19.12.2014   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 458/27

Γενικός εισηγητής:

ο κ. PALMIERI

1.1

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί τη «στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περιφέρεια Αδριατικής-Ιονίου — EUSAIR» (1) θεωρώντας ότι αποτελεί ένα χρήσιμο εργαλείο για την προώθηση και τη στήριξη της οικονομικής ανταγωνιστικότητας και την αύξηση της απασχόλησης εξασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτό την οικονομική και κοινωνική συνοχή στην περιοχή.

1.2

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει το γεγονός ότι η περιφέρεια Αδριατικής — Ιονίου χαρακτηρίζεται από την παρουσία πολιτιστικών, κοινωνικών και οικονομικών διαφορών που καθιστούν την εφαρμογή της EUSAIR ιδιαίτερα πολύπλοκη. Για τον λόγο αυτό είναι σημαντικό να οριστεί μια πολυεπίπεδη διακυβέρνηση που να ενσωματώνει αποτελεσματικά την «κάθετη διάσταση» (συμμετοχή των κεντρικών κυβερνήσεων, των περιφερειακών και τοπικών αρχών) και την «οριζόντια διάσταση» (συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών). Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο να εξεταστεί το ενδεχόμενο δημιουργίας ενός μόνιμου φόρουμ.

1.3

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο έντονος προσανατολισμός της EUSAIR προς την περιοχή των Βαλκανίων και του Δούναβη πρέπει να συνοδεύεται από έναν εξίσου σημαντικό προσανατολισμό προς άλλες περιοχές της Μεσογείου, ιδίως υπό το πρίσμα της συμμετοχής στη στρατηγική των περιφερειών που βρέχονται από την Τυρρηνική Θάλασσα και το Αιγαίο Πέλαγος. Η συμπερίληψή τους θα αυξήσει την στρατηγική αξία και το πεδίο των ευκαιριών ανάπτυξης.

1.4

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι είναι σημαντικό η EUSAIR να συνδυαστεί με δύο άλλες στρατηγικές που να αφορούν τη Δυτική και την Ανατολική Μεσόγειο. Με τον τρόπο αυτό, μέσω της ενσωμάτωσης των τριών στρατηγικών θα εξασφαλιστεί αποτελεσματικά η οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη σε ολόκληρη τη λεκάνη της Μεσογείου.

1.5

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ισχυρή πολιτική στήριξη υπέρ της EUSAIR και πιστεύει ότι αποτελεί βασικό στοιχείο για την υποστήριξη της αποτελεσματικής ολοκλήρωσης της στρατηγικής Ευρώπη 2020, της ευρωπαϊκής πολιτικής της διεύρυνσης και των στρατηγικών περιφερειακής ανάπτυξης.

1.6

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η διαδικασία συμμετοχής που ενεργοποιήθηκε κατά τη φάση σχεδιασμού και προετοιμασίας της EUSAIR δεν αναπτύχθηκε ομοιόμορφα σε όλες τις εμπλεκόμενες περιοχές. Προέκυψαν ιδιαίτερες δυσκολίες στις βαλκανικές χώρες ιδιαίτερα όσον αφορά τη συμμετοχή και την εμπλοκή των ΜΜΕ, των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των ενώσεων που εκπροσωπούν κοινωνικά συμφέροντα.

1.7

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, κατά τα διάφορα στάδια της εφαρμογής της EUSAIR, είναι σκόπιμο να εξασφαλιστεί στους δημόσιους και ιδιωτικούς οικονομικούς φορείς, στους κοινωνικούς φορείς και στις διάφορες συνιστώσες της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, η κατάλληλη συνδρομή μέσω προγραμμάτων ειδικής κατάρτισης και οργανωτικής και τεχνικής υποστήριξης.

1.8

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη συμπληρωματικότητα της EUSAIR με τη «θαλάσσια στρατηγική για την Αδριατική θάλασσα και το Ιόνιο πέλαγος». Οι προτεραιότητες και οι ευκαιρίες ανάπτυξης που αφορούν την ενδοχώρα έχουν ενταχθεί αποτελεσματικά σε αμφότερες τις στρατηγικές. Παρόμοιες ενοποιήσεις θα πρέπει να υποστηριχθούν περαιτέρω, δεδομένου ότι αντιπροσωπεύουν προστιθέμενη αξία που συμβάλλει στην ανταγωνιστικότητα των ΜΜΕ, την προστασία του περιβάλλοντος και την ευημερία των πολιτών.

1.9

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην EUSAIR χρήζει περισσότερης προσοχής, ιδιαίτερα σε σχέση με τις δράσεις της «ανάπτυξης ικανοτήτων» και «διακυβέρνησης». Είναι σημαντικό να βελτιωθεί ο συντονισμός των υφιστάμενων μηχανισμών συνεργασίας και χρηματοδότησης.

1.10

Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τη χρησιμότητα της δράσης που αναπτύχθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά την προετοιμασία και την παρουσίαση της EUSAIR, και πιστεύει ότι η συμμετοχή της είναι επίσης αναγκαία προκειμένου να υποστηριχθεί η φάση της υλοποίησης της στρατηγικής, με πλήρη σεβασμό των θεσμικών καθηκόντων που έχουν ανατεθεί στα κράτη που συμμετέχουν.

1.11

Αν και η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η δομή και οι στόχοι της EUSAIR είναι κατάλληλοι για να συνδράμουν τους εταίρους της περιοχής να αντιμετωπίσουν προκλήσεις που δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά με τα συνήθη μέσα, θεωρεί απαραίτητη την εξειδίκευση και την ενίσχυσή τους.

1.12

Είναι θεμελιώδους σημασίας να υποστηριχθούν ειδικότερα οι δράσεις υπέρ των ΜΜΕ, με ιδιαίτερη έμφαση στο πρόβλημα που αφορά την πρόσβαση στην πίστωση, να αναπτυχθεί μια μεθοδολογία που να στηρίζει τη συμπληρωματικότητα και τη συνέργεια μεταξύ των διαφόρων προγραμμάτων χρηματοδότησης και να καθοριστεί η εγκάρσια ενσωμάτωση στους τέσσερις πυλώνες που να προωθεί την πραγματοποίηση παρεμβάσεων υπέρ των συνθηκών εργασίας, των θεμάτων φύλου, των ατόμων με αναπηρία και των μεταναστών.

1.13

Στο πλαίσιο της «Γαλάζιας ανάπτυξης» πρέπει να προωθηθούν συγκεκριμένες παρεμβάσεις που να αποσκοπούν στην ενίσχυση της δημιουργίας νέων οικονομικών ευκαιριών και στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.

1.14

Όσον αφορά τον πυλώνα «Σύνδεση της περιοχής» ενδείκνυται να υποστηριχθούν περισσότερο τα θέματα που αφορούν την ασφάλεια της θαλάσσιας κυκλοφορίας, τη σύνδεση μεταξύ των θαλάσσιων και των παράκτιων περιοχών με τις περιοχές της ενδοχώρας, την ενίσχυση και τη διασύνδεση των ενεργειακών δικτύων.

1.15

Σε ό,τι αφορά την «Ποιότητα του περιβάλλοντος» στις δράσεις θα πρέπει να προβλέπονται περισσότερες διασυνδέσεις μεταξύ «οικοσυστημάτων» (θαλάσσιου και χερσαίου) και «στόχων» (προστασία της πανίδας, υγεία και ασφάλεια των προσώπων).

1.16

Σχετικά με τον «Βιώσιμο τουρισμό» είναι σημαντικό να υποστηριχθούν παρεμβάσεις που να αξιοποιούν την τουριστική διάσταση των «εδαφικών κεφαλαίων» που υπάρχουν στην περιοχή (φυσική, πολιτιστική και καλλιτεχνική κληρονομιά).

1.17

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, στο εσωτερικό της EUSAIR, οι ευκαιρίες για τις ΜΜΕ που συνεπάγονται η έρευνα και η καινοτομία δεν επαρκούν για να εγγυηθούν την τόνωση της ανταγωνιστικότητας και τη δημιουργία θέσεων εργασίας στην περιοχή. Για τον λόγο αυτό θεωρεί σκόπιμο να πραγματοποιηθούν παρεμβάσεις που να διευκολύνουν την πρόσβαση των ΜΜΕ στις πιστώσεις, την προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων, τη συμμετοχή σε προγράμματα χρηματοδότησης της ΕΕ, τις συνεργασίες με ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια.

1.17.1

Προκειμένου να αξιοποιηθούν οι ευκαιρίες που παρέχουν η έρευνα και η καινοτομία, η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμο να προωθηθούν οι ακόλουθες προτεραιότητες:

1.18

Η ΕΟΚΕ επικρίνει το γεγονός ότι η EUSAIR δεν προβλέπει συγκεκριμένες δράσεις για να ενισχύσει την «κοινωνική διάσταση» στην περιοχή. Ενδείκνυται η ενοποίηση προτεραιοτήτων και δράσεων με στόχο την υποστήριξη της ένταξης των ατόμων με αναπηρία, την πρόληψη των διακρίσεων λόγω φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής, ηλικίας, γενετήσιου προσανατολισμού και φύλου, καθώς και την αντιμετώπιση ορισμένων κοινωνικών προβλημάτων λόγω των παράνομων μεταναστευτικών ροών που αφορούν κυρίως το νότιο τμήμα της περιοχής.

1.18.1

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ενσωμάτωση και η ενίσχυση της κοινωνικής διάστασης στην EUSAIR πρέπει να πραγματοποιηθεί — σύμφωνα με τα όσα προτείνει η Επιτροπή — μέσω της προώθησης των κοινωνικών επενδύσεων και του κατάλληλου εκσυγχρονισμού των συστημάτων κοινωνικής προστασίας τους, προκειμένου να:

1.19

Η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο τον καθορισμό ειδικών δεικτών που να επιτρέπουν την παρακολούθηση, την εφαρμογή και την αξιολόγηση των προγραμμάτων και των παρεμβάσεων που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της EUSAIR.

2.1

Στόχος της παρούσας γνωμοδότησης είναι η αξιολόγηση της «Στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περιφέρεια Αδριατικής-Ιονίου (EUSAIR)», και του συναφούς σχεδίου δράσης από την πλευρά της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. Η γνωμοδότηση στηρίζεται στα συμπεράσματα της ακρόασης που πραγματοποιήθηκε στις 27 Μαΐου 2014 στο Παλέρμο (2) τα οποία και αναπτύσσει, καθώς και σε άλλες γνωμοδοτήσεις που έχει υιοθετήσει η ΕΟΚΕ (3).

2.2

Η ενεργοποίηση της EUSAIR λαμβάνει χώρα σε μια ιστορική περίοδο που χαρακτηρίζεται από τις αρνητικές επιπτώσεις της χρηματοπιστωτικής κρίσης στην πραγματική οικονομία και από τις διαρθρωτικές αλλαγές σε οικονομικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό επίπεδο όπου απαιτούνται παρεμβάσεις προκειμένου να προωθηθεί η οικονομική ανάπτυξη και η ευημερία των πολιτών.

2.3

Η EUSAIR χαρακτηρίζεται από μια έντονη προβολή προς τα Βαλκάνια και το Δούναβη. Παρά το γεγονός ότι συμπεριλαμβάνονται στη στρατηγική οι περιοχές που βρέχονται τόσο από την Τυρρηνική Θάλασσα όσο και από το Αιγαίο Πέλαγος, απουσιάζει η ενοποίηση με τις πολιτικές ανάπτυξης και συνοχής των άλλων περιφερειών της Μεσογείου. Η έλλειψη πραγματικής προβολής των αναπτυξιακών πολιτικών ολόκληρης της περιοχής της Μεσογείου ενέχει τον κίνδυνο της σταδιακής περιθωριοποίησης της περιφέρειας Αδριατικής-Ιονίου.

2.4

Η EUSAIR δεν θα πρέπει να εκληφθεί μόνο ως εργαλείο για την υποστήριξη της διαδικασίας ένταξης των βαλκανικών χωρών στην ΕΕ, εφόσον η στρατηγική αξία της συνδέεται με τη δυνατότητα ανεύρεσης καλύτερης συνοχής μεταξύ της ευρωπαϊκής μακροοικονομικής πολιτικής, της πολιτικής διεύρυνσης και της στρατηγικής για την περιφερειακή ανάπτυξη.

2.5

Στη διαδικασία προγραμματισμού της EUSAIR, δεν μπόρεσαν να συμμετάσχουν όλοι οι οικονομικοί και κοινωνικοί φορείς, όπως για παράδειγμα οι ΜΜΕ, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις και άλλες ενώσεις που εκπροσωπούν τα κοινωνικά συμφέροντα της βαλκανικής πλευράς.

2.6

Οι προκλήσεις που θα πρέπει να αντιμετωπίσει η περιφέρεια Αδριατικής –Ιονίου τα επόμενα χρόνια απαιτούν, πέρα από μια ισχυρή πολιτική στήριξη, μεγαλύτερη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στη διαδικασία διακυβέρνησης και εφαρμογής της EUSAIR, καθώς και ένα επιχειρηματικό σύστημα ενισχυμένο με παρεμβάσεις που να αποσκοπούν στην ανταγωνιστικότητα των ΜΜΕ.

2.6.1

Σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο ενδείκνυται να εξασφαλιστεί στους δημόσιους και ιδιωτικούς οικονομικούς φορείς, στους κοινωνικούς εταίρους και στις διάφορες συνιστώσες της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών η κατάλληλη συνδρομή στις διάφορες φάσεις υλοποίησης της στρατηγικής, μέσω προγραμμάτων ειδικής κατάρτισης και οργανωτικής υποστήριξης και τεχνικής βοήθειας.

3.1

Η EUSAIR υιοθετεί ένα καθεστώς παρόμοιο με το καθεστώς των στρατηγικών για τη Βαλτική (4) και τον Δούναβη (5). Αναπτύσσεται σύμφωνα με την «Θαλάσσια στρατηγική για την Αδριατική θάλασσα και το Ιόνιο πέλαγος» (6), προσθέτοντας στη συνεργασία στη θάλασσα και τη συνεργασία στην ξηρά και δημιουργώντας με τον τρόπο αυτό νέες ευκαιρίες ανάπτυξης για την υποστήριξη «της ανταγωνιστικότητας και της συνοχής της περιφέρειας».

3.2

Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει η EUSAIR αφορούν τις κοινωνικοοικονομικές ανισότητες που χαρακτηρίζουν την περιοχή, τις ελλείψεις στις υποδομές των μεταφορών, την κυκλοφοριακή συμφόρηση των πλοίων, τις ακατάλληλες διασυνδέσεις των ηλεκτρικών δικτύων, την έλλειψη δικτύωσης της έρευνας με την επιχείρηση για την υποστήριξη των ΜΜΕ, την μη βιωσιμότητα της αλιείας, τις περιβαλλοντικές απειλές που προκαλεί η μόλυνση, την ανάγκη προστασίας ενός εξαιρετικά ποικιλόμορφου θαλάσσιου περιβάλλοντος, τις αρνητικές επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος και τις ανεπαρκείς θεσμικές και διοικητικές ικανότητες.

3.3

Η περιφέρεια Αδριατικής-Ιονίου χαρακτηρίζεται από σημαντικές ευκαιρίες ανάπτυξης που πρέπει να αξιοποιηθούν προκειμένου να στηριχτεί η ανταγωνιστικότητα και η συνοχή: η γαλάζια οικονομία, ειδικότερα δε η παραγωγή και η βιώσιμη κατανάλωση αλιευτικών προϊόντων, ο παράκτιος και θαλάσσιος τουρισμός, οι γαλάζιες τεχνολογίες, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η συνδεσιμότητα ξηράς-θάλασσας, οι διατροπικές μεταφορές, η φυσική, ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά.

3.4

Μετά την ανάλυση των στόχων των 4 πυλώνων προτεραιότητας, και των δύο εγκάρσιων πυλώνων, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να συμπληρωθεί η EUSAIR με ειδικές δράσεις προκειμένου να μετατραπεί η στρατηγική σε παράγοντα επιτυχίας για τη στήριξη της ανταγωνιστικότητας και της συνοχής ολόκληρης της περιφέρειας.

3.4.1

Για να μετατραπούν οι δυνατότητες που συνδέονται με τη γαλάζια οικονομία σε πραγματικές ευκαιρίες ανάπτυξης είναι απαραίτητο να υποστηριχθούν δράσεις που αποσκοπούν στο να καταστήσουν πιο προσιτή την πρόσβαση των ΜΜΕ σε πιστώσεις και σε δημόσια χρηματοδότηση, να προωθηθεί η κινητικότητα και η εξειδίκευση του εργατικού δυναμικού και να υποστηριχθούν δράσεις που συνδέονται με τη βιώσιμη και υπεύθυνη άσκηση της αλιείας.

3.4.2

Είναι σημαντικό να ενισχυθούν οι υποδομές των μεταφορών και οι συνδέσεις των θαλάσσιων και παράκτιων περιοχών με την ενδοχώρα, είτε όσον αφορά την διακίνηση των εμπορευμάτων είτε τους ανθρώπους.

3.4.3

Είναι σημαντικό να υποστηριχθεί με μεγαλύτερη έμφαση η κοινή δράση που αποσκοπεί στην από κοινού προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και των περιοχών της ενδοχώρας, εφόσον η προστασία του θαλάσσιου οικοσυστήματος μπορεί να επηρεαστεί από μη φιλικές προς το περιβάλλον δραστηριότητες που ασκούνται στην ενδοχώρα.

3.4.3.1

Δεδομένης της διαμόρφωσης του θαλάσσιου χώρου που ενδιαφέρει την EUSAIR, οι νέες δραστηριότητες έρευνας και εξόρυξης κοιτασμάτων υδρογονανθράκων πρέπει να αξιολογούνται προσεκτικά να υποβάλλονται σε στρατηγική περιβαλλοντική εκτίμηση και να συμφωνούνται από όλα τα ενδιαφερόμενα κράτη.

3.4.4

Είναι αναγκαίο να βελτιωθεί η ενσωμάτωση του τουρισμού στην υφιστάμενη φυσική, πολιτιστική και καλλιτεχνική κληρονομιά της περιφέρειας Αδριατικής και Ιονίου, προκειμένου να ενισχυθεί η αξιοποίηση του εδαφικού κεφαλαίου όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα και τη δημιουργία σταθερών θέσεων εργασίας.

3.4.5

Ενδείκνυται να πραγματοποιηθεί παρέμβαση προκειμένου να ξεπεραστούν οι περιορισμοί που επηρεάζουν την ικανότητα των ΜΜΕ στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας με την υποστήριξη της ικανότητας προσέλκυσης ιδιωτικών επενδύσεων.

3.4.6

Είναι πρωταρχικής σημασίας να συμμετέχουν στις δράσεις «δημιουργία ικανοτήτων», πέρα από τις δημόσιες διοικήσεις, και οι εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών. Η δράση αυτή μπορεί να επιτευχθεί μέσω της δημιουργίας ενός «μόνιμου φόρουμ» από εκπροσώπους των οικονομικών και κοινωνικών εταίρων σύμφωνα με τα όσα έχουν ήδη ενεργοποιηθεί για τα Πανεπιστήμια (7), τα Εμπορικά Επιμελητήρια (8) και τους Δήμους (9).

3.4.7

Προκειμένου να αποκτήσει η EUSAIR την αναγκαία ικανότητα να παραμένει ενήμερη ως προς τα θέματα, τα προβλήματα και τις τάσεις ανάπτυξης που εμφανίζονται, είναι απαραίτητο η διαδικασία της «δημιουργίας ικανοτήτων» να συνοδεύεται από ένα αποτελεσματικό σύστημα παρακολούθησης, μέσω του οποίου να είναι δυνατή η αξιολόγηση της προόδου και της ανάγκης προσαρμογής της στρατηγικής στη βάση ανάλυσης των ποιοτικών και ποσοτικών αποτελεσμάτων. Καθίσταται συνεπώς απαραίτητο να προσδιοριστούν ειδικοί δείκτες που να επιτρέπουν την παρακολούθηση, την προσαρμογή και την αξιολόγηση των προγραμμάτων και των παρεμβάσεων της EUSAIR.

3.4.8

Όσον αφορά την ανακοίνωση «Διακυβέρνηση των μακροπεριφερειακών στρατηγικών» (10), πρέπει η «πολυεπίπεδη διακυβέρνηση» της EUSAIR να αποκτήσει μια πραγματική «οριζόντια διάσταση» (συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών) που να ολοκληρώνει και να προσδιορίζει την «κάθετη διάσταση» (συμμετοχή των Περιφερειών και των Τοπικών Αρχών) με πλήρη σεβασμό των αρχών της «επικουρικότητας και της αναλογικότητας» (11).

3.4.9

Δεδομένων των εμπειριών που αποκτήθηκαν στο πλαίσιο της στρατηγικής για τη Βαλτική και τον Δούναβη, είναι σημαντικό οι δραστηριότητες τεχνικής βοήθειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, πέραν της φάσης προγραμματισμού, να συνεχίζονται και στη φάση εφαρμογής της στρατηγικής.

3.4.10

Είναι θεμελιώδους σημασίας η EUSAIR να διαθέτει τους απαραίτητους οικονομικούς πόρους για την επίτευξη των στόχων. Πέραν των «Ευρωπαϊκών διαρθρωτικών και επενδυτικών ταμείων (ΕΔΕΤ)» (12) και του «Μηχανισμού Προενταξιακής Βοήθειας (ΜΠΒ) 2014-2020» (13), είναι σημαντικά τα ακόλουθα ενωσιακά ταμεία και προγράμματα:

3.4.11

Υπάρχουν και άλλες πηγές χρηματοδότησης, ειδικότερα το «Επενδυτικό Πλαίσιο για τα Δυτικά Βαλκάνια» (WBIF) (19)», η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) (20) και άλλα διεθνή χρηματοπιστωτικά θεσμικά όργανα. Αυτές οι χρηματοδοτήσεις και τα μέσα μπορούν να ασκήσουν σημαντική μόχλευση και να προσελκύσουν πρόσθετα κεφάλαια από ιδιώτες επενδυτές.

3.4.12

Είναι επίσης σημαντικό οι εθνικές, περιφερειακές και τοπικές δημόσιες διοικήσεις να εφαρμόζουν πολιτικές που να εξασφαλίζουν τις βέλτιστες συνθήκες για την προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων, ειδικότερα δε: να αναπτύξουν κατάλληλες πολιτικές εδαφικού μάρκετινγκ, να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα των διοικητικών διαδικασιών, να υποστηρίξουν τις προσπάθειες που αποσκοπούν στη νομιμότητα, στην καταπολέμηση της διαφθοράς, στην καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και στην καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας.

3.5

Η ΕΟΚΕ αξιολογεί θετικά το «σχέδιο δράσης» εκτιμά όμως ότι, στο πλαίσιο των τεσσάρων πυλώνων, ορισμένες από τις δράσεις θα πρέπει να υποστηριχθούν και να αναπτυχθούν περαιτέρω.

3.5.1

Όσον αφορά την «Γαλάζια ανάπτυξη», προκειμένου να δημιουργηθούν νέες οικονομικές ευκαιρίες και νέες θέσεις εργασίας, η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητο:

3.5.2

Σε σχέση με τον πυλώνα «Σύνδεση της περιοχής» προκειμένου να καταστεί δυνατή η ανάπτυξη, η ανταγωνιστικότητα και η ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών, να βελτιωθούν οι διατροπικές συνδέσεις από τις παράκτιες περιοχές στην ενδοχώρα και να αναπτυχθεί μια διασυνδεδεμένη μακροπεριφερειακή αγορά ενέργειας, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο:

3.5.3

Όσον αφορά την «Ποιότητα του περιβάλλοντος», προκειμένου να υποστηριχθεί η δράση για τη μείωση των πιέσεων στα θαλάσσια και παράκτια οικοσυστήματα, καθώς και να περιοριστούν οι κίνδυνοι για την υγεία και την ασφάλεια των προσώπων, η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητο να:

3.5.4

Σε σχέση με τον «Βιώσιμο τουρισμό», προκειμένου να αξιοποιηθεί τουριστικά η φυσική, πολιτιστική και καλλιτεχνική κληρονομιά της περιοχής η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να:

3.5.5

Είναι απαραίτητο να καθοριστεί μια διάσταση αναφοράς που να χαρακτηρίζει εγκαρσίως και τους τέσσερις πυλώνες μέσω του σχεδιασμού των παρεμβάσεων σχετικά με τις συνθήκες εργασίας, τα ζητήματα φύλου, τα άτομα με αναπηρία και τους μετανάστες. Θα πρέπει συνεπώς να πραγματοποιηθούν παρεμβάσεις με στόχο:

4.1

Μολονότι η ΕΟΚΕ θεωρεί την EUSAIR ένα χρήσιμο εργαλείο για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που χαρακτηρίζουν το περιφερειακό επίπεδο, οι οποίες λόγω της πολυπλοκότητάς τους δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν ικανοποιητικά από τα μεμονωμένα κράτη ή τις περιφέρειες με τα συνήθη μέσα, ενδέχεται να προκύψουν συγκεκριμένα προβλήματα όσον αφορά την «Έρευνα, ανάπτυξη και καινοτομία στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις» και την «κοινωνική διάσταση» της στρατηγικής.

4.2

«Έρευνα, ανάπτυξη και καινοτομία στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις» — Παρά τις προσπάθειες για την υλοποίηση των στόχων της περιόδου προγραμματισμού 2007-2013 και της περιόδου προγραμματισμού 2014-2020, η πρόσβαση των ΜΜΕ σε ευκαιρίες ανάπτυξης χάρη στην καινοτομία παραμένει ασήμαντη από πλευράς ανταγωνιστικότητας και δημιουργίας θέσεων εργασίας.

4.2.1

Το σύστημα στήριξης της έρευνας και της καινοτομίας στην περιφέρεια της Αδριατικής και του Ιονίου εξακολουθεί να είναι πολύ πολύπλοκο και συνεπώς αποθαρρύνει τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις να συμμετέχουν σε έργα της Ευρωπαϊκής Ένωσης κυρίως. Εκτός από τις διοικητικές σύνθετες και χρονοβόρες απαιτήσεις υπάρχουν επίσης σημαντικές διαφορές στο επίπεδο των διαδικασιών μεταξύ των περιφερειακών, εθνικών και ευρωπαϊκών προγραμμάτων.

4.2.2

Τα αίτια αυτής της κατάστασης οφείλονται κυρίως στις δυσκολίες πρόσβασης σε πιστώσεις, στην έλλειψη συνεργασίας μεταξύ των ΜΜΕ και των «προμηθευτών» ΕΑΚ (Έρευνα, Ανάπτυξη, Καινοτομία), και στην έλλειψη κατάλληλων αναπτυξιακών πολιτικών για την προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων.

4.2.3

Η πρόσβαση στη χρηματοδότηση, ιδίως για τις μικρές καινοτόμες επιχειρήσεις, εξακολουθεί να είναι δύσκολη λόγω της έλλειψης επιχειρηματικών κεφαλαίων. Παρά τις σημαντικές δυνατότητες που προσφέρονται από «δημόσιες συμβάσεις για την καινοτομία», η χρήση των εργαλείων εφαρμογής, όπως οι προ-εμπορικές δημόσιες συμβάσεις, εξακολουθεί να είναι πολύ περιορισμένη για να οδηγήσει σε απτά αποτελέσματα προς όφελος των ΜΜΕ.

4.2.4

Για να μετατραπούν οι ευκαιρίες που παρέχονται από την έρευνα και την καινοτομία σε παράγοντες ανταγωνιστικότητας και οικονομικής ανάπτυξης είναι απαραίτητο να προωθηθεί ένα σύγχρονο επιχειρηματικό πνεύμα και να υποστηριχτεί η ανάπτυξη των ΜΜΕ, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές που θεσπίστηκαν από την «Small Business Act» (22) και την «επιχειρηματικότητα 2020» (23).

4.2.5

Όσον αφορά τον χώρο που αφορά την EUSAIR υπάρχουν επίσης ευκαιρίες ανάπτυξης που σχετίζονται με:

4.2.6

Είναι σημαντικό να ενισχυθούν οι συνεργασίες μεταξύ ΜΜΕ και ιδρυμάτων ΕΑΚ, να ενθαρρυνθούν πρωτοβουλίες για τη σύσταση επιχειρήσεων που βασίζονται στη μεταφορά της έρευνας και της καινοτομίας, να υποστηριχθούν δράσεις καθοδήγησης και συγκέντρωσης κεφαλαίων. Είναι επίσης σημαντικό να βελτιωθεί η εξειδίκευση των αρμοδιοτήτων ώστε να προωθηθεί η μεταφορά τεχνολογίας προς τις ΜΜΕ και η αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της έρευνας και της καινοτομίας.

4.2.7

Αναφορικά με τις αδυναμίες και τα προβλήματα που περιορίζουν την πρόσβαση των ΜΜΕ στις ευκαιρίες που προσφέρονται από την καινοτομία, καθορίζονται ως προτεραιότητες οι ακόλουθες δράσεις:

4.3

«Κοινωνική διάσταση» — Η οικονομική κρίση, πέρα από τις αρνητικές συνέπειες στην πραγματική οικονομία και στις συνθήκες διαβίωσης εκατομμυρίων ανδρών και γυναικών, κατέδειξε σαφώς την ανάγκη δημόσιων παρεμβάσεων οι οποίες να αναχαιτίσουν τους παράγοντες που παρεμποδίζουν την οικονομική ανάπτυξη και να προστατεύσουν τη ζωή και την ευημερία των πολιτών με την ενίσχυση παρεμβάσεων στον κοινωνικό τομέα και στις πολιτικές κοινωνικής πρόνοιας.

4.3.1

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι στην EUSAIR πρέπει να υποστηριχθεί περισσότερο η κοινωνική διάσταση προκειμένου να εξασφαλιστεί η ανάπτυξη ενός μοντέλου ανάπτυξης ικανού να εξασφαλίσει την ανταγωνιστικότητα και, παράλληλα, την ένταξη και την κοινωνική προστασία των ατόμων με ιδιαίτερη προσοχή στα άτομα που πλήττονται περισσότερο από παράγοντες αστάθειας και από μειονεκτήματα.

4.3.2

Η ολοκλήρωση και η ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής στην EUSAIR πρέπει να υλοποιηθεί λαμβάνοντας υπόψη την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με θέμα «Στοχεύοντας στις κοινωνικές επενδύσεις για την ανάπτυξη και τη συνοχή» (24), στην οποία καλούνται τα κράτη μέλη να θέσουν πρώτες στον κατάλογο προτεραιοτήτων τις κοινωνικές επενδύσεις και τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων τους κοινωνικής προστασίας, με την ανάπτυξη πολιτικών προς τρεις συγκεκριμένες κατευθύνσεις δράσης:

4.3.3

Είναι θεμελιώδους σημασίας να υποστηριχθούν ειδικότερα οι δράσεις που προωθούν την ενσωμάτωση των ατόμων με αναπηρία και προλαμβάνουν τις διακρίσεις λόγω φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής, ηλικίας, γενετήσιου προσανατολισμού και φύλου. Η προσβασιμότητα στις υποδομές, τεχνολογίες και υπηρεσίες για άτομα με ειδικές ανάγκες θα πρέπει να υποστηρίζεται με σαφήνεια, δεδομένου ότι είναι μια βασική προϋπόθεση για την υποστήριξη της χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης.

4.3.4

Επίσης στην EUSAIR πρέπει να καθοριστούν δράσεις με στόχο την αντιμετώπιση των κοινωνικών προβλημάτων που προκαλούνται λόγω των παράνομων μεταναστευτικών ροών που αφορούν κυρίως το νότιο τμήμα της περιφέρειας.

«Ανάπτυξη μιας μακροπεριφερειακής στρατηγικής στη Μεσόγειο — Τα οφέλη για τα νησιωτικά κράτη μέλη», ΕΕ C 44 της 15.02.2013, σελ. 1·

«Έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με την προστιθέμενη αξία των μακροπεριφερειακών στρατηγικών» ΕΕ C 67 της 06.03.2014, σελ. 63·

«Προς μια μακροπεριφερειακή στρατηγική της ΕΕ για την ανάπτυξη οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής στη Μεσόγειο» ΕΕ C 170 της 05.06.2014, σελ. 1.

Στρατηγική της ΕΕ για την περιφέρεια Αδριατικής-Ιονίου (EUSAIR), ΕΕ C 177 της 11.06.2014, σελ. 32.