και της επανεγκατάστασης. Η παρούσα ανακοίνωση συνοψίζει τις προκλήσεις που εντοπίστηκαν και τα διδάγματα που αντλήθηκαν σε αυτούς τους πρώτους μήνες εφαρμογής των προγραμμάτων μετεγκατάστασης και επανεγκατάστασης, και προτείνει συστάσεις και δράσεις βραχυπρόθεσμα για τη βελτίωση του ποσοστού εφαρμογής.
2Μετεγκατάσταση
2.1Νομικό πλαίσιο και χώρες που συμμετέχουν στα προγράμματα μετεγκατάστασης της ΕΕ
Σύμφωνα με τις δύο αποφάσεις του Σεπτεμβρίου 2015, 106.000 αιτούντες άσυλο πρέπει να μετεγκατασταθούν από την Ιταλία 6 και την Ελλάδα 7 έως τον Σεπτέμβριο του 2017. Οι υπόλοιποι 54.000 θα πρέπει να μετεγκατασταθούν από την Ιταλία και την Ελλάδα, εκτός εάν υποβληθεί πρόταση από την Επιτροπή στο Συμβούλιο πριν από την 26η Σεπτεμβρίου 2016 για την προσαρμογή του μηχανισμού μετεγκατάστασης 8 . Επιπλέον, σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 20ης Ιουλίου 2015, τα κράτη μέλη θα πρέπει να δεσμευθούν ακόμη για την κατανομή των υπόλοιπων 7.744 θέσεων σύμφωνα με την πρώτη απόφαση του Συμβουλίου, επί συνόλου 40.000 θέσεων που έχουν συμφωνηθεί. Τα κράτη μέλη έχουν την υποχρέωση να προβούν σε μετεγκατάσταση από την Ιταλία και την Ελλάδα του αριθμού των ατόμων που έχουν κατανεμηθεί σ’ αυτά σύμφωνα με τα παραρτήματα Ι και ΙΙ της απόφασης του Συμβουλίου (ΕΕ) 2015/1601 9 καθώς και εκείνων που συμφωνήθηκαν στην απόφαση του Συμβουλίου (ΕΕ) 2015/1523 10 , σύμφωνα με τα αριθμητικά στοιχεία που ορίζονται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 20ης Ιουλίου 2015. Η υποχρέωση αυτή πρέπει να εκπληρωθεί εντός διετίας.
Σύμφωνα με τις ειδικές τους θέσεις στο πλαίσιο των Πρωτοκόλλων 21 και 22 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιρλανδία δεν δεσμεύονται από την εν λόγω απόφαση, αλλά μπορούν να αποφασίσουν να συμμετάσχουν. Από τις 6 Οκτωβρίου 2015, η Ιρλανδία συμμετέχει σε αμφότερες τις αποφάσεις του Συμβουλίου και ήδη προβαίνει σε μετεγκατάσταση αιτούντων από την Ιταλία και την Ελλάδα. Επιπλέον, οι συνδεδεμένες με το σύστημα του Δουβλίνου χώρες (Ελβετία, Νορβηγία και Λιχτενστάιν) εξέφρασαν το ενδιαφέρον τους για να συμμετάσχουν στο σύστημα μετεγκατάστασης και βρίσκονται στο στάδιο της ολοκλήρωσης των απαραίτητων διμερών ρυθμίσεων με την Ιταλία και την Ελλάδα προκειμένου να αρχίσει η μετεγκατάσταση το συντομότερο δυνατόν. Η Ουγγαρία και η Αυστρία δεν έχουν δεσμευθεί για θέσεις μετεγκατάστασης στο πλαίσιο της απόφασης 2015/1523. Η Ουγγαρία και η Σλοβακία υπέβαλαν προσφυγές 11 ενώπιον του Δικαστηρίου της ΕΕ, για την επανεξέταση της νομιμότητας της δεύτερης απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τη μετεγκατάσταση. Οι προσφυγές αυτές δεν έχουν ανασταλτικό αποτέλεσμα και, ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη παραμένουν υποχρεωμένα να προβούν σε μετεγκατάσταση σύμφωνα με την εν λόγω απόφαση.
Η μεταναστευτική πίεση στη Σουηδία και την Αυστρία οδήγησε τα δύο αυτά κράτη μέλη να ζητήσουν την προσωρινή αναστολή των υποχρεώσεων που υπέχουν βάσει των αποφάσεων του Συμβουλίου σχετικά με τη μετεγκατάσταση. Για την αντιμετώπιση αυτών των αιτημάτων, τον Δεκέμβριο του 2015, η Επιτροπή εξέδωσε πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με την προσωρινή αναστολή των υποχρεώσεων της Σουηδίας δυνάμει αμφότερων των αποφάσεων του Συμβουλίου σχετικά με τη μετεγκατάσταση 12 και τον Φεβρουάριο του 2016 πρόταση εκτελεστικής απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με την προσωρινή αναστολή μετεγκατάστασης του 30 % του αριθμού των αιτούντων που πρόκειται να μετεγκατασταθούν από την Αυστρία δυνάμει της απόφασης (ΕΕ) 2015/1601 του Συμβουλίου. Η απόφαση σχετικά με την Αυστρία εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 10 Μαρτίου 2016. Ως εκ τούτου, για την Αυστρία προβλέπεται αναστολή ενός έτους για τη μετεγκατάσταση 1.065 αιτούντων. Η πρόταση σχετικά με τη Σουηδία εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο συζήτησης στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
2.2Χάρτες πορείας που υποβλήθηκαν από την Ιταλία και την Ελλάδα
Σύμφωνα με το άρθρο 8 των αποφάσεων για μετεγκατάσταση, η Ελλάδα και η Ιταλία έχουν υποβάλει στην Επιτροπή και το Συμβούλιο χάρτες πορείας με μέτρα στον τομέα του ασύλου, της πρώτης υποδοχής και της επιστροφής, τα οποία αποσκοπούν στην ενίσχυση των ικανοτήτων, της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας των συστημάτων τους στους τομείς αυτούς, καθώς και με μέτρα για να εξασφαλιστεί η ορθή εφαρμογή των αποφάσεων σχετικά με τη μετεγκατάσταση. Οι χάρτες πορείας έχουν κοινοποιηθεί σε όλα τα κράτη μέλη και τα συνδεδεμένα με το σύστημα του Δουβλίνου κράτη και συζητήθηκαν στο πλαίσιο της ημερίδας μετεγκατάστασης που διοργανώθηκε από την Επιτροπή στις 21 Σεπτεμβρίου 2015 και του φόρουμ για τη μετεγκατάσταση και την επανεγκατάσταση της 1ης Οκτωβρίου 2015.
Η Επιτροπή υποβάλλει τακτικά εκθέσεις 13 σχετικά με την πρόοδο που έχει επιτευχθεί μέχρι σήμερα τόσο από την Ελλάδα όσο και από την Ιταλία όσον αφορά την εφαρμογή των δράσεων προτεραιότητας στους βασικούς τομείς στους οποίους αναφέρονται οι χάρτες πορείας: την εγκαθίδρυση λειτουργικών κέντρων πρώτης υποδοχής, την εφαρμογή του προγράμματος μετεγκατάστασης, την εξασφάλιση αποτελεσματικής επιστροφής των μεταναστών που δεν δικαιούνται διεθνή προστασία, τη βελτίωση της συνοριακής διαχείρισης και τη δημιουργία επαρκούς και κατάλληλης ικανότητας υποδοχής.
Η Ιταλία έχει δεσμευθεί βάσει του χάρτη πορείας της για τη δημιουργία έξι κέντρων πρώτης υποδοχής, πέντε στη Σικελία και ενός στην Απουλία. Επί του παρόντος, τέσσερα κέντρα υποδοχής έχουν καταστεί λειτουργικά ενώ ένα έχει μετατραπεί σε κόμβο μετεγκατάστασης· το πέμπτο κέντρο πρώτης υποδοχής ανακοινώθηκε από την Ιταλία κατά τη διάρκεια του Συμβουλίου Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της 10ης Μαρτίου 2016 και η τελική του τοποθεσία θα πρέπει να κοινοποιηθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή το συντομότερο δυνατό. Όπως αναφέρεται στον χάρτη πορείας, τα ιταλικά κέντρα πρώτης υποδοχής συνδέονται στενά με τη διαδικασία μετεγκατάστασης για την οποία έχει αναπτυχθεί τυποποιημένη και αποτελεσματική διαδικασία με την ενεργό συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Υποστήριξης για το Άσυλο (ΕΥΥΑ) στη διαδικασία. Ακόμη, πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή διαδικασία για τη μεταφορά ασυνόδευτων ανηλίκων στο πλαίσιο των αποφάσεων για μετεγκατάσταση. Όσον αφορά το δεύτερο επίπεδο στέγασης των αιτούντων άσυλο, οι θέσεις που είναι σήμερα διαθέσιμες ευθυγραμμίζονται με εκείνες που δηλώθηκαν στον χάρτη πορείας. Ωστόσο, ορισμένες βελτιώσεις της αποτελεσματικότητας θα ήταν επιθυμητές, ιδίως με τη θέσπιση περισσότερο οργανωμένης κατανομής των αιτούντων άσυλο σε ολόκληρη την ιταλική επικράτεια. Μολονότι οι θέσεις υποδοχής για τους ασυνόδευτους ανηλίκους είναι διαθέσιμες σύμφωνα με τους χάρτες πορείας, θα πρέπει να διατεθούν επιπλέον θέσεις για να εξασφαλιστεί η ομαλή μετάβαση μεταξύ πρώτου και δεύτερου επιπέδου υποδοχής. Πέραν τούτου, η υποδοχή των ατόμων που πρέπει να επιστρέψουν παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη και κάτω από το κατώτατο όριο που δηλώθηκε στον χάρτη πορείας με αποτέλεσμα να δημιουργούνται σημαντικές προκλήσεις για την ταχεία εφαρμογή των επιχειρήσεων επιστροφής. Οι εν εξελίξει εργασίες για τη μεταρρύθμιση του ιταλικού συστήματος ασύλου θα πρέπει να ολοκληρωθούν πριν από το καλοκαίρι με στόχο να αντιμετωπιστούν οι εναπομένουσες ελλείψεις και να εξασφαλιστεί πιο ευέλικτη διαδικασία ασύλου, μεταξύ άλλων και όσον αφορά τη μείωση του κατακερματισμού της ποιότητας της λήψης αποφάσεων σε όλη τη χώρα.
Η Ελλάδα έχει δεσμευθεί βάσει του χάρτη πορείας της για τη δημιουργία πέντε κέντρων πρώτης υποδοχής. Τέσσερα κέντρα υποδοχής λειτουργούν επί του παρόντος και ένα ακόμη πρόκειται να ολοκληρωθεί στη νήσο Κω. Οι διαδικασίες στα κέντρα πρώτης υποδοχής φαίνεται να καθίστανται αποδοτικές και αποτελεσματικές για την καταγραφή μεγάλου αριθμού υπηκόων τρίτων χωρών σε καθημερινή βάση, ενώ ορισμένες περαιτέρω βελτιώσεις στο κεντρικό σύστημα ΤΠ βρίσκονται σε εξέλιξη για την αντιμετώπιση της μεγάλης αύξησης της λήψης δακτυλικών αποτυπωμάτων. Πρέπει να θεσπιστούν συστηματικοί έλεγχοι με τη χρήση βάσεων δεδομένων ασφαλείας και απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για τον εντοπισμό και τη διασφάλιση της παρακολούθησης των περιπτώσεων απάτης σχετικά με τα έγγραφα. Μολονότι η ενημέρωση και η καταγραφή των υποψηφίων προς μετεγκατάσταση αποτελεί μέρος της προσέγγισης των κέντρων πρώτης υποδοχής στην Ελλάδα, η ελληνική Υπηρεσία Ασύλου και η ΕΥΥΑ είναι παρούσες μόνο σε τρία νησιά. Ενόψει της αιφνίδιας αύξησης των υπηκόων τρίτων χωρών που βρίσκονται στην επικράτειά της, η Ελλάδα ενισχύει τώρα το σύστημα στέγασης με τη συμμετοχή των ενόπλων δυνάμεων και με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω χρηματοδότησης και του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας της ΕΕ (EUPCM). Η ΕΥΥΑ έχει αρχίσει να επεκτείνει τις δραστηριότητές τις για την αύξηση της ικανότητας καταγραφής της Ελλάδας. Όσον αφορά τις επιστροφές, η Ελλάδα αύξησε πρόσφατα τις επανεισδοχές στην Τουρκία. Ωστόσο, η ικανότητα κράτησης παραμένει μάλλον περιορισμένη και πολλά κέντρα κράτησης χρειάζονται ανακαίνιση.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι απαιτείται περαιτέρω πρόοδος από την Ελλάδα όσον αφορά το γενικό σύστημά της για το άσυλο. Τα μέτρα που απαιτούνται στον τομέα αυτό προσδιορίστηκαν από την Επιτροπή στη σύσταση της 10ης Φεβρουαρίου 2016 14 . Η Ελλάδα υπέβαλε σχετική έκθεση στις 4 Μαρτίου. Η Επιτροπή προέβη σε προκαταρκτική αξιολόγηση της απάντησης και θα είναι σε επαφή με τις ελληνικές αρχές προκειμένου να ζητήσει συμπληρωματικές διευκρινίσεις. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την πρόοδο της Ελλάδας και θα διενεργήσει αξιολόγηση για το κατά πόσον συντρέχουν οι συνθήκες που θα επιτρέψουν στα κράτη μέλη την εκ νέου και σταδιακή έναρξη των μεμονωμένων μεταφορών στην Ελλάδα δυνάμει του κανονισμού του Δουβλίνου, πριν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου.
Τα παραρτήματα 3 και 4 παρέχουν επισκόπηση της προόδου που έχει σημειωθεί από την Ιταλία και την Ελλάδα ως προς την εφαρμογή των χαρτών πορείας και των μέτρων που πρέπει ακόμη να ληφθούν.
2.3Κύριες τάσεις μετά από πέντε μήνες εφαρμογής των προγραμμάτων μετεγκατάστασης:
Χαμηλός ρυθμός υλοποίησης αλλά διαφαίνονται οι πρώτες ενδείξεις μιας θετικής εξέλιξης: Έως τις 15 Μαρτίου 2016, είχαν μετεγκατασταθεί 937 άτομα (368 από την Ιταλία και 569 από την Ελλάδα). Ωστόσο, η πείρα που αποκτήθηκε κατά τις πρώτες εβδομάδες του Μαρτίου, όταν 287 άτομα (εκ των οποίων τα 241 από την Ελλάδα και μόνο) μετεγκαταστάθηκαν γρήγορα, έδειξε ότι εάν τα κράτη μέλη είναι αποφασισμένα, η μετεγκατάσταση μπορεί να λειτουργήσει.
Όπως φαίνεται στο σχήμα 1 παρακάτω, ο ρυθμός μετεγκατάστασης αυξήθηκε σημαντικά τις πρώτες εβδομάδες του Μαρτίου, αλλά παραμένει ανεπαρκής για την επίτευξη των στόχων των δύο αποφάσεων του Συμβουλίου για τη μετεγκατάσταση, οι οποίες είναι επείγοντα μέτρα που έχουν ως στόχο να απαλλάξουν την Ιταλία και την Ελλάδα από τις σημαντικές πιέσεις που υφίστανται στον χώρο του ασύλου. Δεδομένου ότι οι πιέσεις αυτές είναι έντονες, ιδίως στην Ελλάδα, η ανάγκη για ενισχυμένη δράση καθίσταται ακόμη πιο επιτακτική.
Διάγραμμα 1 - Μεταφορές για λόγους μετεγκατάστασης την περίοδο Οκτωβρίου 2015 - 15 Μαρτίου 2016
Τα κράτη μέλη δήλωσαν σε διάφορα φόρουμ ότι καθιστούν διαθέσιμες 6.884 θέσεις μετεγκατάστασης. Ωστόσο, στις 15 Μαρτίου, ο συνολικός αριθμός δηλώσεων προθυμίας από κράτη μέλη να μεταφέρουν για ταχεία μετεγκατάσταση αιτούντες διεθνή προστασία («επίσημες δεσμεύσεις») ανερχόταν σε 3.723 επίσημες δεσμεύσεις. Το θετικό είναι ότι τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν διορίσει αξιωματικούς-συνδέσμους, οι οποίοι διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαδικασία.
Ταχεία αύξηση του αριθμού των αιτούντων: Κατά τους πρώτους πέντε μήνες της εφαρμογής, ο αριθμός των αιτούντων μετεγκατάσταση ήταν χαμηλός (π.χ. περίπου 20 άτομα την ημέρα στην Ελλάδα). Η εξέλιξη αυτή οφειλόταν εν μέρει στην περιορισμένη εμπιστοσύνη των μεταναστών στο πρόγραμμα μετεγκατάστασης.
Ωστόσο, τις πρώτες εβδομάδες του Μαρτίου, ο αριθμός των αιτούντων άσυλο αυξήθηκε σημαντικά (π.χ. 300 άτομα ημερησίως στην Ελλάδα). Εν μέρει αυτό αποτελεί συνέπεια των περιορισμών που επιβλήθηκαν στα σύνορα Ελλάδας-πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, αλλά και των πρόσθετων προσπαθειών για διάδοση πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης κινητών ομάδων της ΕΥΥΑ εκτός των κέντρων πρώτης υποδοχής για τη μεγιστοποίηση της προβολής. Ωστόσο, παραμένει ο κίνδυνος διαφυγής μόλις το άτομο ενημερωθεί σχετικά με το κράτος μέλος μετεγκατάστασης.
Αύξηση του αριθμού των ιθαγενειών που είναι επιλέξιμες για μετεγκατάσταση αλλά και μεγαλύτερη αβεβαιότητα όσον αφορά τις νέες ιθαγένειες που καλύπτονται δυνητικά από τις αποφάσεις του Συμβουλίου: Η μετεγκατάσταση εφαρμόζεται στις ιθαγένειες με μέσο ποσοστό αναγνώρισης για διεθνή προστασία τουλάχιστον 75%. Οι πληροφορίες αυτές βασίζονται σε στοιχεία της Eurostat οι οποίες επικαιροποιούνται ανά τρίμηνο βάσει των εκθέσεων της Eurostat. Στη συνέχεια, η Επιτροπή ενημερώνει για τις ιθαγένειες που είναι επιλέξιμες για μετεγκατάσταση την EYYA, η οποία ενημερώνει με τη σειρά της τα εθνικά σημεία επαφής. Έτσι, κάθε τέσσερις μήνες μπορούν να προστεθούν ή να αφαιρεθούν ιθαγένειες από τον κατάλογο των ιθαγενειών που είναι επιλέξιμες για μετεγκατάσταση, γεγονός που προκαλεί αβεβαιότητα στους μετανάστες και τους ενδιαφερόμενους φορείς. Με βάση τα τελευταία τριμηνιαία στοιχεία της Eurostat (4ο τρίμηνο του 2015), οι ιθαγένειες που είναι επιλέξιμες για μετεγκατάσταση είναι επί του παρόντος 15 του Μπουρούντι, της Κεντροαφρικανικής Δημοκρατίας, της Ερυθραίας, της Κόστα Ρίκα, του Αγίου Βικεντίου και των Γρεναδίνων, του Μπαχρέιν, του Ιράκ, των Μαλδίβων, της Συρίας και των βρετανικών υπερπόντιων χωρών και εδαφών 16 . Σε σύγκριση με την προηγούμενη τριμηνιαία έκθεση, οι ιθαγένειες της Υεμένης και της Σουαζιλάνδης δεν είναι πλέον επιλέξιμες για μετεγκατάσταση.
Η μετεγκατάσταση των ευάλωτων αιτούντων διεθνή προστασία, συμπεριλαμβανομένων των ασυνόδευτων ανηλίκων, αποδεικνύεται προβληματική: Μόνο ένας πολύ περιορισμένος αριθμός ασυνόδευτων ανηλίκων («ΑΑ») (ένας ή δύο από την Ελλάδα στη Φινλανδία) μετεγκαταστάθηκε, παρά τις αποφάσεις του Συμβουλίου για τη μετεγκατάσταση οι οποίες ζητούν να διεκπεραιώνονται κατά προτεραιότητα οι μετεγκαταστάσεις των ευάλωτων αιτούντων. Οι λόγοι για αυτό είναι ποικίλοι, όπως η απροθυμία των κρατών μελών μετεγκατάστασης να δεχθούν τη μετεγκατάσταση των ΑΑ και η έλλειψη συγκεκριμένων διαδικασιών στην Ιταλία και την Ελλάδα ώστε να επιτρέπεται η μετεγκατάσταση των ΑΑ. Η μετεγκατάσταση των ΑΑ αποτελεί σύνθετη διαδικασία και ορισμένοι μετανάστες, ιδίως Ερυθραίοι στην Ιταλία, ισχυρίσθηκαν ότι είναι ενήλικοι προκειμένου να μην διαχωριστούν από την ομάδα με την οποία έφθασαν. Η Ιταλία και η Ελλάδα καταρτίζουν νέες διαδικασίες προκειμένου να είναι σε θέση να μετεγκαθιστούν γρήγορα τους ΑΑ σύμφωνα με το ύψιστο συμφέρον του παιδιού και την εθνική τους νομοθεσία. Οι ιταλικές αρχές και ο Frontex διαθέτουν εμπειρογνώμονες για την εκτίμηση της ηλικίας των ατόμων αυτών. Πολλές οργανώσεις εντείνουν επίσης τις προσπάθειές τους για την προσφορά κατάλληλων εγκαταστάσεων υποδοχής στην Ελλάδα (π.χ. τα κέντρα της UNICEF για τη στήριξη των παιδιών και της οικογένειας).
Γενικότερα, δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία σχετικά με τον αριθμό των μεταφορών ευάλωτων αιτούντων διεθνή προστασία για λόγους μετεγκατάστασης. Ωστόσο, η πείρα στον τομέα αυτόν δείχνει ότι πολλοί αιτούντες ανήκουν σε αυτή την κατηγορία (π.χ. έγκυες γυναίκες, άτομα με αναπηρία, ηλικιωμένοι). Παρά την έκκληση προς τα κράτη μέλη να διαβιβάζουν στοιχεία σχετικά με το δυναμικό που διαθέτουν για την υποδοχή ιδιαίτερα ευάλωτων ατόμων, σχεδόν κανένα κράτος μέλος δεν έχει αναφέρει οποιοδήποτε αξιόπιστο δυναμικό.
2.4Μέτρα που έχουν ληφθεί από την Επιτροπή και τους οργανισμούς της ΕΕ
Στις 10 Φεβρουαρίου, η Επιτροπή απέστειλε διοικητικές επιστολές στα κράτη μέλη μετεγκατάστασης καλώντας τα να επισπεύσουν την εκτέλεση των αποφάσεων του Συμβουλίου και την αντιμετώπιση πολλών από τα εντοπισθέντα εμπόδια. Απέστειλε επίσης στην Ιταλία και την Ελλάδα παρόμοιες επιστολές με συστάσεις για τη βελτίωση και την επιτάχυνση της διαδικασίας μετεγκατάστασης. Επιπλέον, η Επιτροπή κίνησε διαδικασίες επί παραβάσει κατά της Ιταλίας και της Ελλάδας σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού Eurodac και κατά της Ελλάδας σε σχέση με την οδηγία για τις συνθήκες υποδοχής.
Όπως προβλέπεται στο πλαίσιο του προγράμματος μετεγκατάστασης, η Ιταλία και η Ελλάδα λαμβάνουν χρηματοδότηση μέσω των εθνικών τους προγραμμάτων του Ταμείου Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης (ΤΑΜΕ) (πρόσθετο κατ’ αποκοπή ποσό 500 EUR για κάθε άτομο που μετεγκαθίσταται) προς στήριξη των προσπαθειών τους σχετικά με τη μετεγκατάσταση. Χρηματοδοτική βοήθεια παρέχεται επίσης στα κράτη μέλη μετεγκατάστασης, τα οποία θα λαμβάνουν κατ’ αποκοπή ποσό 6.000 EUR για κάθε άτομο που μετεγκαθίσταται μέσω των εθνικών προγραμμάτων τους του ΤΑΜΕ. Συνολικά 1.040 εκατ. EUR έχουν διατεθεί για τη μετεγκατάσταση 160.000 ατόμων και τα εθνικά προγράμματα του ΤΑΜΕ έχουν αναθεωρηθεί για να περιλάβουν τα ποσά που αντιστοιχούν στα 98.547 άτομα που πρόκειται να μετεγκατασταθούν (για 644,5 εκατ. EUR συνολικά). Τέλος, σημαντική οικονομική στήριξη έχει διατεθεί στο πλαίσιο της βοήθειας έκτακτης ανάγκης από το ΤΑΜΕ για τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης (ΔΟΜ) με σκοπό τη στήριξη της εφαρμογής του μηχανισμού επείγουσας μετεγκατάστασης στην Ελλάδα και την Ιταλία.
Στις 10 Μαρτίου, η Επιτροπή ενέκρινε τροποποιήσεις των προγραμμάτων εργασίας για το 2016, αυξάνοντας τη χρηματοδότηση για βοήθεια έκτακτης ανάγκης στο πλαίσιο του ΤΑΜΕ και του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας (ΤΕΑ) με επιπλέον 275.500.000 EUR. Για να καλυφθεί η πρόσθετη χρηματοδότηση έκτακτης ανάγκης, θα χρησιμοποιηθούν κονδύλια του ΤΑΜΕ και του ΤΕΑ που έχουν προβλεφθεί στον προϋπολογισμό της ΕΕ για το 2016, τα οποία δεν έχουν ακόμη κατανεμηθεί. Η αύξηση της χρηματοδότησης έκτακτης ανάγκης ακολουθεί τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 18ης-19ης Φεβρουαρίου, 2016, στα οποία ζητείται να αναληφθεί επειγόντως δράση για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κατάστασης στην Ελλάδα και κατά μήκος των Δυτικών Βαλκανίων, με χρήση όλων των διαθέσιμων ενωσιακών και εθνικών μέσων για τη βελτίωσή της. Ο αρχικός προϋπολογισμός των 188.980.000 EUR για βοήθεια έκτακτης ανάγκης στο πλαίσιο του ΤΑΜΕ και του ΤΕΑ για το 2016 έχει ήδη ενισχυθεί με επιπλέον 193.500.000 EUR για το ΤΑΜΕ και 82 εκατ. EUR για το ΤΕΑ φθάνοντας σε συνολικό ποσό 464.000.000 EUR για το 2016 για την αντιμετώπιση των πιο επειγουσών αναγκών χρηματοδότησης των κρατών μελών στο πλαίσιο της προσφυγικής κρίσης.
Η Επιτροπή έχει συγκροτήσει ειδική ομάδα για τη Στρατηγική Ενημέρωσης των Μεταναστών (MIS) στην οποία εκπροσωπούνται όλοι οι σχετικοί θεσμικοί παράγοντες, κατόπιν αιτήματος του Συμβουλίου ΔΕΥ για να εξασφαλιστεί ότι οι αιτούντες άσυλο και οι μετανάστες θα λαμβάνουν επαρκείς πληροφορίες. Η ειδική αυτή ομάδα συντονίζει σε διοργανικό επίπεδο τις δραστηριότητες ενημέρωσης, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής περιεχομένου και της διάδοσης πληροφοριακού υλικού, και εγγυάται τη συνοχή των δράσεων αυτών με τη Στρατηγική Ενημέρωσης των Μεταναστών.
Η Επιτροπή έχει συγκροτήσει ειδική ομάδα για τα κέντρα πρώτης υποδοχής η οποία είναι παρούσα επιτόπου μαζί με τον FRONTEX, την ΕΥΥΑ και την Ευρωπόλ.
Εκτός από τη σημαντική ανάπτυξη εμπειρογνωμόνων, συμπεριλαμβανομένων των κινητών ομάδων, η ΕΥΥΑ αναπτύσσει διάφορα εργαλεία για να βοηθήσει στα διάφορα στάδια της μετεγκατάστασης (ενημερωτικά φυλλάδια, πληροφορίες πριν από την αναχώρηση, εργαλείο αντιστοίχισης, εργαλείο για τον εντοπισμό των ευάλωτων περιπτώσεων). Έχει επίσης αναπτυχθεί συγκεκριμένο πρόγραμμα κατάρτισης, συμπεριλαμβανομένων εκπαιδευτικών ενοτήτων προσαρμοσμένων στις ανάγκες των ασυνόδευτων ανηλίκων και των κέντρων πρώτης υποδοχής.
2.5Δράσεις που πρέπει να αναληφθούν από τα κράτη μέλη μετεγκατάστασης
Κύρια εμπόδια και προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν |
Ανεπαρκής και περιορισμένος αριθμός επίσημων δεσμεύσεων |
Εσφαλμένη χρήση των προτιμήσεων από τα κράτη μέλη |
Μακρά περίοδος απόκρισης στις αιτήσεις μετεγκατάστασης |
Εμπόδια που σχετίζονται με τους ελέγχους ασφαλείας |
Αδικαιολόγητες απορρίψεις |
Μη παροχή πληροφοριών πριν από την αναχώρηση από το κράτος μέλος μετεγκατάστασης Ανεπαρκής ανταπόκριση στο αίτημα της ΕΥΥΑ για εμπειρογνώμονες |
Ανεπαρκής και περιορισμένος αριθμός δεσμεύσεων: ο αριθμός των δεσμεύσεων σαφώς δεν αρκεί για να καλύψει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τις αποφάσεις του Συμβουλίου για τις μετεγκαταστάσεις. Ο συνολικός αριθμός των επίσημων δεσμεύσεων ήταν 3.723 στις 15 Μαρτίου 2016, αριθμός που αντιπροσωπεύει το 2,33% των 160.000 μεταφορών για λόγους μετεγκατάστασης που πρέπει να πραγματοποιηθούν. Τρία κράτη μέλη (η Κροατία, η Ουγγαρία και η Σλοβενία) δεν έχουν διαθέσει καμία θέση για μετεγκατάσταση μέχρι στιγμής. Μόνο 18 κράτη μέλη έχουν δεσμευθεί να μετεγκαταστήσουν άτομα από την Ελλάδα και 19 κράτη μέλη από την Ιταλία. Πολλά κράτη μέλη έχουν αναλάβει πολύ περιορισμένες μόνο δεσμεύσεις σε σχέση με τη συνολική τους κατανομή και για περιορισμένο χρονικό διάστημα. Ο χαμηλός αριθμός των δεσμεύσεων επηρεάζει ιδιαίτερα την Ελλάδα. Μετά τους περιορισμούς που επιβλήθηκαν στα σύνορα Ελλάδας-πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, καθίσταται επιτακτική η ανάγκη να αυξηθεί γρήγορα ο αριθμός των δεσμεύσεων, ώστε να μπορέσει να βελτιωθεί η πολύ δύσκολη ανθρωπιστική κατάσταση που επιδεινώνεται ταχέως επιτόπου.
Εσφαλμένη χρήση των προτιμήσεων από τα κράτη μέλη: ο κύριος στόχος των προτιμήσεων είναι να διευκολυνθεί η ένταξη των ατόμων που μετεγκαθίστανται στο κράτος μέλος της μετεγκατάστασης 17 . Ωστόσο, ορισμένα κράτη μέλη έχουν ανακοινώσει μακρείς ή περιοριστικούς καταλόγους προτιμήσεων για το προφίλ των αιτούντων που πρόκειται να μετεγκατασταθούν. Ορισμένα κράτη μέλη μετεγκατάστασης είναι απρόθυμα να δεχθούν αιτήματα μετεγκατάστασης που αφορούν συγκεκριμένες ιθαγένειες, μεμονωμένους αιτούντες ή ασυνόδευτους ανηλίκους, λόγω έλλειψης διερμηνείας, προγραμμάτων ένταξης ή ικανότητας υποδοχής· άλλα δηλώνουν σαφώς ότι δέχονται μόνο οικογένειες. Η πλειονότητα των κρατών μελών χρησιμοποιεί τις προτιμήσεις ως μέσο για να αποκλείει πιθανούς υποψηφίους, και όχι για να καταστήσει δυνατή τη βελτίωση της διαδικασίας αντιστοίχισης με σκοπό την καλύτερη ενσωμάτωση. Οι ιταλικές και ελληνικές αρχές προσπαθούν να ικανοποιούν στο μέτρο του δυνατού τις προτιμήσεις που εκφράζονται (τηρώντας πάντα την αρχή της μη διάκρισης), μολονότι αυτές δεν είναι δεσμευτικές για την Ελλάδα και την Ιταλία. Ορισμένα κράτη μέλη μετεγκατάστασης επικαλέστηκαν το γεγονός ότι δεν λήφθηκαν υπόψη οι προτιμήσεις τους ως λόγο για την απόρριψη αίτησης μετεγκατάστασης, πράγμα που δεν επιτρέπεται βάσει των αποφάσεων του Συμβουλίου 18 .
Μεγάλος χρόνος απόκρισης στις αιτήσεις μετεγκατάστασης: Η γρήγορη απάντηση του κράτους μέλους μετεγκατάστασης είναι ζωτικής σημασίας για να αυξηθεί η αξιοπιστία του προγράμματος μετεγκατάστασης. Ωστόσο, η διαδικασία μετεγκατάστασης γενικότερα υπερβαίνει το χρονικό όριο των δύο μηνών που καθορίζεται στις δύο αποφάσεις του Συμβουλίου για τη μετεγκατάσταση, εν μέρει λόγω έλλειψης γρήγορης απάντησης από τα κράτη μέλη μετεγκατάστασης 19 . Αυτό εμποδίζει το πρόγραμμα μετεγκατάστασης να αποκτήσει τον κανονικό και σταθερό ρυθμό που χρειάζεται για να καταστεί πλήρως λειτουργικό και να ανταποκριθεί στις επείγουσες ανάγκες επιτόπου. Επίσης, καθιστά τη διαχείριση των μεταφορών για λόγους μετεγκατάστασης ακόμη πιο πολύπλοκη δεδομένου ότι η αποδοχή των αιτήσεων και η μεταφορά μεγάλων ομάδων δημιουργεί υλικοτεχνικές προκλήσεις για την Ιταλία, την Ελλάδα και τον ΔΟΜ.
Ο μεγάλος χρόνος απόκρισης διακυβεύει την αποτελεσματικότητα του μηχανισμού μετεγκατάστασης δεδομένου ότι υπονομεύεται η εμπιστοσύνη των μεταναστών που συχνά επιλέγουν το πρόγραμμα για να διαπιστώσουν στη συνέχεια ότι οι υποσχέσεις γρήγορης μεταφοράς που έλαβαν δεν υλοποιούνται, γεγονός που συμβάλλει στον αυξημένο κίνδυνο διαφυγής.
Εμπόδια σχετικά με τους ελέγχους ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένης της ανταλλαγής δεδομένων που αφορούν τα δακτυλικά αποτυπώματα: Ο κύριος λόγος της καθυστερημένης απόκρισης στις αιτήσεις μετεγκατάστασης είναι οι πρόσθετοι έλεγχοι ασφαλείας. Μετά τις επιθέσεις στο Παρίσι τον Νοέμβριο του 2015, ορισμένα κράτη μέλη επιθυμούν να διεξάγουν ελέγχους ασφαλείας των αιτούντων μετεγκατάσταση πριν απαντήσουν στην αίτηση μετεγκατάστασης. Αυτό είναι σύμφωνο με τις αποφάσεις περί μετεγκατάστασης, ωστόσο οι εν λόγω πρόσθετοι έλεγχοι ασφαλείας θα πρέπει να διεξάγονται όσο το δυνατόν ταχύτερα. Τα κύρια θέματα σχετικά με τους ελέγχους ασφαλείας είναι τα εξής:
oΣυστηματικές συνεντεύξεις ασφαλείας 20 . Ορισμένα κράτη μέλη ζητούν συστηματικές συνεντεύξεις για να εκτιμήσουν εάν ο αιτών ενδέχεται να εμπίπτει στους λόγους απόρριψης των αποφάσεων του Συμβουλίου. Αυτό συνδέεται συχνά με την εκτεταμένη εφαρμογή της ρήτρας εξαίρεσης 21 των αποφάσεων του Συμβουλίου 22 η οποία θα πρέπει να ερμηνεύεται αυστηρώς. Η ύπαρξη λόγων απόρριψης πρέπει να προκύπτει κυρίως από τις αιτήσεις μετεγκατάστασης που υποβάλλονται από την Ελλάδα και την Ιταλία, οι οποίες περιλαμβάνουν ειδικά δελτία σχετικά με στοιχεία που προσδιορίστηκαν κατά τη διαδικασία, που ενδεχομένως επισημαίνουν αυτούς τους λόγους απόρριψης·
oΠολλά κράτη μέλη έχουν επανειλημμένως ζητήσει τα δακτυλικά αποτυπώματα των αιτούντων που λαμβάνονται για τους λόγους του κανονισμού EURODAC 23 μέσω του δικτύου DubliNet ως απαραίτητα για τη διεξαγωγή ελέγχων ασφαλείας. Η Επιτροπή έχει ήδη ενημερώσει τα κράτη μέλη ότι αυτό δεν επιτρέπεται στο πλαίσιο του υφιστάμενου νομικού πλαισίου και έχει προτείνει στα κράτη μέλη εναλλακτικές λύσεις για την ανταλλαγή των δακτυλικών αποτυπωμάτων μέσω αστυνομικών διαύλων συνεργασίας.
Η Ελλάδα και η Ιταλία έχουν εντείνει τις προσπάθειές τους για τη διεξαγωγή ελέγχων ασφαλείας τόσο στα κέντρα πρώτης υποδοχής όσο και στην ηπειρωτική χώρα, ανταποκρινόμενες στις σχετικές ανησυχίες του κράτους μέλους μετεγκατάστασης. Οι έλεγχοι αυτοί περιλαμβάνουν αναζήτηση στις εθνικές βάσεις δεδομένων, καθώς και στις ευρωπαϊκές και διεθνείς βάσεις (SIS, SLTD της Ιντερπόλ και VIS) πριν από την αποστολή οποιασδήποτε αίτησης μετεγκατάστασης. Η χωρητικότητα των κέντρων υποδοχής έχει επίσης αυξηθεί ενώ περιλαμβάνουν πρόσθετες συσκευές Eurodac, συσκευές ακτίνων Χ, σταθερή σύνδεση Ιντερνετ και αυξημένη χωρητικότητα εξυπηρετητή. Επιπλέον, η Ιταλία προτίθεται να διορίσει ανταποκριτή ασφαλείας ο οποίος θα βρίσκεται σε στενή επαφή με αξιωματικούς-συνδέσμους για λόγους ασφαλείας. Οι έλεγχοι αυτοί αναμένεται να παρέχουν επαρκείς εγγυήσεις στο κράτος μέλος μετεγκατάστασης και να μειώσουν τον αριθμό των πρόσθετων ελέγχων και των συνεντεύξεων ασφαλείας.
Αδικαιολόγητη απόρριψη αιτήσεων μετεγκατάστασης: Ορισμένα κράτη μέλη έχουν χρησιμοποιήσει μια γενική αναφορά στην εθνική ασφάλεια, τη δημόσια τάξη ή την εφαρμογή των διατάξεων αποκλεισμού της οδηγίας σχετικά με τις απαιτήσεις για την αναγνώριση 24 , για να απορρίπτουν τις αιτήσεις χωρίς να παρέχουν ειδική αιτιολόγηση. Η πρακτική της μη αιτιολόγησης της απόρριψης δεν συνάδει με τις αποφάσεις του Συμβουλίου σχετικά με τη μετεγκατάσταση και είναι αντίθετη προς το πνεύμα της καλόπιστης συνεργασίας.
Έλλειψη προαναχωρησιακής ενημέρωσης από το κράτος μέλος μετεγκατάστασης: η παροχή προαναχωρησιακής ενημέρωσης είναι ζωτικής σημασίας προκειμένου να εξασφαλιστεί η συνεργασία των αιτούντων, καθώς και για την αποφυγή περιπτώσεων διαφυγής και δευτερογενών μετακινήσεων. Πολλοί μετανάστες επιθυμούν να μεταβούν σε συγκεκριμένο κράτος μέλος και είναι προϊδεασμένοι δεδομένου ότι γνωρίζουν λίγα μόνο κράτη μέλη (π.χ. εκείνα στα οποία έχουν συγγενείς ή γνωστούς). Επιπλέον, υπάρχει διαρκής παραπληροφόρηση που διαδίδεται με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ως εκ τούτου, η προαναχωρησιακή ενημέρωση είναι ζωτικής σημασίας, τη στιγμή της κοινοποίησης στον αιτούντα της απόφασης μετεγκατάστασης. Οι ιταλικές και ελληνικές αρχές πρέπει να είναι σε θέση να παρέχουν ποιοτικές και ελκυστικές πληροφορίες για να καθησυχάζουν τους αιτούντες σχετικά με το κράτος μέλος στο οποίο πρόκειται να μεταφερθούν. Οι αξιωματούχοι-σύνδεσμοι διαδραματίζουν καίριο ρόλο με το να απαντούν στα ερωτήματα και τις ανησυχίες των αιτούντων. Ωστόσο, η πλειοψηφία των κρατών μελών μετεγκατάστασης δεν έχει μέχρι σήμερα ετοιμάσει κατάλληλο προαναχωρησιακό ενημερωτικό υλικό. Έτσι είναι δύσκολο να κερδίσει την εμπιστοσύνη των αιτούντων που πρόκειται να μετεγκατασταθούν σε λιγότερο γνωστά κράτη μέλη και να εξασφαλίσει ότι θα ακολουθήσουν τη διαδικασία χωρίς να διαφύγουν.
Ανεπαρκής ανταπόκριση στις προσκλήσεις εμπειρογνωμόνων της ΕΥΥΑ: παρά το γεγονός ότι τα κράτη μέλη προσέφεραν 201 εμπειρογνώμονες στη γενική πρόσκληση της ΕΥΥΑ για 374 εμπειρογνώμονες, η ανταπόκριση είναι ελλιπής για ειδικές προσκλήσεις και τοποθετήσεις στην πράξη. Αυτό δεν είναι αρκετό, δεδομένης της κρίσιμης κατάστασης, ιδίως στην Ελλάδα. Επιπλέον, οι εμπειρογνώμονες έχουν την τάση να είναι διαθέσιμοι για περιορισμένο χρονικό διάστημα γεγονός που μειώνει την αποτελεσματικότητα της τοποθέτησης αφού αποχωρούν όταν καταστούν λειτουργικοί και πρέπει να εκπαιδευτούν καινούριοι. Την 1η Μαρτίου, η ΕΥΥΑ προκήρυξε νέα πρόσκληση 39 εμπειρογνωμόνων για την Ελλάδα· μόνο 12 εμπειρογνώμονες έχουν προσφερθεί. Ενόψει της επιδείνωσης της κατάστασης στην Ελλάδα, στις 9 Μαρτίου δημοσιεύθηκε άλλη μία πρόσκληση για 57 επιπλέον εμπειρογνώμονες.
2.6Ενέργειες που πρέπει να αναλάβει η Ιταλία και η Ελλάδα
Βασικά εμπόδια και προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν |
Όλα τα κέντρα πρώτης υποδοχής πρέπει να καταστούν πλήρως λειτουργικά και να συνεχιστεί η εφαρμογή των χαρτών πορείας Ανεπαρκής ικανότητα υποδοχής και καταγραφής στην Ελλάδα |
Ανεπαρκής ικανότητα συντονισμού |
Ανεπαρκής παρακολούθηση των αιτούντων |
Για την Ιταλία και την Ελλάδα
Η Ιταλία και η Ελλάδα πρέπει να καταστήσουν όλα τα κέντρα πρώτης υποδοχής λειτουργικά και να εξακολουθήσουν να εφαρμόζουν τους χάρτες πορείας: Αν και έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος όσον αφορά τη λειτουργία των 4 από τα 5 κέντρα πρώτης υποδοχής που έχουν προγραμματιστεί στην Ελλάδα (παράρτημα 3) και των 4 από τα 6 κέντρα πρώτης υποδοχής που έχουν ανοίξει στην Ιταλία (παράρτημα 4) παρά το σχετικά χαμηλό επίπεδο αφίξεων που αναφέρονται μέχρι σήμερα, θα πρέπει να εξασφαλιστεί ότι όλα τα κέντρα πρώτης υποδοχής θα γίνουν πλήρως λειτουργικά το συντομότερο δυνατόν. Ωστόσο, η ολοκλήρωση της εφαρμογής των κέντρων πρώτης υποδοχής δεν πρέπει να χρησιμοποιηθεί ως πρόσχημα για τον περιορισμό του αριθμού των δεσμεύσεων. Επιπλέον, είναι δυνατή η μετεγκατάσταση ατόμων από περιοχές εκτός των κέντρων πρώτης υποδοχής υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται οι όροι του άρθρου 3 παράγραφος 2 και του άρθρου 5 παράγραφος 9 των αποφάσεων του Συμβουλίου (επιλέξιμη υπηκοότητα, ταυτοποίηση, καταγραφή και λήψη των δακτυλικών αποτυπωμάτων).
Ανεπαρκής ικανότητα συντονισμού: ο αυξανόμενος αριθμός των φορέων που συμμετέχουν στη διαδικασία μετεγκατάστασης και η ανάγκη να επισπευσθεί η καταγραφή των αιτούντων και οι μεταφορές απαιτούν πρόσθετες προσπάθειες συντονισμού καθώς και εποπτεία των δραστηριοτήτων των πολλαπλών ΜΚΟ που παρέχουν πληροφορίες στα κέντρα πρώτης υποδοχής. Η ανάπτυξη των τυποποιημένων διαδικασιών λειτουργίας και των πρωτοκόλλων που βρίσκονται στο στάδιο της προετοιμασίας αναμένεται να βελτιώσουν την κατάσταση.
Ανεπαρκής παρακολούθηση των αιτούντων: η διατήρηση των αιτούντων τακτικώς και επαρκώς ενημερωμένων σχετικά με την πορεία της αίτησής τους είναι ζωτικής σημασίας για να μην διαφεύγουν και για να διαβεβαιώνονται ότι εξακολουθούν να είναι μέρος του προγράμματος μετεγκατάστασης, ιδίως σε περίπτωση καθυστερημένης απάντησης του κράτους μέλους μετεγκατάστασης. Ωστόσο, προς το παρόν, δεν διασφαλίζεται στενή παρακολούθηση.
Για την Ελλάδα
Ανεπαρκής ικανότητα υποδοχής στην Ελλάδα: η διάθεση κατάλληλων εγκαταστάσεων υποδοχής είναι καίριας σημασίας για να αποφεύγεται η διαφυγή και να διατίθεται ο απαιτούμενος χώρος για την κατάλληλη ενημέρωση των μεταναστών σχετικά με τη διαδικασία μετεγκατάστασης. Μετά τη σύνοδο των ηγετών για τις προσφυγικές ροές κατά μήκος της διαδρομής των Δυτικών Βαλκανίων, της 25ης Οκτωβρίου, και σύμφωνα με τον χάρτη πορείας της, η Ελλάδα δεσμεύθηκε να δημιουργήσει 50.000 θέσεις στέγασης για την αντιμετώπιση των αναγκών υποδοχής των αιτούντων άσυλο και των παράτυπων μεταναστών. Μέχρι σήμερα, φαίνεται ότι είναι διαθέσιμες 40.351 θέσεις υποδοχής. Επιπλέον, η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες δεν έχει συνάψει όλες τις συμφωνίες που απαιτούνται για να επιτευχθεί ο στόχος των 20.000 θέσεων στο πλαίσιο του προγράμματος ενοικίασης στέγης. Ακόμη, το πρόγραμμα ενοικίασης στέγης είναι καταλληλότερο για τη μεσομακροπρόθεσμη υποδοχή αιτούντων άσυλο και όχι αιτούντων μετεγκατάσταση, λόγω του είδους των καταλυμάτων που παρέχονται και της διασποράς τους. Λόγω του αυξανόμενου αριθμού των αιτούντων που παραμένουν μετέωροι στην Ελλάδα, χρειάζονται επειγόντως ειδικοί χώροι υποδοχής για τους αιτούντες μετεγκατάσταση. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή εξετάζει πιθανές τροποποιήσεις του προγράμματος ενοικίασης στέγης της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες. Επιπλέον, η Επιτροπή θα αρχίσει σύντομα την υλοποίηση του σχεδίου έκτακτης ανάγκης και αντίδρασης 25 , στο πλαίσιο του οποίου θα παρασχεθεί πρόσθετη χρηματοδοτική στήριξη στην Ελλάδα.
Η ικανότητα καταγραφής στην Ελλάδα: ο αυξανόμενος αριθμός μεταναστών που εντάσσονται στο πρόγραμμα μετεγκατάστασης υπερβαίνει κατά πολύ την ικανότητα ημερήσιας καταγραφής της ελληνικής Υπηρεσίας Ασύλου. Προς το παρόν, ο χρόνος που μεσολαβεί από τη στιγμή που ο μετανάστης αποφασίζει να ενταχθεί στο πρόγραμμα μετεγκατάστασης μέχρι την καταχώριση της αίτησης ασύλου είναι περίπου τρεις εβδομάδες. Η Ελλάδα ενισχύει την ικανότητά της με προσωπικό 100 επιπλέον ατόμων που θα προσληφθούν έως τον Ιούνιο 26 . Επιπλέον, η ΕΥΥΑ θέτει σε πιλοτική εφαρμογή ένα νέο σύστημα που θα στηρίξει την ελληνική Υπηρεσία Ασύλου για την καταγραφή περιπτώσεων μετεγκατάστασης απευθείας στα αγγλικά. Σε περίπτωση επιτυχίας, το σύστημα αυτό θα επεκταθεί σε όλα τα περιφερειακά γραφεία ασύλου της Ελλάδας όπου ενδεχομένως πρέπει να καταγραφούν περιπτώσεις μετεγκατάστασης.
2.7Συστάσεις για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που διαπιστώθηκαν
Κύριες συστάσεις προς τα κράτη μέλη μετεγκατάστασης Να αυξήσουν σημαντικά τον αριθμό και τη συχνότητα των δεσμεύσεων Να απαντούν στις αιτήσεις μετεγκατάστασης από την Ιταλία και την Ελλάδα εντός μιας εβδομάδας μετά την παραλαβή τους Να επισπεύσουν τους πρόσθετους ελέγχους ασφαλείας ούτως ώστε να διεξάγονται σε διάστημα μιας εβδομάδας και με έμφαση σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις Να παρέχουν προαναχωρησιακό ενημερωτικό υλικό το οποίο να περιέχει ποιοτικές και ελκυστικές πληροφορίες προς τους αιτούντες σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες της ΕΥΥΑ Να ανταποκρίνονται άμεσα στις προσκλήσεις εμπειρογνωμόνων της ΕΥΥΑ για τη στήριξη της Ιταλίας, και ιδίως της Ελλάδας, εξασφαλίζοντας μεγαλύτερη συνέχεια στην τοποθέτηση εμπειρογνωμόνων Κύρια σύσταση προς την Ελλάδα και την Ιταλία Να αυξηθεί η ικανότητα της ελληνικής Υπηρεσίας Ασύλου, με την υποστήριξη της ΕΥΥΑ, για την καταγραφή των αιτούντων που πρόκειται να μετεγκατασταθούν, ώστε να αντιστοιχεί στη σημαντική αύξηση του αριθμού των επιλέξιμων μεταναστών που ενδιαφέρονται να ενταχθούν στο πρόγραμμα Να ολοκληρωθεί η πλήρης λειτουργία όλων των κέντρων πρώτης υποδοχής Να αυξηθούν οι προσπάθειες για τη διεξαγωγή συστηματικών ελέγχων ασφαλείας και τη βελτίωση της ποιότητας των πληροφοριών που παρέχονται στις αιτήσεις μετεγκατάστασης που αποστέλλονται στα κράτη μέλη, και να διοριστεί ανταποκριτής ασφαλείας· Να βελτιωθεί η ικανότητα συντονισμού με την οριστικοποίηση και υλοποίηση το συντομότερο δυνατόν των τυποποιημένων διαδικασιών λειτουργίας και των πρωτοκόλλων για μετεγκατάσταση Να αυξηθεί η ικανότητα υποδοχής της Ελλάδας με τη διάθεση των 50.000 θέσεων για τις οποίες έχουν αναληφθεί δεσμεύσεις στο πλαίσιο του χάρτη πορείας το ταχύτερο δυνατόν Να ολοκληρωθούν, το συντομότερο δυνατόν, οι διαδικασίες για τη διευκόλυνση της μετεγκατάστασης ασυνόδευτων ανηλίκων. Στο παράρτημα 5 παρατίθεται ιδεώδης ροή εργασιών για τη μετεγκατάσταση, με βάση την πείρα που αποκτήθηκε κατά την πρώτη εβδομάδα του Μαρτίου στην Ελλάδα. |
2.7.1 Από την πλευρά των κρατών μελών κατανομής
Δράσεις για τη διευθέτηση περιορισμένου αριθμού δεσμεύσεων: Όλα τα κράτη μέλη μετεγκατάστασης θα πρέπει να αυξήσουν τον αριθμό των επίσημων δεσμεύσεων που αναλαμβάνουν μέσω του δικτύου επικοινωνίας DubliNet τηρουμένης της μέγιστης προθεσμίας τριών μηνών που έχει καθοριστεί στις αποφάσεις του Συμβουλίου. Οι δεσμεύσεις αυτές θα πρέπει να συμφωνούν με τις ποσοστώσεις που έχουν κατανεμηθεί στο κράτος μέλος μετεγκατάστασης και να λαμβάνουν πλήρως υπόψη την κατάσταση έκτακτης ανάγκης επιτόπου.
Δράσεις για τη μείωση της εσφαλμένης χρήσης των προτιμήσεων: Τα κράτη μέλη μετεγκατάστασης θα πρέπει να περιορίζουν, στο μέτρο του δυνατού, τις προτιμήσεις που έχουν διατυπωθεί και να τις χρησιμοποιούν μόνο για λόγους καλύτερης ένταξης, και θα πρέπει να είναι σε θέση να υποδεχθούν όλες τις κατηγορίες μεταναστών (οικογένειες, ασυνόδευτους ανηλίκους, μόνους άρρενες αιτούντες)·
Δράσεις για να επιταχυνθεί ο χρόνος απόκρισης σε αιτήματα μετεγκατάστασης: Τα κράτη μέλη μετεγκατάστασης θα πρέπει να δίνουν συνέχεια στις αιτήσεις μετεγκατάστασης εντός μίας εβδομάδας. Υπό την έννοια αυτή, σε σχέση με τους ελέγχους ασφαλείας, ο Frontex θα πρέπει να διενεργεί συστηματικούς ελέγχους ασφαλείας σε 1η γραμμή, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης στο σύστημα SIS, και θα πρέπει να προβλεφθεί η ενίσχυση του ρόλου της Ευρωπόλ στους ελέγχους σε 2η γραμμή, ενώ η Ιταλία και η Ελλάδα θα πρέπει να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους για τη διενέργεια συστηματικών ελέγχων ασφαλείας και τη βελτίωση της ποιότητας των πληροφοριών που παρέχονται στις αιτήσεις μετεγκατάστασης που αποστέλλονται σε κράτη μέλη.
Τα κράτη μέλη μετεγκατάστασης θα πρέπει να επικεντρώνονται σε συμπληρωματικούς ελέγχους και ιδίως να διενεργούν συνεντεύξεις ασφαλείας, σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, δηλαδή όταν υπάρχουν βάσιμες υποψίες ότι το πρόσωπο ενδέχεται να εμπίπτει σε έναν από τους λόγους απόρριψης. Οι λόγοι πρέπει να κοινοποιούνται το συντομότερο δυνατόν στις ιταλικές και ελληνικές αρχές. Σε κάθε περίπτωση, αυτοί οι πρόσθετοι έλεγχοι, συμπεριλαμβανομένων των συνεντεύξεων, θα πρέπει να διενεργούνται εντός του χρόνου απόκρισης μίας εβδομάδας για να μην καθυστερεί η διαδικασία. Όταν τα κράτη μέλη μετεγκατάστασης έχουν εύλογους λόγους απόρριψης για σκοπούς εθνικής ασφάλειας, δημόσιας τάξης ή κινδύνου αποκλεισμού, οι λόγοι αυτοί θα πρέπει να κοινοποιούνται στην Ιταλία και την Ελλάδα.
Δράσεις για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που συνδέονται με τη μετεγκατάσταση ευάλωτων αιτούντων και ΑΑ (ασυνόδευτων ανηλίκων): Τα κράτη μέλη μετεγκατάστασης θα πρέπει να διαθέσουν, το ταχύτερο δυνατό, θέσεις για ευάλωτα άτομα και ασυνόδευτους ανηλίκους και να αυξήσουν τις ικανότητες υποδοχής γι’ αυτήν την κατηγορία αιτούντων, καθώς και να εξασφαλίζουν την κατάλληλη επιτροπεία.
Δράσεις για την αύξηση της αποδοχής και της εμπιστοσύνης εκ μέρους των μεταναστών στο πρόγραμμα και την αποφυγή αποσύρσεων: Τα κράτη μέλη μετεγκατάστασης θα πρέπει να βελτιώσουν σημαντικά την παροχή πληροφοριών πριν από την αναχώρηση, ιδίως για τα κράτη μέλη που είναι λιγότερο γνωστά στους μετανάστες. Τα κράτη μέλη μετεγκατάστασης θα πρέπει να παράσχουν, το συντομότερο δυνατό, ενημερωτικό υλικό στις αρχές ασύλου της Ελλάδας και της Ιταλίας, καθώς και στην ΕΥΥΑ και τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης (ΔOM) σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες που συνέταξε η ΕΥΥΑ. Οι αξιωματικοί σύνδεσμοι θα πρέπει να διαθέτουν κατάλληλο ενημερωτικό υλικό και να είναι παρόντες κατά τη φάση της κοινοποίησης για να απαντούν στις ερωτήσεις των μεταναστών και να ανταποκρίνονται στις ανησυχίες τους. Οι δραστηριότητες κατάρτισης που σχεδιάζει η ΕΥΥΑ θα πρέπει να προβλέπουν επίσης την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών, καθώς και για την ενημέρωση και την οικοδόμηση αμοιβαίας εμπιστοσύνης.
Δράσεις για την αποφυγή δευτερογενών μετακινήσεων μετά τις μεταφορές για λόγους μετεγκατάστασης: Τα κράτη μέλη μετεγκατάστασης θα πρέπει να κάνουν πλήρη χρήση των διαθέσιμων μέσων του κεκτημένου στον τομέα του ασύλου (υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων, παροχή στους αιτούντες διεθνή προστασία μέσων υποδοχής μόνο σε είδος, κράτηση υπό ορισμένες περιστάσεις). Οι μεταφορές στην Ελλάδα βάσει του καθεστώτος του Δουβλίνου θα πρέπει να επαναληφθούν, όταν πληρούνται οι προϋποθέσεις 27 .
Δράσεις για την ενίσχυση της ικανότητας της ΕΥΥΑ να υποστηρίζει την Ιταλία και την Ελλάδα: όλα τα κράτη μέλη θα πρέπει να ανταποκριθούν στην πρόσκληση εμπειρογνωμόνων από την ΕΥΥΑ και να τους αναπτύσσουν με μεγαλύτερη ευελιξία ώστε να καλύπτεται η προθεσμία δύο ετών που προβλέπουν οι αποφάσεις του Συμβουλίου.
2.7.2. Από την πλευρά της Ιταλίας και της Ελλάδας
Δράσεις για την επίσπευση της καταγραφής των αιτούντων: Η Ελλάδα θα πρέπει να οριστικοποιήσει την πρόσληψη 100 επιπλέον υπαλλήλων το συντομότερο δυνατόν, καθώς και να αναβαθμίσει και να αποδεχθεί την ενισχυμένη υποστήριξη της ΕΥΥΑ στη διαδικασία καταγραφής. Ο στόχος θα πρέπει να είναι το να εξασφαλιστεί ότι οι μετανάστες θα μπορούν να καταχωρούν την αίτηση ασύλου τους εντός τριών ημερών από τη στιγμή που εντάσσονται στο πρόγραμμα.
Δράσεις για τη βελτίωση του συντονισμού: Η Ιταλία θα πρέπει να θεσπίσει και να εφαρμόσει πλήρως τις τυποποιημένες διαδικασίες λειτουργίας που ισχύουν για τα κέντρα πρώτης υποδοχής. Η Ιταλία και η Ελλάδα θα πρέπει να ολοκληρώσουν και να εφαρμόσουν πλήρως τα πρωτόκολλα για μετεγκατάσταση σε συνεργασία με όλους τους οικείους ενδιαφερομένους (UNHCR, ΔOM, ΕΥΥΑ, ΜΚΟ και Επιτροπή).
Δράσεις για τη βελτίωση των δυνατοτήτων υποδοχής στην Ελλάδα: Η Ελλάδα θα πρέπει να καταστήσει διαθέσιμες, το συντομότερο δυνατόν, τις 50.000 θέσεις για τις οποίες ανέλαβε δέσμευση στο πλαίσιο του χάρτη πορείας, συμπεριλαμβανομένων των νεοαφιχθέντων μεταναστών. Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες θα πρέπει να συνάψει τις συμφωνίες εφαρμογής, ώστε να επιτευχθεί ο στόχος των 20.000 θέσεων στο πλαίσιο του προγράμματος ενοικίασης στέγης το ταχύτερο δυνατό, και να διασφαλίσει ένα κεντρικό σύστημα στέγασης για τους μετανάστες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα μετεγκατάστασης. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό προκειμένου να εξασφαλίζονται αποτελεσματικές μεταφορές στα διάφορα στάδια της διαδικασίας, η καθοδήγηση σε πολιτισμικά θέματα και η μείωση των κινδύνων διαφυγής.
Δράσεις για να επιταχυνθεί ο χρόνος απόκρισης σε αιτήσεις μετεγκατάστασης: Η Ιταλία και η Ελλάδα θα πρέπει να πραγματοποιούν συστηματικούς ελέγχους, περιλαμβανομένης της αναζήτησης στις εθνικές τους βάσεις δεδομένων, καθώς και τις ευρωπαϊκές και τις διεθνείς βάσεις δεδομένων (SIS, βάσεις δεδομένων της Ιντερπόλ και VIS) και να διενεργούν συνεντεύξεις ασφαλείας πριν αποστείλουν την αίτηση μετεγκατάστασης· Η Ιταλία και η Ελλάδα θα πρέπει να υποβάλλουν πλήρη στοιχεία στις αιτήσεις μετεγκατάστασης που αποστέλλονται σε κράτη μέλη μετεγκατάστασης. Η αίτηση μετεγκατάστασης θα πρέπει να περιλαμβάνει 1) τον φάκελλο καταγραφής, 2) πληροφορίες σχετικά με τους ελέγχους ασφαλείας που έχουν διενεργηθεί, 3) τα αποτελέσματα των ελέγχων ασφαλείας, και 4) τα κέντρα πρώτης υποδοχής από τα οποία έχουν διέλθει οι μετανάστες. Η Ιταλία και η Ελλάδα θα πρέπει να ορίσουν ανταποκριτή ασφαλείας επίσης με σκοπό να διευκολύνεται η ανταλλαγή πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων των δακτυλικών αποτυπωμάτων μέσω αστυνομικών διαύλων συνεργασίας. Εμπειρογνώμονες της Επιτροπής και των κρατών μελών θα πρέπει να επικουρούν την Ιταλία και την Ελλάδα στην περαιτέρω ανάπτυξη ζητημάτων που σχετίζονται με την ασφάλεια και να παρέχουν καθοδήγηση σχετικά με τη διατύπωση απορριπτικών απαντήσεων.
Δράσεις για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που συνδέονται με τη μετεγκατάσταση ευάλωτων αιτούντων και ΑΑ (ασυνόδευτων ανηλίκων): Η Ιταλία και η Ελλάδα θα πρέπει να ολοκληρώσουν το συντομότερο δυνατό τις διαδικασίες προκειμένου να διευκολυνθεί η μετεγκατάσταση ασυνόδευτων ανηλίκων προς το ύψιστο συμφέρον τους και να χρησιμοποιηθούν τα διαθέσιμα μέσα της ΕΥΥΑ.
2.7.3 Από την πλευρά της ΕΥΥΑ
Δράσεις για τη μείωση της εσφαλμένης χρήσης των προτιμήσεων: Η ΕΥΥΑ θα πρέπει να ολοκληρώσει την ανάπτυξη ενός μηχανισμού αντιστοίχισης, το συντομότερο δυνατόν και το αργότερο έως τα τέλη του Ιουνίου, για να διευκολυνθεί η επεξεργασία των αιτήσεων μετεγκατάστασης, ιδίως ενόψει την πιθανής αύξησης του αριθμού των αιτήσεων κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Ωστόσο, ο εν λόγω μηχανισμός αντιστοίχισης θα είναι εφικτός και αποτελεσματικός μόνον εάν οι προτιμήσεις που διατυπώνονται είναι αρκετά ευρείες.
Δράση για τη μείωση του χρόνου απόκρισης σε αιτήσεις μετεγκατάστασης: Η ΕΥΥΑ θα πρέπει να συνεχίσει να υποστηρίζει την Ιταλία και να αρχίσει να υποστηρίζει την Ελλάδα στη διεξαγωγή ειδικών συνεντεύξεων για την ανίχνευση πιθανών λόγων αποκλεισμού κατά την καταχώριση των αιτήσεών τους.
Δράσεις για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που συνδέονται με τη μετεγκατάσταση ευάλωτων αιτούντων και ΑΑ (ασυνόδευτων ανηλίκων): Η ΕΥΥΑ θα πρέπει επίσης να εξακολουθήσει να διαδίδει το μέσο εντοπισμού ευάλωτων αιτούντων και να βελτιώσει τη συλλογή δεδομένων σχετικά με τη μετεγκατάσταση των ευπαθών περιπτώσεων. Επιπλέον, η ΕΥΥΑ αναπτύσσει ένα μέσο για τη διενέργεια αξιολόγησης μείζονος συμφέροντος για τα ασυνόδευτα παιδιά που είναι επιλέξιμα για μετεγκατάσταση, το οποίο θα είναι ενδεχομένως χρήσιμο στα κέντρα πρώτης υποδοχής και στα μετέπειτα στάδια.
Δράσεις για την αύξηση της αποδοχής και της εμπιστοσύνης εκ μέρους των μεταναστών στο πρόγραμμα και την αποφυγή αποσύρσεων:
Η ΕΥΥΑ θα πρέπει να αυξήσει την προβολή της στα κέντρα παροχής πληροφοριών (κέντρα πρώτης υποδοχής και ηπειρωτική χώρα). Εμπειρογνώμονες της ΕΥΥΑ θα πρέπει να ταυτοποιούνται σαφώς και να εξοπλίζονται με τα κατάλληλα μέσα. Είναι επίσης σημαντικό να διασφαλιστεί η συνέπεια των πληροφοριών· για παράδειγμα η ΕΥΥΑ μπορεί να παρέχει κατάρτιση διάρκειας μιας ή δύο ημερών σε νεοαφιχθέντες εμπειρογνώμονες σχετικά με τον τρόπο που θα πρέπει να ακολουθούν για τη διάδοση και την παροχή των πληροφοριών στους μετανάστες. Η ΕΥΥΑ θα πρέπει επίσης να χειρίζεται τις προσδοκίες των μεταναστών κατά την παροχή των πληροφοριών αυτών ιδίως όσον αφορά τη διαδικασία, τονίζοντας την έλλειψη επιλογής όσον αφορά το κράτος μέλος μετεγκατάστασης·
Η ΕΥΥΑ και ο ΔΟΜ θα πρέπει να αναβαθμίσουν τον ρόλο τους στην παροχή πληροφοριών πριν από την αναχώρηση και την καθοδήγηση σε πολιτισμικά θέματα από την κοινοποίηση μέχρι την αναχώρησή τους στο κράτος μέλος μετεγκατάστασης. Ένα μέλος του προσωπικού της ΕΥΥΑ και του ΔΟΜ θα μπορούσε να είναι παρόν κατά την κοινοποίηση της απόφασης. Η ΕΥΥΑ θα πρέπει να ενημερώνεται πάραυτα σχετικά με τους αιτούντες άσυλο, οι οποίοι εκφράζουν αμφιβολίες ως προς την αποδοχή της απόφασης. Ειδικές ενημερωτικές συναντήσεις θα μπορούσαν να πραγματοποιούνται από την ΕΥΥΑ και τον αρμόδιο αξιωματικό σύνδεσμο μετά την κοινοποίηση της απόφασης.
Η ΕΥΥΑ θα πρέπει να επισπεύσει τις ενημερωτικές εκστρατείες, συμπεριλαμβανομένων πρόσθετων φυλλαδίων/ενημερωτικών δελτίων, βίντεο, μέσων κοινωνικής δικτύωσης για τη συνεργασία με την Επιτροπή και άλλους ενδιαφερομένους. Τούτο θα είναι ουσιαστικής σημασίας για την αύξηση της εμπιστοσύνης των αιτούντων μετεγκατάσταση και την αντιμετώπιση των υποσχέσεων που τους δίνουν οι παράνομοι διακινητές. Οι δραστηριότητες αυτές θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν α) μια σελίδα στο Facebook ειδικά αφιερωμένη στη μετεγκατάσταση όπου η ΕΥΥΑ και τα κράτη μέλη θα μπορούν να δημοσιεύουν επιτυχημένες περιπτώσεις μετεγκατάστασης, καθώς και γενικότερα μια καλύτερα στοχευμένη παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπως μέσω του Twitter και των εφαρμογών για κινητά τηλέφωνα· β) περισσότερα βίντεο όπου οι αιτούντες που έχουν μετεγκατασταθεί επιτυχώς θα μπορούν να περιγράφουν την εμπειρία τους· γ) ενισχυμένη συμμετοχή της κοινότητας μεταναστών στα κράτη μέλη μετεγκατάστασης, ιδίως εκείνων που έχουν μετεγκατασταθεί επιτυχώς.
2.7.4 Επιπλέον, η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να υποστηρίζει πλήρως την Ιταλία και την Ελλάδα και θα συνεχίσει:
να συμβάλλει στον καλύτερο συντονισμό μέσω των υφιστάμενων φόρουμ (συναντήσεις μεταξύ αξιωματικών-συνδέσμων, συνεδριάσεις με τα αντίστοιχα εθνικά σημεία επαφής, φόρουμ για τη μετεγκατάσταση και την επανεγκατάσταση και η ομάδα «Friends of Hotspots» (Φίλοι των κέντρων πρώτης υποδοχής), δεδομένου ότι έχουν αποδειχθεί χρήσιμα μέσα συζήτησης για τα νομικά ζητήματα, τις πρακτικές προκλήσεις και τα σημεία συμφόρησης του μηχανισμού μετεγκατάστασης με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, τη δημιουργία δικτύων και τη βελτίωση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης, ιδίως, μετά από μια εμπειρία επιτυχημένης μετεγκατάστασης.
να παρακολουθεί την εφαρμογή: η διασφάλιση της πλήρους και ορθής εφαρμογής του κεκτημένου της ΕΕ στον τομέα του ασύλου αποτελεί βασικό στοιχείο της απόκρισης της ΕΕ στη μεταναστευτική κρίση και προτεραιότητα για την Επιτροπή στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος δράσης για τη μετανάστευση.
3Επανεγκατάσταση
3.1Παρούσα κατάσταση
Σύμφωνα με τη σύσταση της Επιτροπής, της 8ης Ιουνίου 2015, σχετικά με ένα ευρωπαϊκό σύστημα επανεγκατάστασης 28 , 27 κράτη μέλη 29 από κοινού με τα συνδεδεμένα κράτη του συστήματος του Δουβλίνου συμφώνησαν, στις 20 Ιουλίου 2015 30 , να επανεγκαταστήσουν, μέσω πολυμερών και εθνικών προγραμμάτων, 22.504 εκτοπισμένα άτομα από χώρες εκτός της ΕΕ τα οποία χρήζουν σαφώς διεθνούς προστασίας εντός δύο ετών. Ενώ ορισμένα κράτη μέλη έχουν συμμετάσχει σε προγράμματα επανεγκατάστασης εδώ και πολλά χρόνια μέσω της UNHCR, αυτή είναι μια πρώτη κοινή προσπάθεια της ΕΕ για επανεγκατάσταση και για ορισμένα κράτη μέλη πρόκειται για την πρώτη εμπειρία τους όσον αφορά την επανεγκατάσταση.
Με βάση τις πληροφορίες που ελήφθησαν από τα συμμετέχοντα κράτη 4.555 άτομα έχουν επανεγκατασταθεί έως τις 15 Μαρτίου 2016 στην Αυστρία, το Βέλγιο, την Τσεχική Δημοκρατία, τη Γαλλία, την Ιρλανδία, την Ιταλία, τις Κάτω Χώρες, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νορβηγία, το Λιχτενστάιν και την Ελβετία στο πλαίσιο του συστήματος. Η πλειονότητα των κρατών που συμμετέχουν στο σύστημα δήλωσαν ότι οι προσπάθειες επανεγκατάστασης που καταβάλλουν, αφορούν, κατά κύριο λόγο αλλά όχι αποκλειστικά, Σύρους που διέμεναν στην Ιορδανία, τον Λίβανο και την Τουρκία. Όλα τα πρόσωπα που επανεγκαθίστανται στο πλαίσιο του συστήματος πρέπει να παραπέμπονται στα συμμετέχοντα κράτη από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, η οποία, ως εκ τούτου, παίζει βασικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία.
Το σύστημα υποστηρίζεται από πόρους της ΕΕ· συνολικά, πάνω από 150 εκατ. ευρώ διατέθηκαν στα κράτη μέλη για την εφαρμογή. Πέντε κράτη μέλη – η Φινλανδία, η Γαλλία, η Ιρλανδία, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο – έχουν κοινοποιήσει την πρόθεσή τους να επανεγκαταστήσουν έναν σημαντικά μεγαλύτερο αριθμό προσώπων από εκείνον για τον οποίο είχαν δεσμευθεί στο πλαίσιο του συστήματος της 20ής Ιουλίου και διασφαλίζουν την εφαρμογή στο πλαίσιο των εθνικών προγραμμάτων.
Όλα τα κράτη μέλη δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στον έλεγχο ασφαλείας, για τον οποίο είναι τα ίδια υπεύθυνα και ο οποίος μπορεί να πραγματοποιείται σε διάφορα στάδια της διαδικασίας επανεγκατάστασης. Υπάρχει μια ενισχυμένη και καλή συνεργασία με την UNHCR, που θεωρείται απαραίτητος εταίρος στη διαδικασία. Πολλά κράτη μέλη στηρίζονται επίσης στην υλικοτεχνική υποστήριξη του ΔΟΜ κατά τις προαναχωρησιακές διαδικασίες και τις διαδικασίες αναχώρησης.
Μολονότι οι περιοχές προτεραιότητας που συμφωνήθηκαν στο πλαίσιο των συμπερασμάτων της 20ής Ιουλίου 2015 είναι μάλλον ευρείες, τα περισσότερα συμμετέχοντα κράτη αποφάσισαν να επανεγκαταστήσουν άτομα προερχόμενα από τις χώρες που συνορεύουν με τη Συρία.
3.2Προκλήσεις
Σε αντίθεση με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τα δύο προγράμματα μετεγκατάστασης, οι υποχρεώσεις που ανέλαβαν τα κράτη μέλη στο πλαίσιο του προγράμματος επανεγκατάστασης της 20ής Ιουλίου 2015, βασίζονται σε εθελοντικές δεσμεύσεις. Ενώ το πρόγραμμα αποτελεί σημαντικό ορόσημο σε ό,τι αφορά τις κοινές προσπάθειες της ΕΕ στον τομέα της επανεγκατάστασης, δεν θεσπίζει σαφές πλαίσιο για την επανεγκατάσταση με κοινούς κανόνες και διαδικασίες για τα συμμετέχοντα κράτη, αλλά αποτελεί σε μεγάλο βαθμό συλλογή εθνικών προγραμμάτων και διαδικασιών που εξακολουθούν να βρίσκονται σε προπαρασκευαστικό στάδιο σε ορισμένα κράτη μέλη. Ενώ ορισμένα κράτη μέλη έχουν αναλάβει δέσμευση, σύμφωνα με τα συμπεράσματα της 20ής Ιουλίου, για ολόκληρη την εθνική ποσόστωση επανεγκατάστασης (Κάτω Χώρες), άλλα κράτη έχουν δεσμευτεί για αριθμούς επιπλέον της εθνικής ποσόστωσης (Γαλλία). Εξάλλου, κράτη μέλη όπως η Φινλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν δεσμευτεί για αριθμούς που αντιπροσωπεύουν μέρος μόνο των δεσμεύσεων επανεγκατάστασης που τους αναλογούν. Επιπλέον, το πρόγραμμα επανεγκατάστασης της 20ής Ιουλίου δεν καθορίζει τα χρονικά διαστήματα εντός των οποίων θα πρέπει να διενεργούνται οι επανεγκαταστάσεις, ούτε τον αριθμό των ατόμων που προβλέπεται να επανεγκατασταθούν εντός ορισμένης προθεσμίας. Ένα τόσο χαλαρά συντονισμένο πλαίσιο οδηγεί σε έλλειψη εποπτείας και σε αποσπασματική πληροφόρηση, ενώ δυσχεραίνει για την Επιτροπή την παρακολούθηση της λειτουργίας του προγράμματος 31 .
Υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά τα αντίστοιχα προγράμματα και πρακτικές επανεγκατάστασης, και συγκεκριμένα τα κριτήρια επιλογής, τη διάρκεια των διαδικασιών, τα προγράμματα προσανατολισμού πριν από την αναχώρηση, τα εργαλεία ενσωμάτωσης, το καθεστώς που χορηγείται στα πρόσωπα που γίνονται δεκτά, τις άδειες διαμονής, καθώς και τον αριθμό των διαθέσιμων θέσεων επανεγκατάστασης.
Τα κράτη μέλη επιλέγουν τους υποψηφίους για επανεγκατάσταση βάσει αποστολών επιλογής ή μετά από εξέταση των φακέλων που τους υποβάλλονται από την UNHCR. Το γεγονός αυτό επηρεάζει τη διάρκεια της διαδικασίας, η οποία μπορεί να διαρκέσει από μερικές εβδομάδες έως δύο έτη μεταξύ της υποβολής της υπόθεσης από την UNHCR μέχρι την άφιξη στη χώρα υποδοχής. Επιπλέον, πολλά κράτη μέλη ανέφεραν το γεγονός ότι υποχρεώθηκαν να καθυστερήσουν την υλοποίηση των σχεδίων επανεγκατάστασης λόγω της αύξησης του αριθμού των αυθόρμητων αφίξεων μεταναστών και αιτούντων άσυλο.
Η έλλειψη ικανότητας υποδοχής και η εξεύρεση επαρκούς στέγασης αναφέρθηκε συχνά ως ιδιαίτερη πρόκληση, ιδίως σε περιπτώσεις επανεγκατάστασης μεγαλύτερων οικογενειών, ή όταν πρόκειται για ιδιαίτερα ευάλωτες περιπτώσεις. Οι άδειες εξόδου από τις τρίτες χώρες αναφέρθηκαν επίσης ως προβληματικές σε ορισμένες περιπτώσεις, με αποτέλεσμα να προκληθούν σημαντικές καθυστερήσεις στη διαδικασία και να πρέπει να προγραμματισθούν εκ νέου οι αφίξεις.
Όπου το προσωπικό των πρεσβειών των κρατών μελών συμμετέχει στη λήψη βιομετρικών στοιχείων ή την έκδοση ταξιδιωτικών εγγράφων για τους υποψηφίους προς επανεγκατάσταση, αναφέρθηκαν επίσης η έλλειψη ικανότητας σε ανθρώπινους πόρους και η ανάγκη για επαρκή κατάρτιση.
Δημιουργία ικανότητας στον τομέα της επανεγκατάστασης: Ενώ ορισμένες χώρες της ΕΕ, όπως για παράδειγμα η Σουηδία, η Δανία, οι Κάτω Χώρες, η Γερμανία και η Φινλανδία, εφαρμόζουν ήδη επί σειρά ετών διαδικασίες επανεγκατάστασης, μέχρι το τέλος του 2017, στο πλαίσιο του νέου ευρωπαϊκού συστήματος, 10 κράτη μέλη 32 αναμένεται να προβούν σε επανεγκατάσταση για πρώτη φορά, αν και κανένα από αυτά δεν έχει ακόμη αρχίσει την εφαρμογή του προγράμματος. Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα εν λόγω κράτη μέλη περιλαμβάνουν τη δημιουργία ικανότητας για τη σύσταση εθνικού μηχανισμού επανεγκατάστασης, την έλλειψη εμπειρίας στη διεξαγωγή αποστολών και την επιλογή υποψηφίων, την παροχή βέλτιστων συνθηκών για την ένταξη των επανεγκαθιστάμενων προσφύγων και την εξασφάλιση δημόσιας στήριξης από το ευρύ κοινό για την επανεγκατάσταση. Πολλά από τα κράτη αυτά έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον να αντλήσουν διδάγματα από την εμπειρογνωμοσύνη, την εμπειρία και τις ορθές πρακτικές σχετικά με τους μηχανισμούς που χρησιμοποιούνται από κράτη μέλη με μακρά παράδοση στην επανεγκατάσταση. Φαίνεται να εστιάζονται ειδικές ανάγκες στη στήριξη και συνδρομή κατά τη διεξαγωγή αποστολών επιλογής, στη διαπραγμάτευση και τον συντονισμό με τις τρίτες χώρες από τις οποίες πραγματοποιείται η επανεγκατάσταση, στη διοργάνωση προαναχωρησιακών πολιτιστικών προγραμμάτων προσανατολισμού, στις ιατρικές εξετάσεις, στις ταξιδιωτικές ρυθμίσεις, καθώς και στη δημιουργία μηχανισμών πρώτης υποδοχής και ένταξης.
3.3Αντιμετώπιση των προκλήσεων
Ανταλλαγή γνώσεων και εμπειρίας και συνεργασία με εταίρους
Είναι σαφές ότι θα πρέπει να ενταθεί η ανταλλαγή πρακτικών και εμπειρίας, ιδίως μεταξύ των κρατών μελών που εφαρμόζουν για πρώτη φορά την επανεγκατάσταση και εκείνων που έχουν μακρά παράδοση στην επανεγκατάσταση. Επιπλέον, θα μπορούσε να εξεταστεί η πρακτική συνεργασία κατά τη διαδικασία επανεγκατάστασης μέσω, για παράδειγμα, κοινής υλικοτεχνικής υποστήριξης, οργάνωσης πτήσεων και ανταλλαγής πληροφοριών σε τοπικό επίπεδο για μεμονωμένες περιπτώσεις.
Για να διευκολυνθούν τέτοιες πρακτικές ανταλλαγές, τα κράτη μέλη θα πρέπει να πραγματοποιούν διμερείς επισκέψεις σε αντίστοιχα προγράμματα επανεγκατάστασης. Καλό παράδειγμα τέτοιας πρακτικής αποτέλεσε η επίσκεψη πρακτικής άσκησης στο ολλανδικό εθνικό πρόγραμμα επανεγκατάστασης, στο περιθώριο του εργαστηρίου των ATCR (ετήσιες τριμερείς διαβουλεύσεις για την επανεγκατάσταση), στις 18 Φεβρουαρίου 2016. Τα κράτη μέλη που διαθέτουν μακρά πείρα στην επανεγκατάσταση θα πρέπει να ενθαρρύνονται να διοργανώνουν τέτοιες επισκέψεις και να καλούν ομολόγους τους από ολόκληρη την ΕΕ, ιδίως από τις χώρες που μόλις αρχίζουν να εφαρμόζουν την επανεγκατάσταση. Οι επισκέψεις αυτές θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν στοιχεία της διαδικασίας άφιξης, όπως η καταγραφή και η εγκατάσταση, καθώς και η συμμετοχή σε αποστολές επιλογής.
Θα μπορούσε επίσης να διερευνηθεί η πρακτική συνεργασία στο πλαίσιο του σχεδίου EU-FRANK 33 που χρηματοδοτείται από την ΕΕ, το οποίο αποσκοπεί στη διευκόλυνση της επανεγκατάστασης και της εισδοχής των προσφύγων μέσω της ανταλλαγής γνώσεων. Το σχέδιο που υλοποιεί ο σουηδικός οργανισμός μετανάστευσης την περίοδο 2016-2020 έχει ως στόχο να προσφέρει επιχειρησιακή στήριξη σε κράτη μέλη για την αύξηση ή την έναρξη προγραμμάτων επανεγκατάστασης και να διευκολύνει την αύξηση της ικανότητάς τους για επανεγκατάσταση και εισδοχή για ανθρωπιστικούς λόγους. Τον Οκτώβριο του 2015, η Εσθονία, η Λετονία, η Λιθουανία και η Πολωνία πραγματοποίησαν εκπαιδευτική επίσκεψη στη Σουηδία. Από τον Απρίλιο, αναμένεται να προσφερθεί στα κράτη μέλη, μέσω συστήματος μαθητείας («buddying»), η ευκαιρία να συμμετέχουν ως παρατηρητές σε δραστηριότητες επανεγκατάστασης άλλων κρατών μελών, όπως επιτόπιες αποστολές επιλογής, προγράμματα πολιτισμικού προσανατολισμού, μεταφορά προσφύγων ή ρυθμίσεις υποδοχής.
Το φόρουμ ανταλλαγής εμπειριών μεταξύ των κρατών επανεγκατάστασης που οργανώνεται από τις ATCR, συμπεριλαμβανομένων των εργαστηρίων του, αποτελεί πολύτιμο εργαλείο. Θα πρέπει να συνεχιστεί η ενθάρρυνση της συμμετοχής νέων κρατών επανεγκατάστασης στις εν λόγω ανταλλαγές.
Τέλος, η Επιτροπή έχει οργανώσει τέσσερα φόρουμ επανεγκατάστασης και μετεγκατάστασης στα οποία συμμετείχαν όλα τα κράτη μέλη, καθώς και η UNHCR και ο ΔΟΜ, και θα εξακολουθήσει να οργανώνει τέτοιες συναντήσεις σε τακτική βάση. Οι συναντήσεις αυτές, καθώς και τα εργαστήρια της ΕΥΥΑ για την επανεγκατάσταση αποτελούν καλές ευκαιρίες ανταλλαγών και μάθησης μεταξύ εθνικών εμπειρογνωμόνων. Η στενότερη συνεργασία στη διαδικασία επανεγκατάστασης με άλλους εταίρους, και συγκεκριμένα την UNHCR, τον ΔΟΜ, την κοινωνία των πολιτών και τοπικές κυβερνήσεις/δήμους, θα μπορούσε επίσης να βοηθήσει στην αντιμετώπιση πολλών προκλήσεων που αντιμετωπίζουν τα κράτη επανεγκατάστασης. Θα μπορούσε ιδίως να διερευνηθεί η συνεργασία με τους δήμους και τις ΜΚΟ για την επίλυση προβλημάτων ικανότητας και ρυθμίσεων υποδοχής, καθώς και μέτρων ένταξης.
Βελτίωση της παρακολούθησης του προγράμματος
Για την αξιοπιστία του προγράμματος είναι σημαντικό να τηρηθούν οι δεσμεύσεις που συμφωνήθηκαν, παρά τις ενδεχόμενες μεταβολές των περιστάσεων στα κράτη μέλη που πλήττονται περισσότερο από τις ροές μεταναστών και προσφύγων. Στο πλαίσιο αυτό, είναι σημαντική η τακτική παρακολούθηση της προόδου και η υποβολή εκθέσεων. Το στοιχείο αυτό, ωστόσο, πρέπει να ενισχυθεί, δεδομένου ότι οι πληροφορίες για την πρόοδο του προγράμματος, μεταξύ άλλων για τους σκοπούς της παρούσας έκθεσης, έχουν συγκεντρωθεί μέσω διαφορετικών διαύλων [περιλαμβανομένου του ερωτηματολογίου που απεστάλη στις 8 Μαρτίου δυνάμει των ρυθμίσεων για την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση πολιτικών κρίσεων (IPCR), στο οποίο απάντησαν 17 κράτη], γεγονός που μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα ελλιπείς ή αποσπασματικές πληροφορίες.
Η Eurostat συλλέγει ετήσια δεδομένα για την επανεγκατάσταση και θα συνεχίσει να το πράττει και στο πλαίσιο του παρόντος προγράμματος. Ωστόσο, στην παρούσα κατάσταση χρειάζεται πιο τακτική και λεπτομερής πληροφόρηση σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί. Ως εκ τούτου, η ΕΥΥΑ έχει δρομολογήσει από τον Μάρτιο τη μηνιαία συλλογή δεδομένων για τη μετεγκατάσταση και οι πρώτες πληροφορίες αναμένεται να είναι διαθέσιμες τον Απρίλιο 34 . Η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη και τα συνδεδεμένα κράτη να διασφαλίσουν την ομαλή και έγκαιρη συλλογή πληροφοριών. Εάν χρειάζονται πιο επείγουσες ή ειδικές πληροφορίες από τα κράτη επανεγκατάστασης, μπορεί ακόμη να χρησιμοποιηθεί το δίκτυο IPCR.
Σύνδεση με παγκόσμιες προσπάθειες επανεγκατάστασης
Η προσπάθεια της ΕΕ για την επανεγκατάσταση θα πρέπει να διασφαλίζει ότι η Ένωση αναλαμβάνει το μερίδιο που της αναλογεί στην παγκόσμια ευθύνη για παροχή νόμιμων οδών για την προστασία των προσφύγων. Η συνεδρίαση υψηλού επιπέδου της UNHCR για τον επιμερισμό ευθυνών σε παγκόσμιο επίπεδο μέσω διαύλων αποδοχής Συρίων προσφύγων, η οποία θα πραγματοποιηθεί στη Γενεύη στις 30 Μαρτίου 2016, θα αποτελέσει την πρώτη επόμενη ευκαιρία για την ΕΕ και τα κράτη μέλη της να αυξήσουν τη στήριξη και τη συμμετοχή τους σε διεθνείς πρωτοβουλίες με στόχο την αντιμετώπιση παγκόσμιων μεταναστευτικών και προσφυγικών προκλήσεων, και να ασκήσουν πίεση για αύξηση των δεσμεύσεων.
Εφαρμογή του εθελοντικού προγράμματος εισδοχής για ανθρωπιστικούς λόγους με την Τουρκία
Όσον αφορά την εφαρμογή του εθελοντικού προγράμματος εισδοχής για ανθρωπιστικούς λόγους με την Τουρκία και σύμφωνα με τη δήλωση των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων της 7ης Μαρτίου 2016, θα πρέπει να συνεχιστούν οι εργασίες για τη δημιουργία ενός αξιόπιστου προγράμματος. Απαιτούνται συγκεκριμένες πολιτικές δεσμεύσεις από τα κράτη μέλη και τα συνδεδεμένα κράτη που ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα, ιδίως όσον αφορά τον αριθμό των ατόμων που θα γίνουν δεκτά και το χρονικό πλαίσιο. Επιπλέον, οι προϋποθέσεις για την έναρξη και τη λειτουργία του προγράμματος πρέπει να συμφωνηθούν από όλες τις πλευρές, συμπεριλαμβανομένων των τουρκικών αρχών.
Ένα διαρθρωμένο σύστημα επανεγκατάστασης στην ΕΕ
Με βάση την πείρα από τις εν εξελίξει πρωτοβουλίες επανεγκατάστασης και εισδοχής για ανθρωπιστικούς λόγους, η Επιτροπή θα υποβάλει πρόταση για την επανεγκατάσταση σε επίπεδο ΕΕ με σκοπό τη διαμόρφωση της πολιτικής της ΕΕ όσον αφορά την επανεγκατάσταση. Με τον τρόπο αυτό θα καταστεί δυνατή μια κοινή και πιο συντονισμένη προσέγγιση για την ασφαλή και νόμιμη άφιξη στην ΕΕ ατόμων που χρήζουν προστασίας. Η πρωτοβουλία αυτή θα δώσει επίσης τη δυνατότητα στην ΕΕ να συντονίσει συστηματικότερα τις προσπάθειες μετεγκατάστασης σε ευρωπαϊκό επίπεδο και να αναλάβει το μερίδιο παγκόσμιας ευθύνης που της αναλογεί για την παροχή ασφαλούς καταφυγίου στους πρόσφυγες απ’όλο τον κόσμο.
4Επόμενα βήματα
Λαμβάνοντας υπόψη τις συστάσεις που περιλαμβάνει η παρούσα έκθεση, τα κράτη μέλη θα πρέπει να συνεχίσουν τις προσπάθειες βελτίωσης της εφαρμογής των προγραμμάτων μετεγκατάστασης και επανεγκατάστασης και αντιμετώπισης των εκκρεμών προκλήσεων. Πρέπει επειγόντως να αυξηθεί αισθητά και σταθερά ο ρυθμός μετεγκατάστασης ώστε να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στην επείγουσα ανθρωπιστική κατάσταση επιτόπου.
Στη διαδικασία μετεγκατάστασης συμμετέχουν διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη και η πολύ περιορισμένη μέχρι σήμερα εκτέλεση οφείλεται σε διάφορους παράγοντες. Η παρούσα έκθεση καταδεικνύει ότι ενώ υπάρχουν ακόμη προβλήματα προς αντιμετώπιση, η Ιταλία, η Ελλάδα και οι διάφοροι οργανισμοί που εμπλέκονται στη μετεγκατάσταση εντείνουν τις προσπάθειες για να διασφαλίσουν την απρόσκοπτη εκτέλεση του ρόλου τους στη διαδικασία. Ωστόσο, οι προσπάθειες αυτές πρέπει να συνοδεύονται από ανάλογες δεσμεύσεις από τα κράτη μέλη μετεγκατάστασης. Η βούληση των κρατών μελών μετεγκατάστασης να εκπληρώσουν πλήρως τις υποχρεώσεις τους είναι αποφασιστικής σημασίας για την επιτυχία της διαδικασίας μετεγκατάστασης προκειμένου να διασφαλιστεί η επίτευξη του στόχου του προγράμματος για παροχή στήριξης έκτακτης ανάγκης στην Ιταλία και την Ελλάδα ώστε να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν καλύτερα την μαζική εισροή μεταναστών.
Η Επιτροπή υπολόγισε ότι για να καλυφθεί ο αριθμός των δεσμεύσεων που έχουν ήδη αναληφθεί στο πλαίσιο των δύο αποφάσεων του Συμβουλίου για τη μετεγκατάσταση (106.000), κατά τη διάρκεια των 18,5 μηνών που απομένουν θα πρέπει να επιτευχθεί μέσος μηνιαίος ρυθμός μετεγκατάστασης τουλάχιστον 5.679 ατόμων. Αυτό συνεπάγεται κατά μέσο όρο περίπου 187 μεταφορές ημερησίως και διαδικασία μετεγκατάστασης κατ’ ανώτατο όριο δύο εβδομάδων. Η εμπειρία των πρόσφατων μεταφορών για λόγους μετεγκατάστασης στην Πορτογαλία από την Ελλάδα, αποδεικνύει ότι η διαδικασία μετεγκατάστασης μπορεί επίσης να υλοποιηθεί εντός μίας εβδομάδας. Με βάση τον υπολογισμό αυτό, η Επιτροπή εκτιμά ότι τουλάχιστον 6.000 μετεγκαταστάσεις θα πρέπει να ολοκληρωθούν μέχρι την έκδοση της δεύτερης έκθεσής της σχετικά με την επανεγκατάσταση και τη μετεγκατάσταση, στις 16 Απριλίου, και ότι επιταχύνοντας τον ρυθμό, θα πρέπει να ολοκληρωθούν τουλάχιστον 20.000 μετεγκαταστάσεις μέχρι την τρίτη της έκθεση, στις 16 Μαΐου, λόγω της επείγουσας ανθρωπιστικής κατάστασης επιτόπου.
Παράλληλα, για να υπογραμμιστεί η σημασία που αποδίδεται στην αλληλεγγύη προς τις θιγόμενες τρίτες χώρες στην περιοχή και ο ρόλος των νομίμων οδών για τη μετανάστευση, τα κράτη μέλη πρέπει να τηρήσουν τις υποχρεώσεις τους για τις υπόλοιπες 17.949 θέσεις επανεγκατάστασης. Κατά την εναπομένουσα περίοδο, τα κράτη μέλη θα χρειαστεί να επανεγκαθιστούν σε μηνιαία βάση κατά μέσο όρο 855 άτομα που χρήζουν προστασίας.
Σύμφωνα με τη δέσμευσή της στο πλαίσιο του χάρτη πορείας «Αποκατάσταση του χώρου Σένγκεν», η Επιτροπή θα υποβάλλει μηνιαίες εκθέσεις σχετικά με την πρόοδο της εφαρμογής των δεσμεύσεων για τη μετεγκατάσταση και την εmitments.
Απόφαση (ΕΕ) 2015/1523 του Συμβουλίου, της 14ης Σεπτεμβρίου 2015, για τη θέσπιση προσωρινών μέτρων στον τομέα της διεθνούς προστασίας υπέρ της Ιταλίας και της Ελλάδας και απόφαση (ΕΕ) 2015/1601 του Συμβουλίου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2015, για τη θέσπιση προσωρινών μέτρων στον τομέα της διεθνούς προστασίας υπέρ της Ιταλίας και της Ελλάδας.
Από αυτούς τους 160.000, οι 54.000 που θα έπρεπε να μετεγκατασταθούν από την Ουγγαρία σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής, θα μετεγκατασταθούν από την Ιταλία και την Ελλάδα, εάν δεν ληφθεί απόφαση τροποποίησης της δεύτερης απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τη μετεγκατάσταση έως τον Σεπτέμβριο του 2016.
COM(2016) 85 final.
EUCO 1/16· SN 28/16.
COM(2016) 120 final.
39.600 αιτούντες άσυλο πρόκειται να μετεγκατασταθούν από την Ιταλία στο πλαίσιο των δύο αποφάσεων του Συμβουλίου σχετικά με τη μετεγκατάσταση.
66.400 αιτούντες άσυλο πρόκειται να μετεγκατασταθούν από την Ελλάδα στο πλαίσιο των δύο αποφάσεων του Συμβουλίου σχετικά με τη μετεγκατάσταση.
Άρθρο 4 παράγραφος 3 της απόφασης (ΕΕ) 2015/1601 του Συμβουλίου.
Απόφαση (ΕΕ) 2015/1601 του Συμβουλίου της 22ας Σεπτεμβρίου 2015.
Απόφαση (ΕΕ) 2015/1523 του Συμβουλίου της 14ης Σεπτεμβρίου 2015.
C-643/15 και C-647/15.
COM(2015) 677 final.
Ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Διαχείριση της προσφυγικής κρίσης: άμεσα επιχειρησιακά, δημοσιονομικά και νομικά μέτρα στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος δράσης για τη μετανάστευση» (COM(2015) 490 της 23ης Σεπτεμβρίου 2015).
Ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Διαχείριση της προσφυγικής κρίσης: η κατάσταση όσον αφορά την εφαρμογή των δράσεων προτεραιότητας στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος δράσης για τη μετανάστευση» (COM(2015) 510 της 14ης Οκτωβρίου 2015).
Ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Έκθεση προόδου σχετικά με την εφαρμογή των κέντρων πρώτης υποδοχής στην Ελλάδα» (COM(2015) 678 της 15ης Δεκεμβρίου 2015).
Ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Η κατάσταση όσον αφορά την εφαρμογή των δράσεων προτεραιότητας στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος δράσης για τη μετανάστευση (COM(2016)85 της 10ης Φεβρουαρίου 2016).
Ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Έκθεση προόδου σχετικά με την εφαρμογή των κέντρων πρώτης υποδοχής στην Ελλάδα» (COM(2016) 141 final της 4ης Μαρτίου 2016).
Σύσταση της Επιτροπής προς την Ελληνική Δημοκρατία σχετικά με τα επείγοντα μέτρα που πρέπει να ληφθούν από την Ελλάδα ενόψει της επανέναρξης των μεταφορών δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 604/2013 (C(2016) 871 της 10ης Φεβρουαρίου 2016).
Όταν εκδόθηκαν οι αποφάσεις του Συμβουλίου, οι ιθαγένειες που ήταν επιλέξιμες για μετεγκατάσταση ήταν της Συρίας, του Ιράκ και της Ερυθραίας. Κατά την πρώτη επικαιροποίηση (3ο τρίμηνο 2015), οι ιθαγένειες που ήταν επιλέξιμες για μετεγκατάσταση ήταν: του Μπαχρέιν, της Κεντροαφρικανικής Δημοκρατίας, της Ερυθραίας, του Ιράκ, της Συρίας, της Σουαζιλάνδης και της Υεμένης.
Ορισμένες από τις εν λόγω ιθαγένειες αντιπροσωπεύουν λιγότερους από 200 αιτούντες διεθνή προστασία στην ΕΕ κατά την περίοδο αναφοράς. Δεδομένου ότι οι αποφάσεις του Συμβουλίου για τη μετεγκατάσταση δεν περιλαμβάνουν διατάξεις σχετικά με τον ελάχιστο αριθμό αποφάσεων που απαιτούνται για τον υπολογισμό του ευρωπαϊκού μέσου όρου, οι ιθαγένειες με πολύ λίγες αποφάσεις, αλλά οι οποίες είναι όλες θετικές, εμπίπτουν χωρίς πρόβλημα στο πεδίο εφαρμογής των αποφάσεων του Συμβουλίου για τη μετεγκατάσταση.
Πρβλ. αιτιολογική σκέψη 28 της απόφασης (ΕΕ) 2015/1523 του Συμβουλίου και αιτιολογική σκέψη 34 της απόφασης (ΕΕ) 2015/1601 του Συμβουλίου.
Σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 7 των αποφάσεων του Συμβουλίου σχετικά με τη μετεγκατάσταση, η μετεγκατάσταση αιτούντος μπορεί να απορριφθεί «μόνον εφόσον συντρέχουν εύλογοι λόγοι να θεωρηθεί κίνδυνος για την εθνική ασφάλεια ή τη δημόσια τάξη, ή εάν συντρέχουν σοβαροί λόγοι για την εφαρμογή των διατάξεων αποκλεισμού όπως ορίζεται στα άρθρα 12 και 17 της οδηγίας 2011/95/ΕΕ».
Για παράδειγμα, η Πολωνία υπέβαλε τις δεσμεύσεις της στις 16 Δεκεμβρίου. Μέχρι τις 15 Μαρτίου, καμία αίτηση μετεγκατάστασης δεν είχε γίνει δεκτή. Αφετέρου, η Πορτογαλία υπέβαλε τη δεύτερη δέσμευσή της στις 26 Φεβρουαρίου 2016 και η μετεγκατάσταση πραγματοποιήθηκε στις 7 Μαρτίου. Στην πραγματικότητα, στην περίπτωση της Πορτογαλίας, η μεταφορά πραγματοποιήθηκε εντός μιας εβδομάδας μετά την παραλαβή της αίτησης μετεγκατάστασης από την Ελλάδα.
Συνεντεύξεις για τον καθορισμό του καθεστώτος πρόσφυγα του αιτούντα που πρόκειται να μετεγκατασταθεί, πριν από την αποδοχή αίτησης μετεγκατάστασης, θα ήταν σαφώς αντίθετες προς το γράμμα και το πνεύμα του προγράμματος και δεν θα πρέπει να ζητούνται.
Άρθρα 12 και 17 της οδηγίας 2011/95/ΕΕ.
Άρθρο 5 παράγραφος 7 των αποφάσεων του Συμβουλίου για τη μετεγκατάσταση.
Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 603/2013.
Οδηγία 2011/95/ΕΕ.
Η Επιτροπή ενέκρινε στις 10 Μαρτίου επιπλέον ποσό 275,5 εκατ. EUR από το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης και το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας για τη στήριξη της Ελλάδας.
Τον Απρίλιο, η Υπηρεσία Ασύλου θα ενισχυθεί με 29 νέους υπαλλήλους. Συνολικά, μέχρι τον Ιούνιο τρέχοντος έτους θα προσληφθούν 100 υπάλληλοι. Σήμερα, η Υπηρεσία διαθέτει ικανότητα καταγραφής 80 περιπτώσεων ημερησίως σε ολόκληρη τη χώρα.
Σύσταση προς την Ελληνική Δημοκρατία σχετικά με τα επείγοντα μέτρα που πρέπει να ληφθούν από την Ελλάδα ενόψει της επανέναρξης των μεταφορών δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 604/2013, (C(2016) 871, της 10ης Φεβρουαρίου 2016). Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Συμβούλιο, Αποκατάσταση του χώρου Σένγκεν - Χάρτης πορείας, COM(2016) 120 final της 4 Μαρτίου 2016.
C(2015) 3560 final.
Η Ουγγαρία δεν συμμετέχει.
11130/15 «Συμπεράσματα των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου, σχετικά με την επανεγκατάσταση, μέσω πολυμερών και εθνικών μηχανισμών, 20.000 ατόμων τα οποία χρήζουν σαφώς διεθνούς προστασίας».
Όσον αφορά την τρέχουσα κατάσταση βάσει των πληροφοριών που παρέχουν τα κράτη μέλη και τα συνδεδεμένα κράτη βλ. παραρτήματα 6 και 7.
Βουλγαρία, Κροατία, Κύπρος, Εσθονία, Ελλάδα, Λιθουανία, Μάλτα, Πολωνία, Σλοβακία και Σλοβενία.
EU-FRANK: Διευκόλυνση της επανεγκατάστασης και της εισδοχής των προσφύγων μέσω νέων γνώσεων. Εκτός από τη Σουηδία, στους εταίρους περιλαμβάνονται οι Κάτω Χώρες, το Βέλγιο, η Ιταλία, η Ουγγαρία, η Ελβετία, η UNHCR και η ΕΥΥΑ. Έχει επίσης εκδηλωθεί ενδιαφέρον από την Αυστρία, τη Γερμανία, την Εσθονία, τη Λετονία, τη Λιθουανία, την Πολωνία, την Τσεχική Δημοκρατία, τη Γαλλία και την Πορτογαλία.
Η πρόταση για τη συλλογή εγκρίθηκε από το διοικητικό συμβούλιο της ΕΥΥΑ κατά τη συνεδρίαση της 20ης-21ης Ιανουαρίου 2016.
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 16.3.2016
COM(2016) 165 final
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
στην
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
Πρώτη έκθεση για τη μετεγκατάσταση και την επανεγκατάσταση
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I: Μετεγκαταστάσεις από την Ελλάδα έως την 15η Μαρτίου 2016
Κράτος μέλος |
Επίσημη δέσμευση 1 |
Όντως μετεγκατασταθέντες |
Δέσμευση που προβλέπεται στις αποφάσεις του Συμβουλίου |
Αυστρία 2 |
1491 |
||
Βέλγιο |
2415 |
||
Βουλγαρία |
160 |
2 |
831 |
Κροατία |
594 |
||
Κύπρος |
65 |
6 |
181 |
Τσεχική Δημοκρατία |
20 |
1655 |
|
Εσθονία |
23 |
204 |
|
Φινλανδία |
170 |
77 |
1299 |
Γαλλία |
570 |
242 |
12599 |
Γερμανία |
40 |
37 |
17209 |
Ουγγαρία |
988 |
||
Ισλανδία |
|||
Ιρλανδία |
40 |
10 |
240 |
Λετονία |
26 |
6 |
295 |
Λιχτενστάιν |
|||
Λιθουανία |
80 |
6 |
420 |
Λουξεμβούργο |
70 |
30 |
309 |
Μάλτα |
6 |
6 |
78 |
Κάτω Χώρες |
150 |
48 |
3797 |
Νορβηγία |
|||
Πολωνία |
65 |
4321 |
|
Πορτογαλία |
330 |
84 |
1778 |
Ρουμανία |
255 |
15 |
2572 |
Σλοβακία |
652 |
||
Σλοβενία |
30 |
349 |
|
Ισπανία |
150 |
6647 |
|
Σουηδία 3 |
2378 |
||
Ελβετία |
|||
ΣΥΝΟΛΟ |
2.250 |
569 |
63.302 |
Διαβιβάστηκαν μέσω DubliNet δυνάμει του άρθρου 5 παράγραφος 2 της απόφασης του Συμβουλίου.
Πρόταση της Επιτροπής για 30% αναστολή επί ένα έτος των υποχρεώσεων της Αυστρίας στο πλαίσιο των αποφάσεων περί μετεγκατάστασης (COM(2016)80 final). Εγκρίθηκε στις 10 Μαρτίου 2016.
Πρόταση της Επιτροπής για πλήρη αναστολή επί ένα έτος των υποχρεώσεων της Σουηδίας βάσει των αποφάσεων περί μετεγκατάστασης (COM(2015)677 final), τελεί ακόμη υπό συζήτηση από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο.
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 16.3.2016
COM(2016) 165 final
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
στην
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
Πρώτη έκθεση για τη μετεγκατάσταση και την επανεγκατάσταση
Παράρτημα II: Μετεγκαταστάσεις από την Ιταλία έως την 15η Μαρτίου 2016
Κράτος μέλος |
Επίσημη δέσμευση 1 |
Όντως μετεγκατασταθέντες |
Δέσμευση που προβλέπεται στις αποφάσεις του Συμβουλίου |
Αυστρία 2 |
462 |
||
Βέλγιο |
30 |
24 |
1397 |
Βουλγαρία |
90 |
471 |
|
Κροατία |
374 |
||
Κύπρος |
15 |
139 |
|
Τσεχική Δημοκρατία |
10 |
1036 |
|
Εσθονία |
8 |
125 |
|
Φινλανδία |
150 |
96 |
779 |
Γαλλία |
200 |
41 |
7115 |
Γερμανία |
10 |
20 |
10327 |
Ουγγαρία |
306 |
||
Ισλανδία |
|||
Ιρλανδία |
20 |
360 |
|
Λετονία |
20 |
186 |
|
Λιχτενστάιν |
|||
Λιθουανία |
251 |
||
Λουξεμβούργο |
30 |
248 |
|
Μάλτα |
17 |
15 |
53 |
Κάτω Χώρες |
50 |
50 |
2150 |
Νορβηγία |
|||
Πολωνία |
35 |
1861 |
|
Πορτογαλία |
388 |
65 |
1173 |
Ρουμανία |
260 |
1608 |
|
Σλοβακία |
250 |
||
Σλοβενία |
10 |
218 |
|
Ισπανία |
50 |
18 |
2676 |
Σουηδία 3 |
50 |
39 |
1388 |
Ελβετία |
30 |
||
ΣΥΝΟΛΟ |
1.473 |
368 |
34.953 |
Διαβιβάστηκαν μέσω DubliNet δυνάμει του άρθρου 5 παράγραφος 2 της απόφασης του Συμβουλίου.
Πρόταση της Επιτροπής για 30% αναστολή επί ένα έτος των υποχρεώσεων της Αυστρίας στο πλαίσιο των αποφάσεων περί μετεγκατάστασης (COM(2016)80 final). Εγκρίθηκε στις 10 Μαρτίου 2016.
Πρόταση της Επιτροπής για πλήρη αναστολή επί ένα έτος των υποχρεώσεων της Σουηδίας βάσει των αποφάσεων περί μετεγκατάστασης (COM(2015)677 final), τελεί ακόμη υπό συζήτηση από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο.
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 16.3.2016
COM(2016) 165 final
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
στην
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
Πρώτη έκθεση για τη μετεγκατάσταση και την επανεγκατάσταση
Παράρτημα III: Ελλάδα – Έκθεση για την τρέχουσα κατάσταση
Σύσταση του Δεκεμβρίου 2015 |
Πρόοδος εργασιών |
|
Περιοχές κέντρων πρώτης υποδοχής (hotspot) |
Η Ελλάδα πρέπει να ολοκληρώσει την κατασκευή των κέντρων πρώτης υποδοχής στη Λέσβο, στη Λέρο και στη Χίο, σύμφωνα με το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα. Οι κατασκευαστικές εργασίες στην Κω θα πρέπει να ξεκινήσουν άμεσα, ενώ στη Σάμο η τοποθεσία για την ανάπτυξη του κέντρου πρώτης υποδοχής θα πρέπει να καθοριστεί έως τα τέλη Ιανουαρίου. |
✓ Έχουν τεθεί σε λειτουργία τέσσερα κέντρα πρώτης υποδοχής (σε Λέσβο, Χίο, Σάμο και Λέρο) με τη βοήθεια και υπό τον προσωρινό συντονισμό του στρατού, παρόλο που απομένει να ολοκληρωθούν αρκετές δράσεις ώστε να λειτουργήσουν στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους (π.χ. τρίτη γραμμή καταγραφής στη Λέσβο, σύνδεση των δικτύων με τα καταλύματα κοντέινερ στη Σάμο, ορισμένες υπηρεσίες στη Λέρο και τη Σάμο, κ.λπ.). X Τα έργα ξεκίνησαν και προχωρούν στην Κω (πρώην στρατόπεδο Πυλί) και το κέντρο πρώτης υποδοχής, ωστόσο, δεν έχει κοινοποιηθεί η τελική ημερομηνία ολοκλήρωσης. X Η εθνική διαδικασία σύναψης συμβάσεων για τις υπηρεσίες που είναι αναγκαίες για τη λειτουργία των κέντρων πρώτης υποδοχής (δηλαδή τροφοδοσία, καθαριότητα) δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Ο ελληνικός στρατός δρομολογεί ταχεία διαδικασία σύναψης συμβάσεων για τις ακόλουθες υπηρεσίες: μεταφορά, τροφοδοσία, ιατρικές υπηρεσίες, καθαρισμός για όλα τα κέντρα πρώτης υποδοχής και τα κέντρα υποδοχής. Η πρώτη ανάθεση σύμβασης αναμένεται την τρέχουσα εβδομάδα. |
Η Ελλάδα θα πρέπει, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τους οργανισμούς της ΕΕ και την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, να βελτιστοποιήσει την οργάνωση των κέντρων πρώτης υποδοχής με βάση την αξιολόγηση των αναγκών για κάθε νησί και με βάση τα πορίσματα του διοργανικού πιλοτικού σχεδίου. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να καθοριστεί ένα διαρθρωμένο σύστημα αποβίβασης στα επίσημα σημεία αποβίβασης, καθώς και μεταφοράς προς τις περιοχές των κέντρων πρώτης υποδοχής. |
✓ Ομάδες παράκτιων περιπολιών αναπτύχθηκαν από τον Frontex στη Λέσβο, τη Χίο και τη Σάμο. Στη Λέρο οι διαδικασίες αποβίβασης γίνονται με ελεγχόμενο τρόπο: σχεδόν το 100 % των αφίξεων πραγματοποιούνται στο Φαρμακονήσι και, στη συνέχεια, οι μετανάστες μεταφέρονται στη Λέρο από την ακτοφυλακή και το προσωπικό του Frontex. ✓ Προσωρινά, οι τοπικές αρχές, επικουρούμενες συχνά από ΜΚΟ, αναλαμβάνουν τη μεταφορά των μεταναστών από τα σημεία αποβίβασης στα κέντρα καταγραφής και από τα κέντρα καταγραφής στα λιμάνια. X Η κυβέρνηση δεσμεύτηκε να καταθέσει τη νομική πράξη πλαίσιο (υπό μορφή τροποποιήσεων του νόμου 3907/2011) σχετικά με τη δημιουργία και τους μηχανισμούς συντονισμού των κέντρων πρώτης υποδοχής στο Κοινοβούλιο εντός των προσεχών ημερών. Μόλις θεσπιστεί η νομική πράξη πλαίσιο, θα εγκριθούν τυποποιημένες διαδικασίες λειτουργίας με κοινή υπουργική απόφαση η οποία θα καθορίζει τους ρόλους και τις διαδικασίες σχετικά με τη διαχείριση των κέντρων πρώτης υποδοχής. Επίσης, θα διοριστούν οι διευθυντές/διοικητές των κέντρων πρώτης υποδοχής. X Θα πρέπει σύντομα να διατεθεί επαρκής αριθμός λεωφορείων, ώστε να αναβαθμιστεί περαιτέρω το σύστημα αποβίβασης στα νησιά. Οι Κάτω Χώρες προσέφεραν στην Ελλάδα οχήματα (τύπου βαν), συμπεριλαμβανομένων ρυμουλκουμένων. Τα οχήματα και τα ρυμουλκούμενα είναι εφοδιασμένα με ιατρικά είδη. Περισσότερα κράτη μέλη θα πρέπει να συνεισφέρουν ανταποκρινόμενα στο αίτημα για λεωφορεία στο πλαίσιο του ενωσιακού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας (UCPM). X Πρέπει να οργανωθεί η μεταφορά όσων δεν χρήζουν διεθνούς προστασίας απευθείας από τις περιοχές των κέντρων πρώτης υποδοχής στις διαθέσιμες εγκαταστάσεις κράτησης. |
|
Με βάση λεπτομερή εκτίμηση των αναγκών, τα κράτη μέλη θα πρέπει να διαθέσουν τους αναγκαίους εμπειρογνώμονες προκειμένου να εξασφαλίσουν την πλήρη ανάπτυξη των κέντρων πρώτης υποδοχής το συντομότερο δυνατόν μετά την ολοκλήρωση των κατασκευαστικών εργασιών. Η Ελλάδα πρέπει με τη σειρά της να εξασφαλίσει ότι υπάρχει επαρκής αριθμός επικεφαλής ομάδων καθώς και επαρκές προσωπικό ασφαλείας στα κέντρα πρώτης υποδοχής. |
X Η Ελληνική Αστυνομία θα πρέπει να αυξήσει περαιτέρω την παρουσία της στις εγκαταστάσεις των κέντρων πρώτης υποδοχής, προκειμένου να διασφαλιστεί η ασφάλεια των εγκαταστάσεων και του επιτόπιου προσωπικού των οργανισμών. X Ο Frontex και η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για το Άσυλο (ΕΥΥΑ) ενίσχυσαν την παρουσία τους (επί του παρόντος σε 559 και 16 υπαλλήλους αντίστοιχα), αλλά υπάρχει ακόμη ανάγκη για περισσότερους εμπειρογνώμονες, ιδίως εφόσον τεθούν σε λειτουργία πρόσθετα κέντρα πρώτης υποδοχής. Τα κράτη μέλη δεν διέθεσαν επαρκείς εμπειρογνώμονες. X Η Ελλάδα θα πρέπει να συνεχίσει την αποστολή επικεφαλής ομάδων. |
|
Η Ελλάδα θα πρέπει να προμηθευτεί - χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση και ακολουθώντας ταχείες/απλουστευμένες διαδικασίες που προβλέπονται στις οδηγίες 2004/18/ΕΚ και 2014/24/ΕΕ σε «επείγουσες» ή «εξαιρετικά επείγουσες περιπτώσεις» - τα αναγκαία πρόσθετα μηχανήματα λήψης δακτυλικών αποτυπωμάτων. |
Όσον αφορά την καταγραφή (Eurodac): ✓ Έχουν παραδοθεί στις ελληνικές αρχές και τα 90 μηχανήματα λήψης δακτυλικών αποτυπωμάτων που παρήγγειλε η ΕΥΥΑ. ✓ Η Ελληνική Αστυνομία έχει προμηθευτεί 6 σταθμούς λήψης δακτυλικών αποτυπωμάτων, οι οποίοι απεστάλησαν στη Λέσβο. ✓ Απεστάλησαν 3 σταθμοί λήψης δακτυλικών αποτυπωμάτων από τον Frontex στην Ειδομένη στα σύνορα μεταξύ της Ελλάδας και της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας για την καταγραφή των μεταναστών που δεν κατεγράφησαν στα κέντρα πρώτης υποδοχής. ✓ Τόσο η Επιτροπή όσο και ο Frontex έχουν παρατηρήσει ότι έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος μετά τον Σεπτέμβριο του 2015 και επί του παρόντος όλοι οι μετανάστες άνω των 14 ετών που παραπέμπονται στα κέντρα πρώτης υποδοχής καταγράφονται σύμφωνα με τον κώδικα συνόρων του Σένγκεν. X Οι συνδέσεις των σταθμών Eurodac στο δίκτυο πληροφορικής και η χωρητικότητα του κεντρικού εξυπηρετητή δεν είναι ακόμη ασφαλείς και αξιόπιστες (αργές). Η Επιτροπή και ο οργανισμός eu-LISA στηρίζουν την Eλληνική Aστυνομία ώστε να βελτιώσει τη λειτουργικότητα των συστημάτων της ΤΠ και να ενισχύσει την ικανότητά της να υποστηρίζει πλήρως το σύστημα καταγραφής. |
|
Τα συστήματα τεχνολογίας των πληροφοριών (ΤΠ) θα πρέπει να επικαιροποιηθούν για την ανάπτυξη πρώτον ενός πλήρως αυτοματοποιημένου συστήματος αναγνώρισης δακτυλικών αποτυπωμάτων (AFIS) και, στη συνέχεια, για την εξασφάλιση της διασύνδεσης μεταξύ εθνικών και ενωσιακών/διεθνών βάσεων δεδομένων, επιτρέποντας έτσι τον πλήρη έλεγχο των αφικνούμενων μεταναστών με τη χρήση του συστήματος πληροφοριών Σένγκεν (SIS) II και των βάσεων δεδομένων της Ιντερπόλ για κλαπέντα και απολεσθέντα ταξιδιωτικά έγγραφα (STLD). |
Όσον αφορά τους ελέγχους ασφαλείας: ✓ Στα κέντρα πρώτης υποδοχής είναι πλέον διαθέσιμοι, από τεχνικής πλευράς, τερματικοί σταθμοί που επιτρέπουν τη διενέργεια ελέγχων με τη χρήση βάσεων δεδομένων SIS, Ιντερπόλ και Ευρωπόλ, πέρα από την εθνική αστυνομική βάση δεδομένων για υπηκόους τρίτων χωρών. ✓ Επί του παρόντος, η Ευρωπόλ ολοκληρώνει τη διαδικασία ανάπτυξης των ομάδων σε όλα τα κέντρα πρώτης υποδοχής για τη διεξαγωγή ελέγχων ασφαλείας δεύτερης γραμμής με τη χρήση της βάσης δεδομένων της Ευρωπόλ. ✓ Το ενιαίο σύστημα αυτοματοποιημένης πρόσβασης στις οικείες βάσεις δεδομένων ασφαλείας (εθνικές, SIS και Ιντερπόλ), έχει αρχίσει να λειτουργεί σε όλα τα κέντρα πρώτης υποδοχής. X Πρέπει να θεσπιστούν συστηματικοί έλεγχοι με τη χρήση αυτών των βάσεων, καθώς και η σχετική παρακολούθηση. Θα πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω ένα πλήρες αυτοματοποιημένο σύστημα αναγνώρισης δακτυλικών αποτυπωμάτων. |
|
Η Ελλάδα, με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των οργανισμών της ΕΕ, θα πρέπει να καθορίσει τις ανάγκες για πολιτιστικούς διαμεσολαβητές / διερμηνείς και να ενισχύσει την παρουσία τους στα κέντρα πρώτης υποδοχής. |
X Οι ελληνικές αρχές θα πρέπει να προσδιορίσουν τις ανάγκες τους σε πολιτιστικούς διαμεσολαβητές / διερμηνείς. X Οι ελληνικές αρχές θα πρέπει να συστήσουν επιτόπια ομάδα διερμηνέων, ενδεχομένως μέσω σύμβασης-πλαίσιο, που να είναι σε θέση να παρέχει υπηρεσίες διερμηνείας σε σύντομο χρονικό διάστημα. |
|
Πρέπει να βελτιωθεί περαιτέρω ο συντονισμός, με τη συστηματική και αποτελεσματική χρήση των μηχανισμών συντονισμού που έχουν συσταθεί. Οι διορισμένοι συντονιστές για τα νησιά θα πρέπει να είναι εξουσιοδοτημένοι με ειδική εντολή να συντονίζουν όλους τους σχετικούς εμπλεκόμενους κυβερνητικούς και μη κυβερνητικούς φορείς στις τοποθεσίες των κέντρων πρώτης υποδοχής. |
✓ Το σχέδιο πράξης για τη δημιουργία των κέντρων πρώτης υποδοχής (βλ. ανωτέρω) περιλαμβάνει ειδικές διατάξεις για τον διορισμό των συντονιστών των κέντρων πρώτης υποδοχής, των συντονιστών της αστυνομίας και των ειδικών συντονιστών για τη διαχείριση της σχέσης με όλους τους εμπλεκομένους στη διαδικασία των κέντρων πρώτης υποδοχής. X Μόλις θεσπιστεί η νέα νομοθεσία, οι ελληνικές αρχές πρέπει να ακολουθήσουν άμεσα τη σχετική διαδικασία και να ορίσουν τους μόνιμους συντονιστές για τα κέντρα πρώτης υποδοχής που προβλέπει η προσφάτως θεσπισθείσα νομοθεσία. |
|
Η Ευρωπόλ θα πρέπει να ενισχύσει την παρουσία της στην Ελλάδα και να συνάψει επιχειρησιακές συμφωνίες με τις ελληνικές αρχές προκειμένου να τις στηρίξει στην καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης. Η υποστήριξη θα πρέπει να περιλαμβάνει την έναρξη οικονομικών ερευνών, ενέργειες για την πάταξη της πλαστογραφίας εγγράφων και καλύτερη χρήση των δικτύων Αξιωματικών Συνδέσμων Μετανάστευσης (ILO) σε τρίτες χώρες ως πηγών σχετικών πληροφοριών. |
✓ Επί του παρόντος έχουν τοποθετηθεί στην Ελλάδα οι εξής υπάλληλοι της Ευρωπόλ: 1 υπάλληλος της Ευρωπόλ στην Περιφερειακή Ειδική Ομάδα της ΕΕ στον Πειραιά, 4 υπάλληλοι της Ευρωπόλ στη Λέσβο, 2 υπάλληλοι της Ευρωπόλ στη Χίο, 2 υπάλληλοι της Ευρωπόλ στη Λέρο, 2 υπάλληλοι της Ευρωπόλ στη Σάμο. ✓ Ειδικοί εμπειρογνώμονες περί εγγράφων (ALDO) χρησιμοποιούνται από τον Frontex σε όλες τις περιοχές κέντρων πρώτης υποδοχής σε συνδυασμό με ειδικό εξοπλισμό για τον εντοπισμό πλαστών και παραποιημένων εγγράφων. X Η Eλληνική Aστυνομία αποφάσισε να χρησιμοποιεί σε όλα τα κέντρα πρώτης υποδοχής ένα νέο και πιο σύνθετο έγγραφο καταγραφής που θα περιλαμβάνει χαρακτηριστικά ασφαλείας. Ωστόσο, αν και χρησιμοποιείται ήδη μια νέα σφραγίδα, το χαρτί ασφαλείας δεν επαρκεί ακόμη. Απαιτούνται ειδικοί εκτυπωτές για την εκτύπωση δεδομένων σε αυτό το νέο έντυπο καταγραφής. X Η Ελλάδα θα πρέπει να προμηθευτεί περισσότερο εξοπλισμό για την ανίχνευση πλαστών και παραποιημένων εγγράφων, ώστε να συμπληρώσει τον εξοπλισμό που έχει ήδη διατεθεί. Αναμένεται ότι θα υποβληθεί εν προκειμένω αίτηση χρηματοδότησης. X Οι ελληνικές αρχές πρέπει να εξασφαλίζουν την κατάλληλη συνέχεια σε περιπτώσεις εντοπισμού πλαστών και παραποιημένων εγγράφων και να ενισχύσουν τις επιχειρήσεις επιβολής του νόμου στα νησιά, ώστε να περιορίσουν την παράνομη διακίνηση. |
|
Η Eλληνική Aστυνομία θα πρέπει να παρέχει εκπαίδευση σε αστυνομικούς που τοποθετούνται στα κέντρα πρώτης υποδοχής για τον εντοπισμό παραποιημένων εγγράφων. |
X Είναι ακόμη υπό εξέταση. |
|
Μετεγκατάσταση |
Πρέπει να ενισχυθεί η ενημέρωση των προσφύγων σχετικά με το πρόγραμμα μετεγκατάστασης, μεταξύ άλλων με την αυξημένη παρουσία υπαλλήλων από την ελληνική Υπηρεσία Ασύλου και την ΕΥΥΑ στα κέντρα πρώτης υποδοχής, καθώς και με την παραγωγή και διανομή υλικού σε πιθανούς υποψήφιους για μετεγκατάσταση, σχετικά με τη διαδικασία μετεγκατάστασης και τα συναφή δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους. Οι αξιωματικοί σύνδεσμοι των κρατών μελών θα πρέπει να ενημερώνουν τους υποψήφιους για μετεγκατάσταση σχετικά με τις ορισθείσες χώρες προορισμού και τα συστήματα ασύλου και υποδοχής των εν λόγω χωρών. |
✓ Η Υπηρεσία Ασύλου είναι σε λειτουργία στη Λέσβο και στη Σάμο. Η EYYA έχει αποστείλει εμπειρογνώμονες στη Σάμο για την παροχή πληροφοριών. X Σε όλα τα κέντρα πρώτης υποδοχής θα πρέπει να παρέχονται συστηματικά πληροφορίες στους μετανάστες σχετικά με τα δικαιώματά τους ως αιτούντων άσυλο και τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους στο πλαίσιο του καθεστώτος μετεγκατάστασης σε όλες τις σχετικές γλώσσες και καθ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας, ήδη πριν από τη λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων. Η ΕΥΥΑ θα πρέπει να αποστείλει εμπειρογνώμονες για τον σκοπό αυτό στις υπόλοιπες περιοχές κέντρων πρώτης υποδοχής. X Πιο πολλά κράτη μέλη θα πρέπει να εκπονήσουν ενημερωτικό υλικό για τα άτομα που πρόκειται να μετεγκατασταθούν (μόνο λίγα κράτη μέλη - Βέλγιο, Ιρλανδία, Πολωνία και Πορτογαλία - έχουν εκδώσει το υλικό αυτό μέχρι σήμερα). Η ΕΥΥΑ καθοδηγεί επίσης διαδικασία για τον συντονισμό της παροχής πληροφοριών πριν από την αναχώρηση από τα κράτη μέλη μετεγκατάστασης. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ανταποκριθούν άμεσα στις κατευθυντήριες γραμμές που διατίθενται από την Υπηρεσία. |
Πρέπει να αυξηθεί σημαντικά η ικανότητα καταχώρισης και επεξεργασίας των αιτήσεων ασύλου. Για τον σκοπό αυτό, η ελληνική Υπηρεσία Ασύλου προτίθεται να προσλάβει 40 επιπλέον υπαλλήλους έως τα μέσα Φεβρουαρίου, γεγονός που αναμένεται να αυξήσει την ικανότητά της ώστε να είναι σε θέση να καταχωρίζει 100-120 αιτήσεις ημερησίως. Χρειάζονται περαιτέρω αυξήσεις προσωπικού για επιτάχυνση των καταγραφών, όπως απαιτείται. |
✓ Η ΕΥΥΑ στηρίζει τις ελληνικές αρχές στη Λέσβο και τη Σάμο κατά τον έλεγχο της υπηκοότητας των αιτούντων μετεγκατάσταση. ✓ Θα προσληφθούν 37 άτομα έως τον Απρίλιο και (έως και) 40 άτομα επιπλέον τον Ιούνιο του 2016. Οι υπόλοιπες θέσεις που προβλέπονται θα καλυφθούν κατά τον Ιανουάριο του 2017. Η αναγκαία χρηματοδότηση εξασφαλίζεται μέσω της χρηματοδότησης έκτακτης ανάγκης στο πλαίσιο του Ταμείου Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης (ΤΑΜΕ). ✓ Έχει δρομολογηθεί επίσης πιλοτικό σχέδιο για την αύξηση της ικανότητας καταγραφής με την υποστήριξη της ΕΥΥΑ. Λόγω των υφιστάμενων σημαντικών καθυστερήσεων όσον αφορά την ικανότητα καταγραφής και λόγω του αυξανόμενου ενδιαφέροντος για μετεγκατάσταση που εκδηλώνουν οι υπήκοοι τρίτων χωρών, το πιλοτικό αυτό σχέδιο θα πρέπει σύντομα να ολοκληρωθεί και να επεκταθεί. |
|
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να μειώσουν σημαντικά τον χρόνο αντίδρασης στις αιτήσεις μετεγκατάστασης που υποβάλλουν οι ελληνικές αρχές (και να απέχουν από τη διενέργεια υπερβολικών ελέγχων ad hoc στην Ελλάδα). |
X Οι απαντήσεις των κρατών μελών στις αιτήσεις μετεγκατάστασης εξακολουθούν επίσης να είναι αργές και αυτό ευθύνεται εν μέρει για το σημαντικό ποσοστό απόσυρσης από τη διαδικασία μετεγκατάστασης. Χ Τα κράτη μέλη δεν παρέχουν επαρκείς πληροφορίες εκ των προτέρων για τον προγραμματισμό τους όσον αφορά τη μετεγκατάσταση. Αυτό είναι απολύτως απαραίτητο προκειμένου να μπορέσουν οι ελληνικές αρχές να αυξήσουν την αποτελεσματικότητα της διαδικασίας. X Αρκετά κράτη μέλη ζητούν να διενεργούνται συστηματικά συνεντεύξεις ασφαλείας. |
|
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αυξήσουν σημαντικά τις δεσμεύσεις που αναλαμβάνουν στο πλαίσιο του προγράμματος μετεγκατάστασης. |
X Ανεπαρκείς δεσμεύσεις και αριθμός ατόμων που μετεγκαταστάθηκαν: Μέχρι τις 15 Μαρτίου, μόνο 18 κράτη μέλη είχαν αναλάβει δεσμεύσεις μετεγκατάστασης έναντι της Ελλάδας. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι, προσφάτως, έχουν αυξηθεί σημαντικά οι δεσμεύσεις από κράτη μέλη και επί του παρόντος υπερβαίνουν τον αριθμό των καταγεγραμμένων από την Ελλάδα αιτούντων που είναι επιλέξιμοι για μετεγκατάσταση. Ωστόσο, αυτές οι δεσμεύσεις σύντομα θα εξαντληθούν λόγω του αυξημένου ενδιαφέροντος των μεταναστών να ενταχθούν στο πρόγραμμα. |
|
Πρόσθετα μέτρα που προσδιορίστηκαν μετά την έγκριση της ανακοίνωσης τον Δεκέμβριο |
||
Συνολικά 123 αιτούντες μετεγκατάσταση διέφυγαν και 88 παραιτήθηκαν από την αίτησή τους από την έναρξη του προγράμματος. |
X Η Ελλάδα θα πρέπει να διασφαλίσει ότι οι αιτούντες άσυλο προς μετεγκατάσταση συγκεντρώνονται σε ειδικές εγκαταστάσεις όπου η υπόθεσή τους μπορεί να παρακολουθείται εκ του σύνεγγυς. Χ Τα κράτη μέλη θα πρέπει να οριστικοποιήσουν, σε συνεργασία με την ΕΥΥΑ, στοχοθετημένο ενημερωτικό υλικό. Το υλικό αυτό θα πρέπει να παρέχεται στους αιτούντες άσυλο οι οποίοι πρόκειται να μετεγκατασταθούν όταν τους κοινοποιηθεί η χώρα προορισμού (βλ. ανωτέρω). |
|
Ένας ασυνόδευτος ανήλικος έχει μεταφερθεί στη Φινλανδία. Εξακολουθούν να εκκρεμούν 10 αιτήσεις, από τις οποίες οι 3 έγιναν δεκτές και πάλι από τη Φινλανδία μετά από την έναρξη της διαδικασίας μετεγκατάστασης. |
X Η Ελλάδα πρέπει να ολοκληρώσει τη θέσπιση ειδικών διαδικασιών για τη μεταφορά ασυνόδευτων ανηλίκων. X Τα κράτη μέλη θα πρέπει να δεσμευθούν για ειδικές θέσεις για ασυνόδευτους ανηλίκους. |
|
Ορισμένα κράτη μέλη έχουν επικαλεσθεί κριτήρια διαφορετικά από εκείνα που προβλέπονται στην απόφαση του Συμβουλίου κατά την απόρριψη αιτήσεων μετεγκατάστασης. |
Χ Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εφαρμόσουν αυστηρά τα κριτήρια που προβλέπει η απόφαση του Συμβουλίου κατά την απόρριψη αιτήσεων μετεγκατάστασης. Ειδικότερα, οι αιτήσεις μετεγκατάστασης δεν μπορούν να απορρίπτονται για λόγους που συνδέονται με τις προτιμήσεις που εξέφρασε το κράτος μέλος σχετικά με το προφίλ των αιτούντων που πρόκειται να μετεγκατασταθούν. |
|
Επιστροφή |
Οι ελληνικές αρχές πρέπει να αναπτύξουν σαφή στρατηγική για τις αναγκαστικές επιστροφές, προσδιορίζοντας τις τρίτες χώρες με τις οποίες να αρχίσουν διαπραγματεύσεις κατά προτεραιότητα και αντιμετωπίζοντας τις ελλείψεις του συστήματος κράτησης. Η Ελλάδα πρέπει να απλοποιήσει τις διοικητικές διαδικασίες της ώστε να υπάρχει δυνατότητα γρήγορων επιστροφών. |
✓ Η Ελλάδα χρησιμοποιεί απλουστευμένες διαδικασίες για την έκδοση αποφάσεων επιστροφής για υπηκόους τρίτων χωρών που δεν δικαιούνται προστασία. ✓ Ο Frontex ξεκίνησε στις 15 Φεβρουαρίου επιχειρησιακό σχέδιο στήριξης της Ελλάδας, της Ιταλίας και της Βουλγαρίας. X Η Ελλάδα, από κοινού με την Επιτροπή και με την τεχνική στήριξη του Frontex, θα πρέπει να συμφωνήσουν, ως ζήτημα προτεραιότητας, σε μια σαφή πορεία υλοποίησης για τις δραστηριότητες επιστροφής και επανεισδοχής μετά και τη δήλωση της συνόδου κορυφής ΕΕ-Τουρκίας, με βάση ένα σαφές χρονοδιάγραμμα και εκτίμηση των αναγκών εκ μέρους της Ελλάδας, παρέχοντας υποστήριξη σε όλα τα στοιχεία κατά την εκτέλεση της διαδικασίας επιστροφής, ανάλογα με τις ανάγκες. X Η Ελλάδα θα πρέπει να κάνει πλήρη χρήση των δυνατοτήτων που προσφέρονται από την ελληνική νομοθεσία σύμφωνα με την οδηγία περί επιστροφής, ώστε να κρατεί τους παράτυπους μετανάστες μέχρι το ανώτατο όριο των 18 μηνών, προκειμένου να αποφεύγεται η λήξη της κράτησης πριν από την πραγματική απομάκρυνση. X Η Ελλάδα θα πρέπει να αξιοποιήσει πλήρως και ταχέως τις δυνατότητες στήριξης από προγράμματα που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ για την επιστροφή, ιδίως τα EURINT, ERIN και EURLO. |
Η Ελλάδα πρέπει να εντείνει την αναγκαστική και οικειοθελή επιστροφή και να λάβει τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλίσει την άμεση απορρόφηση της διαθέσιμης χρηματοδότησης του εθνικού προγράμματος ΤΑΜΕ. |
✓ Στο πλαίσιο του ΤΑΜΕ χρηματοδοτήθηκε πρόγραμμα επείγουσας υποβοηθούμενης οικειοθελούς επιστροφής (AVR) για τη στήριξη της οικειοθελούς επιστροφής 1.000 μεταναστών. Μέχρι σήμερα 1.800 και πλέον μετανάστες έχουν καταγραφεί προς οικειοθελή αναχώρηση. X Η διαδικασία υποβολής προσφορών για το νέο πρόγραμμα AVR που θα χρηματοδοτηθεί από το εθνικό πρόγραμμα ΤΑΜΕ έχει ολοκληρωθεί και η σύμβαση αναμένεται ότι θα υπογραφεί αυτή την εβδομάδα. X Στο πλαίσιο του ΤΑΜΕ χρηματοδοτήθηκε πρόγραμμα επείγουσας αναγκαστικής επιστροφής (που θα υλοποιηθεί από την Ελληνική Αστυνομία). Ωστόσο, η διαδικασία υποβολής προσφορών για τη μεταφορά (παροχή εισιτηρίων) στο πλαίσιο επιχειρήσεων αναγκαστικής επιστροφής με εμπορικές πτήσεις είναι υπό εξέλιξη και πρέπει να ολοκληρωθεί επειγόντως. |
|
Οι δραστηριότητες επιστροφής των ελληνικών αρχών θα πρέπει να επικεντρωθούν περισσότερο στις σημαντικότερες, στο πλαίσιο των κέντρων πρώτης υποδοχής, ιθαγένειες (πολίτες του Πακιστάν, αλλά και του Αφγανιστάν, Ιράν και Μπαγκλαντές), αντί να επικεντρώνονται όπως σήμερα στους υπηκόους της Αλβανίας και της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας. |
X Βλ. ανωτέρω όσον αφορά το επιχειρησιακό σχέδιο. Ένα τέτοιο σχέδιο θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις ιθαγένειες όσων εισέρχονται σήμερα στην Ελλάδα στο πλαίσιο των παράτυπων μεταναστευτικών ροών, που δεν εμπίπτουν στο προφίλ του πρόσφυγα. |
|
Οι μετανάστες θα πρέπει να ενημερώνονται σχετικά με τις υποβοηθούμενες οικειοθελείς επιστροφές ενώ παραμένουν ήδη στα κέντρα πρώτης υποδοχής. Θα πρέπει επίσης να εξεταστεί η διεξαγωγή ενημερωτικής εκστρατείας σε περιοχές που βρίσκονται κοντά στα σύνορα με την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας. |
✓ Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (ΔΟΜ) έχει ανοίξει ειδικά γραφεία στη Λέσβο και είναι παρών στη Σάμο. X Πρέπει επειγόντως να δημιουργηθούν ειδικά σημεία άφιξης σε άλλα κέντρα πρώτης υποδοχής και στην Κεντρική Ελλάδα για τους μετανάστες που επιστρέφουν από την Ειδομένη προκειμένου να τους προσφερθεί η δυνατότητα AVR. X Ο ΔΟΜ θα πρέπει να είναι παρών σε όλα τα κέντρα κράτησης στην Ελλάδα, ώστε να προσφέρεται η δυνατότητα AVR στους μετανάστες που πρόκειται να επιστρέψουν. |
|
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με την υποστήριξη των κρατών μελών, θα πρέπει να εντείνει τη συνεργασία με τρίτες χώρες για τη διευκόλυνση της επανεισδοχής των μεταναστών που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για την παροχή διεθνούς προστασίας. Αυτό περιλαμβάνει επιπλέον προσπάθειες για την εξασφάλιση της επανεισδοχής από την Τουρκία υπηκόων τρίτων χωρών. |
✓ Τα αποτελέσματα των πρόσφατων επαφών με τις αρχές του Πακιστάν εγκρίθηκαν από τη μεικτή επιτροπή επανεισδοχής. Κατά προτεραιότητα, ένα σημαντικό βήμα τώρα είναι να επιβεβαιωθεί στην πράξη το θετικό αυτό βήμα με νέες πτήσεις, τις επόμενες εβδομάδες, από την Ελλάδα στο Πακιστάν. ✓ Τον Μάρτιο, έγινε επανεισδοχή στην Τουρκία 519 παράτυπων μεταναστών. X Σε συνέχεια της κοινής δήλωσης της συνόδου κορυφής ΕΕ-Τουρκίας, οι ελληνικές αρχές θα πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους, ιδίως δε να επιταχύνουν τη διαδικασία των αιτήσεων επανεισδοχής στην Τουρκία και να ελαχιστοποιήσουν τον κίνδυνο διαφυγής των μεταναστών κατά τη διάρκεια της διαδικασίας. Η Τουρκία θα πρέπει επίσης να συνεργαστεί πιο στενά με τις ελληνικές αρχές, έτσι ώστε ο αριθμός των μεταναστών που γίνονται δεκτοί προς επανεισδοχή, και των οποίων η επανεισδοχή όντως λαμβάνει χώρα, να αυξηθεί σημαντικά (μόνο 8 άτομα επέστρεψαν στο πλαίσιο επανεισδοχής σε σύνολο 5.148 αιτήσεων που έγιναν δεκτές από την Τουρκία το 2015). Προσφάτως, σημειώθηκε σημαντική πρόοδος προς αυτή την κατεύθυνση με την πραγματοποίηση …. επανεισδοχών στην Τουρκία κατά το μήνα του ….. X Ο Frontex, επικουρούμενος από τα κράτη μέλη, θα πρέπει να προβεί σε ταχείες πρακτικές ρυθμίσεις με την Ελλάδα στο πλαίσιο του νέου επιχειρησιακού σχεδίου ώστε να παράσχει στήριξη με την έγκαιρη υποβολή αιτήσεων επανεισδοχής στην Τουρκία και τη μεταφορά μεταναστών από τον τόπο όπου συνελήφθησαν και/ή κρατούνται σε έναν από τους τρεις τόπους αναχώρησης που συμφωνήθηκαν στο πρωτόκολλο Ελλάδας-Τουρκίας. X Η Ελλάδα κάλεσε την Τουρκία να διορίσει αξιωματικούς συνδέσμους που θα τοποθετηθούν στην Ελλάδα με σκοπό τη διευκόλυνση των αιτήσεων επανεισδοχής. X Η Ελλάδα θα πρέπει να εξασφαλίζει την πλήρη φυσική παρουσία των μεταναστών που γίνονται δεκτοί από την Τουρκία προς επανεισδοχή (εάν χρειάζεται, μέσω της έγκαιρης κράτησης πριν από την απομάκρυνση). |
|
Ο Frontex θα πρέπει να εξασφαλίσει ότι κατά τις κοινές πτήσεις επιστροφής πραγματοποιούνται τακτικές ενδιάμεσες στάσεις στην Ελλάδα για τη διεξαγωγή επιχειρήσεων επιστροφής. |
✓ Ο Frontex, επικουρούμενος από κράτη μέλη, συντονίζει και στηρίζει όλες τις κοινές επιχειρήσεις επιστροφής με ενδιάμεσες στάσεις στην Ελλάδα. ✓ Έχει προγραμματιστεί για τις 16 Μαρτίου κοινή επιχείρηση επιστροφής του Frontex στο Πακιστάν, με ενδιάμεση στάση στην Ελλάδα, ως ένα πρώτο βήμα σε μια σειρά νέων προσπαθειών να ενταθούν οι κοινές επιχειρήσεις επιστροφής του Frontex με συμμετοχή της Ελλάδας. Χ Οι ελληνικές αρχές πρέπει να γνωστοποιούν στον Frontex τις ειδικές τους ανάγκες σε τακτική και έγκαιρη βάση, ούτως ώστε να προγραμματίζονται και να εκτελούνται κοινές επιχειρήσεις επιστροφής. |
|
Οι συνθήκες στα κέντρα κράτησης πρέπει να βελτιωθούν επειγόντως. |
✓ Οι ελληνικές αρχές επεξεργάζονται σύμβαση-πλαίσιο για την παροχή υπηρεσιών τροφοδοσίας στα κέντρα κράτησης κλειστού τύπου πριν από την απομάκρυνση για την περίοδο 2016-2018. Βάσει των νομοθετικών διατάξεων που εγκρίθηκαν στις 29 Ιανουαρίου 2016, η Ελληνική Αστυνομία έχει δεσμευθεί να παράσχει τρόφιμα μέχρι την ολοκλήρωση της σχετικής συμφωνίας. X Πέρα από τις υπηρεσίες τροφοδοσίας, ορισμένα κέντρα κράτησης κλειστού τύπου πριν από την απομάκρυνση, ιδίως στα νησιά, πρέπει να ανακαινιστούν και θα πρέπει να συντηρούνται σωστά, ώστε να παρέχουν κατάλληλη στέγαση σε μετανάστες σύμφωνα με τα πρότυπα της ΕΕ. Όπου κρίνεται απαραίτητο, θα πρέπει να προσδιορισθούν και να αναπτυχθούν νέες τοποθεσίες για κέντρα κράτησης στα νησιά, ιδίως ενόψει της ταχείας επανεισδοχής στην Τουρκία. |
|
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, υποστηριζόμενη από κράτη μέλη, θα πρέπει να εντείνει περαιτέρω τη συνεργασία με τρίτες χώρες για τη διευκόλυνση της επανεισδοχής των μεταναστών που δεν δικαιούνται διεθνή προστασία, μεταξύ άλλων με τη στοχοθετημένη χρήση του Καταπιστευματικού Ταμείου για την Αφρική. |
✓ Οι κοινές επιτροπές επανεισδοχής με την Τουρκία και το Πακιστάν συνεδρίασαν στις 19 Ιανουαρίου και στις 2 Φεβρουαρίου 2016 αντίστοιχα. Η Επιτροπή επισκέφτηκε το Αφγανιστάν και τη Νιγηρία για να συζητήσει θέματα επανεισδοχής. |
|
Βελτίωση της διαχείρισης των συνόρων |
Οι ελληνικές αρχές και ο Frontex θα πρέπει να καθορίσουν σύντομα τις επιχειρησιακές λεπτομέρειες της δράσης των αξιωματικών του Frontex στα βόρεια σύνορα της Ελλάδας. |
✓ Η επιχείρηση του Frontex στα βόρεια σύνορα της Ελλάδας είναι σε εξέλιξη. Όπως είχε συμφωνηθεί με τον Frontex, η Ελλάδα έχει ορίσει 105 αστυνομικούς, συμπεριλαμβανομένων 5 επικεφαλής ομάδων, που θα συνεργαστούν με 25 αξιωματικούς του Frontex. Η τοποθέτησή τους συγχρηματοδοτείται από τον Frontex. Έχει ολοκληρωθεί η ανακαίνιση των γραφείων για τις κοινές επιχειρήσεις του Frontex με την Ελληνική Αστυνομία στον παλιό σιδηροδρομικό σταθμό κοντά στην Ειδομένη. X Μέχρι σήμερα, ο Frontex έχει μπορέσει να τοποθετήσει μόνο 9 από τους εν λόγω 25 αξιωματικούς λόγω ελλιπούς ανταπόκρισης των κρατών μελών στις δεσμεύσεις. Πιθανή διεύρυνση της επιχειρησιακής υποστήριξης του Frontex στην περιοχή αυτή συνεπάγεται επίσης την ανάληψη περαιτέρω δεσμεύσεων από τα κράτη μέλη. ✓ Ο Frontex θα στηρίξει τις ελληνικές αρχές κατά την εξακρίβωση της ταυτότητας υπηκόων τρίτων χωρών και της καταχώρισής τους στις αντίστοιχες βάσεις δεδομένων. ✓ Ο Frontex πρότεινε να ενισχύσει την επιχειρησιακή υποστήριξη στα βόρεια σύνορα της Ελλάδας, συμπεριλαμβανομένων των συνόρων με την Αλβανία, με σκοπό να διασφαλιστεί η αποτελεσματική επιτήρηση των συνόρων αυτών και, ως εκ τούτου, να προληφθούν οι παράτυπες δευτερογενείς μετακινήσεις και να κατευθυνθούν οι μεταναστευτικές ροές, σύμφωνα με τον κώδικα συνόρων του Σένγκεν, στα σημεία διέλευσης των συνόρων. |
Μετά την ενεργοποίηση των ομάδων RABIT, τα κράτη μέλη θα πρέπει πάραυτα να διαθέσουν προσωπικό και εξοπλισμό για να εξασφαλιστεί η κάλυψη των αναγκών που έχουν προσδιορίσει η Ελλάδα και ο Frontex. |
✓ Η αποστολή ομάδων ταχείας επέμβασης «Ποσειδών» στα νησιά του Αιγαίου, ξεκίνησε στις 28 Δεκεμβρίου 2015. Επί του παρόντος υπάρχουν 775 προσκεκλημένοι υπάλληλοι που απεστάλησαν στο πλαίσιο της επιχείρησης (243 μέλη πληρώματος, 248 αρμόδιοι για τη λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων, 53 εμπειρογνώμονες σε θέματα διαλογής, 30 ειδικοί εμπειρογνώμονες για την εξέταση εγγράφων, 75 διερμηνείς, 16 εμπειρογνώμονες εξέτασης (debriefing), 8 αξιωματικοί υποστήριξης του Frontex, 31 επικεφαλής ομάδων και 71 υπάλληλοι συντονισμού). X Οι δεσμεύσεις των κρατών μελών έχουν φτάσει στο 65 % της απαιτούμενης κάλυψης. |
|
Ικανότητα υποδοχής |
Η Ελλάδα πρέπει να ολοκληρώσει σύντομα τη δημιουργία και των 7.000 θέσεων και για τα πέντε κέντρα πρώτης υποδοχής στα νησιά. |
✓ Οι θέσεις στα κέντρα πρώτης υποδοχής θα πρέπει να είναι διαθέσιμες παράλληλα με την ολοκλήρωση των κατασκευαστικών εργασιών. Εφόσον παραστεί ανάγκη, και ανάλογα με την κατάσταση που επικρατεί σε κάθε νησί, οι αρχές δύνανται να προβλέψουν πρόσθετη διαθέσιμη ικανότητα. |
Η Ελλάδα πρέπει να βελτιώσει την υποδοχή ευάλωτων ομάδων, ιδίως των ασυνόδευτων ανηλίκων. |
✓ Η UNICEF, η UNHCR και η οργάνωση Save the Children έχουν ξεκινήσει πιλοτικό έργο στην Κω, τη Λέσβο και την Ειδομένη για την παροχή ειδικής φροντίδας στους ανηλίκους. Τούτο πρόκειται να επεκταθεί στη Σάμο και τη Λέρο. ✓ Ιατρικές εξετάσεις προβλέπονται σε όλα τα κέντρα πρώτης υποδοχής ως τελικό στάδιο της διαδικασίας καταγραφής. X Η Ελλάδα θα πρέπει να δημιουργήσει επαρκή ικανότητα στέγασης για ασυνόδευτους ανηλίκους και άλλες ευάλωτες ομάδες μετά από τη μεταφορά τους από τα νησιά. |
|
Πρέπει να αναζητηθούν πιο διαρθρωτικές λύσεις για την παροχή τροφίμων και την κάλυψη άλλων βασικών αναγκών στα κέντρα υποδοχής. |
✓ Οι ελληνικές αρχές επεξεργάζονται σύμβαση-πλαίσιο για την παροχή υπηρεσιών τροφοδοσίας στις εγκαταστάσεις υποδοχής για την περίοδο 2016-2018. |
|
Η Ελλάδα θα πρέπει να εξακολουθήσει να βελτιώνει την ικανότητα υποδοχής της σύμφωνα με τις δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν κατά τη σύνοδο των ηγετών των Δυτικών Βαλκανίων. |
✓ Ο συνολικός αριθμός των θέσεων που είναι επί του παρόντος διαθέσιμες σε εγκαταστάσεις υποδοχής στην Ελλάδα είναι 40.351 (εκτός του προγράμματος ενοικίασης στέγης της UNHCR). Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται: 23.388 θέσεις σε ανοικτές εγκαταστάσεις υποδοχής στην ηπειρωτική χώρα. Ενώ ορισμένες από τις εν λόγω εγκαταστάσεις είναι κατάλληλες μόνο για παραμονή βραχείας διαρκείας, άλλες προσφέρονται για μεγαλύτερη παραμονή· 1.221 θέσεις σε ειδικές εγκαταστάσεις για αιτούντες άσυλο και ασυνόδευτους ανηλίκους στην ηπειρωτική χώρα και τα νησιά· 5.950 θέσεις σε εγκαταστάσεις υποδοχής στα κέντρα πρώτης υποδοχής (συμπεριλαμβανομένων των 1.100 θέσεων στον καταυλισμό του Καρά Τεπέ στη Λέσβο)· 4.433 άλλες θέσεις σε εγκαταστάσεις υποδοχής πρώτης γραμμής στα νησιά (εκτός κέντρων πρώτης υποδοχής)· 5.359 θέσεις στα κέντρα κράτησης πριν την απομάκρυνση. Όταν ολοκληρωθεί η σχεδιασθείσα επέκταση των εγκαταστάσεων στο Σχιστό, τα Διαβατά, τη Μαλακάσα και τον Άγιο Ανδρέα, ο συνολικός αριθμός θέσεων στις εγκαταστάσεις υποδοχής στην Ελλάδα θα ανέλθει σε 46.351 (εκτός του προγράμματος ενοικίασης στέγης της UNHCR). Η UNHCR έχει υπογράψει συμφωνίες υλοποίησης με τις ΜΚΟ Praksis, Νόστος, Ηλιαχτίδα, Solidarity Now και Άρσις για την παροχή συνολικά 16.250 θέσεων οι οποίες θα διατεθούν σταδιακά το 2016 στο πλαίσιο του προγράμματος ενοικίασης στέγης της UNHCR. Στις 11.3.2016, η UNHCR φιλοξενούσε 1.387 αιτούντες άσυλο σε χώρους παρεχόμενους από το πρόγραμμα ενοικίασης στέγης. Χ Με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της UNHCR, η Ελλάδα θα πρέπει να συνεχίσει την επέκταση και την αναβάθμιση της ικανότητας υποδοχής με στόχο την εξυπηρέτηση των μεταναστών και των προσφύγων στο έδαφός της. Χ Με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της UNHCR, η Ελλάδα θα πρέπει να συνεχίσει την επέκταση και την αναβάθμιση της ικανότητας υποδοχής με στόχο την εξυπηρέτηση των μεταναστών και των προσφύγων στο έδαφός της. |
|
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ανταποκριθούν άμεσα στην αίτηση παροχής βοήθειας του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας της ΕΕ (EUCPM). |
✓ Τον περασμένο Δεκέμβριο, η Ελλάδα υπέβαλε πρώτη αίτηση παροχής βοήθειας στο πλαίσιο του ενωσιακού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας (UCPM). ✓ Στις 29 Φεβρουαρίου, η Ελλάδα υπέβαλε επικαιροποιημένη αίτηση παροχής βοήθειας σε είδος μέσω του UCPM. X Μέχρι σήμερα, 14 κράτη μέλη και η Νορβηγία προσέφεραν βοήθεια σε είδος. |
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 16.3.2016
COM(2016) 165 final
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
στην
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
Πρώτη έκθεση για τη μετεγκατάσταση και την επανεγκατάσταση
Παράρτημα IV: Ιταλία — Έκθεση για την τρέχουσα κατάσταση
Συστάσεις του Δεκεμβρίου 2015 |
Πρόοδος εργασιών |
||
Περιοχές κέντρων πρώτης υποδοχής (hotspot) |
Τα κέντρα πρώτης υποδοχής στις τοποθεσίες Pozzalo και Villa Sikania/Porto Empedocle θα πρέπει να τεθούν σε λειτουργία έως το τέλος του 2015. Οι εργασίες ανακαίνισης για επιπλέον κέντρα πρώτης υποδοχής θα πρέπει επίσης να ξεκινήσουν ώστε να έχουν ολοκληρωθεί έως το τέλος Φεβρουαρίου του 2016. |
✓ Τα κέντρα της Lampedusa (από τον Οκτώβριο του 2015) και του Pozzalo (από τις 19 Ιανουαρίου 2016) άνοιξαν και λειτουργούν. ✓ Το κέντρο του Trapani εγκαινιάστηκε τον Δεκέμβριο του 2015, ενώ οι συμπληρωματικές εργασίες σε επίπεδο τόσο εγκαταστάσεων όσο και διαδικασιών ολοκληρώθηκαν τον Φεβρουάριο· το κέντρο πρώτης υποδοχής είναι σε πλήρη λειτουργία. X Το κέντρο του Τάραντα εγκαινιάστηκε από την Ιταλία στις 29 Φεβρουαρίου 2016 και την ίδια ημέρα πραγματοποιήθηκε επίσκεψη από την Επιτροπή. Οι εγκαταστάσεις του κέντρου πρώτης υποδοχής δοκιμάζονται αυτήν την εβδομάδα. X Δεν υπάρχουν σαφή σχέδια για την ανακαίνιση των κέντρων στην Augusta και το Porto Empedocle. Ο υπουργός Alfano επιβεβαίωσε στο Συμβούλιο ΔΕΥ της 10ης Μαρτίου το άνοιγμα μιας πέμπτης τοποθεσίας, ο επίσημος καθορισμός της οποίας αναμένεται να επιβεβαιωθεί το συντομότερο δυνατόν. ✓ Προκειμένου να διευκολυνθεί η διαδικασία καθορισμού του τόπου αποβίβασης μετά από επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης και να βελτιωθεί ο συντονισμός, δημιουργήθηκε δίαυλος άμεσης επικοινωνίας μεταξύ του Υπουργείου Εσωτερικών και του Διεθνούς Συντονιστικού Κέντρου μέσω του επιχειρησιακού συντονιστή Frontex που εδρεύει στο Pratica di Mare. ✓ Τυποποιημένες διαδικασίες λειτουργίας (SOP) που περιγράφουν τις δραστηριότητες και τη λογική σειρά εκτέλεσής τους στα κέντρα πρώτης υποδοχής έχουν καταρτιστεί από το Υπουργείο Εσωτερικών με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Frontex, της Ευρωπόλ, της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Υποστήριξης για το Άσυλο (EYYA), του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης (ΔΟΜ) και της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR). Ένα ενοποιημένο σχέδιο των διαδικασιών αυτών παραδόθηκε στο Υπουργείο Εσωτερικών στις 8 Φεβρουαρίου 2016. Το ιταλικό Υπουργείο Εσωτερικών πρόκειται να εκδώσει και να διανείμει επειγόντως τις εν λόγω SOP σε όλους τους σχετικούς παράγοντες. |
|
Οι ιταλικές αρχές θα πρέπει να λάβουν αμέσως μέτρα για την ενίσχυση του ιατρικού προσωπικού στα κέντρα πρώτης υποδοχής, ώστε να αυξηθεί σημαντικά ο αριθμός των ατόμων που διενεργούν τον έλεγχο και τη λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων, και να μειωθεί έτσι το συνολικό χρονικό διάστημα που χρειάζεται ένας μετανάστης για να ολοκληρώσει όλα τα στάδια/τις διατυπώσεις στο κέντρο πρώτης υποδοχής. |
✓ Η απαίτηση να υπάρχει ιατρική παρουσία όλο το 24ωρο προστέθηκε στις τυποποιημένες διαδικασίες λειτουργίας για τα κέντρα πρώτης υποδοχής. X Οι ιταλικές αρχές πρέπει να εξασφαλίσουν την ύπαρξη ιατρικού προσωπικού όλο το 24ωρο στα ανοικτά κέντρα πρώτης υποδοχής και σε αυτά που πρόκειται να ανοίξουν σε όλες τις προβλεπόμενες τοποθεσίες. Θα πρέπει επίσης να παρέχεται εξειδικευμένη ιατρική βοήθεια, εάν χρειάζεται. Το προσωπικό αυτό πρέπει να ενισχυθεί, ώστε να αυξηθεί σημαντικά ο αριθμός των ατόμων που διενεργούν τον έλεγχο και τη λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων, και να μειωθεί έτσι το συνολικό χρονικό διάστημα που χρειάζεται ένας μετανάστης για να ολοκληρώσει όλα τα στάδια/τις διατυπώσεις στο κέντρο πρώτης υποδοχής. Θα πρέπει να ενισχυθεί ο συντονισμός μεταξύ των φορέων παρέμβασης. X Υπό ιδανικές συνθήκες, θα χρησιμοποιείται ενιαίο μητρώο υγείας για κάθε αποβίβαση στην Ιταλία (ως παράδειγμα θα μπορούσε να χρησιμεύσει το «προσωπικό μητρώο υγείας» που αναπτύχθηκε από τον ΔΟΜ με την υποστήριξη της Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων). |
||
Οι ιταλικές αρχές θα πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους μεταξύ άλλων σε νομοθετικό επίπεδο, ώστε να εξασφαλίσουν ένα σταθερότερο νομικό πλαίσιο για την άσκηση των δραστηριοτήτων των κέντρων πρώτης υποδοχής, ιδίως όσον αφορά την καταναγκαστική λήψη των δακτυλικών αποτυπωμάτων και να συμπεριλάβουν σ’ αυτό διατάξεις σχετικά με την παράταση της κράτησης των μεταναστών που ανθίστανται στη λήψη των δακτυλικών τους αποτυπωμάτων. Ο στόχος λήψης δακτυλικών αποτυπωμάτων των αφικνούμενων μεταναστών σε ποσοστό 100% πρέπει να επιτευχθεί χωρίς καθυστέρηση. |
✓ Τα ποσοστά λήψης δακτυλικών αποτυπωμάτων που δήλωσαν οι ιταλικές αρχές, ο ΔΟΜ και ο Frontex έφθασαν σχεδόν το 100% όσον αφορά τις τελευταίες αφίξεις μεταναστών σε λειτουργικά κέντρα πρώτης υποδοχής. ✓ Το Υπουργείο Εσωτερικών υπέβαλε αίτηση για κονδύλια έκτακτης ανάγκης με σκοπό την προμήθεια πρόσθετων μηχανών λήψης δακτυλικών αποτυπωμάτων και την επικαιροποίηση των συστημάτων πληροφορικής, ώστε να αποφεύγεται η διπλή λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων. Η Επιτροπή εξέδωσε την απόφαση χορήγησης στις 8 Φεβρουαρίου 2016. Τα μηχανήματα που αγοράστηκαν θα αρχίσουν να χρησιμοποιούνται σύντομα. Χ Εδώ και αρκετό καιρό είναι έτοιμο σε τεχνικό επίπεδο ένα σχέδιο νόμου για τη βελτίωση του νομικού πλαισίου όσον αφορά την παράταση της κράτησης και την αποσαφήνιση της λήψης δακτυλικών αποτυπωμάτων (π.χ. ως έσχατο μέτρο, με αναλογική χρήση βίας). X Η λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων μεταναστών που αποβιβάζονται εκτός των εγκαταστάσεων των κέντρων πρώτης υποδοχής δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί με ανεξάρτητο τρόπο. Κάθε αποβίβαση πρέπει να γίνεται σε καθορισμένες και λειτουργικές εγκαταστάσεις κέντρων πρώτης υποδοχής ή θα πρέπει να καλύπτεται από παρεμβάσεις της υπό σύσταση κινητής μονάδας κέντρου πρώτης υποδοχής. |
||
Η παρουσία της Ευρωπόλ στις δραστηριότητες των κέντρων πρώτης υποδοχής πρέπει να επεκταθεί, να βελτιωθεί και να αποσαφηνιστεί ώστε να ενταθούν οι έρευνες κατά της παράνομης διακίνησης μεταναστών. Η ιταλική αστυνομία και οι δικαστικές αρχές πρέπει να εκδώσουν σαφείς, τυποποιημένες διατάξεις προκειμένου να καταστεί δυνατή η αποτελεσματική ανταλλαγή (σε πραγματικό χρόνο) πληροφοριών με την Ευρωπόλ, τόσο με το επιπλέον προσωπικό που θα τοποθετηθεί επιτόπου όσο και μέσω επαφών με την έδρα της στη Χάγη, όποτε κρίνεται αναγκαίο, μέσω της πλατφόρμας SIENA. |
✓ Ο ρόλος της Ευρωπόλ περιγράφεται στις τυποποιημένες διαδικασίες λειτουργίας για τα κέντρα πρώτης υποδοχής. Πραγματοποιούνται επαφές μεταξύ της Ευρωπόλ, της Επιτροπής και της αστυνομικής υπηρεσίας (Υπουργείο Εσωτερικών), συμπεριλαμβανομένης της Εθνικής Μονάδας της Ευρωπόλ, για να βελτιωθεί η συμμετοχή της Ευρωπόλ στις επιχειρήσεις με βάση τις ορθές πρακτικές που έχουν αναπτυχθεί με ορισμένους εισαγγελείς και την εκτίμηση των αναγκών που πραγματοποιεί επιτόπου η Επιτροπή. Χ Προς το παρόν, η παρουσία της Ευρωπόλ περιορίζεται σε ένα μέλος του προσωπικού της που έχει τοποθετηθεί στην Περιφερειακή Ειδική Ομάδα της ΕΕ στην Κατάνια. Με το πρόσφατο άνοιγμα του Ευρωπαϊκού Κέντρου κατά της Παράνομης Διακίνησης Μεταναστών στην Ευρωπόλ, τουλάχιστον ένας δεύτερος υπάλληλος πρέπει να τοποθετηθεί σύντομα για να ενισχυθεί η κινητή μονάδα κέντρου πρώτης υποδοχής με έδρα στη Σικελία. Για να διασφαλιστεί η σωστή και αποτελεσματική παρουσία της Ευρωπόλ εξακολουθούν να απαιτούνται και άλλοι πόροι. |
||
Τα συστήματα ΤΠ θα πρέπει να επικαιροποιηθούν χωρίς καθυστέρηση προκειμένου να εξασφαλιστούν διασυνδέσεις μεταξύ των εθνικών και ενωσιακών/διεθνών βάσεων δεδομένων, ώστε να καταστεί δυνατός ο πλήρης έλεγχος των αφικνούμενων μεταναστών κατ’ αντιπαραβολή με τις βάσεις δεδομένων SIS ΙΙ/Interpol STLD. |
✓ Οι ιταλικές αρχές διευκρίνισαν ότι τα δακτυλικά αποτυπώματα που λαμβάνονται ελέγχονται συστηματικά από τις ιταλικές εγκληματολογικές υπηρεσίες κατ’ αντιπαραβολή με την εθνική βάση δεδομένων AFIS (Αυτοματοποιημένο Σύστημα Αναγνώρισης Δακτυλικών Αποτυπωμάτων) και τη βάση Eurodac. Όταν οι μετανάστες έχουν έγγραφα ή σε περίπτωση που η αναζήτηση στις βάσεις AFIS/Eurodac δώσει θετικά αποτελέσματα, τα ονομαστικά δεδομένα ελέγχονται κατ’ αντιπαραβολή με την κύρια βάση δεδομένων της ιταλικής αστυνομίας Sistema di Indagine (SDI). Η βάση SDI συνδέεται με τις βάσεις δεδομένων SIS και Interpol. Οι ιταλικές αρχές θα πρέπει να δώσουν περισσότερες πληροφορίες για τη διασύνδεση με τη βάση δεδομένων της Interpol. Χ Η διασύνδεση των βάσεων δεδομένων εξακολουθεί να είναι περιορισμένη. Ειδικότερα, δεν υπάρχει άμεση και αυτόματη σύνδεση μεταξύ της διαδικασίας καταγραφής (foglio notizie) και των βάσεων δεδομένων SIS, Ευρωπόλ και Interpol. Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην εξασφάλιση αυτής της σύνδεσης προκειμένου να καταστούν δυνατοί οι συστηματικοί έλεγχοι. X Οι ιταλικές αρχές αναβαθμίζουν τις διαδικασίες τους, ώστε να διασφαλιστεί η διεξαγωγή συστηματικών ελέγχων των αφικνούμενων μεταναστών κατ’ αντιπαραβολή με τις υφιστάμενες βάσεις δεδομένων σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο (για δακτυλικά αποτυπώματα: με τις βάσεις AFIS και EURODAC, για ονομαστικά δεδομένα: με τις βάσεις SDI, SIS και Interpol). |
||
Οι ιταλικές αρχές θα πρέπει να συνεχίσουν να βελτιώνουν το σύστημα της μεταφοράς από τα κέντρα πρώτης υποδοχής προς την ηπειρωτική χώρα, ιδίως με την ανάπτυξη συστήματος αεροπορικής μεταφοράς. Εν ανάγκη, η προσέγγιση αυτή θα μπορούσε να υποστηριχθεί από το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης (ΤΑΜΕ – εθνικό πρόγραμμα). |
X Πρόκειται να ξεκινήσει διαδικασία πρόσκλησης υποβολής προσφορών για την αεροπορική μεταφορά. Η εξέταση της διαδικασίας από την ιταλική αρχή δημοσίων συμβάσεων (CONSIP) έχει ολοκληρωθεί. Επί του παρόντος συντάσσεται η συγγραφή υποχρεώσεων. Οι ιταλικές αρχές πρέπει να λάβουν μέτρα για την ταχεία ολοκλήρωση της διαδικασίας. |
||
Πρόσθετα μέτρα που καθορίστηκαν μετά την έγκριση της ανακοίνωσης τον Δεκέμβριο |
|||
Πρέπει να γίνει εκτίμηση των αναγκών και να αναπτυχθεί μια ειδική διαδικασία για τον εντοπισμό και την κατάλληλη υποδοχή ασυνόδευτων ανηλίκων και άλλων ανεπαρκώς προστατευόμενων ατόμων μετά την αποβίβασή τους και εν αναμονή της προώθησής τους σε ειδικά κέντρα υποδοχής και της υποβολής τους σε συγκεκριμένες διαδικασίες. |
Χ Όλα τα κέντρα πρώτης υποδοχής θα πρέπει να διαθέτουν κατάλληλο εξοπλισμό και εκπαιδευμένο προσωπικό για την παροχή φροντίδας σε ανηλίκους και ευάλωτες ομάδες. |
||
Έχοντας υπόψη ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η αποβίβαση θα εξακολουθήσει να γίνεται σε τοποθεσίες άλλες εκτός των κέντρων πρώτης υποδοχής λόγω ανωτέρας βίας/κατάστασης της θάλασσας, είναι ανάγκη να δημιουργηθούν κινητές μονάδες για τις διαδικασίες αποβίβασης και καταγραφής. |
Χ Για τη διαχείριση επαναλαμβανόμενων περιπτώσεων κατά τις οποίες η αποβίβαση γίνεται σε τοποθεσίες άλλες εκτός των κέντρων πρώτης υποδοχής, η Ιταλία και η Επιτροπή συνήψαν συμφωνία τον Ιανουάριο για τη συγκρότηση μιας κινητής μονάδας κέντρου πρώτης υποδοχής. Το Τμήμα Ατομικών Ελευθεριών και Μετανάστευσης (DCLI) και η αστυνομική υπηρεσία (P.S.), που υπάγονται στο Υπουργείο Εσωτερικών, καθώς και οργανισμοί της ΕΕ, συμφώνησαν σε ένα σχέδιο πρότασης. Η αστυνομική υπηρεσία του Υπουργείου Εσωτερικών (P.S.) οριστικοποιεί επί του παρόντος συγκεκριμένο σχεδιασμό. Προβλέπεται μια λύση κινητής μονάδας (τύπου βαν), με υπαλλήλους της ιταλικής P.S. εγκατεστημένους στην Κατάνια. Η λύση αυτή θα επιτρέψει την καταγραφή και τους ελέγχους στη βάση AFIS (και στο Eurodac), καθώς και τους κινητούς ελέγχους ονομαστικών δεδομένων στη βάση δεδομένων της αστυνομίας, σε χώρους αποβίβασης πέραν των κέντρων πρώτης υποδοχής. Ένας αρχικός πυρήνας θα μπορούσε να τεθεί σε λειτουργία έως το τέλος Μαρτίου· η χρηματοδότηση πρόσθετου εξοπλισμού/οχημάτων με κονδύλια της ΕΕ θα μπορούσε να εξεταστεί αν η Ιταλία προετοιμάσει αντίστοιχη αίτηση χρηματοδότησης. |
||
Οι ιταλικές αρχές πρέπει να εξετάσουν κατά πόσον απαιτείται περαιτέρω αναβάθμιση των εγκαταστάσεων στα κέντρα πρώτης υποδοχής ενόψει της θερινής περιόδου. |
Χ Οι ιταλικές αρχές, η Επιτροπή και οι συναφείς οργανισμοί πρέπει να πραγματοποιήσουν κοινές επισκέψεις προκειμένου να εκτιμήσουν διεξοδικά τυχόν πρόσθετες ανάγκες και να ενισχύσουν την ικανότητα των κέντρων πρώτης υποδοχής, όσον αφορά την καταγραφή και ταυτοποίηση των μεταναστών, ενόψει των θερινών μηνών. Το ιταλικό Υπουργείο Εσωτερικών αναμένεται να διαβιβάσει γρήγορα στην Επιτροπή το αποτέλεσμα της αξιολόγησής του. |
||
Στις 8.3.2016, το ιταλικό Υπουργείο Εσωτερικών ζήτησε από την Επιτροπή και τον Frontex να εξετάσουν τη δυνατότητα παροχής τουλάχιστον τεσσάρων επιπλέον μικρομεσαίων ναυτικών μέσων (OPV). |
X Τα τρέχοντα επίπεδα δέσμευσης στο πλαίσιο της κοινής επιχείρησης «Τρίτων» 2016 δεν επαρκούν, όσον αφορά τόσο το εξειδικευμένο προσωπικό όσο και τα μέσα που έχουν αναπτυχθεί στην Ιταλία. Τα κράτη μέλη καλούνται, παρά την έμφαση που δίδεται στην Ελλάδα, να παράσχουν επαρκείς δεσμεύσεις στην Ιταλία. |
||
Μετεγκατάσταση |
Για να αποφευχθεί η σύγχυση όσον αφορά την παροχή πληροφοριών σχετικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των μεταναστών, καταρτίζεται επί του παρόντος ένα κοινό μήνυμα για όλους όσοι εμπλέκονται στις δραστηριότητες των κέντρων πρώτης υποδοχής και στη διαδικασία της μετεγκατάστασης. |
✓ Ένα ενημερωτικό φυλλάδιο σχετικά με τη μετεγκατάσταση καταρτίστηκε από την EYYA σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και δημοσιεύτηκε τον Ιανουάριο του 2016. Συνεχίζονται οι εργασίες για τον εμπλουτισμό του σημερινού φυλλαδίου με λεπτομερέστερες πληροφορίες σχετικά με τη μετεγκατάσταση. ✓ Η EYYA ετοίμασε επίσης το 2015 σύντομο ενημερωτικό βίντεο σχετικά με τη μετεγκατάσταση. Συνεχίζονται οι εργασίες για την παραγωγή και άλλου οπτικοακουστικού υλικού που θα παρέχει πληροφορίες και διευκρινίσεις σχετικά με τη διαδικασία μετεγκατάστασης. ✓ Έχουν ολοκληρωθεί οι εργασίες για ένα εγχειρίδιο σχετικά με τα διαδικαστικά και επιχειρησιακά στάδια της διαδικασίας μετεγκατάστασης που θα βοηθήσουν όσους συμμετέχουν σ’ αυτή τη διαδικασία. ✓ Θα διανεμηθεί κατάλογος ελέγχου για τις διαδικασίες μετεγκατάστασης και έγγραφα που θα βοηθήσουν την ιταλική τοπική αυτοδιοίκηση (κυρίως τις «Questure»). ✓ Η EYYA, σε συνεργασία με την Επιτροπή και τις ιταλικές αρχές, οργάνωσε ειδικά μαθήματα κατάρτισης κοντά στα κέντρα πρώτης υποδοχής και στους χώρους αποβίβασης, που θα βοηθήσουν την κοινωνία των πολιτών. |
|
Οι ιταλικές αρχές θα πρέπει να θεσπίσουν στις αρχές του 2016 ειδική διαδικασία βάσει της οποίας θα επιτρέπεται η μεταφορά ασυνόδευτων ανηλίκων στο πλαίσιο του προγράμματος μετεγκατάστασης. |
Χ Επί του παρόντος δεν προβλέπεται διαδικασία για τη μεταφορά ασυνόδευτων ανηλίκων στο πλαίσιο της απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τη μετεγκατάσταση. Έχουν πραγματοποιηθεί οι αρχικές επαφές με το Υπουργείο Εσωτερικών και το Υπουργείο Δικαιοσύνης για την επίτευξη προόδου. |
||
Η EYYA θα πρέπει να τοποθετήσει πάραυτα πολιτιστικούς διαμεσολαβητές, παράλληλα με τις ομάδες της, προκειμένου να αυξηθεί ο αντίκτυπος των τοποθετήσεών της και να μην αναμένεται στήριξη από τις εθνικές αρχές. |
✓ Η EYYA έχει υπογράψει τη σύμβαση-πλαίσιο με τον πάροχο υπηρεσιών πολιτιστικών διαμεσολαβητών και είναι πλέον σε θέση να τοποθετήσει πολιτιστικούς διαμεσολαβητές στην Ιταλία. |
||
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να μειώσουν σημαντικά τον χρόνο απόκρισης στις αιτήσεις μετεγκατάστασης που υποβάλλουν οι ιταλικές αρχές. |
X Ο χρόνος απόκρισης παραμένει εξαιρετικά μεγάλος, με συνέπεια να μειώνεται η αποδοτικότητα και η αποτελεσματικότητα της διαδικασίας μετεγκατάστασης. ✓ Η Επιτροπή καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια έναντι των κρατών μελών προκειμένου να επιταχυνθεί η διαδικασία μετεγκατάστασης και θα συνεχίσει να το πράττει. Ειδικότερα, οι ανακοινώσεις της Επιτροπής προς τους αξιωματούχους-συνδέσμους και τα εθνικά σημεία επαφής για τη μετεγκατάσταση απεστάλησαν στις αρχές Μαρτίου του 2016 προκειμένου να επισπευσθούν σημαντικά οι μεταφορές για λόγους μετεγκατάστασης. Σε τακτά χρονικά διαστήματα λαμβάνουν χώρα συνεδριάσεις αξιωματούχων-συνδέσμων των κρατών μελών στην Ιταλία για να διευκολυνθεί η επιτάχυνση των διαδικασιών μετεγκατάστασης, και η συχνότητά τους μπορεί να ενταθεί, εάν χρειαστεί. X Οι ιταλικές αρχές οφείλουν να υποβάλουν διευκρινίσεις στους αξιωματούχους-συνδέσμους των κρατών μελών σχετικά με τις διαδικασίες ασφαλείας στα κέντρα πρώτης υποδοχής, ώστε να μειωθεί η ανάγκη για περαιτέρω ελέγχους ασφαλείας. Χ Τα κράτη μέλη θα πρέπει να παρέχουν εξηγήσεις στις ιταλικές αρχές σε περιπτώσεις κατά τις οποίες πρέπει να απορριφθεί η μετεγκατάσταση ατόμων για λόγους εθνικής ασφάλειας και δημόσιας τάξης ή κατ’ εφαρμογή ρήτρας εξαίρεσης, οπότε απαιτείται ιδιαίτερη μεταχείριση από τις ιταλικές αρχές. Χ Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διευκολύνουν την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με την ασφάλεια μεταξύ των αρμόδιων αρχών τους. |
||
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αυξήσουν περαιτέρω τις δεσμεύσεις τους στο πλαίσιο του προγράμματος μετεγκατάστασης και να παρατείνουν την ισχύ των δεσμεύσεων που έχουν ήδη αναληφθεί προκειμένου να ληφθεί υπόψη το σημερινό χαμηλό επίπεδο αφίξεων στην Ιταλία. |
X Παρότι ο αριθμός των δεσμεύσεων είναι επαρκής, τα κράτη μέλη θα πρέπει να επιταχύνουν τις αποδοχές και να διευκολύνουν τις περαιτέρω μετεγκαταστάσεις, ώστε να πραγματοποιηθούν ταχέως (βλ. παράρτημα 4). Χ Τα κράτη μέλη που υπέβαλαν δεσμεύσεις θα πρέπει να παρατείνουν την περίοδο ισχύος τους, ώστε να ληφθούν υπόψη τα εποχιακά επίπεδα αφίξεων στην Ιταλία. |
||
Η διαδικασία μετεγκατάστασης θα πρέπει να βελτιωθεί περαιτέρω, με βάση τις συστάσεις της ομάδας εργασίας και τα αποτελέσματα του Φόρουμ για τη μετεγκατάσταση, της 16ης Δεκεμβρίου 2015. |
X Η διαδικασία μετεγκατάστασης πρέπει να βελτιωθεί περαιτέρω με βάση τις συστάσεις και διευκρινίσεις που παρασχέθηκαν από την Επιτροπή και τις συζητήσεις στο πλαίσιο των σχετικών ομάδων εργασίας και φόρουμ. |
||
Πρόσθετα μέτρα που καθορίστηκαν μετά την έγκριση της ανακοίνωσης τον Δεκέμβριο |
|||
Ορισμένα κράτη μέλη έχουν επικαλεσθεί κριτήρια διαφορετικά από εκείνα που προβλέπονται στην απόφαση του Συμβουλίου κατά την απόρριψη αιτήσεων μετεγκατάστασης. |
Χ Τα κράτη μέλη οφείλουν να εφαρμόζουν αυστηρά τα κριτήρια που προβλέπει η απόφαση του Συμβουλίου κατά την απόρριψη αιτήσεων μετεγκατάστασης. Ειδικότερα, οι αιτήσεις μετεγκατάστασης δεν θα πρέπει να απορρίπτονται για λόγους που συνδέονται με τις προτιμήσεις που εξέφρασε το κράτος μέλος όσον αφορά το προφίλ των αιτούντων που πρόκειται να μετεγκατασταθούν. |
||
Επιστροφή |
Οι ιταλικές αρχές πρέπει να ενισχύσουν τον διάλογό τους με τις κύριες χώρες προέλευσης παράτυπων μεταναστών και να εξορθολογίσουν τις διοικητικές τους διαδικασίες προκειμένου να εξασφαλίσουν την ταχεία υλοποίηση των αναγκαστικών επιστροφών. |
✓ Πραγματοποιήθηκαν επιστροφές στην Αίγυπτο, την Τυνησία και τη Νιγηρία, με τις οποίες έχουν υπογραφεί διμερείς συμφωνίες. ✓ Έγιναν συναντήσεις με την Γκάνα, τη Σενεγάλη, την Γκάμπια και την Ακτή Ελεφαντοστού, στις οποίες συμμετείχαν επίσης ο Ιταλός πρωθυπουργός και ο επικεφαλής της ιταλικής αστυνομίας, με σκοπό τη σύναψη διμερών συμφωνιών. Η Επιτροπή ήταν παρούσα σε συναντήσεις σε τεχνικό επίπεδο. X Η Ιταλία θα πρέπει, από κοινού με τον Frontex, να εκπονήσει και να αρχίσει να εφαρμόζει κατά προτεραιότητα ένα σαφές επιχειρησιακό σχέδιο για την επιστροφή και την επανεισδοχή, με βάση ένα σαφές χρονοδιάγραμμα και εκτίμηση των αναγκών, ώστε να ενισχυθούν, όπου χρειάζεται, όλες οι πτυχές της διαδικασίας επιστροφής. Οι συζητήσεις μεταξύ του Frontex και της Ιταλίας άρχισαν στις αρχές Μαρτίου. |
|
Λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι, μεταξύ των μεταναστών που φθάνουν στην Ιταλία, αυξάνεται σταθερά το ποσοστό εκείνων που δεν χρήζουν διεθνούς προστασίας (αυτήν τη στιγμή ανέρχεται σε 50% σύμφωνα με τις ιταλικές αρχές), μπορεί να θεωρηθεί ότι η τρέχουσα ικανότητα κράτησης στην Ιταλία (περίπου 604 θέσεις συνολικά) είναι ήδη ανεπαρκής. Θα πρέπει να εξεταστεί η πλήρης αξιοποίηση της υπάρχουσας ικανότητας κράτησης, η οποία έχει ήδη προβλεφθεί να χρηματοδοτηθεί από το εθνικό πρόγραμμα ΤΑΜΕ, καθώς και ο (επείγων) σχεδιασμός της (προσωρινής) διεύρυνσης της ικανότητας κράτησης της Ιταλίας. |
X Η Ιταλία μείωσε περαιτέρω τις διαθέσιμες θέσεις στα κέντρα κράτησης (CIE - Centri di identificazione ed espulsione) σε περίπου 271 διαθέσιμες θέσεις (στις 9 Μαρτίου 2016, με την πλειονότητα των θέσεων να προορίζονται για γυναίκες) σε σχέση με τις 1.248 θέσεις που προβλέπονται στον ιταλικό χάρτη πορείας. Οι ιταλικές αρχές πρέπει να διορθώσουν κατεπειγόντως αυτή την ανεπάρκεια και να αυξήσουν, αντί να μειώνουν, τον αριθμό των διαθέσιμων θέσεων, με στόχο οι παράτυποι μετανάστες να μη διαφεύγουν για να μετακινηθούν παράτυπα προς άλλα κράτη μέλη. Επί του παρόντος καταρτίζονται τέτοιου είδους σχέδια. X Η Ιταλία θα πρέπει επίσης να προβλέψει τη δυνατότητα αύξησης της διάρκειας της διοικητικής κράτησης εντός του μέγιστου ορίου των 18 μηνών που ορίζει η οδηγία για την επιστροφή, ώστε να διασφαλίσει ότι όλες οι διαδικασίες θα μπορούν να εφαρμόζονται με επιτυχία χωρίς να υπάρχει κίνδυνος ελευθέρωσης και διαφυγής των μεταναστών που προορίζονται για επιστροφή. Χ Επιπλέον, η Ιταλία θα πρέπει να προβλέψει τη δυνατότητα οικειοθελούς επιστροφής όλων των κατηγοριών μεταναστών, όπως (ασυνόδευτοι) ανήλικοι, οικογένειες, ευπαθή άτομα, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε περίπτωσης. |
||
Η Ιταλία έχει ήδη προκηρύξει διαγωνισμό και θα πρέπει να επαναλάβει το ταχύτερο δυνατόν το πρόγραμμα υποστηριζόμενης οικειοθελούς επιστροφής ώστε να μειωθεί ο σημαντικός αριθμός υποθέσεων ατόμων που είναι έτοιμα να επιστρέψουν, εξετάζοντας πιθανώς το ενδεχόμενο υποβολής αίτησης για βοήθεια έκτακτης ανάγκης από το ΤΑΜΕ που θα καλύψει τη μεταβατική περίοδο μέχρι την έναρξη ισχύος του νέου προγράμματος υποστηριζόμενης οικειοθελούς επιστροφής. |
✓ Στις 24 Δεκεμβρίου 2015 προκηρύχθηκε διαγωνισμός για το πρόγραμμα υποστηριζόμενης οικειοθελούς επιστροφής (AVR). Θα ακολουθήσει επιλογή των υποψηφίων και ανάθεση της σύμβασης. Το νέο πρόγραμμα AVR αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία κατά τον Ιούνιο του 2016. ✓ Ο ΔΟΜ υπέβαλε στην Επιτροπή αίτηση χρηματοδότησης στο πλαίσιο του ΤΑΜΕ προκειμένου να καλυφθεί το κενό μέχρι την έναρξη του νέου προγράμματος AVR. Η αίτηση βρίσκεται προς το παρόν σε αναμονή. |
||
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, υποστηριζόμενη από τα κράτη μέλη, θα πρέπει να εντείνει περαιτέρω τη συνεργασία με τρίτες χώρες για τη διευκόλυνση της επανεισδοχής των μεταναστών που δεν δικαιούνται διεθνή προστασία, μεταξύ άλλων με τη στοχοθετημένη χρήση του Καταπιστευματικού Ταμείου για την Αφρική. |
✓ Οι μεικτές επιτροπές επανεισδοχής με την Τουρκία και το Πακιστάν συνεδρίασαν στις 19 Ιανουαρίου και στις 2 Φεβρουαρίου 2016 αντίστοιχα. Η Επιτροπή επισκέφτηκε το Αφγανιστάν και τη Νιγηρία για να συζητήσει θέματα επανεισδοχής. ✓ Σε γενικές γραμμές, η Ιταλία έχει ήδη προωθήσει έργα που πρόκειται να χρηματοδοτηθούν από το Καταπιστευματικό Ταμείο για την Αφρική και επεξεργάζεται προτάσεις για την έγκριση νέων. Θα πρέπει να διασφαλιστεί ο πλήρης συντονισμός μεταξύ του Υπουργείου Εξωτερικών και του Υπουργείου Εσωτερικών για τη μεγιστοποίηση της συνοχής των στόχων. |
||
Πρόσθετα μέτρα που καθορίστηκαν μετά την έγκριση της ανακοίνωσης τον Δεκέμβριο |
|||
Οι κατευθυντήριες γραμμές που διέπουν το πρόγραμμα υποστηριζόμενης οικειοθελούς επιστροφής στην Ιταλία είναι πλέον παρωχημένες και πρέπει να γίνουν πιο αποτελεσματικές. |
X Ενόψει του νέου εθνικού προγράμματος υποστηριζόμενης οικειοθελούς επιστροφής (AVR), οι ιταλικές αρχές θα χρειαστεί να επανεξετάσουν τις κατευθυντήριες γραμμές που ισχύουν για τα εν λόγω προγράμματα. X Η Ιταλία πρέπει να αξιοποιήσει όσο το δυνατόν καλύτερα τα χρηματοδοτούμενα από την ΕΕ υφιστάμενα προγράμματα, ιδίως το ERIN, τα οποία αφορούν την επανένταξη των μεταναστών που επιστρέφουν. |
||
Βελτίωση της διαχείρισης των συνόρων |
Λαμβανομένων υπόψη των πιθανών κινδύνων από την αύξηση των αφίξεων στα σύνορα Σλοβενίας-Ιταλίας, οι ιταλικές αρχές θα πρέπει να καταρτίσουν σχέδια έκτακτης ανάγκης, και να εξετάσουν το ενδεχόμενο να ζητήσουν συμπληρωματική βοήθεια από τον Frontex/την EYYA. |
✓ Οι ιταλικές αρχές και ο Frontex αποφάσισαν τη διεύρυνση του επιχειρησιακού πεδίου της κοινής επιχείρησης «Τρίτων», ώστε να καλυφθεί το νότιο τμήμα της Αδριατικής. Στην επιχείρηση «Τρίτων» του Frontex συμμετέχουν σήμερα 181 υπάλληλοι. Για την υποστήριξη των επιχειρήσεων επιτήρησης έχει τοποθετηθεί στο Μπρίντιζι αερομεταφερόμενο μέσο. ✓ Η Ιταλία ζήτησε και έλαβε διευκρινίσεις όσον αφορά τη δυνατότητα μετεγκατάστασης μεταναστών που εισέρχονται από τη διαδρομή των Δυτικών Βαλκανίων. ✓ Οι ιταλικές αρχές συναντήθηκαν με τους αντίστοιχους ομολόγους τους στην Αλβανία και επισήμαναν έναν κατάλογο πιθανών αναγκών για τη βελτίωση της επιτήρησης των συνόρων στην Αλβανία και τη μείωση του κινδύνου των ροών στην Αδριατική. |
|
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να συνεχίσουν να παρέχουν τα απαιτούμενα μέσα για τις επιχειρήσεις «Τρίτων» και EUNAVFOR MED στη Μεσόγειο. |
✓ Τα κράτη μέλη θα πρέπει να συνεχίσουν να παρέχουν τα απαιτούμενα μέσα και εμπειρογνώμονες για τις επιχειρήσεις «Τρίτων» και EUNAVFOR MED στη Μεσόγειο. Αυτό ισχύει ιδίως για τη διαθεσιμότητα των αναγκαίων εμπειρογνωμόνων για τη λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων, ώστε να εξασφαλιστεί η πλήρης επιχειρησιακή λειτουργικότητα των ιταλικών κέντρων πρώτης υποδοχής· οι εν λόγω τοποθετήσεις εμπειρογνωμόνων πρέπει να καλύπτουν τουλάχιστον τα ελάχιστα επίπεδα σε όλα τα ανοικτά κέντρα πρώτης υποδοχής, καθώς και στην κινητή μονάδα κέντρου πρώτης υποδοχής. |
||
Ικανότητα υποδοχής |
Οι εν εξελίξει εργασίες για τη μεταρρύθμιση του συστήματος ασύλου και υποδοχής πρέπει να συνεχιστούν και να οδηγήσουν σε μια πιο ευέλικτη διαδικασία ασύλου, ιδίως όσον αφορά τη διαδικασία προσφυγής και τη μείωση του κατακερματισμού όσον αφορά την ποιότητα της διαδικασίας λήψης αποφάσεων σε ολόκληρη τη χώρα. |
X Στο Υπουργείο Εσωτερικών έχει συσταθεί μια ομάδα εργασίας για τη μεταρρύθμιση του ασύλου με σκοπό να προτείνει νέα νομοθεσία για το άσυλο, ώστε να αντιμετωπιστούν οι ελλείψεις και να επιταχυνθούν οι διαδικασίες. X Οι εργασίες για τη μεταρρύθμιση θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί πριν από τη θερινή περίοδο και με στόχο, μεταξύ άλλων, την αντιμετώπιση των ανησυχιών που εξέφρασε η Επιτροπή στο πλαίσιο των εν εξελίξει διαδικασιών επί παραβάσει. |
|
Θα πρέπει να ενισχυθούν τα συστήματα παρακολούθησης, ώστε να μειωθούν οι διαφορές στην ποιότητα των συνθηκών υποδοχής σε ολόκληρη τη χώρα και να αποφεύγονται οι κίνδυνοι διαφθοράς στη διαχείριση της υποδοχής. |
✓ Οι ιταλικές αρχές δήλωσαν ότι το ιταλικό σύστημα παρακολούθησης των συνθηκών υποδοχής ενισχύθηκε ήδη το 2015 μέσω συμφωνιών με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) και τον ΔΟΜ, που προβλέπουν την πραγματοποίηση περαιτέρω επισκέψεων παρακολούθησης πέραν εκείνων που ήδη εκτελούνται από τις ιταλικές νομαρχίες. Το 2016 θα αναληφθούν νέες πρωτοβουλίες για την περαιτέρω ενίσχυση του συστήματος παρακολούθησης. |
||
Θα πρέπει να θεσπιστεί ενιαία βάση δεδομένων που να συνδέει τις διαδικασίες ασύλου και υποδοχής προκειμένου να διευκολύνεται η διαχείριση των ροών. |
X Η νέα εθνική βάση δεδομένων για την καταγραφή των μεταναστών στο πλαίσιο του προγραμματισμού της κατανομής τους και του συστήματος υποδοχής δεν έχει τεθεί ακόμη σε ισχύ, μολονότι βρίσκεται στο στάδιο της ολοκλήρωσής της με σκοπό να τεθεί σε λειτουργία το δεύτερο εξάμηνο του 2016. X Θα πρέπει να αναζητηθούν λύσεις ΤΠ ώστε να συνδεθούν οι βάσεις δεδομένων για την υποδοχή και το άσυλο με το νέο σύστημα παρακολούθησης της παρουσίας μεταναστών. |
||
Οι ιταλικές αρχές θα πρέπει να ολοκληρώσουν χωρίς καθυστέρηση την πρόσκληση υποβολής προσφορών για τη θέσπιση συστήματος πτήσεων για τη μεταφορά των μεταναστών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενδέχεται να εξετάσει το ενδεχόμενο να υποστηρίξει το πρόγραμμα προσωρινά και για περιορισμένο χρονικό διάστημα μέχρι να τεθεί πλήρως σε εφαρμογή η επιλεγείσα προσφορά. |
Χ Η διαδικασία πρόσκλησης υποβολής προσφορών δεν έχει οριστικοποιηθεί ακόμα και η εφαρμογή της πρέπει να επιταχυνθεί. |
||
Πρόσθετα μέτρα που καθορίστηκαν μετά την έγκριση της ανακοίνωσης τον Δεκέμβριο |
|||
Σύστημα υποδοχής για ασυνόδευτους ανηλίκους. |
X Θα πρέπει να διασφαλιστεί ο συντονισμός σε εθνικό επίπεδο μεταξύ των κέντρων υποδοχής που τελούν υπό τη διαχείριση υπουργείων και περιφερειακών και δημοτικών αρχών. Αυτό συνεπάγεται τη χρήση μιας ολοκληρωμένης και επικαιροποιημένης βάσης δεδομένων των διαθέσιμων θέσεων σε κάθε είδους εγκαταστάσεις υποδοχής για τους ασυνόδευτους ανηλίκους στο ιταλικό έδαφος. |
||
Θέσεις πρώτης υποδοχής για ασυνόδευτους ανηλίκους. |
✓ Τον Φεβρουάριο του 2016 έληξε η έκτακτη χρηματοδότηση από το ΤΑΜΕ 2014, χάρη στην οποία δημιουργήθηκε ένα νέο σύστημα κέντρων πρώτης υποδοχής υπό την ευθύνη του Υπουργείου Εσωτερικών (15 εγκαταστάσεις, 737 θέσεις). Οι 13 από αυτές τις 15 πολύ εξειδικευμένες εγκαταστάσεις υποδοχής βρίσκονται σε διαδικασία ανανέωσης των δραστηριοτήτων τους έως τις 22 Αυγούστου 2016 (641 διαθέσιμες θέσεις). X Θα προκηρυχθεί νέα πρόσκληση για να εξασφαλιστεί η συνέχισή τους μετά από αυτήν την ημερομηνία. |
||
Σύστημα δευτέρου επιπέδου υποδοχής ασυνόδευτων ανηλίκων. |
✓ Σύμφωνα με τον χάρτη πορείας, ήταν διαθέσιμες 961 θέσεις για δευτέρου επιπέδου υποδοχή ασυνόδευτων ανηλίκων. ✓ Μια πρόσκληση υποβολής προσφορών για πρόσθετες θέσεις ασυνόδευτων ανηλίκων ανεξάρτητα από το νομικό καθεστώς τους (σύστημα SPRAR) ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο του 2015. X Περίπου τα 2/3 από τις 1.010 πρόσθετες θέσεις που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο της πρόσκλησης έχουν ήδη καταστεί διαθέσιμες. Θα πρέπει να διατεθούν επιπλέον θέσεις για να διασφαλιστεί η ομαλή μετάβαση μεταξύ πρώτου και δευτέρου επιπέδου υποδοχής. |
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 16.3.2016
COM(2016) 165 final
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
στην
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
Πρώτη έκθεση για τη μετεγκατάσταση και την επανεγκατάσταση
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 16.3.2016
COM(2016) 165 final
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
στην
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
Πρώτη έκθεση για τη μετεγκατάσταση και την επανεγκατάσταση
Παράρτημα VI: Πορεία των εργασιών επανεγκατάστασης στις 15 Μαρτίου 2016, βάσει των Συμπερασμάτων της 20ής Ιουλίου 2015
Κράτος μέλος/συνδεδεμένο κράτος |
Δεσμεύσεις βάσει του συστήματος της 20ής Ιουλίου |
Σύνολο επανεγκατασταθέντων, σύμφωνα με το σύστημα της 20ής Ιουλίου, έως τις 15 Μαρτίου |
Τρίτη χώρα από την οποία έγινε η επανεγκατάσταση |
Αυστρία |
1 900 |
1 395 1 |
Λίβανος: 779· Ιορδανία: 442· Τουρκία: 173· Ιράκ: 1 |
Βέλγιο |
1 100 |
212 |
Λίβανος: 204· Ιορδανία: 4· Τουρκία: 4 |
Βουλγαρία |
50 |
0 |
|
Κροατία |
150 |
0 |
|
Κύπρος |
69 |
0 |
|
Τσεχική Δημοκρατία |
400 |
52 |
Λίβανος: 32· Ιορδανία: 20 |
Δανία |
1 000 |
ά.α |
|
Εσθονία |
20 |
0 |
|
Φινλανδία |
293 |
0 2 |
|
Γαλλία |
2 375 3 |
15 4 |
Ιορδανία |
Γερμανία |
1 600 |
0 |
|
Ελλάδα |
354 |
0 |
|
Ουγγαρία |
0 |
0 |
|
Ισλανδία |
50 |
ά.α |
|
Ιρλανδία |
520 |
251 |
Ιορδανία, Λίβανος |
Ιταλία |
1 989 |
96 |
Λίβανος |
Λετονία |
50 |
0 |
|
Λιχτενστάιν |
20 |
20 |
Τουρκία |
Λιθουανία |
70 |
0 |
|
Λουξεμβούργο |
30 |
0 |
|
Μάλτα |
14 |
0 |
|
Κάτω Χώρες |
1 000 |
231 |
Λίβανος: 215· Ιορδανία: 2· Τουρκία: 5· Μαρόκο: 1· Αιθιοπία: 8 |
Νορβηγία |
3 500 |
6 5 |
Ιορδανία, Λίβανος, Τουρκία |
Πολωνία |
900 |
0 |
|
Πορτογαλία |
191 |
0 |
|
Ρουμανία |
80 |
0 |
|
Σλοβακία |
100 6 |
0 |
|
Σλοβενία |
20 |
0 |
|
Ισπανία |
1 449 |
0 |
|
Σουηδία |
491 |
0 7 |
|
Ελβετία |
519 |
413 |
Λίβανος: 349 Συρία (υπήκοοι Ιράκ και Παλαιστίνης): 64 |
Ηνωμένο Βασίλειο |
2 200 |
1 864 8 |
Ιορδανία, Λίβανος, Τουρκία, Αίγυπτος, Ιράκ και άλλες χώρες με βάση τις ανθρωπιστικές ανάγκες. |
ΣΥΝΟΛΟ |
22 504 |
4 555 |
Περιλαμβάνει όλες τις περιπτώσεις οικογενειακής επανένωσης και επανεγκατάστασης του αυστριακού προγράμματος εισδοχής για ανθρωπιστικούς λόγους.
Η Φινλανδία επανεγκατέστησε 1034 άτομα το 2015 στο πλαίσιο του εθνικού της προγράμματός, εκτός του συστήματος της 20ής Ιουλίου.
Ο αριθμός αυτός είναι επιπλέον των εθνικών ποσοστώσεων και των προηγούμενων δεσμεύσεων της Γαλλίας.
Η Γαλλία έχει ήδη επιλέξει για επανεγκατάσταση 460 άτομα από την Ιορδανία και τον Λίβανο, αλλά δεν έχουν μεταφερθεί ακόμη.
Η Νορβηγία έχει ήδη δεχτεί την επανεγκατάσταση 1500 ατόμων, αλλά δεν έχουν μεταφερθεί ακόμη.
Ο αριθμός αυτός είναι επιπλέον των 149 Ασσυρίων που επανεγκαταστάθηκαν από το Ιράκ στο πλαίσιο εθνικού προγράμματος, εκτός του συστήματος της 20ής Ιουλίου.
Η Σουηδία επανεγκατέστησε 1900 άτομα το 2015 στο πλαίσιο του εθνικού της προγράμματός, εκτός του συστήματος της 20ής Ιουλίου.
Στο πλαίσιο των υφιστάμενων εθνικών προγραμμάτων επανεγκατάστασης του Ηνωμένου Βασιλείου το 2015.
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 16.3.2016
COM(2016) 165 final
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
στην
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
Πρώτη έκθεση για τη μετεγκατάσταση και την επανεγκατάσταση
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VII: Σχέδια επανεγκατάστασης μετά τις 15 Μαρτίου 2016
Κράτος μέλος/ κράτος συνδεδεμένο με το σύστημα Δουβλίνου |
Σχέδια επανεγκατάστασης από τρίτες χώρες
|
|
Αυστρία |
505 |
Λίβανος: 59 Ιορδανία: 200 Τουρκία: 246 |
Βέλγιο |
888 |
ά.α |
Βουλγαρία |
50 |
Τουρκία: 20 το 2016 30 το 2017 |
Κροατία |
150 |
Τουρκία |
Κύπρος |
69 |
Βόρεια Αφρική, Μέση Ανατολή, Κέρας της Αφρικής |
Τσεχική Δημοκρατία |
348 |
Σύριοι στην Ιορδανία (ενδεχομένως και σε Τουρκία, Λίβανο, Ιράκ) |
Δανία |
1000 |
ά.α |
Εσθονία |
20 |
Τουρκία |
Φινλανδία |
293 |
Ιορδανία και Λίβανος το 2016
|
Γαλλία |
2360 |
Ιορδανία, Λίβανος
|
Γερμανία |
1600 |
Λίβανος: 1000 Αίγυπτος: 300 Σουδάν: 300 |
Ελλάδα |
354 |
ά.α |
Ουγγαρία |
- |
ά.α |
Ισλανδία |
50 |
ά.α |
Ιρλανδία |
269 |
Λίβανος |
Ιταλία |
1893 |
- Σουδάν: 50 (Ερυθραίοι) - Λίβανος: 304 (Σύριοι) - Περιοχές προτεραιότητας: 1050 Σύριοι (50 εκ των οποίων μέσω ιδιωτικής χορηγίας)
- Κέρας της Αφρικής: 239 (χώρες RDPP)
|
Λετονία |
50 |
Τουρκία |
Λιχτενστάιν |
Δεσμεύσεις υλοποιήθηκαν |
ά.α |
Λιθουανία |
70 |
Τουρκία |
Λουξεμβούργο |
30 |
Τουρκία |
Μάλτα |
14 |
Τουρκία: 7 το 2016 7 το 2017 |
Κάτω Χώρες |
769 |
Λίβανος: 140 (2016· αποστολή επανεγκατάστασης τον Απρίλιο) Τουρκία: 140 (2016· αποστολή επανεγκατάστασης τον Ιούνιο) Αποστολές επανεγκατάστασης το β' εξάμηνο 2016: 280 (δεν έχει αποφασιστεί ακόμα ο προορισμός) |
Νορβηγία |
3494 |
Λίβανος: 1500 (έχουν γίνει δεκτοί αλλά δεν έχουν ακόμα μεταφερθεί)
|
Πολωνία |
900 |
ά.α |
Πορτογαλία |
191 |
Τουρκία: 100 το 2016 91 το 2017 |
Ρουμανία |
80 |
40 το 2016
|
Σλοβακία |
100 |
ά.α |
Σλοβενία |
20 2 |
Λίβανος, Ιορδανία, Τουρκία |
Ισπανία |
1449 |
854 το 2016 (εκ των οποίων 285 από την Τουρκία) 595 το 2017 |
Σουηδία |
491 3 |
Λίβανος: 400 Ιορδανία: 50 Τουρκία: 41 |
Ελβετία |
106 |
Κυρίως από τον Λίβανο αλλά και από τη Συρία. |
Ηνωμένο Βασίλειο |
336 |
20 000 και τουλάχιστον 750 ανά έτος 4 . |
Η φινλανδική δέσμευση βάσει των Συμπερασμάτων της 20ης Ιουλίου αποτελεί τμήμα της εθνικής ποσόστωσης επανεγκατάστασης 750 ατόμων το 2016.
Μέχρι το τέλος του 2016.
Όχι πριν από την 1η Ιουλίου 2016.
Στο πλαίσιο των υφιστάμενων εθνικών προγραμμάτων επανεγκατάστασης του Ηνωμένου Βασιλείου, 20 000 πριν από το 2020.