52013DC0283

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

σύμφωνα με το άρθρο 395 της οδηγίας 2006/112/ΕΚ του Συμβουλίου

1.           Ιστορικό

Σύμφωνα με το άρθρο 395 της οδηγίας 2006/112/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Νοεμβρίου 2006, σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθεμένης αξίας (η «οδηγία ΦΠΑ»), το Συμβούλιο, αποφασίζοντας ομόφωνα έπειτα από πρόταση της Επιτροπής, μπορεί να επιτρέπει σε κάθε κράτος μέλος να θεσπίζει ειδικά μέτρα παρέκκλισης από τις διατάξεις της εν λόγω οδηγίας, για λόγους απλούστευσης της διαδικασίας επιβολής του φόρου ή πρόληψης ορισμένων τύπων φοροδιαφυγής ή φοροαποφυγής. Δεδομένου ότι η εν λόγω διαδικασία προβλέπει παρεκκλίσεις από τις γενικές αρχές του ΦΠΑ, σύμφωνα με την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι εν λόγω παρεκκλίσεις θα πρέπει να είναι περιορισμένης εμβέλειας και αναλογικές.

Με επιστολή που πρωτοκολλήθηκε στην Επιτροπή την 1η Μαρτίου 2013, η Γερμανία ζήτησε να της επιτραπεί να συνεχίσει να εφαρμόζει μέτρο παρέκκλισης από το άρθρο 193 της οδηγίας ΦΠΑ. Σύμφωνα με το άρθρο 395 παράγραφος 2 της εν λόγω οδηγίας, η Επιτροπή ενημέρωσε τα άλλα κράτη μέλη, με επιστολή της 25ης Απριλίου 2013, σχετικά με το αίτημα που υπέβαλε η Γερμανία. Με επιστολή της 26ης Απριλίου 2013, η Επιτροπή κοινοποίησε στη Γερμανία ότι διέθετε όλες τις πληροφορίες που έκρινε αναγκαίες για την εξέταση του αιτήματος.

Η Γερμανία ζητά να της επιτραπεί να συνεχίσει να εφαρμόζει τον μηχανισμό αντιστροφής της επιβάρυνσης όσον αφορά τα κινητά τηλέφωνα και τις διατάξεις ολοκληρωμένων κυκλωμάτων για τα οποία είχε προηγουμένως παραχωρηθεί παρέκκλιση τον Νοέμβριο του 2010[1].

Η παρέκκλιση για τη Γερμανία, για την οποία ζητείται παράταση, θα πρέπει να εξεταστεί στο πλαίσιο παρέκκλισης η οποία είχε χορηγηθεί προηγουμένως στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Τον Απρίλιο του 2007 χορηγήθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο παρέκκλιση για την εφαρμογή του μηχανισμού αντιστροφής της επιβάρυνσης όσον αφορά τις παραδόσεις κινητών τηλεφώνων και διατάξεων ολοκληρωμένων κυκλωμάτων[2]. Το μέτρο αυτό ήταν περιορισμένο χρονικά και έπαυσε να ισχύει στις 30 Απριλίου 2009. Η εν λόγω ημερομηνία λήξης παρατάθηκε στη συνέχεια έως τις 30 Απριλίου 2011[3].

Μετά την τελευταία αυτή παράταση, η Γερμανία ζήτησε παρόμοια παρέκκλιση με επιστολή που πρωτοκολλήθηκε στην Επιτροπή στις 23 Δεκεμβρίου 2009. Η αίτηση αυτή είχε τελικά ως αποτέλεσμα την προαναφερθείσα παρέκκλιση που χορηγήθηκε τον Νοέμβριο του 2010. Με τη σχετική εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου επιτράπηκε, ταυτόχρονα, στην Ιταλία και την Αυστρία να εφαρμόσουν παρόμοιο μέτρο παρέκκλισης όσον αφορά τα κινητά τηλέφωνα και τις διατάξεις ολοκληρωμένων κυκλωμάτων, δεδομένου ότι τα εν λόγω κράτη μέλη αντιμετώπισαν επίσης περιπτώσεις απάτης στους τομείς αυτούς. Επιπλέον, με την ίδια απόφαση το μέτρο παρέκκλισης για το Ηνωμένο Βασίλειο είχε παραταθεί εκ νέου, με αποτέλεσμα όλες οι άδειες για όλα τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη να λήξουν την ίδια ημέρα, δηλαδή στις 31 Δεκεμβρίου 2013. Τέλος, οι Κάτω Χώρες ζήτησαν επίσης τον Οκτώβριο του 2012 παρόμοια παρέκκλιση, μεταξύ άλλων, για τα κινητά τηλέφωνα και τις διατάξεις ολοκληρωμένων κυκλωμάτων, αλλά αποδέχθηκαν ότι η παρέκκλιση θα λήξει επίσης στις 31 Δεκεμβρίου 2013, ούτως ώστε να καταστεί δυνατή στο μέλλον μια εναλλακτική και πιο εναρμονισμένη πολιτική για την καταπολέμηση της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ[4].

Θα πρέπει επίσης να τονιστεί ότι η παρέκκλιση που χορηγήθηκε στη Γερμανία τον Νοέμβριο του 2010 δεν επρόκειτο να αποτελέσει μακροπρόθεσμο μέτρο. Είναι πράγματι σκόπιμο να υπενθυμιστεί ότι, κατά τις πρόσφατες διαπραγματεύσεις του Συμβουλίου σχετικά με παρόμοιες παρεκκλίσεις, ορισμένα κράτη μέλη εξέφρασαν τις ανησυχίες τους σχετικά με το γεγονός ότι οποιαδήποτε παρέκκλιση από το σύστημα τμηματικών καταβολών δεν μπορεί παρά να αποτελεί έσχατη λύση και επείγον μέτρο σε αποδεδειγμένες περιπτώσεις απάτης και ότι επίσης πρέπει να παρέχονται εγγυήσεις ως προς την αναγκαιότητα και τον έκτακτο χαρακτήρα της παρεχόμενης παρέκκλισης, τη διάρκεια του μέτρου και τον ειδικό χαρακτήρα των σχετικών προϊόντων. Τα εν λόγω κράτη μέλη επισήμαναν, εξάλλου, ότι ο μηχανισμός αντιστροφής της επιβάρυνσης ενέχει πάντα τον κίνδυνο μετατόπισης της απάτης σε άλλα κράτη μέλη και υπενθύμισαν ότι η διαδικασία αντιστροφής της επιβάρυνσης δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται συστηματικά για να αντισταθμιστεί η ανεπαρκής επιτήρηση από τις φορολογικές αρχές κράτους μέλους.

2.           Αντιστροφή της επιβάρυνσης

Υπόχρεος για την καταβολή του ΦΠΑ, βάσει του άρθρου 193 της οδηγίας ΦΠΑ, θεωρείται ο υποκείμενος στον φόρο ο οποίος πραγματοποιεί παραδόσεις αγαθών ή παροχές υπηρεσιών. Σκοπός του μηχανισμού αντιστροφής της επιβάρυνσης είναι να μετατοπιστεί η ευθύνη στον υποκείμενο στον φόρο προς τον οποίο πραγματοποιείται η παράδοση αγαθών ή η παροχή υπηρεσιών.

Απάτη του «αφανούς εμπόρου» διαπράττεται όταν οι εμπορευόμενοι αποφεύγουν να καταβάλλουν ΦΠΑ στις φορολογικές αρχές μετά την πώληση των προϊόντων τους. Οι πελάτες τους, ωστόσο, δικαιούνται έκπτωσης του φόρου, εφόσον έχουν στην κατοχή τους έγκυρο τιμολόγιο. Στις πιο επιθετικές περιπτώσεις αυτής της φοροδιαφυγής, τα ίδια αγαθά ή οι υπηρεσίες παραδίδονται ή παρέχονται επανειλημμένως, μέσω του μηχανισμού τύπου «καρουσέλ» (ο οποίος αφορά τα αγαθά ή τις υπηρεσίες που αποτελούν αντικείμενο εμπορικών συναλλαγών μεταξύ των κρατών μελών) χωρίς να καταβάλλεται ΦΠΑ στις φορολογικές αρχές. Με τον καθορισμό του προσώπου στο οποίο παραδίδονται τα αγαθά ή παρέχονται οι υπηρεσίες ως υπόχρεου πληρωμής του ΦΠΑ στις περιπτώσεις αυτές, έχει διαπιστωθεί ότι ο μηχανισμός αντιστροφής της επιβάρυνσης εξαλείφει τη δυνατότητα αυτής της μορφής φοροδιαφυγής.

3.           Η αίτηση

Σύμφωνα με το άρθρο 395 της οδηγίας ΦΠΑ, η Γερμανία ζητεί από το Συμβούλιο, το οποίο αποφασίζει κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής, να την εξουσιοδοτήσει να συνεχίσει να εφαρμόζει το ειδικό μέτρο παρέκκλισης από το άρθρο 193 της οδηγίας ΦΠΑ όσον αφορά την εφαρμογή του μηχανισμού αντιστροφής της επιβάρυνσης σχετικά με τα κινητά τηλέφωνα και τις διατάξεις ολοκληρωμένων κυκλωμάτων, όπως μικροεπεξεργαστές και κεντρικές μονάδες επεξεργασίας πριν από την ενσωμάτωσή τους σε προϊόντα τελικών χρηστών.

4.           Η θέση της Επιτροπής

Όταν η Επιτροπή λαμβάνει αιτήματα σύμφωνα με το άρθρο 395 της οδηγίας ΦΠΑ, εξετάζει αν πληρούνται οι βασικοί όροι αποδοχής τους, και συγκεκριμένα εξετάζει αν το προτεινόμενο ειδικό μέτρο απλουστεύει τις διαδικασίες για τους υποκείμενους στον φόρο και/ή τις φορολογικές αρχές ή αν η πρόταση επιτρέπει να αποφευχθούν ορισμένοι τύποι φοροδιαφυγής ή φοροαποφυγής. Στο πλαίσιο αυτό, η προσέγγιση της Επιτροπής ήταν ανέκαθεν περιοριστική και επιφυλακτική, έτσι ώστε οι παρεκκλίσεις να μην υπονομεύουν τη γενικότερη λειτουργία του συστήματος ΦΠΑ, να είναι περιορισμένης εμβέλειας, αναγκαίες και αναλογικές.

Όπως αναφέρεται ανωτέρω, το μέτρο παρέκκλισης που χορηγήθηκε στη Γερμανία τον Νοέμβριο του 2010 ουδέποτε θεωρήθηκε ως μακροπρόθεσμη λύση και σκοπό είχε να επιτρέψει στη Γερμανία να θεσπίσει άλλα συμβατικά μέτρα για την καταπολέμηση της απάτης στον τομέα αυτόν. Στο πλαίσιο αυτό, τέθηκε σε εφαρμογή ένας αυτοματοποιημένος μηχανισμός αξιολόγησης, ο οποίος συνδέεται με συγκεκριμένες υποχρεώσεις σχετικά με την υποβολή δήλωσης ΦΠΑ. Κατά συνέπεια, και σύμφωνα με το γερμανικό αίτημα, η απάτη έχει εξαφανιστεί ή, τουλάχιστον, μεταφερθεί σε άλλους τομείς  για τους οποίους η εκ του σύνεγγυς παρακολούθηση θα αρκούσε για τη διαχείριση του κινδύνου. Ως εκ τούτου, δεν υπάρχει ιδιαίτερος λόγος για τον οποίο, στον συγκεκριμένο τομέα των κινητών τηλεφώνων και διατάξεων ολοκληρωμένων κυκλωμάτων, η Γερμανία θα πρέπει να δικαιούται να εφαρμόζει τον μηχανισμό αντιστροφής της επιβάρυνσης και μετά τη λήξη της περιόδου για την οποία της είχε επιτραπεί να προσφύγει στην εν λόγω παρέκκλιση του άρθρου 193 της οδηγίας ΦΠΑ, δηλαδή μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2013.

Επιπλέον, η υποβολή πολλών αιτήσεων παρέκκλισης μετά τη χορήγηση της παρέκκλισης στο Ηνωμένο Βασίλειο καθιστά επίσης σαφές ότι η απάτη σε αυτούς τους τομείς μετατοπίστηκε μεταξύ των κρατών μελών (του Ηνωμένου Βασιλείου, της Αυστρίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας και των Κάτω Χωρών). Ως εκ τούτου, είναι πλέον σαφές ότι το πρώτο μέτρο παρέκκλισης είχε αρνητικό αντίκτυπο στην απάτη σε άλλα κράτη μέλη και, επομένως, δυσμενείς επιπτώσεις στο σύνολο της εσωτερικής αγοράς. Επιπλέον, όταν ένα νέο κράτος μέλος πλήττεται από αυτό το είδος απάτης και ελλείψει μηχανισμού ταχείας αντίδρασης[5], πρέπει να αναμένει πολλούς μήνες για να μπορέσει να τύχει παρόμοιας παρέκκλισης στο πλαίσιο της τρέχουσας διαδικασίας παρέκκλισης, γεγονός που αυξάνει ακόμη περισσότερο τις αρνητικές επιπτώσεις που πρέπει να αντιμετωπίσει. Οι παράπλευρες αυτές επιπτώσεις είναι πολύ πιο σημαντικές από ό, τι είχε αρχικά εκτιμηθεί.

Ταυτόχρονα, το γεγονός ότι όλες αυτές οι παρεκκλίσεις λήγουν την ίδια ημερομηνία θα πρέπει να καταστήσουν δυνατή τη συμφωνία για την εξεύρεση πανευρωπαϊκής λύσης.

5.           Συμπέρασμα

Με βάση τα προαναφερθέντα στοιχεία, η Επιτροπή προβάλλει αντιρρήσεις σχετικά με την αίτηση που υπέβαλε η Γερμανία.

[1]               Εκτελεστική απόφαση 2010/710/ΕΕ του Συμβουλίου, της 22ας Νοεμβρίου 2010, με την οποία επιτρέπεται στη Γερμανία, την Ιταλία και την Αυστρία να εισάγουν ειδικό μέτρο παρέκκλισης από το άρθρο 193 της οδηγίας 2006/112/ΕΚ και η οποία τροποποιεί την απόφαση 2007/250/ΕΚ ώστε να παραταθεί η περίοδος ισχύος της άδειας που έχει χορηγηθεί στο Ηνωμένο Βασίλειο (ΕΕ L 309 της 25.11.2010, σ. 5)

[2]               Απόφαση 2007/250/ΕΚ του Συμβουλίου, της 16ης Απριλίου 2007, με την οποία επιτρέπεται στο Ηνωμένο Βασίλειο να θεσπίσει ειδικό μέτρο παρέκκλισης από το άρθρο 193 της οδηγίας 2006/112/ΕΚ σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας (ΕΕ L 109 της 26.4.2007, σ. 42)

[3]                      Απόφαση 2009/439/ΕΚ του Συμβουλίου, της 5ης Μαΐου 2009, για την τροποποίηση της απόφασης 2007/250/ΕΚ με την οποία επιτρέπεται στο Ηνωμένο Βασίλειο να θεσπίσει ειδικό μέτρο παρέκκλισης από το άρθρο 193 της οδηγίας 2006/112/ΕΚ σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας (ΕΕ L 148 της 11.6.2009, σ. 14)

[4]               Εκτελεστική απόφαση 2013/116/ΕΕ του Συμβουλίου, της 5ης Μαρτίου 2013, με την οποία επιτρέπεται στο Βασίλειο των Κάτω Χωρών να εφαρμόσει μέτρο παρέκκλισης από το άρθρο 193 της οδηγίας 2006/112/ΕΚ σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας (ΕΕ L 64 της 07.3.2013, σ. 4)

[5]               Όπως προτείνεται στο έγγραφο COM (2012)428 της 31.7.2012