52011PC0877

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1. 1.       ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ 1.1. Αιτιολόγηση και στόχοι της πρότασης

Η οδηγία 2003/98/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα (εφεξής «οδηγία ΠΔΤ») εκδόθηκε στις 17 Νοεμβρίου 2003. Η οδηγία απέβλεπε στη διευκόλυνση της περαιτέρω χρήσης των ΠΔΤ σε ολόκληρη την Ένωση, με εναρμόνιση των βασικών προϋποθέσεων για την περαιτέρω χρήση και κατάργηση των βασικών εμποδίων για την περαιτέρω χρήση στην εσωτερική αγορά. Η οδηγία περιλαμβάνει διατάξεις για την αμεροληψία, τη χρέωση, τις αποκλειστικές συμφωνίες, τη διαφάνεια, την αδειοδότηση και πρακτικά εργαλεία για να διευκολύνεται η ανεύρεση και η περαιτέρω χρήση δημόσιων εγγράφων.

Το άρθρο 13 της οδηγίας απαιτεί την επανεξέταση της εφαρμογής της οδηγίας πριν από την 1η Ιουλίου 2008. Η επανεξέταση πραγματοποιήθηκε από την Επιτροπή και κατέληξε στη δημοσίευση της ανακοίνωσης COM (2009)212[1]. Διαπιστώθηκε ότι, παρά την πρόοδο που σημειώθηκε, παρέμενε μια σειρά από εμπόδια, συγκεκριμένα δε προσπάθειες από φορείς του δημόσιου τομέα για μεγιστοποίηση της ανάκτησης του κόστους, σε αντίθεση προς τα οφέλη για την ευρύτερη οικονομία, ανταγωνισμός μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, πρακτικά ζητήματα που εμποδίζουν την περαιτέρω χρήση, όπως η έλλειψη ενημέρωσης σχετικά με τις διαθέσιμες ΠΔΤ, καθώς και η νοοτροπία των φορέων του δημόσιου τομέα που δεν συνειδητοποιούν το οικονομικό δυναμικό. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι έως το 2012 πρέπει να διεξαχθεί περαιτέρω ανασκόπηση, καθώς θα είναι διαθέσιμα περισσότερα στοιχεία σχετικά με τον αντίκτυπο, τα αποτελέσματα και την εφαρμογή της οδηγίας. Η παρούσα πρόταση της Επιτροπής είναι το αποτέλεσμα της δεύτερης ανασκόπησης.

Οι πληροφορίες του δημόσιου τομέα είναι σημαντική πρώτη ύλη για προϊόντα και υπηρεσίες ψηφιακού περιεχομένου, με μεγάλο, μέχρι σήμερα ανεκμετάλλευτο δυναμικό. Γενικός στόχος αυτής της δράσης της Ένωσης είναι να συμβάλει στην οικονομική μεγέθυνση και τη δημιουργία θέσεων εργασίας, αποδεσμεύοντας το οικονομικό δυναμικό των δεδομένων που βρίσκονται στην κατοχή του δημοσίου, μέσω βελτίωσης των συνθηκών αξιοποίησης των ΠΔΤ. Ο γενικός στόχος είναι πλήρως ευθυγραμμισμένος με τις οριζόντιες στρατηγικές της Ένωσης, ιδίως με τη στρατηγική Ευρώπη 2020 της Επιτροπής, που δρομολογήθηκε στις 3 Μαρτίου 2010 με στόχο τη μετατροπή της Ευρώπης «σε μια έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς οικονομία με υψηλά επίπεδα απασχόλησης, παραγωγικότητας και κοινωνικής συνοχής».

Το άνοιγμα των ΠΔΤ για περαιτέρω χρήση θα έχει επίσης θετική επίδραση όσον αφορά τη διαφάνεια, την αποτελεσματικότητα και τη λογοδοσία των κυβερνήσεων και θα συμβάλει στην ενδυνάμωση των πολιτών.

Η οδηγία για τις ΠΔΤ αποβλέπει συνεπώς να επιφέρει αλλαγή νοοτροπίας στο δημόσιο τομέα, δημιουργώντας ευνοϊκό περιβάλλον για δραστηριότητες προστιθέμενης αξίας που προκύπτουν από την περαιτέρω χρήση πληροφοριακών πόρων του δημόσιου τομέα.

Η ρυθμιστική πρόκληση συνίσταται στην παροχή του βέλτιστου νομικού πλαισίου για την τόνωση της αγοράς ψηφιακού περιεχομένου για προϊόντα και τις υπηρεσίες βάσει ΠΔΤ, συμπεριλαμβανομένης της διασυνοριακής διάστασής της, και στην αποφυγή στρεβλώσεων του ανταγωνισμού στην ενωσιακή αγορά περαιτέρω χρήσης των ΠΔΤ. Η πρόταση της Επιτροπής στοχεύει κατά συνέπεια την αλυσίδα εμπορικής και μη-εμπορικής αξιοποίησης των πληροφοριών αυτών για την εξασφάλιση ειδικών συνθηκών σε διάφορα στάδια της αλυσίδας, έτσι ώστε να βελτιωθεί η πρόσβαση και να διευκολυνθεί η περαιτέρω χρήση.

Τα δεδομένα πρέπει να αποδεσμευτούν και να είναι ανευρέσιμα και όντως διαθέσιμα για περαιτέρω χρήση. Το οικονομικό και το μη οικονομικό κόστος συναλλαγής πρέπει να παραμείνει όσο το δυνατόν χαμηλότερο. Οι περαιτέρω χρήστες πρέπει να έχουν πρόσβαση σε ένα αποδοτικό και αποτελεσματικό μηχανισμό προσφυγής ώστε να είναι σε θέση να διεκδικούν τα δικαιώματά τους. Η αρχική οδηγία πρέπει να ενισχυθεί για να ξεπεραστούν τα εναπομείναντα εμπόδια, π.χ. η έλλειψη πληροφοριών σχετικά με το ποια δεδομένα είναι πραγματικά διαθέσιμα, περιοριστικοί ή ασαφείς κανόνες που διέπουν τους όρους πρόσβασης και περαιτέρω χρήσης, η αποθαρρυντική, ασαφής και αντιφατική τιμολόγηση σε περίπτωση που χρεώνεται η περαιτέρω χρήση πληροφοριών, καθώς και η συνολική υπερβολική πολυπλοκότητα της διαδικασίας για απόκτηση άδειας για περαιτέρω χρήση ΠΔΤ, ιδίως για τις ΜΜΕ. Επιπλέον, οι περαιτέρω χρήστες όσο και κατεστημένοι «υβριδικοί» φορείς του δημόσιου τομέα (που συνδυάζουν δημόσια καθήκοντα με την εμπορική εκμετάλλευση των δεδομένων) πρέπει να δραστηριοποιούνται υπό ίσους όρους και συνθήκες ανταγωνισμού, χωρίς περιορισμούς από διακριτικές πρακτικές ή από αδικαιολόγητες αποκλειστικές συμφωνίες εκμετάλλευσης των ΠΔΤ. Τέλος, η εσωτερική αγορά περαιτέρω χρήσης ΠΔΤ θα ευδοκιμήσει μόνον εφόσον αρθούν τα κανονιστικά και πρακτικά σύνορα για την περαιτέρω χρήση σε ολόκληρη την Ένωση και εάν είναι διαθέσιμοι οι ίδιοι τύποι δεδομένων, με παρόμοιους - αν όχι τους ίδιους - όρους και προϋποθέσεις, ανεξάρτητα από την εθνική τους προέλευση.

Στα οφέλη που θα προκύψουν από τη βελτιωμένη πρόσβαση και τη διευκόλυνση της περαιτέρω χρήσης περιλαμβάνονται: η καινοτομία σε προϊόντα που βασίζονται άμεσα στις ΠΔΤ και σε συμπληρωματικά προϊόντα, η μείωση του κόστους των συναλλαγών και η αύξηση της αποτελεσματικότητας στον δημόσιο τομέα, καθώς και, ολοένα και περισσότερο, ο συνδυασμός διαφορετικών - δημόσιων και ιδιωτικών - πληροφοριών για την παραγωγή νέων προϊόντων.

1.2. Γενικό πλαίσιο

Οι δημόσιοι φορείς παράγουν, συλλέγουν ή κατέχουν έναν πλούτο πληροφοριών και περιεχομένου - από στατιστικά, οικονομικά ή περιβαλλοντικά δεδομένα έως αρχειακό υλικό, συλλογές βιβλίων ή έργα τέχνης. Η ψηφιακή επανάσταση έχει αυξήσει σημαντικά την αξία αυτού του πόρου για καινοτομικά προϊόντα ή υπηρεσίες που ως πρώτη ύλη έχουν τα δεδομένα.

Η οικονομική σημασία του ανοίγματος των πόρων των δεδομένων, συμπεριλαμβανομένων των δημόσιων δεδομένων, αναγνωρίζεται πλέον ευρύτερα. Για παράδειγμα, σύμφωνα με άρθρο του 2010 στον Economist, τα δεδομένα έχουν καταστεί «μια οικονομική πρωτογενής εισροή σχεδόν του ιδίου σχεδόν επιπέδου με το κεφάλαιο και την εργασία»[2], ενώ η τελική έκθεση για την ψηφιακή Βρετανία θεωρεί τα δεδομένα ως «ένα καινοτομικό νόμισμα ... ψυχή της οικονομίας της γνώσης»[3]. Μια πρόσφατη μελέτη εκτιμά το σύνολο της αγοράς για τις πληροφορίες του δημόσιου τομέα το 2008 σε 28 δις ευρώ σε ολόκληρη την Ένωση[4]. Η ίδια μελέτη επισημαίνει ότι τα συνολικά οικονομικά οφέλη από το περαιτέρω άνοιγμα των πληροφοριών του δημόσιου τομέα, επιτρέποντας εύκολη πρόσβαση, είναι περίπου 40 δις ευρώ ετησίως για την ΕΕ των 27. Το σύνολο των άμεσων και έμμεσων οικονομικών οφελών από τις εφαρμογές και τη χρήση ΠΔΤ σε ολόκληρη την οικονομία της ΕΕ των 27 εκτιμάται σε περίπου 140 δις ευρώ ετησίως.

Πέρα από τροφοδότηση της καινοτομίας και της δημιουργικότητας που τονώνουν την οικονομική μεγέθυνση, τα ανοιχτά δεδομένα του δημοσίου ενδυναμώνουν επίσης τους πολίτες, ενισχύοντας έτσι τη συμμετοχική δημοκρατία και προωθώντας τη διαφανή, υπεύθυνη και αποτελεσματική διακυβέρνηση.

Φιλοδοξία της οδηγίας είναι να παράσχει στην αγορά το βέλτιστο νομικό πλαίσιο που θα διευκολύνει και θα τονώσει την εμπορική και μη εμπορική περαιτέρω χρήση των ανοιχτών δεδομένων του δημόσιου τομέα. Τελικά, η οδηγία και η αναθεώρησή της έχουν ως στόχο να επιφέρουν αλλαγή νοοτροπίας στο δημόσιο τομέα, με τη δημιουργία ευνοϊκού περιβάλλοντος για δραστηριότητες προστιθέμενης αξίας που προκύπτουν από την περαιτέρω χρήση πληροφοριακών πόρων του δημόσιου τομέα.

Η αναθεώρηση της οδηγίας αποτελεί τμήμα του Ψηφιακού θεματολογίου για την Ευρώπη και της στρατηγικής Ευρώπη 2020 με στόχο την έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη[5]. Πράγματι, η αναθεώρηση είναι βασική δράση του ψηφιακού θεματολογίου (βασική δράση 1γ).

1.3. Συνοχή με άλλες πολιτικές 1.3.1. Πολιτική ΠΔΤ και ενωσιακοί κανόνες ανταγωνισμού

Ένας από τους στόχους της οδηγίας ΠΔΤ είναι να περιοριστούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στην αγορά της Ένωσης και, συνεπώς, η δημιουργία ίσων όρων ανταγωνισμού για όλους τους δυνητικούς χρήστες ΠΔΤ. Στο πλαίσιο αυτό, η οδηγία ΠΔΤ περιέχει ειδική διατύπωση των γενικότερων κανόνων της Ένωσης για τον ανταγωνισμό, δηλαδή το άρθρο 10 παράγραφος 2 - απαγόρευση των διεπιδοτήσεων - και το άρθρο 11 - απαγόρευση, με εξαιρέσεις, των αποκλειστικών συμφωνιών.

1.3.2. Πολιτική ΠΔΤ και περιβαλλοντική πολιτική

Η οδηγία ΠΔΤ, η οδηγία 2003/4 για την πρόσβαση του κοινού σε περιβαλλοντικές πληροφορίες (οδηγία Aarhus) και η οδηγία 2007/2/ΕΚ για τη δημιουργία υποδομής χωρικών πληροφοριών στην Ευρωπαϊκή Ένωση (INSPIRE) αποτελούν από κοινού ένα σύνολο ενωσιακών μέτρων ώστε να εξασφαλιστεί η ευρύτερη δυνατή διάδοση των περιβαλλοντικών πληροφοριών που βρίσκονται στην κατοχή δημόσιων φορέων. Οι οδηγίες αυτές, μολονότι δεν έχουν κοινούς άμεσους στόχους, αλληλοσυμπληρώνονται και μοιράζονται ως κοινό στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας και της διαθεσιμότητας των δεδομένων του δημόσιου τομέα.

Η οδηγία για την πρόσβαση του κοινού σε περιβαλλοντικές πληροφορίες συμβάλλει σε μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση στα περιβαλλοντικά θέματα, την ελεύθερη ανταλλαγή απόψεων, την ουσιαστικότερη συμμετοχή του κοινού στη διαδικασία λήψης αποφάσεων για περιβαλλοντικά θέματα και, τελικά, σε καλύτερο περιβάλλον. Υποστηρίζει την πολιτική της Επιτροπής για την περαιτέρω χρήση των ΠΔΤ, δεδομένου ότι η ευρεία πρόσβαση στην ενημέρωση αποτελεί προϋπόθεση για την περαιτέρω χρήση της, ενώ τα περιβαλλοντικά δεδομένα είναι πολύ σημαντική πηγή πληροφοριών για τη δημιουργία νέων προϊόντων και υπηρεσιών. Η οδηγία INSPIRE διαδραματίζει παρόμοιο ρόλο όσον αφορά τα χωρικά δεδομένα.

Επιπλέον, η οδηγία ΠΔΤ είναι ζωτικής σημασίας παράγοντας για τη συνολική συνοχή του επικείμενου ενιαίου συστήματος πληροφοριών για το περιβάλλον.

1.3.3. ΠΔΤ και ενοποιημένη θαλάσσια πολιτική

Τον Σεπτέμβριο του 2010, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο – Γνώσεις για τη θάλασσα 2020 - με στόχο την απελευθέρωση του δυναμικού των γνώσεων για τη θάλασσα στην Ευρώπη. Το μεθοδικό της τρίπτυχο - να καταστεί η χρήση των θαλάσσιων δεδομένων ευκολότερη και λιγότερο δαπανηρή, να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα των χρηστών των θαλάσσιων δεδομένων και να βελτιωθεί η κατανόηση των θαλασσών και των ωκεανών της Ευρώπης - συμβαδίζουν και ενισχύουν την πολιτική της Επιτροπής όσον αφορά την περαιτέρω χρήση των ΠΔΤ.

1.3.4. Πολιτική ΠΔΤ και κοινή πολιτική μεταφορών

Μία από τις 40 πρωτοβουλίες που παρουσιάζονται στη νέα λευκή βίβλο για τις μεταφορές [6] είναι η δημιουργία συνθηκών πλαισίου για την προώθηση της ανάπτυξης και της χρήσης ευφυών συστημάτων για διαλειτουργικό και πολυτροπικό προγραμματισμό, πληροφορίες, επιγραμμικά συστήματα κρατήσεων και έξυπνη έκδοση εισιτηρίων.

Η πρωτοβουλία αυτή έχει άμεση σχέση με το σχέδιο δράσης[7] για την εξάπλωση των ευφυών συστημάτων μταφορών (ITS) για τις οδικές μεταφορές και με διασυνδέσεις του με άλλους τρόπους, που εγκρίθηκε από την Επιτροπή τον Δεκέμβριο του 2008, και της οδηγίας 2010/40/EE[8], της 7ης Ιουλίου 2010, σχετικά με το πλαίσιο για την εξάπλωση των ευφυών συστημάτων μεταφορών στον τομέα των οδικών μεταφορών και για τις διεπαφές με άλλους τρόπους μεταφοράς. Αυτά τα δύο μέσα αποβλέπουν στην επιτάχυνση και τον συντονισμό της εξάπλωσης των εφαρμογών ITS, συμπεριλαμβανομένων υπηρεσιών πληροφοριών για την κυκλοφορία σε πραγματικό χρόνο σε ενωσιακή κλίμακα και υπηρεσιών πληροφοριών ταξιδιού σε ενωσιακή κλίμακα.

Σύμφωνα με την οδηγία 2010/40/EΕ, η Επιτροπή θα θεσπίσει δεσμευτικές προδιαγραφές για την «παροχή σε επίπεδο Ένωσης υπηρεσιών πληροφόρησης για την κυκλοφορία σε πραγματικό χρόνο» και για την «παροχή σε επίπεδο Ένωσης υπηρεσιών πληροφόρησης για τις μετακινήσεις» για την αντιμετώπιση της παροχής δεδομένων ρύθμισης της κυκλοφορίας από τις αρχές των μεταφορών και να εγγυηθούν την πρόσβαση των ιδιωτικών εταιρειών σε σχετικά δημόσια δεδομένα.

Οι εν λόγω προδιαγραφές, αλλά και μια πιθανή επακόλουθη νομοθετική πρόταση για την εξασφάλιση της πρόσβασης και της περαιτέρω χρήσης πληροφοριών για τις δημόσιες μεταφορές, θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στην πολιτική της Επιτροπής για την περαιτέρω χρήση των ΠΔΤ, δίνοντας στους πολίτες ή τις επιχειρήσεις το δικαίωμα πρόσβασης και περαιτέρω χρήσης πληροφοριών οδικής κυκλοφορίας ή πληροφοριών για τις δημόσιες συγκοινωνίες για νέα προϊόντα και υπηρεσίες με βάση το άκρως δυναμικό περιεχόμενο των δεδομένων αυτών. Τούτο υποστηρίζει την πολιτική της Επιτροπής για την περαιτέρω χρήση των ΠΔΤ.

1.3.5. Πολιτική ΠΔΤ και η πρωτοβουλία για ανοιχτή πρόσβαση στις επιστημονικές πληροφορίες

Στόχος της Επιτροπής στο πεδίο των επιστημονικών πληροφοριών είναι να μεγιστοποιηθούν τα οφέλη από τις τεχνολογίες των πληροφοριών (διαδίκτυο, δίκτυα υπερυπολογιστών, εξόρυξη δεδομένων) για καλύτερη πρόσβαση και εύκολη περαιτέρω χρήση της επιστημονικής γνώσης. Οι πολιτικές «ανοιχτής πρόσβασης» επιδιώκουν να καταστούν τα επιστημονικά άρθρα και τα δεδομένα της έρευνας εντελώς προσβάσιμα στους αναγνώστες στο διαδίκτυο. Η Επιτροπή σκοπεύει να λάβει μέτρα για να προωθήσουν την πρόσβαση και διαφύλαξη επιστημονικών πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων των δημοσιεύσεων και δεδομένων των ερευνητικών έργων που χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό της Ένωσης.

Οι στόχοι της Επιτροπής στο πεδίο αυτό είναι στενά ευθυγραμμισμένοι με εκείνους της οδηγίας ΠΔΤ, υπό την έννοια ότι και οι δύο έχουν ως στόχο να καταστήσουν τις πληροφορίες του δημόσιου τομέα ευρύτερα διαθέσιμες στην Ευρώπη για πρόσβαση και περαιτέρω χρήση.

1.3.6. Πολιτική ΠΔΤ και πολιτική για την ψηφιοποίηση και την πολιτιστική κληρονομιά

Η ψηφιοποίηση των πολιτιστικών συλλογών προωθεί την πρόσβαση στον πολιτισμό, καθιστώντας την ευρωπαϊκή πολιτιστική κληρονομιά που βρίσκεται στην κατοχή πολιτιστικών ιδρυμάτων της Ευρώπης - βιβλία, χάρτες, ηχητικό υλικό, ταινίες, χειρόγραφα, μουσειακά αντικείμενα, κλπ. - ευκολότερα προσβάσιμη σε όλους, για εργασία, σπουδές και ψυχαγωγία. Παράλληλα, η ψηφιοποίηση μετατρέπει αυτούς τους πόρους σε διαρκή περιουσιακά στοιχεία για την ψηφιακή οικονομία, δημιουργώντας πολλές ευκαιρίες για καινοτομία, μολονότι η πλήρης αξιοποίηση των ψηφιακών πολιτιστικών περιουσιακών στοιχείων είναι ακόμη σε εμβρυακή μορφή. Διερευνώνται διάφορα επιχειρηματικά μοντέλα ενώ μόλις τώρα αρχίζουν οι εμπορικές δραστηριότητες. Οι στόχοι διασφάλισης ευρείας διαθεσιμότητας των πληροφοριών του δημόσιου τομέα (οδηγία ΠΔΤ) και για την παροχή ψηφιακών πολιτιστικών στοιχείων στη διάθεση των δημιουργικών και καινοτομικών επιχειρήσεων (πολιτική ψηφιοποίησης) βρίσκονται σε πλήρη αρμονία και αλληλοσυμπκλρώνονται, ενώ συμμορφώνονται πλήρως με το ευρωπαϊκό θεματολόγιο για τον πολιτισμό και με το πρόγραμμα εργασιών του Συμβουλίου για τον πολιτισμού.

2. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΥ 2.1.1. Δημόσια διαβούλευση

Μια ευρεία δημόσια διαβούλευση μέσω του διαδικτύου σχετικά με την επανεξέταση της οδηγίας πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με τα καθιερωμένα πρότυπα της Επιτροπής. Η διαβούλευση διήρκεσε από τις 9 Σεπτεμβρίου 2010 έως τις 30 Νοεμβρίου 2010. Η δημοσίευση έγινε στην ιστοσελίδα της Επιτροπής με τίτλο «Η φωνή σας στην Ευρώπη»:  (http://ec.europa.eu/yourvoice/ipm/forms/dispatch?form=psidirective2010).

Σχετικό δελτίο Τύπου εκδόθηκε στην έναρξη της ανοικτής διαβούλευσης. Η έναρξη δημοσιεύτηκε επίσης στο Twitter, στον ιστότοπο ΠΔΤ Κοινωνία της Πληροφορίας της Επιτροπής       (http://ec.europa.eu/information_society/policy/psi/index_en.htm) και στη δικτυακή πύλη ePSIplatform[9]. Επιπλέον, οι ενδιαφερόμενοι ενημερώθηκαν σχετικά με τη διαβούλευση και κλήθηκαν να υποβάλουν τις απόψεις τους μέσω των ενώσεών τους, ή μέσω μεμονωμένων μηνυμάτων ηλε-ταχυδρομείου. Όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένων των κυβερνήσεων, κατόχων περιεχομένου του δημόσιου τομέα (μεταξύ άλλων και από τομείς που επί του παρόντος αποκλείονται), εμπορικών και μη εμπορικών περαιτέρω χρηστών, εμπειρογνωμόνων, πανεπιστημιακών και πολιτών, προσκλήθηκαν να συμβάλουν.

Η διαβούλευση απέδωσε 598 απαντήσεις, οι οποίες δημοσιεύθηκαν στην ιστοσελίδα ΠΔΤ της Επιτροπής[10]. Οι απαντήσεις περιλάμβαναν όλους τους διάφορους συντελεστές στην αξιακή αλυσίδα των ΠΔΤ: κατόχους περιεχομένου ΠΔΤ (8%), άλλες δημόσιες αρχές οι οποίες δεν κατέχουν οποιεσδήποτε ΠΔΤ (4%), περαιτέρω χρήστες ΠΔΤ (13%), πανεπιστημιακούς και εμπειρογνώμονες (23%), πολίτες (48%) και συντελεστές που χαρακτηρίζονται ως «άλλοι» (4%).

Η συντριπτική πλειοψηφία των ερωτηθέντων επεσήμανε ότι η περαιτέρω χρήση ΠΔΤ δεν είχε αξιοποιήσει πλήρως το δυναμικό της και υποστήριξε την ανάληψη περαιτέρω δράσης για ενθάρρυνση της περαιτέρω χρήσης και προώθηση της διασυνοριακής παροχής προϊόντων και υπηρεσιών με βάση τις πληροφορίες του δημόσιου τομέα. Πολλοί από τους ερωτηθέντες τάχθηκαν υπέρ τροποποιήσεων της οδηγίας, από περίπου 40% των κατόχων περιεχομένου ΠΔΤ μέχρι και πάνω από το 70% στους περαιτέρω χρήστες. Οι προτάσεις για νομοθετικές τροποποιήσεις και για πρόσθετη καθοδήγηση με μη δεσμευτικά μέτρα δεν διέφεραν σημαντικά μεταξύ των ειδικών κατηγοριών των ερωτηθέντων, οι περισσότεροι όμως υποστήριξαν την τροποποίηση της γενικής αρχής, ώστε να καθιερωθεί το δικαίωμα για περαιτέρω χρήση και να θεσπιστούν πρόσθετα μέτρα (για το άνοιγμα των πόρων δημόσιων δεδομένων και για τη διευκόλυνση της περαιτέρω χρήσης, π.χ. καταλόγων διαθέσιμων εγγράφων, για την απλοποίηση ή κατάργηση των όρων αδειοδότησης, για το οριακό κόστος, κλπ.).

Σε όλα τα σχόλια δόθηκε προσοχή στο θέμα της χρέωσης. Από πολλά σχόλια προκύπτει σαφώς ότι σε πολλά θέματα χρέωσης απαιτούνται διευκρινίσεις και καθοδήγηση, συμπεριλαμβανομένων των στρατηγικών χρέωσης σε σχέση με την ελεύθερη πρόσβαση, καθώς και των αποδεκτών τιμολογίων. Η χρέωση για την περαιτέρω χρήση με βάση είτε πλήρη, είτε μερική ανάκτηση του κόστου,ς δεν υποστηρίχθηκε από τους ενδιαφερομένους. Συχνά, οι ερωτηθέντες ζήτησαν είτε απαγόρευση της χρέωσης, είτε αποσαφήνιση του όρου «εύλογη απόδοση της επένδυσης». Οι περισσότεροι τάχθηκαν υπέρ της ελεύθερης μη εμπορικής περαιτέρω χρήσης. Προβλήθηκαν πολλά επιχειρήματα υπέρ και κατά της λύσης του οριακού κόστους, από τους ερωτηθέντες σε όλες τις κατηγορίες, και σε αυτό το σημείο δεν υπάρχει συναίνεση.

Τέλος, οι ερωτηθέντες σε όλους τους τομείς ζήτησαν, γενικά, μέτρα υποστήριξης και εξάπλωσης με στόχο την περαιτέρω χρήση ΠΔΤ, και με διασυνοριακή διάσταση. Τα μέτρα αυτά κυμαίνονται από καθοδήγηση σχετικά με πολλά θέματα (αδειοδότηση, χρέωση, ποιότητα δεδομένων) μέχρι υποστήριξη της ανάπτυξης εθνικών πυλών δεδομένων και για ένα ευρωπαϊκό ενιαίο σημείο πρόσβασης στα δεδομένα.

Εν ολίγοις, οι απαντήσεις στη διαβούλευση αυτή αποδεικνύουν, σε σύγκριση με την αναθεώρηση του 2009, η αντίληψη της περαιτέρω χρήσης έχει προχωρήσει σε πολλά κράτη μέλη (ιδίως στο Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία και τη Δανία). Ωστόσο, απομένουν να γίνουν ακόμα πολλά για να μεγιστοποιηθούν οι δυνατότητες για περαιτέρω χρήση ΠΔΤ και για να αξιοποιηθούν πλήρως οι κανόνες που καθορίζονται από την οδηγία ΠΔΤ του 2003, πολλές διατάξεις της οποίας απαιτούν τροποποίηση ή διευκρίνιση. Επιπλέον, η έλλειψη συναίνεσης ή ορισμένες τάσεις μεταξύ των ερωτηθέντων σε σχέση με το θέμα της χρέωσης για την περαιτέρω χρήση των ΠΔΤ υποδηλώνουν ότι δεν μπορεί να υπάρξει ενιαία λύση και ότι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι διαφορετικές ανάγκες, τόσο των κατόχων ΠΔΤ, όσο και των χρηστών ΠΔΤ, ώστε να μην παρεμποδίζεται η περαιτέρω χρήση των δεδομένων.

Οι απαντήσεις που παραλήφθηκαν συνεκτιμήθηκαν κατά την αξιολόγηση των επιλογών που οδήγησαν στη δέσμη νομοθετικών και μη δεσμευτικών μέτρων, τα οποία περιλαμβάνονται στην παρούσα πρόταση.

2.1.2. Συλλογή και χρήση εμπειρογνωμοσύνης

Τα τελευταία έτη, η Επιτροπή διεξήγαγε τις ακόλουθες μελέτες για την αξιολόγηση των διαφόρων πτυχών της αγοράς περαιτέρω χρήσης, συμπεριλαμβανομένης της αποτίμησής της: MEPSIR (Μέτρηση των ευρωπαϊκών πόρων πληροφοριών του δημόσιου τομέα)[11], μελέτη σχετικά με τις αποκλειστικές συμφωνίες[12], τους οικονομικούς δείκτες και μελέτες περιπτώσεων για μοντέλα τιμολόγησης ΠΔΤ [13], μελέτη σχετικά με τα μοντέλα τιμολόγησης για PSI (Deloitte, δεν έχει δημοσιευτεί ακόμη), μελέτη σχετικά με την αγοραία αξία των ΠΔΤ (Vickery, δεν έχει δημοσιευτεί ακόμη), μελέτη για την περαιτέρω χρήση πολιτιστικού υλικού[14].

Με τις μελέτες μετρήθηκε η περαιτέρω χρήση των ΠΔΤ στα κράτη μέλη, εκτιμήθηκε το συνολικό μέγεθος της αγοράς ΠΔΤ στην Ένωση (το 2006 και το 2010-2011), αξιολογήθηκε η ύπαρξη πιθανών αποκλειστικών συμφωνιών που έχουν συναφθεί από φορείς του δημόσιου τομέα βάσει του άρθρου 11 της οδηγίας, φωτίστηκαν πλευρές σχετικά με τρέχουσες εξελίξεις στις ΠΔΤ στα κράτη μέλη, προτάθηκαν οικονομικοί δείκτες για τη μέτρηση της περαιτέρω χρήσης ΠΔΤ, αξιολογηθηκαν διαφορετικά μοντέλα προσφοράς και χρέωσης ΠΔΤ, και παρουσιάστηκε επισκόπηση της περαιτέρω χρήσης των ΠΔΤ στον πολιτιστικό τομέα. Τα αποτελέσματα των μελετών αυτών έχουν αποτελέσει πολύτιμα οικονομικά στοιχεία για τον προσδιορισμό των πλέον κατάλληλων επιλογών για την αναθεώρηση της οδηγίας ΠΔΤ.

Επιπλέον, η Επιτροπή απέκτησε σημαντικά νομικά αναλυτικά στοιχεία από την έρευνα που διεξήχθη στο πλαίσιο του θεματικού δικτύου LAPSI[15]. (Νομικές πτυχές των πληροφοριών του δημόσιου τομέα), το οποίο εξέτασε τις νομικές συνέπειες συγκεκριμένων ζητημάτων που αφορούν την περαιτέρω χρήση ΠΔΤ, όπως εξαιρέσεις σε έναν κανόνα προεπιλογής για τη χρέωση του οριακού κόστους, την έννοια της «δημόσιας αποστολής» και της αμεροληψίας, εάν ή όχι οι δημόσιες επιχειρήσεις πρέπει να καλύπτονται από την οδηγία ΠΔΤ, καθώς και τους όρους αδειοδότησης.

Τέλος, συγκεντρώθηκαν περαιτέρω στοιχεία μέσω δικτύωσης, συνεργασίας, συντονισμού και δραστηριοτήτων ευαισθητοποίησης στα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη. Η ePSIplatform παρέχει ευρύ φάσμα δεδομένων ΠΔΤ από όλη την Ένωση[16].

2.1.3. Εκτίμηση του αντίκτυπου

Κατά την αξιολόγηση του αντίκτυπου εξετάστηκαν 5 επιλογές για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που έχουν εντοπιστεί, δηλαδή: ανεπαρκής σαφήνεια και διαφάνεια των κανόνων για περαιτέρω χρήση ΠΔΤ, δεσμευμένοι πληροφοριακοί πόροι, υπερβολική χρέωση, απουσία ισότιμων όρων ανταγωνισμού, ανεπαρκής εφαρμογή των διατάξεων περί περαιτέρω χρήσης, και ανακόλουθες προσεγγίσεις που έχουν υιοθετήσει τα επιμέρους κράτη μέλη. Εκτός από την κατάργηση της οδηγίας, οι επιλογές, σε γενικές γραμμές, διακρίνονται σε δύο κατηγορίες: επιλογές που συνεπάγονται τη διατήρηση των ισχυουσών διατάξεων και επιλογές που περιλαμβάνουν αλλαγές - από απλές τεχνικές προσαρμογές έως ουσιαστική τροποποίηση των διατάξεων.

Επιλογή 1: Καμία αλλαγή πολιτικής: χωρίς αλλαγές στην οδηγία (αφετηρία)

Για την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα, η εν λόγω επιλογή «καμία αλλαγή πολιτικής», θα σήμαινε ότι οι ισχύουσες διατάξεις της οδηγίας και των εθνικών μέσων μεταφοράς εξακολουθούν να ισχύουν.

Επιλογή 2: Διακοπή της υφιστάμενης ενωσιακής δράσης: κατάργηση της οδηγίας για ις ΠΔΤ

Η οδηγία ΠΔΤ έχει θέσει τις βασικές προϋποθέσεις για την περαιτέρω χρήση ΠΔΤ σε ολόκληρη την Ένωση και έχει οδηγήσει σε αλλαγή στις πολιτικές και τη νομοθεσία στα κράτη μέλη. Χωρίς την οδηγία, τα κράτη μέλη θα είναι ελεύθερα να καταργήσουν ή να τροποποιήσουν την εθνική νομοθεσία εφαρμογής αναφορικά με την περαιτέρω χρήση ΠΔΤ. Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα την άρση όλων των κανονιστικών υποχρεώσεων που περιέχονται σήμερα στην οδηγία και στα μέσα μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο.

Επιλογή 3: Μη δεσμευτικά μέτρα

Τα μέσα αυτά, π.χ. κατευθυντήριες γραμμές ή συστάσεις της Επιτροπής, παρέχουν πρόσθετες πληροφορίες ή/και ερμηνεία ορισμένων από τις διατάξεις της οδηγίας ΠΔΤ. Μη δεσμευτικά μέτρα θα περιλάμβαναν π.χ. συνιστώμενες διατάξεις αδειοδότησης, κατευθύνσεις σχετικά με τεχνικούς μορφότυπους, ή κατευθύνσεις σχετικά με τον υπολογισμό των τιμών (μεταξύ άλλων και για τον υπολογισμό του οριακού κόστους).

Επιλογή 4: Νομοθετικές τροποποιήσεις

Η επιλογή αυτή συνίσταται στην τροποποίηση της ουσίας της οδηγίας, δηλ. των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που ορίζονται από τις διατάξεις της. Εδώ περιλαμβάνονται: i) επέκταση του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας σε επί του παρόντος εξαιρούμενους τομείς (πολιτιστικών, εκπαιδευτικών και ερευνητικών ιδρυμάτων καθώς και των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων)· ii) τη θέσπιση κανόνα για τη χρέωση με βάση το οριακό κόστος, ενδεχομένως με εξαιρέσεις· iii) την τροποποίηση της γενικής αρχής ώστε να καταστούν προσβάσιμα τα έγγραφα για περαιτέρω χρήση· iv) την επιβολή της απαίτησης να δημοσιεύουν τα δεδομένα σε μορφή αναγνώσιμη από μηχάνημα· v) την επιβολή της απαίτησης για διορισμό ανεξάρτητης ρυθμιστικής αρχής και πρόβλεψη αποτελεσματικού και αποδοτικού μηχανισμού αποκατάστασης· vi) την αντιστροφή του βάρους της απόδειξης της συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις χρέωσης· vii) την επιβολή απαίτησης για καθορισμό του πεδίου εφαρμογής της «δημόσιας αποστολής» μόνο με νομοθετικά μέσα.

Επιλογή 5: Λύση πακέτο

Η επιλογή αυτή συνδυάζει ουσιαστικές αλλαγές στο πλαίσιο της περαιτέρω χρήσης (επιλογή 4) με πρόσθετες κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις εφαρμοστέες αρχές εκ μέρους των εθνικών αρχών όταν υλοποιούνται σε εθνικό επίπεδο (επιλογή 3).

Αποτελέσματα της εκτίμησης του αντίκτυπου

Κατά την αξιολόγηση του αντικτύπου, σταθμίστηκε η ικανότητα των προϊόντων και υπηρεσιών - βάσει ΠΔΤ - για επίτευξη οικονομικού και κοινωνικού οφέλους για όλους τους καταναλωτές, έναντι του οικονομικού και κοινωνικού κόστους που προκύπτει από δυνητικές απώλειες εσόδων που προκύπτουν από την αποδέσμευση δεδομένων του δημόσιου τομέα για περαιτέρω χρήση με χαμηλό ή μηδενικό κόστος. Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στο γεγονός ότι κάθε πολιτική στο πεδίο αυτό πρέπει να εξασφαλίζει ισότιμους όρους ανταγωνισμού μεταξύ υβριδικών δημόσιων φορέων που ασκούν εμπορική περαιτέρω χρήση των δεδομένων που παράγουν ή συλλέγουν με δημόσια κεφάλαια και των ιδιωτών ανταγωνιστών τους, και επίσης στο ότι δεν επιβάλλεται δυσανάλογη επιβάρυνση στον δημόσιο τομέα, θέτοντας σε κίνδυνο την παραγωγή, τις επενδύσεις και την καινοτομία στις ΠΔΤ.

Σύμφωνα με την αξιολόγηση, χωρίς αλλαγές στο ισχύον νομικό πλαίσιο (επιλογή 1) θα αυξάνονταν οι πιθανότητες αποκλινουσών προσεγγίσεων σε εθνικό επίπεδο, με αποτέλεσμα κανονιστική αβεβαιότητα και στρέβλωση των όρων ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά.

Η κατάργηση της οδηγίας (επιλογή 2) θα αφαιρούσε το δίχτυ ασφάλειας που προβλέπουν σε ενωσιακό επίπεδο οι ελάχιστοι κανόνες περαιτέρω χρήσης ΠΔΤ. Αν τα κράτη μέλη αφήνονταν ελεύθερα να ενεργούν σε περιοχή, η οποία προηγουμένως υπόκειτο σε εναρμονισμένους ενωσιακούς κανόνες, θα προέκυπτε μεγαλύτερη νομική αβεβαιότητα και απόκλιση στις εθνικές προσεγγίσεις, σε βάρος του ανταγωνισμού και της εσωτερικής αγοράς περαιτέρω χρήσης ΠΔΤ. Η κατάργηση της οδηγίας θα ήταν επίσης εντελώς ασυμβίβαστη με τις σχετικές πρωτοβουλίες προσβασιμότητας και δυνατότητας περαιτέρω χρήσης των δεδομένων, οι οποίες αναπτύσσονται σε ενωσιακό και σε εθνικό επίπεδο.

Η αποκλειστική υιοθέτηση μη δεσμευτικών μέτρων (επιλογή 3) θα διευκολύνει την εφαρμογή των κανόνων της οδηγίας ΠΔΤ για την αδειοδότηση και τη χρέωση, πλην όμως θα αυξήσει, την πιθανότητα αποκλινουσών προσεγγίσεων σε εθνικό επίπεδο, με αποτέλεσμα αύξηση της κανονιστικής αβεβαιότητας και στρέβλωση των όρων ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά.

Η τροποποίηση των ισχυουσών διατάξεων της οδηγίας (επιλογή 4) θα συμβάλει στην ανάπτυξη ευνοϊκότερου ρυθμιστικού πλαισίου για την περαιτέρω χρήση: αυτό θα διευρύνει το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας, με τη συμπερίληψη πολιτιστικού υλικού, τη θεμελίωση εκτελεστού ενωσιακού δικαιώματος για περαιτέρω χρήση ΠΔΤ, τη μείωση των τιμών για περαιτέρω χρήση ΠΔΤ, την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των προσφυγών για την επιβολή του δικαιώματος περαιτέρω χρήσης, και τη δημιουργία ισότιμων όρων ανταγωνισμού δημόσιων και ιδιωτικών φορέων περαιτέρω χρήσης. Ωστόσο, η επιλογή αυτή ενέχει τον κίνδυνο αποκλίσεων - και νομικής αβεβαιότητας - κατά την εφαρμογή των επιμέρους διατάξεων, ιδίως όσον αφορά τον υπολογισμό του κόστους και τους όρους αδειοδότησης.

Ο συνδυασμός νομοθετικών τροποποιήσεων με μη δεσμευτικά μέτρα (επιλογή 5) συνδυάζει τα πλεονεκτήματα των επιλογών 3 και 4. Έτσι θα εξασφαλιστεί σε ολόκληρη την εσωτερική αγορά σύγκλιση των εθνικών ρυθμιστικών προσεγγίσεων που ευνοούν την περαιτέρω χρήση, ενισχύοντας έτσι την ασφάλεια δικαίου, αυξάνοντας τα κίνητρα και μειώνοντας τα εμπόδια για την περαιτέρω χρήση ΠΔΤ. Από την ανάλυση που πραγματοποιήθηκε στην εκτίμηση του αντίκτυπου προκύπτει ότι αυτή η επιλογή προσφέρει την καλύτερη ισορροπία μεταξύ προώθησης της περαιτέρω χρήσης ΠΔΤ, νομοθετική εναρμόνιση και βεβαιότητα με βάση τις εθνικές συνθήκες.

3. ΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ 3.1. Νομική βάση

Η οδηγία ΠΔΤ εκδόθηκε βάσει του άρθρου 114 της ΣΛΕΕ (95 ΣΕΚ), δεδομένου ότι το αντικείμενό της αφορά την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών. Κάθε τροποποίηση της οδηγίας πρέπει, ως εκ τούτου, να έχει την ίδια νομική βάση.

3.2. Επικουρικότητα και αναλογικότητα

Η οδηγία ΠΔΤ εκδόθηκε βάσει του άρθρου 114 της ΣΛΕΕ (πρώην άρθρο 95 ΣΕΚ). Ο γενικός στόχος της αναθεώρησης αυτής είναι η εξάλειψη των επίμονων και των αναδυόμενων διαφορών μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά την εκμετάλλευση των πληροφοριών του δημόσιου τομέα, διαφορών που δυσχεραίνουν την υλοποίηση του πλήρους οικονομικού δυναμικού αυτού του πόρου. Ειδικοί στόχοι είναι να διευκολυνθεί η δημιουργία ενωσιακής κλίμακας προϊόντων και υπηρεσιών που βασίζονται σε ΠΔΤ, ώστε να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική διασυνοριακή χρήση των ΠΔΤ για προϊόντα και υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας, να περιοριστούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στην αγορά της Ένωσης, και να αποτραπεί η διεύρυνση των ανισοτήτων μεταξύ των κρατών μελών κατά την περαιτέρω χρήση των ΠΔΤ.

Το περιεχόμενο της πρότασης αντιστοιχεί σε αυτούς τους στόχους.

Η οικονομική σημασία των ανοιχτών δεδομένων, ιδίως των κυβερνητικών, ως βάση για νέες υπηρεσίες πληροφοριών και προϊόντα είναι τώρα ευρύτερα αναγνωρισμένη από ό,τι το 2002, όταν η Επιτροπή υπέβαλε την πρότασή της για οδηγία. Οι βασικοί κανόνες πλαισίου για την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα έχουν εναρμονιστεί σε επίπεδο Ένωσης· παραμένουν ωστόσο πολλά θέματα, ενώ έχουν προκύψει άλλα.

Ως εκ τούτου, το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο δεν θεωρείται πλέον από τα ενδιαφερόμενα μέρη ικανό να εξασφαλίσει τις συνθήκες που μπορούν να μεγιστοποιήσουν τα οφέλη των πόρων δεδομένων του δημόσιου τομέα στην Ευρώπη. Με την ανάπτυξη δραστηριοτήτων που βασίζονται σε ΠΔΤ, ορισμένοι από τους ισχύοντες βασικούς κανόνες εμποδίζουν την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων που βασίζονται στην περαιτέρω χρήση των ΠΔΤ και οδηγούν προς μια κατακερματισμένη εσωτερική αγορά.

Το ισχύον καθεστώς τιμολόγησης, με βάση την ανάκτηση του κόστους, όπως επιτρέπεται από τους κανόνες της οδηγίας, θεωρείται ανεπαρκές για την κινητροδότηση δραστηριοτήτων που βασίζονται στην περαιτέρω χρήση δεδομένων του δημόσιου τομέα. Μόνο η εναρμόνιση σε ενωσιακό επίπεδο μπορεί να εξασφαλίσει ότι ο προεπιλεγμένος κανόνας της χρέωσης και οι εξαιρέσεις είναι συνεπείς σε όλη την Ένωση, προκειμένου να ενθαρρυνθούν οι δραστηριότητες περαιτέρω χρήσης.

Επιπλέον, σε ορισμένα κράτη μέλη οι δημόσιοι φορείς έχουν τη διακριτική ευχέρεια να επιτρέπουν την περαιτέρω χρήση[17]. Ως αποτέλεσμα, «υπάρχει προφανής έλλειψη εναρμόνισης μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά την περαιτέρω χρήση δεδομένων του δημόσιου τομέα, η οποία μπορεί να ισχύει και για τα (δημόσια) δεδομένα κίνησης»[18]. Η δράση σε ενωσιακή κλίμακα είναι αναγκαία προκειμένου να εξασφαλιστεί π.χ. ότι η περαιτέρω χρήση επιτρέπεται για πολύτιμα βασικά δεδομένα του δημόσιου τομέα σε όλα τα κράτη μέλη και ότι μεμονωμένοι εμπορικά δραστήριοι δημόσιοι φορείς δεν θα εμποδίζουν την ανάπτυξη καινοτομικών προϊόντων και υπηρεσιών.

Επίσης, δυσκολίες στην εξασφάλιση αποτελεσματικών ένδικων μέσων σε διάφορα κράτη μέλη, όταν παραβιάζονται οι κανόνες για την περαιτέρω χρήση ΠΔΤ, αποτρέπουν τους περαιτέρω χρήστες να προχωρήσουν σε φιλόδοξα έργα περαιτέρω χρήσης σε ενωσιακή κλίμακα.

Η περαιτέρω εναρμόνιση της βασικής αρχής, το σύστημα χρέωσης, το πεδίο εφαρμογής και οι μηχανισμοί εφαρμογής προκειμένου να αρθεί ο κατακερματισμός της εσωτερικής αγοράς και να ενθαρρυνθεί η δημιουργία διασυνοριακών προϊόντων και υπηρεσιών βάσει ΠΔΤ που δεν μπορεί να επιτευχθεί σε επίπεδο κράτους μέλους και μόνο.

Όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής, αντικείμενο της αναθεώρησης δεν είναι η ρύθμιση - άμεση ή έμμεση - του δικαιώματος πρόσβασης στα δημόσια έγγραφα, η οποία παραμένει ως μόνη και αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών μελών. Οι αναθεωρημένες διατάξεις θα ισχύουν για την περαιτέρω χρήση των εγγράφων, όπου αυτά είναι γενικώς προσβάσιμα, συμπεριλαμβανομένων των εθνικών κανόνων πρόσβασης.

Επίσης, αντικείμενο της αναθεώρησης δεν είναι η ρύθμιση της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από φορείς του δημόσιου τομέα ή το καθεστώς των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, τα οποία δεν θίγονται πέρα από τα οριζόμενα βάσει των υφιστάμενων κανόνων της οδηγίας.

Χωρίς στοχευμένη δράση σε ενωσιακό επίπεδο, οι ρυθμιστικές δραστηριότητες σε εθνικό επίπεδο, που έχουν ήδη δρομολογηθεί σε σειρά κρατών μελών, ενδέχεται να επιδεινώσουν τις ήδη υπάρχουσες σημαντικές διαφορές. Οι εν λόγω υφιστάμενες εθνικές διατάξεις, ελλείψει περαιτέρω εναρμόνισης, θα διαταράσσουν τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Αντίθετα, η δράση της Ένωσης περιορίζεται στην εξάλειψη ή την αποτροπή των διαπιστωθέντων εμποδίων.

2011/0430 (COD)

Πρόταση

ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για τροποποίηση της οδηγίας 2003/98/ΕΚ σχετικά με την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα.

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 114,

Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής[19],

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών[20],

Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Με την οδηγία 2003/98/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Νοεμβρίου 2003, για την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα[21] , θεσπίζεται η ελάχιστη δυνατή δέσμη κανόνων που διέπουν την περαιτέρω χρήση και τους πρακτικούς τρόπους για τη διευκόλυνση της περαιτέρω χρήσης υφιστάμενων εγγράφων στην κατοχή φορέων του δημόσιου τομέα από τα κράτη μέλη.

(2) Οι πολιτικές ανοιχτών δεδομένων που ενθαρρύνουν την ευρεία διαθεσιμότητα και την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα για προσωπικούς ή εμπορικούς σκοπούς, με ελάχιστα ή καθόλου νομικά, τεχνικά ή οικονομικά προβλήματα, μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην ταχεία ανάπτυξη νέων υπηρεσιών που βασίζονται σε νέους τρόπους συνδυασμού και χρησιμοποίησης αυτών των πληροφοριών. Ωστόσο, αυτό προϋποθέτει δημιουργία ισότιμων όρων ανταγωνισμού σε ενωσιακό επίπεδο ως προς την αδειοδότηση ή όχι περαιτέρω χρήσης των εγγράφων, που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αφήνοντας το θέμα στην ευχέρεια των διαφόρων κανόνων και πρακτικών των κρατών μελών ή των οικείων φορέων του Δημοσίου.

(3) Η άδεια περαιτέρω χρήσης εγγράφων που βρίσκονται στην κατοχή φορέων του δημόσιου τομέα προσθέτει αξία για τους περαιτέρω χρήστες, για τους τελικούς χρήστες και για την κοινωνία εν γένει, καθώς και - σε πολλές περιπτώσεις - για τον ίδιο τον δημόσιο φορέα, εξασφαλίζοντας ανατροφοδότηση από περαιτέρω χρήστες όσο και από τελικούς χρήστες, γεγονός που επιτρέπει στον κάτοχό τους να βελτιώνει την ποιότητα των συλλεγόμενων πληροφοριών.

(4) Από την πρώτη θέσπιση δέσμης κανόνων για την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα, το 2003, η ποσότητα των δεδομένων στον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων των δημόσιων δεδομένων, έχει πολλαπλασιαστεί, ενώ παράγονται και συλλέγονται νέοι τύποι δεδομένων. Παράλληλα, παριστάμεθα μάρτυρες της συνεχούς επανάστασης στον τομέα των τεχνολογιών για την ανάλυση, εκμετάλλευση και επεξεργασία των δεδομένων. Η ταχεία αυτή τεχνολογική εξέλιξη καθιστά δυνατή τη δημιουργία νέων υπηρεσιών και νέων εφαρμογών, που βασίζονται στη χρήση, τη συσσώρευση ή τον συνδυασμό δεδομένων. Οι κανόνες που θεσπίστηκαν το 2003 δεν συμβαδίζουν με τις γοργές αυτές αλλαγές, με αποτέλεσμα να κινδυνεύουν να χαθούν οι οικονομικές και κοινωνικές ευκαιρίες που προσφέρονται από την περαιτέρω χρήση δεδομένων του δημόσιου τομέα.

(5) Ταυτόχρονα, τα κράτη μέλη έχουν πλέον καθιερώσει πολιτικές περαιτέρω χρήσης βάσει της οδηγίας 2003/98/ΕΚ, ενώ ορισμένα έχουν υιοθετήσει φιλόδοξες προσεγγίσεις στα ανοιχτά δεδομένα για διευκόλυνση της περαιτέρω χρήσης προσβάσιμων δημόσιων δεδομένων για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, πάνω από το ελάχιστο επίπεδο που ορίζει η οδηγία. Για την αποφυγή ταυτόχρονης ύπαρξης διαφορετικών κανόνων στα διάφορα κράτη μέλη που θα λειτουργούσαν ως εμπόδιο για τη διασυνοριακή προσφορά προϊόντων και υπηρεσιών, και για να καταστεί δυνατή η περαιτέρω χρήση συνόλων δεδομένων του δημόσιου τομέα για πανευρωπαϊκές εφαρμογές που θα βασίζονται σε αυτά, απαιτείται επίσης μια ελάχιστη εναρμόνιση ως προς το ποια δεδομένα του δημόσιου τομάε είναι διαθέσιμα για περαιτέρω χρήση στην εσωτερική αγορά πληροφοριών, σύμφωνα με το σχετικό καθεστώς πρόσβασης.

(6) Η οδηγία 2003/98/EΚ δεν επιβάλλει την υποχρέωση έγκρισης της περαιτέρω χρήσης εγγράφων. Η απόφαση για έγκριση ή μη της περαιτέρω χρήσης επαφίεται στο οικείο κράτος μέλος ή φορέα του δημοσίου. Ταυτόχρονα, η οδηγία βασίζεται σε εθνικούς κανόνες σχετικά με την πρόσβαση σε έγγραφα. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν συσχετίσει ρητά το δικαίωμα της περαιτέρω χρήσης με το εν λόγω δικαίωμα πρόσβασης, έτσι ώστε όλα τα έγγραφα γενικής πρόσβασης να διατίθενται για περαιτέρω χρήση. Σε άλλα κράτη μέλη, η σύνδεση μεταξύ των δύο συνόλων κανόνων δεν είναι λιγότερο σαφής και τούτο συνιστά πηγή νομικής αβεβαιότητας.

(7) Με την οδηγία 2003/98/ΕΚ πρέπει επομένως να θεσπιστεί σαφής υποχρέωση για τα κράτη μέλη να προσφέρουν κάθε εν γένει διαθέσιμο έγγραφο για περαιτέρω χρήση. Δεδομένου ότι αποτελεί περιορισμό για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας που κατέχουν οι συντάκτες των εγγράφων, το πεδίο εφαρμογής μιας τέτοιας σύνδεσης μεταξύ του δικαιώματος πρόσβασης και του δικαιώματος χρήσης πρέπει να περιοριστεί στα απολύτως αναγκαία για την επίτευξη των στόχων που επιδιώκονται με την εισαγωγή του. Στο πλαίσιο αυτό, λαμβάνοντας υπόψη τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών, καθώς και τις διεθνείς υποχρεώσεις της Ένωσης, ιδίως στο πλαίσιο της σύμβασης της Βέρνης για την προστασία των λογοτεχνικών και καλλιτεχνικών έργων και της συμφωνίας για τις εμπορικές πτυχές των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας (συμφωνία TRIPS), έγγραφα επί των οποίων τρίτοι έχουν δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας πρέπει να εξαιρεθούν από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2003/98/ΕΚ. Εάν ένας τρίτος ήταν ο αρχικός ιδιοκτήτης εγγράφου που κατέχουν βιβλιοθήκες (συμπεριλαμβανομένων των πανεπιστημιακών βιβλιοθηκών), μουσεία και αρχεία που εξακολουθούν να προστατεύονται από δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, το έγγραφο αυτό πρέπει, για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, να θεωρηθεί ως έγγραφο για το οποίο τρίτοι έχουν δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας.

(8) Η εφαρμογή της οδηγίας 2003/98/EΚ δεν πρέπει να προσβάλλει τα δικαιώματα που οι εργαζόμενοι των φορέων του δημόσιου τομέα μπορούν να απολαύσουν βάσει εθνικών κανόνων.

(9) Εξάλλου, εφόσον ένα έγγραφο καθίσταται διαθέσιμο προς περαιτέρω χρήση, πρέπει ο εμπλεκόμενος φορέας του δημόσιου τομέα να διατηρεί το δικαίωμα αξιοποίησης του εγγράφου.

(10) Το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας επεκτείνεται σε βιβλιοθήκες (συμπεριλαμβανομένων των πανεπιστημιακών βιβλιοθηκών), μουσεία και αρχεία. Η οδηγία δεν ισχύει για άλλα πολιτιστικά ιδρύματα, όπως όπερες, μπαλέτα ή θέατρα, συμπεριλαμβανομένων των αρχείων που ανήκουν στα εν λόγω ιδρύματα.

(11) Για τη διευκόλυνση της περαιτέρω χρήσης, οι φορείς του δημόσιου τομέα πρέπει να διαθέτουν τα έγγραφα σε μηχαναγνώσιμη μορφή και μαζί με τα μεταδεδομένα τους, όπου αυτό είναι δυνατό και σκόπιμο, σε μορφή που εξασφαλίζει τη διαλειτουργικότητα, π.χ. με επεξεργασία τους κατά τρόπο συνεπή με τις αρχές που διέπουν τις απαιτήσεις συμβατότητας και της χρηστικότητας για χωρικές πληροφορίες σύμφωνα με την οδηγία 2007/2/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Μαρτίου 2007, για τη δημιουργία υποδομής χωρικών πληροφοριών στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (INSPIRE)[22]

(12) Σε περίπτωση καταβολής τέλους για την περαιτέρω χρήση εγγράφων, τούτο πρέπει καταρχήν να περιορίζεται στο οριακό κόστος για την αναπαραγωγή και διάδοσή τους, εκτός αν κατ' εξαίρεση αιτιολογείται βάσει αντικειμενικών, διαφανών και επαληθεύσιμων κριτηρίων. Ιδιαίτερα πρέπει να ληφθεί υπόψη η ανάγκη να μην παρεμποδίζεται η κανονική λειτουργία των φορέων του δημόσιου τομέα, οι οποίοι καλύπτουν σημαντικό μέρος του κόστους λειτουργίας όσον αφορά την εκτέλεση της δημόσιας αποστολής τους από την εκμετάλλευση των οικείων δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Το βάρος της απόδειξης ότι τα τέλη είναι κοστοστρεφή και ότι συμμορφώνονται με τα σχετικά όρια πρέπει να βαρύνει τον φορέα του δημόσιου τομέα που επιβάλλει τέλος για την περαιτέρω χρήση εγγράφων.

(13) Σε σχέση με κάθε περαιτέρω χρήση του εγγράφου, οι φορείς του δημόσιου τομέα μπορούν, όπου αυτό είναι εφικτό, να επιβάλλουν όρους στον περαιτέρω χρήστη, όπως είναι η αναφορά της πηγής. Τυχόν άδειες για περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα πρέπει σε κάθε περίπτωση να θέτουν τους λιγότερους δυνατούς περιορισμούς στην περαιτέρω χρήση. Σημαντικό ρόλο στο θέμα αυτό μπορούν επίσης να έχουν ανοιχτές άδειες που διατίθενται διαδικτυακά, που παρέχουν ευρύτερα δικαιώματα περαιτέρω χρήσης χωρίς τεχνολογικούς, οικονομικούς ή γεωγραφικούς περιορισμούς, και οι οποίες στηρίζονται σε μορφότυπους ανοιχτών δεδομένων. Τα κράτη μέλη πρέπει επομένως να ενθαρρύνουν τη χρήση ανοικτών κυβερνητικών αδειών.

(14) Η ορθή εφαρμογή ορισμένων από τα χαρακτηριστικά της παρούσας οδηγίας, όπως είναι τα ένδικα μέσα, η συμμόρφωση με τις αρχές χρέωσης και οι υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων, απαιτούν εποπτεία από ανεξάρτητες αρχές που είναι αρμόδιες για την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα. Για να εξασφαλιστεί η συνοχή μεταξύ των προσεγγίσεων σε ενωσιακό επίπεδο, πρέπει να ενθαρρυνθεί ο συντονισμός μεταξύ των ανεξάρτητων αρχών, κυρίως μέσω της ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με βέλτιστες πρακτικές και πολιτικές περαιτέρω χρήσης δεδομένων.

(15) Δεδομένου ότι οι στόχοι της παρούσας οδηγίας, δηλαδή η διευκόλυνση της δημιουργίας, σε ενωσιακή κλίμακα, πληροφοριακών προϊόντων και υπηρεσιών που βασίζονται σε έγγραφα του δημόσιου τομέα, η διασφάλιση αποτελεσματικής διασυνοριακής χρήσης εγγράφων του δημόσιου τομέα από ιδιωτικές εταιρείες για πληροφοριακά προϊόντα και υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας και ο περιορισμός των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού στην ενωσιακή αγορά, δεν μπορούν να καλυφθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη, και, συνεπώς, λόγω του εγγενώς ενωσιακού χαρακτήρα του πεδίου εφαρμογής της εν λόγω δράσης, μπορούν να καλυφθούν καλύτερα σε ενωσιακό επίπεδο, η Ένωση μπορεί να θεσπίσει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας που θεσπίζει το ίδιο άρθρο, η παρούσα οδηγία δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη των στόχων αυτών.

(16) Η παρούσα οδηγία σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα και τηρεί τις αρχές που αναγνωρίζονται ιδίως από τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος της ιδιοκτησίας (άρθρο 17). Ουδεμία διάταξη της παρούσας οδηγίας δεν πρέπει να ερμηνεύεται ή να εφαρμόζεται κατά τρόπο ασυμβίβαστο προς την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

(17) Είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί ότι τα κράτη μέλη (βλ. αιτιολογική σκέψη 19) υποβάλλουν έκθεση στην Επιτροπή σχετικά με την έκταση της περαιτέρω χρήσης των πληροφοριών του δημόσιου τομέα, τις συνθήκες υπό τις οποίες είναι διαθέσιμες,καθώς και το έργο της ανεξάρτητης αρχής. Για να εξασφαλιστεί η συνοχή μεταξύ των προσεγγίσεων σε ενωσιακό επίπεδο, πρέπει να ενθαρρυνθεί ο συντονισμός μεταξύ των ανεξάρτητων αρχών, κυρίως μέσω της ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με βέλτιστες πρακτικές και πολιτικές περαιτέρω χρήσης δεδομένων.

(18) Η Επιτροπή πρέπει να επικουρεί κατά τρόπο συνεπή τα κράτη μέλη στην εφαρμογή της οδηγίας, παρέχοντας καθοδήγηση, ιδίως σχετικά με τη χρέωση και τον υπολογισμό του κόστους, σχετικά με τις συνιστώμενες συνθήκες αδειοδότησης και τους μορφότυπους, μετά από διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη.

(19) Σύμφωνα με την κοινή πολιτική διακήρυξη των κρατών μελών και της Επιτροπής σχετικά με επεξηγηματικά έγγραφα της [ημερομηνία], τα κράτη μέλη έχουν δεσμευθεί να συνοδεύσουν, σε δικαιολογημένες περιπτώσεις, την κοινοποίηση των μέτρων μεταφοράς στο οικείο εθνικό δίκαιο με ένα ή περισσότερα έγγραφα που εξηγούν τη σχέση μεταξύ των συστατικών στοιχείων μιας οδηγίας και των αντίστοιχων τμημάτων των εθνικών μέσων μεταφοράς. Όσον αφορά την παρούσα οδηγία, ο νομοθέτης κρίνει ότι η διαβίβαση των εγγράφων αυτών είναι αιτιολογημένη.

(20) Επομένως, η οδηγία 2003/98/EΚ θα πρέπει να τροποποιηθεί αναλόγως,

ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:

Άρθρο 1 Τροποποιήσεις στην οδηγία 2003/98/ΕΚ

Η οδηγία 2003/98/ΕΚ τροποποιείται ως εξής:

1. Τροποποιήσεις του άρθρου 1: (Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής):

(1) Στην παράγραφο 2, το στοιχείο α) αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

«α) έγγραφα, η παροχή των οποίων είναι δραστηριότητα που δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της δημόσιας αποστολής των οικείων φορέων του δημόσιου τομέα, όπως ορίζεται από το νόμο ή με άλλους δεσμευτικούς κανόνες στο εν λόγω κράτος μέλος·»

(2) Στην παράγραφο 2 προστίθεται το στοιχείο ζ) :

«ε) έγγραφα που βρίσκονται στην κατοχή εκπαιδευτικών και ερευνητικών ιδρυμάτων, όπως ερευνητικές εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένων, κατά περίπτωση, καθιερωμένων οργανώσεων για τη μεταφορά των αποτελεσμάτων της έρευνας, σχολείων και πανεπιστημίων (εξαιρουμένων πανεπιστημιακών βιβλιοθηκών όσον αφορά έγγραφα εκτός από ερευνητικό υλικό που προστατεύεται από δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας τρίτων μερών) και·»

(3) Στην παράγραφο 2 το στοιχείο στ) αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

«στ) έγγραφα στην κατοχή πολιτιστικών ιδρυμάτων, εκτός βιβλιοθηκών, μουσείων και αρχείων·»

(4) Στην παράγραφο 4, η «Κοινότητα» αντικαθίσταται από την «Ένωση».

(5) Στο τέλος της παραγράφου 5 προστίθεται η ακόλουθη φράση:

«Οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας δεν θίγουν τα οικονομικά ή ηθικά δικαιώματα που οι υπάλληλοι των φορέων του δημόσιου τομέα μπορούν να απολαύσουν βάσει των εθνικών κανόνων.»

2. Στο άρθρο 2 (Ορισμοί) προστίθεται η ακόλουθη παράγραφος:

‘6. Ως «μηχαναγνώσιμη» νοείται η ιδιότητα της ικανοποιητικής δόμησης των ψηφιακών εγγράφων, ώστε οι εφαρμογές λογισμικού να αναγνωρίζουν αξιόπιστα μεμονωμένες δηλώσεις γεγονότων και την εσωτερική τους δομή.»

3. Το άρθρο 3 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

«Άρθρο 3

Γενική αρχή

(1) Με την επιφύλαξη της παραγράφου (2), τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι τα έγγραφα που αναφέρονται στο άρθρο 1 είναι επαναχρησιμοποιήσημα για εμπορικούς ή μη εμπορικούς σκοπούς, σύμφωνα με τις απαιτήσεις που καθορίζονται στα κεφάλαια ΙΙΙ και IV.

(2) Για έγγραφα για τα οποία βιβλιοθήκες (συμπεριλαμβανομένων πανεπιστημιακών βιβλιοθηκών) διαθέτουν δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε, εφόσον επιτρέπεται η περαιτέρω χρήση εγγράφων, τα έγγραφα αυτά είναι περαιτέρω χρησιμοποιήσιμα για εμπορικούς ή μη εμπορικούς σκοπούς, σύμφωνα με τους όρους που καθορίζονται στα κεφάλαια ΙΙΙ και ΙV.

4. Τροποποιήσεις στο άρθρο 4 (Προϋποθέσεις για την επεξεργασία αιτήσεων περαιτέρω χρήσης):

(3) Στο τέλος της παραγράφου 3 προστίθεται η ακόλουθη φράση:

«Ωστόσο, βιβλιοθήκες (συμπεριλαμβανομένων πανεπιστημιακών βιβλιοθηκών), μουσεία και αρχεία δεν απαιτείται να περιλαμβάνουν τέτοια αναφορά.»

(4) Στο τέλος της παραγράφου 4 προστίθεται η ακόλουθη διατύπωση:

«Τα ένδικα μέσα περιλαμβάνουν τη δυνατότητα επανεξέτασης από ανεξάρτητη αρχή που διαθέτει ειδικές κανονιστικές εξουσίες όσον αφορά την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα και της οποίας οι αποφάσεις είναι δεσμευτικές για τον οικείο φορέα του δημόσιου τομέα.»

5. Τροποποιήσεις του άρθρου 5 (διαθέσιμοι μορφότυποι):

(5) Στην παράγραφο 1, οι λέξεις «με ηλεκτρονικά μέσα» αντικαθίστανται από τις λέξεις «σε μηχαναγνώσιμη μορφή και μαζί με τα μεταδεδομένα τους».

6. Τροποποιήσεις του άρθρου 6 (Χρέωση):

(6) Οι ακόλουθες παράγραφοι προστίθενται στην αρχή του άρθρου:

‘1. Εφόσον καταβάλλεται τέλος για την περαιτέρω χρήση εγγράφων, το συνολικό ποσό που χρεώνουν οι φορείς του δημόσιου τομέα περιορίζεται στο οριακό κόστος για την αναπαραγωγή και τη διάδοσή τους.»

‘2. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, εφόσον αυτό είναι προς το δημόσιο συμφέρον, ιδίως όταν σημαντικό μέρος του κόστους λειτουργίας των φορέων του δημόσιου τομέα που αφορά την εκτέλεση των καθηκόντων δημόσιας υπηρεσίας τους προκύπτει από την εκμετάλλευση των οικείων δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας τους, είναι δυνατόν να επιτρέπεται σε φορείς του δημόσιου τομέα να χρεώνουν για την περαιτέρω χρήση των εγγράφων περισσότερο από το οριακό κόστος σύμφωνα με αντικειμενικά, διαφανή και επαληθεύσιμα κριτήρια, και με την επιφύλαξη της έγκρισης της ανεξάρτητης αρχής που αναφέρεται στο άρθρο 4 παράγραφος 4, και με την επιφύλαξη των παραγράφων 3 και 4 του παρόντος άρθρου.»

‘3. Με την επιφύλαξη των παραγράφων 1 και 2, βιβλιοθήκες (συμπεριλαμβανομένων πανεπιστημιακών βιβλιοθηκών), μουσεία και αρχεία μπορούν να χρεώνουν περισσότερο από το οριακό κόστος για την περαιτέρω χρήση των εγγράφων που βρίσκονται στην κατοχή τους.»

(7) Το υφιστάμενο κείμενο του άρθρου 6 γίνεται παράγραφος 4.

(8) Προστίθεται νέα παράγραφος 5:

«Το βάρος της απόδειξης ότι τα τέλη συμμορφώνονται με το παρόν άρθρο βαρύνει τον φορέα του δημόσιου τομέα που επιβάλλει τέλος περαιτέρω χρήσης.»

7. Στο άρθρο 7 (Διαφάνεια), μετά τις λέξεις «υπολογισμό των τελών» προστίθενται οι λέξεις «περισσότερο από το οριακό κόστος».

8. Τροποποιήσεις του άρθρου 8:

(9) Η παράγραφος 1 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

«Οι φορείς του δημόσιου τομέα μπορούν να επιτρέπουν την περαιτέρω χρήση χωρίς όρους ή μπορούν να επιβάλλουν όρους, όπως την ένδειξη της πηγής, κατά περίπτωση μέσω άδειας. Οι όροι αυτοί δεν περιορίζουν άνευ λόγου τις δυνατότητες περαιτέρω χρήσης και δεν χρησιμοποιούνται για τον περιορισμό του ανταγωνισμού.»

9. Το άρθρο 9 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

«Άρθρο 9

Πρακτικές ρυθμίσεις

Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε να λαμβάνονται τα απαραίτητα πρακτικά μέτρα που διευκολύνουν τη διαγλωσσική αναζήτηση διαθέσιμων εγγράφων για περαιτέρω χρήση, όπως είναι οι κατάλογοι των κυριότερων εγγράφων με τα σχετικά μεταδεδομένα, κατά προτίμηση με ηλεκτρονική πρόσβαση και σε μηχαναγνώσιμη μορφή, καθώς και οι ιστότοποι των δικτυακών πυλών που συνδέονται με αποκεντρωμένους καταλόγους.»

10. Στο άρθρο 11 (Απαγόρευση αποκλειστικών ρυθμίσεων) προστίθεται στο τέλος της παραγράφου 3 η ακόλουθη πρόταση:

Ωστόσο, οι εν λόγω ρυθμίσεις που αφορούν πολιτιστικά ιδρύματα και πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες παύουν να ισχύουν στο τέλος της σύμβασης ή, σε κάθε περίπτωση, το αργότερο την 31η Δεκεμβρίου 20XX [6 έτη έπειτα από την έναρξη ισχύος της οδηγίας].»

11. Το άρθρο 12 (Μεταφορά) αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

«Άρθρο 12

Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή το κείμενο των ουσιωδών διατάξεων εσωτερικού δικαίου τις οποίες θεσπίζουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία.»

12. Στο άρθρο 13 (Επανεξέταση), η ημερομηνία 1η Ιουλίου 2008 αντικαθίσταται από [3 έτη έπειτα από την ημερομηνία μεταφοράς] και προστίθεται η ακόλουθη παράγραφος:

«Τα κράτη μέλη υποβάλλουν στην Επιτροπή ετήσια έκθεση σχετικά με την έκταση της περαιτέρω χρήσης πληροφοριών του δημόσιου τομέα, τις συνθήκες υπό τις οποίες είναι διαθέσιμη, καθώς και το έργο της ανεξάρτητης αρχής του άρθρου 4 παράγραφος 4.»

Άρθρο 2

(2) Τα κράτη μέλη θεσπίζουν και δημοσιεύουν, το αργότερο σε 18 μήνες, τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν προς την παρούσα οδηγία. Ανακοινώνουν αμέσως στην Επιτροπή το κείμενο των εν λόγω διατάξεων καθώς και τον πίνακα αντιστοιχίας μεταξύ αυτών των διατάξεων και της παρούσας οδηγίας.

(3) Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις διατάξεις αυτές, αναφέρονται στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από παρόμοια αναφορά κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Οι λεπτομερείς διατάξεις για την αναφορά αυτή καθορίζονται από τα κράτη μέλη.

Άρθρο 3

Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την […] ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Άρθρο 4

Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη σύμφωνα με τις Συνθήκες.

Βρυξέλλες,

Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο                     Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος                                                   Ο Πρόεδρος

[1]               http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2009:0212:FIN:EN:PDF.

[2]               http://www.economist.com/node/15557443.

[3]               http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/+/interactive.bis.gov.uk/digitalbritain/report/, p. 214.

[4]               Review of recent studies on PSI re-use and related market developments, G. Vickery, Αύγουστος 2011.

[5]               http://ec.europa.eu/information_society/digital-agenda/index_en.htm.

[6]               ΛΕΥΚΗ ΒΙΒΛΟΣ Χάρτης πορείας για έναν Ενιαίο Ευρωπαϊκό Χώρο Μεταφορών – Για ένα ανταγωνιστικό και ενεργειακά αποδοτικό σύστημα μεταφορών COM(2011) 144 τελικό, της 28.3.2011.

[7]               COM(2008) 886 τελικό/2 — Διορθωτικό της 20.3.2009.

[8]               ΕΕ L207/1 της 6.8.2010.

[9]               http://www.epsiplatform.eu/.

[10]             http://ec.europa.eu/information_society/policy/psi/index_en.htm.

[11]             http://ec.europa.eu/information_society/policy/psi/actions_eu/policy_actions/mepsir/index_en.htm.

[12]             http://ec.europa.eu/information_society/policy/psi/facilitating_reuse/exlusive_agreements/               index_en.htm.

[13]             http://ec.europa.eu/information_society/policy/psi/docs/pdfs/economic_study_report_final.pdf.

[14]             http://tinyurl.com/culturePSI.

[15]             http://www.lapsi-project.eu/.

[16]             http://www.epsiplatform.eu/.

[17]             UK Re-use of Public Sector Information Regulations 2005, ‘A public sector body may permit re-use’ (regulation 7(1)).

[18]             Study on guaranteed access to traffic and travel data and free provision of universal traffic information, Λιόν, 11 Oκτωβρίου 2010.

[19]             ΕΕ C , , σ. .

[20]             ΕΕ C , , σ. .

[21]             ΕΕ L 345, 31.12.2003, σ. 90.

[22]             ΕΕ L 108, 25.04.2007, σ. 1.