52011PC0489

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1.           ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

· Γενικό πλαίσιο

Η ιθαγένεια της Ένωσης, που προβλέπεται στο άρθρο 20 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), χορηγείται αυτόματα σε όλους τους πολίτες των κρατών μελών και τους παρέχει ένα σύνολο συμπληρωματικών δικαιωμάτων, όπου περιλαμβάνεται το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής στο έδαφος κρατών μελών άλλων από εκείνο του οποίου είναι υπήκοοι.

Το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής στο έδαφος των κρατών μελών, που κατοχυρώνεται στο άρθρο 21 της ΣΛΕΕ και στο άρθρο 45 του Χάρτη θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποτελεί ένα από τα πλέον πολύτιμα ατομικά δικαιώματα που χορηγούνται από το δίκαιο της ΕΕ. Η ελεύθερη κυκλοφορία είναι σχεδόν συνώνυμη με την ιθαγένεια της Ένωσης[1] και αποτελεί την πλέον απτή έκφραση των πλεονεκτημάτων που συνδέονται με την ιθαγένεια της Ένωσης.

Γενικότερα, η άσκηση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας συμβάλλει στο να δοθεί συγκεκριμένο νόημα στην ιθαγένεια της Ένωσης στην καθημερινή ζωή των πολιτών. Όσοι πολίτες επεκτείνουν ορισμένες πτυχές της ζωής τους πέρα από τα σύνορα της χώρας τους, είτε ταξιδεύοντας είτε με την εγκατάστασή τους σε άλλα κράτη μέλη, αναγκαστικά ενημερώνονται και επωφελούνται από το ευρύ φάσμα δικαιωμάτων που προσφέρει το δίκαιο της Ένωσης στους πολίτες σε διασυνοριακές καταστάσεις: τα δικαιώματά τους ως καταναλωτές σε άλλα κράτη μέλη, τα δικαιώματα πρόσβασης στην εκπαίδευση, την αναγνώριση των επαγγελματικών τους προσόντων, την πρόσβαση σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και την απόκτηση ή τη διαφύλαξη των δικαιωμάτων τους στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης.

Το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι που χορηγείται στους πολίτες της Ένωσης για τις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και για τις δημοτικές εκλογές στα κράτη μέλη της διαμονής τους έχουν πρωταρχική σημασία στο πλαίσιο αυτό, εφόσον παρέχουν στους πολίτες της Ένωσης τα μέσα συμμετοχής στη δημοκρατική ζωή της Ένωσης, συμβάλλοντας συγχρόνως στην κοινωνική τους ένταξη στο κράτος μέλος της διαμονής τους.

Εξάλλου, σε ευρύτερο πλαίσιο, η ιθαγένεια της Ένωσης συνδέεται στενά με τις δημοκρατικές αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης[2] που συγκροτούν το πλαίσιο για τη συμμετοχή των πολιτών στη δημοκρατική ζωή της Ένωσης.

· Αιτιολόγηση και στόχοι της πρότασης

Το 2009, υπολογίζεται ότι 11,9 εκατ. πολιτών της Ένωσης ζούσαν σε κράτος μέλος άλλο από το δικό τους και ότι πολλοί περισσότεροι θα μπορούσαν να ασκήσουν το δικαίωμα αυτό κάποια δεδομένη στιγμή της ζωής τους: μια έρευνα του Ευρωβαρόμετρου που διενεργήθηκε το 2009[3] έδειξε ότι πάνω από το ένα τρίτο (35%) των ευρωπαίων πολιτών θα εξέταζαν το ενδεχόμενο να εργαστούν σε άλλο κράτος μέλος. Πάντως, σύμφωνα με την ίδια έρευνα, περίπου ένας Ευρωπαίος στους πέντε θεωρεί ότι υπάρχουν υπερβολικά εμπόδια για να εργαστεί σε άλλο κράτος μέλος. Μια άλλη μελέτη[4] του 2009 κατέληξε στο ότι η έλλειψη ενημέρωσης είναι (μαζί με τις γλωσσικές δυσκολίες) το σημαντικότερο εμπόδιο για τη διασυνοριακή εργασία, που αποτελεί, μαζί με τη διακρατική μετανάστευση, την κύρια μορφή γεωγραφικής κινητικότητας του εργατικού δυναμικού στην Ένωση.

Οι διαπιστώσεις αυτές επιβεβαιώθηκαν από μια μελέτη του 2010 που διερεύνησε τις εμπειρίες ευρωπαίων πολιτών που άσκησαν πραγματικά το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας[5]. Στη συζήτηση για το πώς θα καταστεί ευκολότερη η κινητικότητα εντός της ΕΕ, οι απαντώντες τόνισαν την ανάγκη οι πολίτες της Ένωσης να διαθέτουν πρακτικές πληροφορίες ανά χώρα σχετικά με τα δικαιώματά τους, όταν διαμένουν σε άλλο κράτος μέλος από το δικό τους. Η έρευνα αυτή απέδειξε επίσης ότι οι πληροφορίες που χρειάζονται οι πολίτες για να ασκήσουν το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας δεν περιορίζονται αυστηρά στις προϋποθέσεις που πρέπει να τηρούνται για την άσκηση του εν λόγω δικαιώματος: τα δύο διοικητικά θέματα που απασχολούν περισσότερο όσους αντιμετωπίζουν την πιθανότητα μετάβασης σε άλλο κράτος μέλος είναι η κοινωνική ασφάλιση και πρόνοια και η αναγνώριση τίτλων σπουδών.

Είναι σαφές ότι οι πολίτες που επιθυμούν να σπουδάσουν, να εργαστούν, να πάρουν τη σύνταξή τους, να ζήσουν σε άλλο κράτος μέλος πρέπει να είναι κατάλληλα ενημερωμένοι σχετικά με τα διάφορα δικαιώματα που τους διατίθενται σε διασυνοριακές καταστάσεις και να είναι σε θέση να τα ασκούν αποτελεσματικά στην πράξη. Χωρίς τις πληροφορίες αυτές, οι πολίτες δεν είναι σε θέση να παίρνουν κατάλληλες αποφάσεις σχετικά με την άσκηση των δικαιωμάτων ελεύθερης κυκλοφορίας που έχουν.

Ευρύτερα, για να επιτραπεί στους ιδιώτες, τις επιχειρήσεις και την κοινωνία στο σύνολό της να επωφεληθούν από όλο το φάσμα δυνατοτήτων που προσφέρει η ενιαία αγορά, είναι σημαντικό να γνωρίζουν οι πολίτες τα δικαιώματά τους στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας και γενικότερα τα δικαιώματά τους ως πολίτες της Ένωσης.

Από έρευνα του Ευρωβαρόμετρου που διεξάχθηκε το 2010[6] αποδείχθηκε ότι οι πολίτες έχουν σημαντικά κενά ενημέρωσης σχετικά με τα δικαιώματά τους, καθώς επίσης ότι, παρότι οι Ευρωπαίοι έχουν σε γενικές γραμμές επίγνωση ότι είναι πολίτες της Ένωσης (79% θωρούν ότι γνωρίζουν τη σημασία της έννοιας του «πολίτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης»), δεν έχουν συγκεκριμένη γνώση του τι ακριβώς σημαίνουν τα δικαιώματα που συνδέονται με την ιδιότητα του πολίτη της Ένωσης. Πιο συγκεκριμένα, μόνο το 43% γνωρίζει την έννοια του όρου «πολίτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης» και σχεδόν οι μισοί ευρωπαίοι πολίτες (48%) αναφέρουν ότι δεν είναι «καλά ενημερωμένοι» σχετικά με τα δικαιώματά τους.

Στην έκθεση του 2010 για την ιθαγένεια της ΕΕ «Άρση των εμποδίων στα δικαιώματα των πολιτών της ΕΕ»[7], η Επιτροπή εντόπισε τα βασικά εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι πολίτες στην καθημερινότητά τους, όταν επιδιώκουν να ασκήσουν τα δικαιώματά τους ως πολίτες της Ένωσης και επισήμανε 25 συγκεκριμένες δράσεις για την άρση των εμποδίων αυτών. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι πολίτες της Ένωσης δεν επωφελούνται από τα δικαιώματά τους διότι δεν τα γνωρίζουν και ανήγγειλε την πρόθεσή της να εντατικοποιήσει την πληροφόρηση των πολιτών της Ένωσης σχετικά με τα δικαιώματά τους και ιδίως σχετικά με τα δικαιώματα ελεύθερης κυκλοφορίας. Η ανακήρυξη του 2013 ως ευρωπαϊκού έτους των πολιτών, που οδηγεί στην οργάνωση στοχοθετημένων εκδηλώσεων σχετικά με την ιθαγένεια της ΕΕ και με τις πολιτικές της ΕΕ που συνδέονται με την ιθαγένεια κατά τη διάρκεια του έτους αυτού, περιλαμβάνεται στην έκθεση για την ιθαγένεια ΕΕ του 2010 ως μια από τις δράσεις που πρέπει να εφαρμοστούν για την κάλυψη αυτής της έλλειψης ενημέρωσης.

Ο γενικός στόχος του προτεινόμενου ευρωπαϊκού έτους των πολιτών είναι να εξασφαλιστεί ότι όλοι οι πολίτες της Ένωσης είναι ενημερωμένοι για τα δικαιώματα που τους παρέχονται σε διασυνοριακό πλαίσιο, βάσει της ιδιότητάς του πολίτη της Ένωσης, κατά τρόπο ώστε να είναι σε θέση να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις για το κατά πόσον θα κάνουν χρήση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας, καθώς και για να διευκολυνθεί η πραγματική άσκηση του δικαιώματος αυτού. Το Ευρωπαϊκό έτος στοχεύει ειδικότερα στα εξής:

– ευαισθητοποίηση των πολιτών της Ένωσης για το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση και γενικότερα για τα κατοχυρωμένα δικαιώματα των πολιτών της Ένωσης σε διασυνοριακές καταστάσεις, περιλαμβανομένου του δικαιώματός τους να συμμετέχουν στη δημοκρατική ζωή της Ένωσης·

– ευαισθητοποίηση των πολιτών της Ένωσης για το πώς μπορούν να επωφεληθούν με συγκεκριμένο τρόπο από τα δικαιώματα και τις πολιτικές της ΕΕ, ενώ ζουν σε άλλο κράτος μέλος, καθώς και παροχή κινήτρων για την ενεργό συμμετοχή τους σε φόρουμ πολιτών σχετικά με πολιτικές και ζητήματα της Ένωσης·

– παροχή κινήτρων για δημόσια συζήτηση σχετικά με τις επιπτώσεις και τις δυνατότητες που παρέχει το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας, ως αναπόσπαστη πτυχή της ιθαγένειας της Ένωσης, ιδίως όσον αφορά την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και της αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ των πολιτών της Ένωσης, καθώς και του δεσμού μεταξύ των πολιτών και της Ένωσης.

· Συνοχή με άλλες πολιτικές και στόχους της Ένωσης

Το προτεινόμενο ευρωπαϊκό έτος των πολιτών βασίζεται στον υπάρχοντα ισχυρό δεσμό και τη θετική σύνδεση που κάνουν οι πολίτες μεταξύ του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας και της ιθαγένειας της Ένωσης, ώστε να προσδοθεί στην ιθαγένεια της Ένωσης συγκεκριμένο νόημα. Το γεγονός αυτό ενσαρκώνει τον πολιτικό στόχο της Επιτροπής που συνίσταται στο να τεθούν οι πολίτες στο επίκεντρο της πολιτικής ατζέντας της Ένωσης και συμβάλλει στο να καταστεί η ιθαγένεια της Ένωσης απτή πραγματικότητα στην καθημερινότητα των πολιτών.

Το προτεινόμενο ευρωπαϊκό έτος αποτελεί συνέχεια της δέσμευσης του Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κ. José Manuel Barroso, της 3ης Σεπτεμβρίου 2009, στις πολιτικές κατευθυντήρες γραμμές για τη νέα Επιτροπή, για την ενίσχυση της ιθαγένειας της ΕΕ, δίνοντας νέα πνοή στο δεσμό μεταξύ των πολιτών και της ΕΕ και καθιστώντας αποτελεσματικά τα δικαιώματά τους στην πράξη.

Δίνει επίσης συνέχεια στην έκκληση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο ψήφισμά του της 15ης Δεκεμβρίου 2010 σχετικά με την κατάσταση των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση (2009) – ουσιαστική εφαρμογή μετά την έναρξη ισχύος της συνθήκης της Λισαβόνας. Στο εν λόγω ψήφισμα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απευθύνει έκκληση στην Επιτροπή να ανακηρύξει το 2013 «Ευρωπαϊκό έτος ιθαγένειας», ούτως ώστε να προωθηθεί ο διάλογος σχετικά με την ευρωπαϊκή ιθαγένεια και να ενημερωθούν οι ευρωπαίοι πολίτες για τα δικαιώματά τους, ειδικότερα δε για τα νέα τους δικαιώματα που απορρέουν από την έναρξη ισχύος της συνθήκης της Λισαβόνας.

Κατόπιν αυτού, το σχέδιο για το ευρωπαϊκό έτος των πολιτών 2013 υποβλήθηκε στις 18 Ιανουαρίου 2011 στη διοργανική ομάδα πληροφόρησης.

Στο πλαίσιο αυτό, το προτεινόμενο ευρωπαϊκό έτος ευθυγραμμίζεται επίσης με το Πρόγραμμα[8] της Στοκχόλμης, που τοποθετεί τον πολίτη στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών πολιτικών στον τομέα της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης και επικεντρώνει τις δράσεις του στην «οικοδόμηση της Ευρώπης των πολιτών», εξασφαλίζοντας ιδίως την πλήρη άσκηση του δικαιώματος των πολιτών στην ελεύθερη κυκλοφορία.

Ο στόχος του προτεινόμενου ευρωπαϊκού έτους συνάδει επίσης με τους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», με την έννοια ότι η διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας και της κινητικότητας των εργαζομένων αναγνωρίστηκε στις σημαντικές πρωτοβουλίες[9] «Νεολαία σε κίνηση» και «Ατζέντα για νέες δεξιότητες και θέσεις εργασίας», καθώς και στο «Ευρωπαϊκό έτος κινητικότητας των εργαζομένων» του 2006, συνέχεια του οποίου υπήρξε το «Ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για την κινητικότητα στην εργασία»[10] ως τρόπος αντιμετώπισης των επιπτώσεων της δημογραφικής αλλαγής στην αγορά εργασίας και βελτίωσης της απασχολησιμότητας των προσώπων και της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών οικονομιών.

Γενικότερα, η ελεύθερη κυκλοφορία αποτελεί συγχρόνως προϋπόθεση και κίνητρο για την άσκηση εκ μέρους των πολιτών ευρέως φάσματος δικαιωμάτων ΕΕ, όπως τα δικαιώματα κοινωνικής ασφάλισης σε άλλα κράτη μέλη, το δικαίωμα αναζήτησης απασχόλησης και εργασίας, τα δικαιώματα ως ταξιδιωτών ή τουριστών, ή τα δικαιώματα ως καταναλωτών για την απόκτηση αγαθών και υπηρεσιών. Κατά συνέπεια, η διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας, συμβάλλει, μεταξύ άλλων, στην επίτευξη των στόχων της πρόσφατης πρωτοβουλίας της Επιτροπής για την ανάκαμψη της ενιαίας αγοράς[11], εφόσον μπορεί να ενθαρρύνει τους πολίτες να επωφελούνται πλήρως από τις δυνατότητες που προσφέρονται από την ενιαία αγορά. Επίσης, το ευρωπαϊκό έτος θα προωθούσε περισσότερο την ευαισθητοποίηση σχετικά με αυτές τις δυνατότητες και τα δικαιώματα, εφόσον θα στόχευε στην ενημέρωση των πολιτών σχετικά με όλα τα δικαιώματά τους σε διασυνοριακές καταστάσεις.

Εξάλλου, το προτεινόμενο ευρωπαϊκό έτος θα βασίζεται στην έκθεση του 2010 για την ιθαγένεια της Ένωσης και συγχρόνως θα συμβάλει σημαντικά στην υλοποίηση των στόχων της, ήτοι στην κατάργηση των φραγμών που συνεχίζουν να εμποδίζουν τους πολίτες της Ένωσης στην αποτελεσματική άσκηση των δικαιωμάτων τους.

Βάσει των στοιχείων που αποδεικνύουν τα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι πολίτες όταν επιδιώκουν την άσκηση των δικαιωμάτων τους ως πολίτες της Ένωσης, ιδίως σε διασυνοριακές καταστάσεις, η εν λόγω έκθεση εντόπισε όχι μόνο τους συνεχείς φραγμούς στην ίδια την ελεύθερη κυκλοφορία, αλλά επίσης ορισμένα ζητήματα που ενδιαφέρουν άμεσα τους πολίτες που σχεδιάζουν να ασκήσουν το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και απαιτούν εκ μέρους της Ένωσης συμπληρωματικές προσπάθειες, εντός των ορίων των αρμοδιοτήτων της, στον τομέα της διάδοσης πληροφοριών και της άρσης των φραγμών που παραμένουν. Μεταξύ των ζητημάτων αυτών περιλαμβάνεται το δικαίωμα ιδιοκτησίας των διεθνών ζευγαριών, η διασυνοριακή αναγνώριση ληξιαρχικών πράξεων, η προστασία υπόπτων και κατηγορουμένων σε ποινικές διαδικασίες, προβλήματα φορολόγησης σε διασυνοριακές καταστάσεις, διασυνοριακή ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και ζητήματα τεχνολογίας eHealth, δικαιώματα επιβατών και τουριστών, δικαιώματα καταναλωτών, αναγνώριση τίτλων σπουδών και επαγγελματικών προσόντων, ζητήματα κοινωνικής ασφάλισης, άσκηση εκλογικών δικαιωμάτων και ευαισθητοποίηση για την έννοια της ιθαγένειας της Ένωσης.

Κατά συνέπεια, το ευρωπαϊκό έτος των πολιτών μπορεί σε μεγάλο βαθμό να στηριχθεί στις διαπιστώσεις που περιέχονται στην έκθεση του 2010 για την ιθαγένεια της Ένωσης, κατά τρόπο ώστε να εστιαστούν καλύτερα οι στόχοι και οι δράσεις του στα σημαντικότερα ζητήματα, για να διευκολυνθεί η ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών της Ένωσης.

Παράλληλα, το ευρωπαϊκό έτος μπορεί να στηρίξει τη διαδικασία που ξεκίνησε από την Επιτροπή για περαιτέρω εντοπισμό των φραγμών και την εξεύρεση λύσεων για την κατάργησή τους, εντός των ορίων των αρμοδιοτήτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και να παρέχει το πλαίσιο για τη δημοσίευση, το 2013, ενός σχεδίου δράσης για την ολοκλήρωση της άρσης των φραγμών που εξακολουθούν να εμποδίζουν τους πολίτες να ασκούν τα δικαιώματά τους ως πολίτες της Ένωσης, όπως προβλέπεται στην έκθεση του 2010 για την ιθαγένεια της Ένωσης. Συμβάλλοντας στην επίτευξη του στόχου αυτού, που συνίσταται στο να εξασφαλιστεί ότι οι πολίτες της Ένωσης είναι πράγματι σε θέση να ασκούν τα δικαιώματά τους βάσει του δικαίου της ΕΕ, το ευρωπαϊκό έτος των πολιτών μπορεί να συμβάλει στην επίτευξη του στόχου του άρθρου 20 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, βάσει του οποίου οι πολίτες της Ένωσης «έχουν τα δικαιώματα» που προβλέπονται στις συνθήκες και μεταξύ άλλων το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας.

Το ευρωπαϊκό έτος των πολιτών του 2013 παρέχει επίσης μια πολύ κατάλληλη ευκαιρία για να δοθεί δημοσιότητα στην ιθαγένεια της Ένωσης και τα συγκεκριμένα οφέλη της για τους πολίτες, εφόσον το έτος αυτό αποτελεί την 20ή επέτειο από την καθιέρωση της ιθαγένειας της Ένωσης με τη συνθήκη του Μάαστριχτ. Εξάλλου, δείχνοντας τις συγκεκριμένες επιπτώσεις των πολιτικών της Ένωσης στην καθημερινότητα των πολιτών, το ευρωπαϊκό έτος θα προβάλει τη σημασία της συμβολής των πολιτών στην αποτελεσματική εφαρμογή των δικαιωμάτων τους και γενικότερα στο σχεδιασμό του ευρωπαϊκού έργου. Είναι επίσης ευκαιρία να ενημερωθούν οι πολίτες για τα εκλογικά τους δικαιώματα στο κράτος μέλος της διαμονής τους, πράγμα που θα είναι βασικής σημασίας ενόψει των εκλογών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το 2014. Οι επιπτώσεις των εν λόγω ενημερωτικών ενεργειών θα πολλαπλασιαστούν, χάρη στο στενό συντονισμό και τις συνέργειες με δράσεις άλλων θεσμικών οργάνων της ΕΕ, ιδίως του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς και κρατών μελών, εν αναμονή των εκλογών αυτών.

2.           ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

· Διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη

Στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης «Τα δικαιώματα των πολιτών της ΕΕ-η πορεία προς το μέλλον» που διεξάχθηκε από την Επιτροπή στις 15 Ιουνίου 2010 και της διάσκεψης με το ίδιο θέμα που πραγματοποιήθηκε στις 1 και 2 Ιουλίου 2010, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών υποστήριξαν σθεναρά την ιδέα της εστίασης των πολιτικών της ΕΕ στη σημασία της ιθαγένειας της Ένωσης και των δικαιωμάτων που απορρέουν από αυτήν, καθώς και στους τρόπους με τους οποίους η ιθαγένεια της Ένωσης θα αποκτήσει πραγματική σημασία στις ζωές των πολιτών. Οι βασικοί φορείς της κοινωνίας των πολιτών υποστήριξαν ένθερμα την ανάληψη δράσεων ευαισθητοποίησης, με στόχο να καλυφθεί το κενό ανάμεσα στις νομικές διατάξεις που εγγυώνται την ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών της Ένωσης και στους φραγμούς που αντιμετωπίζουν οι πολίτες στην πραγματικότητα.

Η Επιτροπή υπέβαλε επίσης το σχέδιο για το ευρωπαϊκό έτος των πολιτών στις 15 Δεκεμβρίου 2010, στο πλαίσιο του τακτικού της διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών. Στο εν λόγω πλαίσιο, έλαβε θετικά σχόλια όσον αφορά τις ειδικές δράσεις για ορισμένες πτυχές της άσκησης των δικαιωμάτων που συνδέονται με την ιθαγένεια της Ένωσης, όπως η ενθάρρυνση της κοινωνικής εμπλοκής των πολιτών και της ενεργού συμμετοχής τους στην υλοποίηση της συμμετοχικής δημοκρατίας.

· Συλλογή και χρήση εμπειρογνωμοσύνης

Τα σχετικά στοιχεία συλλέχθηκαν μέσω ορισμένων πρόσφατων ερευνών του Ευρωβαρόμετρου, καθώς και μελετών που αναφέρονται παραπάνω, στο τμήμα «αιτιολόγηση και στόχοι της πρότασης».

· Εκτίμηση επιπτώσεων

Πραγματοποιήθηκε μια εκ των προτέρων αξιολόγηση.[12]

3.           ΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

· Περίληψη της προτεινόμενης δράσης

Το ευρωπαϊκό έτος στοχεύει στην ευαισθητοποίηση διαφόρων πολλαπλασιαστών και του γενικού κοινού σχετικά με τα δικαιώματα των πολιτών της Ένωσης, ώστε να διευκολυνθεί η άσκηση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής.

Για το σκοπό αυτό, θα αναπτύξει την ευαισθητοποίηση των πολιτών της Ένωσης ως προς το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας γενικότερα, τα δικαιώματα που τους εξασφαλίζονται σε διασυνοριακές καταστάσεις, περιλαμβανομένου του δικαιώματός τους να συμμετέχουν στη δημοκρατική ζωή της Ένωσης.

Επίσης, θα αναπτύξει την ευαισθητοποίηση των πολιτών της Ένωσης για τους τρόπους με τους οποίους μπορούν να επωφεληθούν από τα δικαιώματα και τις πολιτικές της ΕΕ όταν παίρνουν την απόφαση να ζήσουν έξω από τα εθνικά σύνορα, καθώς επίσης ενισχύοντας τη συμμετοχή τους σε φόρουμ πολιτών σχετικά με τις πολιτικές και άλλα ζητήματα της Ένωσης.

Εξάλλου, το ευρωπαϊκό έτος επιδιώκει την έναρξη διαλόγου για τις επιπτώσεις και τις δυνατότητες του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας, ως αναπόσπαστης πτυχής της ιθαγένειας της Ένωσης, ιδίως σε όρους ενίσχυσης της κοινωνικής συνοχής και της αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ των πολιτών της Ένωσης, καθώς και τους δεσμούς μεταξύ των πολιτών και της Ένωσης.

· Νομική βάση

Το άρθρο 20 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ προβλέπει ότι οι πολίτες της Ένωσης έχουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στις συνθήκες, και ότι έχουν, μεταξύ άλλων, το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής στο έδαφος των κρατών μελών.

Το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης για ελεύθερη κυκλοφορία και διαμονή κατοχυρώνεται στο άρθρο 21 παράγραφος 1 της συνθήκης, που έχει ως εξής:

«Κάθε πολίτης της Ένωσης έχει το δικαίωμα να κυκλοφορεί και να διαμένει ελεύθερα στο έδαφος των κρατών μελών, υπό την επιφύλαξη των περιορισμών και με τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στις συνθήκες και στις διατάξεις που θεσπίζονται για την εφαρμογή τους».

Βασικός στόχος της πρότασης απόφασης για το ευρωπαϊκό έτος των πολιτών είναι να διευκολύνει την άσκηση εκ μέρους των πολιτών της Ένωσης του δικαιώματός τους να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στο έδαφος των κρατών μελών, αναπτύσσοντας την ευαισθητοποίησή τους σχετικά με τα δικαιώματά τους ως πολιτών της Ένωσης. Κατά συνέπεια, ο στόχος της εμπίπτει στις διατάξεις του άρθρου 21 παράγραφος 1 της συνθήκης. Συγχρόνως, η πρόταση μπορεί να είναι μέσο εφαρμογής του στόχου του άρθρου 20 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, που προβλέπει ότι οι πολίτες της Ένωσης «έχουν» τα δικαιώματα που προβλέπονται στις συνθήκες, περιλαμβανομένου του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας.

Συνεπώς, η παρούσα πρόταση έχει ως νομική βάση το άρθρο 21 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, που προβλέπει ότι, εάν, προς επίτευξη αυτού του στόχου, απαιτείται δράση της Ένωσης και εφόσον οι συνθήκες δεν έχουν προβλέψει εξουσίες προς τούτο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία, μπορούν να θεσπίσουν διατάξεις που διευκολύνουν την άσκηση των αναφερόμενων στην παράγραφο 1 δικαιωμάτων.

· Αρχή της επικουρικότητας

Το βασικό θέμα που επιδιώκει να αντιμετωπίσει το προτεινόμενο ευρωπαϊκό έτος είναι η έλλειψη εκ μέρους των πολιτών της Ένωσης της κατάλληλης ενημέρωσης και συγκεκριμένης γνώσης των δικαιωμάτων ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής καθώς και άλλων δικαιωμάτων τα οποία έχουν ως πολίτες της Ένωσης, ιδίως σε διασυνοριακές καταστάσεις. Η έλλειψη προβολής της ιθαγένειας της Ένωσης και των συγκεκριμένων πλεονεκτημάτων της για τους πολίτες, που βρίσκεται στο επίκεντρο του θέματος αυτού, είναι διεθνικού χαρακτήρα. Παρότι τα κράτη μέλη έχουν κατά κύριο λόγο την ευθύνη για τη βελτίωση της ευαισθητοποίησης των πολιτών σχετικά με τα δικαιώματά τους ως πολιτών της Ένωσης, η ανάληψη κατάλληλων δράσεων για την αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού απαιτεί πολυμερείς εταιρικές σχέσεις, διεθνικές ανταλλαγές πληροφοριών και εμπειρίας και βελτίωση της ευαισθητοποίησης και της διάδοσης ορθών πρακτικών σε επίπεδο Ένωσης. Κατά συνέπεια, οι στόχοι του προτεινόμενου ευρωπαϊκού έτους μπορούν να επιτευχθούν καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης.

· Αρχή της αναλογικότητας

Όπως αναφέρεται στην εκ των προτέρων αξιολόγηση που συνοδεύει την παρούσα πρόταση[13], οι δράσεις που θα εφαρμοστούν στο προτεινόμενο ευρωπαϊκό έτος δεν υπερβαίνουν ό,τι είναι αναγκαίο για την επίτευξη των στόχων της. Συνεπώς, η πρόταση τηρεί την αρχή της αναλογικότητας, όπως θεσπίζεται στο άρθρο 5 της συνθήκης ΕΕ.

· Συνέπειες στα θεμελιώδη δικαιώματα

Το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης για ελεύθερη κυκλοφορία και διαμονή προβλέπεται στο άρθρο 45 του Χάρτη θεμελιωδών δικαιωμάτων της ΕΕ. Στο μέτρο που στοχεύει στο να διευκολύνει την άσκηση του δικαιώματος αυτού, το προτεινόμενο ευρωπαϊκό έτος θα έχει αισθητή θετική επίπτωση στην ενίσχυση της αποτελεσματικής εφαρμογής του Χάρτη.

4.           ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

Δεν ζητείται νέα χρηματοδότηση για το ευρωπαϊκό έτος. Η ευελιξία για την ετήσια θέσπιση προτεραιοτήτων βάσει των κονδυλίων του προϋπολογισμού και των προγραμμάτων της Γενικής Διεύθυνσης Επικοινωνίας παρέχει επαρκές δημοσιονομικό περιθώριο για την υλοποίηση του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών, σε κλίμακα 1 εκατ. ευρώ.

2011/0217 (COD)

Πρόταση

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για το Ευρωπαϊκό έτος των πολιτών (2013)

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδίως το άρθρο 21 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής[14],

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών[15],

Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία, ,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Το άρθρο 20 παράγραφος 1 της Συνθήκης προβλέπει την ιθαγένεια της Ένωσης ως πρόσθετη στην εθνική ιθαγένεια των οικείων κρατών μελών, ορίζοντας ότι πολίτης της Ένωσης είναι κάθε πρόσωπο που έχει την υπηκοότητα ενός κράτους μέλους. Η δεύτερη παράγραφος του άρθρου 20 διευκρινίζει ότι οι πολίτες της Ένωσης έχουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στις συνθήκες. Έχουν, μεταξύ άλλων. Το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής στο έδαφος των κρατών μελών, το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης για ελεύθερη κυκλοφορία και διαμονή κατοχυρώνεται περαιτέρω στο άρθρο 21 της Συνθήκης.

(2) Η έναρξη ισχύος της συνθήκης της Λισσαβόνας ενίσχυσε την ιδιότητα του πολίτη της Ένωσης και συμπλήρωσε τα σχετικά δικαιώματα, εισάγοντας ένα νέο δικαίωμα, την Πρωτοβουλία των Πολιτών, που επιτρέπει σε ένα εκατομμύριο πολίτες, από σημαντικό αριθμό κρατών μελών, να ζητήσουν στην Επιτροπή να υποβάλλει πρόταση σε οποιονδήποτε από τους τομείς δραστηριότητας της ΕΕ.

(3) Τα δικαιώματα που συνδέονται με την ιθαγένεια της Ένωσης εντάχθηκαν στον χάρτη θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με το προοίμιο του Χάρτη, η Ένωση «τοποθετεί τον άνθρωπο στην καρδιά της δράσης της, καθιερώνοντας την ιθαγένεια της Ένωσης και δημιουργώντας ένα χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης». Το κεφάλαιο V του Χάρτη θεσπίζει «δικαιώματα πολιτών», περιλαμβάνοντας στο άρθρο 45, το δικαίωμα κάθε πολίτη της Ένωσης να κυκλοφορεί και να διαμένει ελεύθερα στο έδαφος των κρατών μελών.

(4) Συνεπώς, το πρόγραμμα της Στοκχόλμης[16] τοποθετεί τον πολίτη στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών πολιτικών στον τομέα της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης. Εστιάζει τις δράσεις τους στην «οικοδόμηση της Ευρώπης των πολιτών», περιλαμβανομένης της εξασφάλισης της πλήρους άσκησης του δικαιώματος των πολιτών για ελεύθερη κυκλοφορία.

(5) Στο ψήφισμά του της 15 Δεκεμβρίου «σχετικά με την κατάσταση των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση (2009) – θεσμικές πτυχές μετά τη συνθήκη της Λισσαβόνας»[17] , το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να αφιερώσει το ευρωπαϊκό έτος του 2013 στην ιθαγένεια, ώστε να προωθηθεί ο διάλογος σχετικά με την ευρωπαϊκή ιθαγένεια και να ενημερωθούν οι ευρωπαίοι πολίτες για τα δικαιώματά τους, και ειδικότερα για τα νέα δικαιώματα που απορρέουν από την έναρξη ισχύος της συνθήκης της Λισσαβόνας.

(6) Από την εισαγωγή του το 1957 στη συνθήκη της Ρώμης ως μια από τις τέσσερις θεμελιώδεις ελευθερίες, το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής απέδειξε την αξία του ως ένας από τους πυλώνες δημιουργίας της ενιαίας αγοράς προς όφελος τόσο των οικονομιών των κρατών μελών όσο και των μεμονωμένων πολιτών.

(7) Ειδικότερα, η ελεύθερη κυκλοφορία και κινητικότητα των εργαζομένων συμβάλλει στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων των δημογραφικών αλλαγών στην αγορά εργασίας, ενώ συγχρόνως αναπτύσσει την απασχολησιμότητα των πολιτών και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών βιομηχανιών. Συγχρόνως, η ελεύθερη κυκλοφορία είτε επιτρέπει, ως βασική προϋπόθεση, είτε παρακινεί την άσκηση εκ μέρους των πολιτών ενός ευρέως φάσματος δικαιωμάτων τα οποία διαθέτουν βάσει του δικαίου της Ένωσης, όπως τα δικαιώματά τους ως καταναλωτές για πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες ή τα δικαιώματά τους ως ταξιδιώτες και τουρίστες. Κατά συνέπεια, η διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας δυνητικά μπορεί να βελτιώσει τις δυνατότητες των πολιτών να επωφεληθούν πλήρως από την ενιαία αγορά, ενώ συγχρόνως αποτελεί το βασικό κλειδί για την ανάπτυξη.

(8) Το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής στο έδαφος των κρατών μελών εκτιμάται ιδιαίτερα από τους πολίτες της Ένωσης ως βασικό ατομικό δικαίωμα που απορρέει από την ιθαγένεια της Ένωσης. Ως τέτοιο δικαίωμα, αποδεικνύει και προωθεί μια καλύτερη κατανόηση της αξίας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, καθώς και τη συμμετοχή των πολιτών στη διαμόρφωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όταν ζουν πτυχές της ζωής τους πέραν των εθνικών συνόρων, μέσω ταξιδιών ή με εγκατάσταση σε άλλα κράτη μέλη, οι πολίτες ενημερώνονται και επωφελούνται από το ευρύ φάσμα δικαιωμάτων που έχουν βάσει του δικαίου της Ένωσης σε διασυνοριακές καταστάσεις. Κατά συνέπεια, η άσκηση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής συμβάλλει στο να καταστεί η ιθαγένεια της Ένωσης απτή πραγματικότητα στην καθημερινή ζωή των πολιτών.

(9) Παρά το γεγονός ότι το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής εδραιώνεται στο πρωτογενές δίκαιο της Ένωσης και αναπτύσσεται ουσιαστικά στο παράγωγο δίκαιο, υφίσταται ακόμη ένα χάσμα μεταξύ των εφαρμοστέων νομικών διατάξεων και της πραγματικότητας που αντιμετωπίζουν οι πολίτες κατά την άσκηση του δικαιώματος αυτού στην πράξη. Πέρα από την αβεβαιότητα που ενδεχομένως αισθάνονται όσον αφορά τα πλεονεκτήματα της κινητικότητας, οι πολίτες της Ένωσης αντιμετωπίζουν πάρα πολλά πρακτικά εμπόδια όσον αφορά τη ζωή και εργασία τους σε άλλα μέρη της Ένωσης.

(10) Στην έκθεση του 2010 για την ιθαγένεια της ΕΕ «Άρση των εμποδίων στα δικαιώματα των πολιτών της ΕΕ»[18], η Επιτροπή εξέτασε τα βασικά εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι πολίτες στην καθημερινή τους ζωή κατά την άσκηση των δικαιωμάτων τους ως πολιτών της ένωσης, ιδίως σε διασυνοριακές καταστάσεις και περιέγραψε 25 συγκεκριμένες δράσεις για την άρση των εμποδίων αυτών. Ένα από τα εντοπισθέντα εμπόδια στο πλαίσιο αυτό ήταν η έλλειψη ενημέρωσης. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα, στην έκθεση του 2010 για την ιθαγένεια της ΕΕ, ότι οι πολίτες της Ένωσης δεν επωφελούνται από τα δικαιώματά τους διότι δεν τα γνωρίζουν και ανήγγειλε την πρόθεσή της να ενισχύσει τη διάδοση πληροφοριών στους πολίτες της Ένωσης σχετικά με τα δικαιώματά τους και ιδίως σχετικά με το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας.

(11) Δεδομένου ότι το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας βελτιώνει αισθητά τις ζωές των πολιτών, είναι ζωτικής σημασίας οι πληροφορίες σχετικά με την ύπαρξη του εν λόγω δικαιώματος και τους όρους άσκησής του να διατίθενται όσο το δυνατόν ευρύτερα. Εφόσον όλοι οι πολίτες της Ένωσης είναι δυνητικοί δικαιούχοι του δικαιώματος αυτού, θα πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για τη βελτίωση της ευαισθητοποίησης σε ολόκληρη την Ένωση.

(12) Πάντως, για να είναι σε θέση οι πολίτες της Ένωσης να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις σχετικά με την άσκηση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας, δεν επαρκεί η βελτίωση της ευαισθητοποίησης σχετικά με το ίδιο το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας· είναι σημαντικό για τους πολίτες της Ένωσης να είναι επίσης ενημερωμένοι για άλλα δικαιώματα που τους διατίθενται βάσει του δικαίου της Ένωσης σε διασυνοριακό πλαίσιο. Οι πληροφορίες αυτές θα τους επιτρέψουν επίσης να απολαύουν πλήρως των δικαιωμάτων αυτών, εάν αποφασίσουν να κάνουν χρήση του δικαιώματός τους ελεύθερης κυκλοφορίας.

(13) Ειδικότερα, οι πολίτες της Ένωσης που αντιμετωπίζουν το ενδεχόμενο να κάνουν χρήση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας, θα πρέπει να ενημερώνονται σχετικά με τα δικαιώματα που θα αποκτήσουν ή θα διατηρήσουν στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης, μέσω των κανόνων της Ένωσης για το συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης· οι κανόνες αυτοί εξασφαλίζουν ότι δεν θα απολέσουν δικαιώματα κοινωνικής ασφάλισης εάν επιλέξουν να αλλάξουν τόπο διαμονής μέσα στην Ευρώπη. Θα πρέπει επίσης να ενημερώνονται σχετικά με το δικαίωμά τους για αναγνώριση των επαγγελματικών τους προσόντων και σχετικά με τις κοινωνικές και πολιτικές τους ικανότητες που αποτελούν τμήμα του ευρωπαϊκού πλαισίου των «βασικών ικανοτήτων της δια βίου μάθησης»[19] και που θα τους επιτρέψουν να συμμετέχουν πλήρως στην πολιτική ζωή και θα τους προσφέρουν τη δυνατότητα να ασκήσουν τα δικαιώματά τους βάσει του δικαίου της Ένωσης.

(14) Στο πλαίσιο αυτό, οι πολίτες θα πρέπει επίσης να ενημερώνονται καλύτερα για τα δικαιώματά τους ως επιβάτες που ταξιδεύουν με οποιοδήποτε μεταφορικό μέσο σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και για τα δικαιώματα του καταναλωτή σε διασυνοριακό επίπεδο. Εάν έχουν εμπιστοσύνη ότι προστατεύονται αποτελεσματικά τα δικαιώματά τους ως καταναλωτών, θα συμβάλλουν περισσότερο στην ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής αγοράς αγαθών και υπηρεσιών στο πλήρες δυναμικό της και θα απολαύουν καλύτερα των οφελών της. Συγχρόνως, οι πολίτες θα ενημερώνονται καλύτερα σχετικά με τους κανόνες για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων και την επιτήρηση της αγοράς, κατά τρόπο ώστε να είναι ενήμεροι για τους τρόπους προστασίας της υγείας και των δικαιωμάτων τους σε ολόκληρη την ΕΕ, ιδίως όταν πρόκειται για απειλές ή κινδύνους που δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν ως άτομα. Επίσης, είναι σημαντικό να ενισχυθεί η ευαισθητοποίηση των πολιτών σχετικά με τα δικαιώματά τους στη διασυνοριακή ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, κατά τρόπο ώστε να είναι σε θέση να επωφελούνται πλήρως από ασφαλή και άρτια ποιότητα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, παντού στην Ευρώπη.

(15) Σχετικά με τα παραπάνω, βασικής σημασίας είναι η ευαισθητοποίηση για τα εκλογικά δικαιώματα που εγγυάται η Ένωση στους πολίτες. Οι πολίτες της Ένωσης πρέπει να είναι πλήρως ενημερωμένοι για το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις εκλογές της τοπικής αυτοδιοίκησης και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στα κράτη μέλη διαμονής τους. Συγχρόνως, η πολιτική συμμετοχή μπορεί να συμβάλλει στην ένταξη των πολιτών της Ένωσης στην κοινωνία των κρατών μελών που επέλεξαν για τη διαμονή τους.

(16) Η βελτίωση της ευαισθητοποίησης των πολιτών ως προς τα οφέλη που απορρέουν από τα δικαιώματα αυτά για εκείνους ατομικά αλλά και για την κοινωνία, μπορεί επίσης να συμβάλλει στην ενίσχυση της αίσθησης ότι ανήκουν στην Ένωση.

(17) Το ευρωπαϊκό έτος των πολιτών το 2013 θα προσφέρει μια πολύ κατάλληλη από άποψη χρόνου δυνατότητα για την ευαισθητοποίηση του γενικού κοινού σχετικά με τα δικαιώματα που συνδέονται με την ιθαγένεια της Ένωσης και κατά συνέπεια, θα συμβάλει στην επίτευξη του στόχου της διευκόλυνσης της άσκησης του δικαιώματος της ελεύθερης κυκλοφορίας.

(18) Το έτος 2013 θα αποτελέσει την 20ή επέτειο της θέσπισης της ιθαγένειας της Ένωσης μέσω της συνθήκης του Μάαστριχτ, που είχε έναρξη ισχύος την 1η Νοεμβρίου 1993. Το ευρωπαϊκό έτος των πολιτών θα σηματοδοτηθεί από την παρακολούθηση της έκθεσης για την ιθαγένεια της ΕΕ και από ένα σχέδιο δράσης για την ολοκλήρωση της άρσης των απομενόντων εμποδίων που αποτρέπουν τους πολίτες της Ένωσης να απολαμβάνουν τα δικαιώματά τους. Το ευρωπαϊκό αυτό έτος θα δώσει δημοσιότητα στην ιθαγένεια της Ένωσης και στα συγκεκριμένα οφέλη που απορρέουν από αυτήν για τους πολίτες, μεταξύ άλλων, αποδεικνύοντας τα απτά αποτελέσματα που έχουν οι πολιτικές της Ένωσης στις ζωές των πολιτών, ιδίως όσον αφορά την άρση των εμποδίων για την απόλαυση των δικαιωμάτων τους.

(19) Η ευαισθητοποίηση σχετικά με τα δικαιώματα των πολιτών, περιλαμβανομένων των εκλογικών τους δικαιωμάτων στο κράτος μέλος διαμονής τους, είναι επίσης σημαντική όσον αφορά τις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το 2014. Οι επιπτώσεις δράσεων ευαισθητοποίησης θα έχουν πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα, με στενή συνεργασία και εκμετάλλευση συνεργειών με συναφείς δράσεις που εφαρμόζονται από άλλα θεσμικά όργανα της Ένωσης, ιδίως το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, και από τα κράτη μέλη, με την προοπτική των εκλογών αυτών.

(20) Για να βελτιστοποιηθεί η αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητα των δραστηριοτήτων που προβλέπονται για το έτος εφαρμογής (2013), είναι σημαντικό να διεξαχθεί μια σειρά προπαρασκευαστικών δράσεων, με πλήρη τήρηση των διατάξεων του άρθρου 49 παράγραφος 6 του δημοσιονομικού κανονισμού[20].

(21) Το ευρωπαϊκό αυτό έτος θα κάνει πλήρη χρήση των υπαρχόντων συμμετοχικών μέσων και των δικαιωμάτων που απορρέουν από τα άρθρα 10 και 11 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση ώστε να παρακινήσει τη συμμετοχή των πολιτών στη διαδικασία εφαρμογής του σχεδίου δράσης του 2013 για την άρση των εμποδίων στην απόλαυση των δικαιωμάτων τους και ευρύτερα, στον καθορισμό των πολιτικών της Ένωσης που δίνουν συγκεκριμένο αποτέλεσμα στα δικαιώματά τους. Οι ευρωπαϊκές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών θα έχουν βασικό ρόλο σε σχέση με αυτό.

(22) Την βασική ευθύνη για την ευαισθητοποίηση των πολιτών σχετικά με τα δικαιώματά τους ως πολιτών της Ένωσης έχουν τα κράτη μέλη· η δράση σε επίπεδο της Ένωσης συμπληρώνει τις εθνικές δράσεις προς την κατεύθυνση αυτή, όπως υπογραμμίστηκε στην πολιτική δήλωση «Σύμπραξη για την επικοινωνιακή προβολή των ευρωπαϊκών θεμάτων» που υπογράφηκε στις 22 Οκτωβρίου 2008 από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή[21].

(23) Δεδομένης της κλίμακας της προτεινόμενης δράσης, και ιδίως λόγω της ανάγκης για πολυμερείς εταιρικές σχέσεις, διεθνική ανταλλαγή πληροφοριών και ευαισθητοποίηση και της διάδοσης ορθών πρακτικών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι στόχοι του προτεινόμενου ευρωπαϊκού έτους μπορούν να επιτευχθούν καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης. Κατά συνέπεια, η Ένωση μπορεί να εγκρίνει τα σχετικά μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας που θεσπίστηκε στο άρθρο 5 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως θεσπίζεται στο εν λόγω άρθρο, η παρούσα απόφαση δεν υπερβαίνει τα όρια του αναγκαίου για την επίτευξη των στόχων αυτών.

(24) Είναι σκόπιμο να λαμβάνονται ενδεδειγμένα μέτρα για την πρόληψη παρατυπιών και περιπτώσεων απάτης, καθώς και να κινούνται οι αναγκαίες διαδικασίες για την ανάκτηση απολεσθέντων κεφαλαίων, ή άλλων που καταβλήθηκαν αχρεωστήτως ή που δεν χρησιμοποιήθηκαν σωστά σύμφωνα με τους κανονισμούς του Συμβουλίου (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2988/95 της 18ης Δεκεμβρίου 1995 σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων[22] και (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96 της 11ης Νοεμβρίου 1996 σχετικά με τους ελέγχους και εξακριβώσεις που διεξάγει επιτοπίως η Επιτροπή με σκοπό την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων από απάτες και λοιπές παρατυπίες[23] και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1073/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Μαΐου 1999, σχετικά με τις έρευνες που πραγματοποιούνται από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF)[24].

(25) Μπορεί να δοθεί κοινοτική χρηματοδότηση για άλλες δραστηριότητες από εκείνες που χρηματοδοτούνται βάσει του προϋπολογισμού του ευρωπαϊκού έτους, μέσω υπαρχόντων προγραμμάτων της Ένωσης ή των διαρθρωτικών ταμείων, ιδίως το πρόγραμμα «Ευρώπη των πολιτών» και το πρόγραμμα «Θεμελιώδη δικαιώματα και ιθαγένεια»,

ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Αντικείμενο

Το έτος 2013 ανακηρύσσεται «Ευρωπαϊκό έτος των πολιτών» (εφεξής: «το ευρωπαϊκό έτος»).

Άρθρο 2

Στόχοι

Ο γενικός στόχος του ευρωπαϊκού έτους είναι η ευαισθητοποίηση σχετικά με τα δικαιώματα που συνδέονται με την ιθαγένεια της Ένωσης, ώστε να βοηθηθούν οι πολίτες να κάνουν πλήρη χρήση των δικαιωμάτων τους ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής εντός του εδάφους των κρατών μελών. Στο πλαίσιο αυτό, το ευρωπαϊκό έτος θα εστιαστεί, μεταξύ άλλων, στις δυνατότητες πολιτικής συμμετοχής και πρόσβασης σε δικαιώματα που έχουν οι πολίτες της Ένωσης που διαμένουν σε άλλο κράτος μέλος από το δικό τους, οι σπουδαστές, οι εργαζόμενοι, οι καταναλωτές και οι προμηθευτές αγαθών και υπηρεσιών σε ολόκληρη την Ένωση.

Σε αυτή τη βάση, οι ειδικοί στόχοι του ευρωπαϊκού έτους είναι:

– Η ευαισθητοποίηση των πολιτών της Ένωσης ως προς τα δικαιώματά τους ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής εντός της Ευρωπαϊκής ένωσης και γενικότερα τα κατοχυρωμένα δικαιώματα των πολιτών της Ένωσης σε διασυνοριακές καταστάσεις, περιλαμβανομένου του δικαιώματός τους να συμμετέχουν στη δημοκρατική ζωή της Ένωσης·

– η ευαισθητοποίηση των πολιτών της Ένωσης για το πώς μπορούν να έχουν απτά οφέλη από τα δικαιώματα και τις πολιτικές της Ένωσης, ενώ ζουν σε άλλο κράτος μέλος, και η παροχή κινήτρων για την ενεργό συμμετοχή τους σε πολιτικά φόρουμ σχετικά με πολιτικές και ζητήματα της Ένωσης·

– η ενθάρρυνση συζήτησης σχετικά με τον αντίκτυπο και τις δυνατότητες του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας, ως αναπόσπαστης πτυχής της ιθαγένειας της Ένωσης, ιδίως όσον αφορά την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και της αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ των πολιτών της Ένωσης και του δεσμού μεταξύ πολιτών και Ένωσης.

Άρθρο 3

Σχετικές πρωτοβουλίες

1. Τα μέτρα που λαμβάνονται για την επίτευξη των στόχων που καθορίζονται στο άρθρο 2 περιλαμβάνουν τις ακόλουθες πρωτοβουλίες σε ενωσιακό, εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο, οι οποίες συνδέονται με τους στόχους του ευρωπαϊκού έτους:

– εκστρατείες ενημέρωσης, εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης που στοχεύουν στο ευρύ κοινό και σε συγκεκριμένες ομάδες·

– ανταλλαγή πληροφοριών, εμπειρίας και ορθών πρακτικών μεταξύ εθνικών, περιφερειακών και τοπικών διοικήσεων και άλλων οργανώσεων·

– συνέδρια και εκδηλώσεις για την προώθηση του διαλόγου, την ευαισθητοποίηση όσον αφορά τη σημασία και τα οφέλη που απορρέουν από το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής και γενικότερα από τα δικαιώματα των πολιτών ως πολιτών της Ένωσης·

– χρήση των υπαρχόντων πολυγλωσσικών συμμετοχικών μέσων για την ενθάρρυνση της συμμετοχής των πολιτών ώστε να υπάρξουν απτά αποτελέσματα της άσκησης των δικαιωμάτων τους και γενικότερα για να επιτευχθούν οι στόχοι του ευρωπαϊκού έτους·

– ενίσχυση του ρόλου και της προβολής της πολύγλωσσης δικτυακής πύλης Europe Direct και Your Europe ως βασικών στοιχείων ενός «ενιαίου» συστήματος ενημέρωσης για τα δικαιώματα των πολιτών της Ένωσης·

– ενίσχυση του ρόλου και της προβολής των μέσων επίλυσης προβλημάτων, όπως το SOLVIT, ώστε να επιτραπεί στους πολίτες της Ένωσης να ασκούν καλύτερα και να υπερασπίζονται τα δικαιώματά τους.

2. Οι πρωτοβουλίες που αναφέρονται στην παράγραφο 1 περιγράφονται λεπτομερώς στο παράρτημα.

3. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη μπορούν να προσδιορίσουν άλλες δραστηριότητες που συμβάλλουν στους στόχους του ευρωπαϊκού έτους και να επιτρέψουν τη χρησιμοποίηση της ονομασίας του ευρωπαϊκού έτους για την προώθηση των δραστηριοτήτων αυτών, στο μέτρο που συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων που προβλέπονται στο άρθρο 2.

Άρθρο 4

Συντονισμός σε επίπεδο Ένωσης και εφαρμογή

Η Επιτροπή συνεργάζεται στενά με τα κράτη μέλη και φορείς και ενώσεις που αντιπροσωπεύουν τοπικά και περιφερειακά συμφέροντα, ιδίως την Επιτροπή Περιφερειών.

Η Επιτροπή συνεργάζεται επίσης στενά με την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.

Η Επιτροπή συγκαλεί συνεδριάσεις με εκπροσώπους των ευρωπαϊκών οργανώσεων ή φορέων που δραστηριοποιούνται στον τομέα της υπεράσπισης των δικαιωμάτων των πολιτών και με τα ενδιαφερόμενα μέρη για να βοηθήσουν την Επιτροπή κατά την υλοποίηση του ευρωπαϊκού έτους σε επίπεδο Ένωσης.

Η Επιτροπή εφαρμόζει την παρούσα απόφαση σε επίπεδο Ένωσης.

Άρθρο 5

Δημοσιονομικές διατάξεις

1. Για τα μέτρα ενωσιακού χαρακτήρα που προβλέπονται στο μέρος Α του παραρτήματος διεξάγεται δημόσιος διαγωνισμός ή χορηγούνται επιδοτήσεις χρηματοδοτούμενες από τον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης.

2. Τα μέτρα ενωσιακού χαρακτήρα που προβλέπονται στο μέρος Β του παραρτήματος μπορούν να επιδοτηθούν από τον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης.

Άρθρο 6

Διεθνής συνεργασία

Για την επίτευξη των στόχων του ευρωπαϊκού έτους, η Επιτροπή μπορεί να συνεργαστεί με τις κατάλληλες διεθνείς οργανώσεις.

Άρθρο 7

Προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης

1. Κατά την υλοποίηση δράσεων που χρηματοδοτούνται δυνάμει της παρούσας απόφασης, η Επιτροπή εξασφαλίζει την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης με την εφαρμογή προληπτικών μέτρων κατά της απάτης, της διαφθοράς και κάθε άλλης παράνομης δραστηριότητας, με τη διενέργεια αποτελεσματικών ελέγχων και με την ανάκτηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών, καθώς επίσης, σε περίπτωση που διαπιστωθούν παρατυπίες, με την επιβολή αποτελεσματικών, αναλογικών και αποτρεπτικών κυρώσεων. Η Επιτροπή είναι εξουσιοδοτημένη να διενεργεί ελέγχους και επαληθεύσεις επιτόπου, βάσει της παρούσας απόφασης και σύμφωνα με τον κανονισμό (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96 του Συμβουλίου της 11ης Νοεμβρίου 1996 σχετικά με τους ελέγχους και εξακριβώσεις που διεξάγει επιτοπίως η Επιτροπή με σκοπό την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων από απάτες και λοιπές παρατυπίες. Εφόσον χρειαστεί, διεξάγονται έρευνες από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) σύμφωνα με τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 1073/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Μαΐου 1999, σχετικά με τις έρευνες που πραγματοποιούνται από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) ([25]).

2. Για τις δράσεις της Ένωσης που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο της παρούσας απόφασης, ως «παρατυπία» βάσει του άρθρου 1 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2988/95 νοείται κάθε παράβαση διάταξης του κοινοτικού δικαίου ή κάθε παράβαση συμβατικής υποχρέωσης που προκύπτει από πράξη ή παράλειψη ενός οικονομικού φορέα, η οποία έχει ως πραγματικό ή ενδεχόμενο αποτέλεσμα να ζημιωθεί ο γενικός προϋπολογισμός της Ένωσης, με αδικαιολόγητη δαπάνη.

3. Η Επιτροπή μειώνει, αναστέλλει ή ανακτά το ποσό της χρηματοδοτικής συνδρομής που έχει χορηγηθεί για μία δράση, εάν διαπιστώσει παρατυπίες και ιδίως μη τήρηση των διατάξεων της παρούσας απόφασης ή της επιμέρους απόφασης ή της σύμβασης για τη χορήγηση της δεδομένης χρηματοδοτικής στήριξης, ή εάν αποκαλυφθεί ότι, χωρίς να έχει ζητηθεί προηγουμένως η έγκριση της Επιτροπής, η δράση έχει υποστεί σημαντική μεταβολή, ασυμβίβαστη με τη φύση ή τους όρους εκτέλεσης της.

4. Εάν δεν έχουν τηρηθεί οι προθεσμίες ή εάν η πρόοδος στην εκτέλεση της δράσης επιτρέπει να δικαιολογηθεί μέρος μόνον της χρηματοδοτικής στήριξης που χορηγήθηκε, η Επιτροπή ζητά από τον δικαιούχο να της υποβάλει τις παρατηρήσεις του εντός καθορισμένης προθεσμίας. Εάν ο δικαιούχος δεν δώσει ικανοποιητική απάντηση, η Επιτροπή μπορεί να ακυρώσει το υπόλοιπο της χρηματοδοτικής συνδρομής και να απαιτήσει την επιστροφή των ποσών που έχουν ήδη καταβληθεί.

5. Οποιοδήποτε αχρεωστήτως καταβληθέν ποσό επιστρέφεται στην Επιτροπή. Τόκος προστίθεται σε οποιαδήποτε μη εγκαίρως επιστραφέντα ποσά υπό τους όρους που καθορίζονται στον δημοσιονομικό κανονισμό[26].

Άρθρο 8

Παρακολούθηση και αξιολόγηση

Έως στις 31 Δεκεμβρίου 2014, η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με την εφαρμογή, τα αποτελέσματα και τη γενική αξιολόγηση των δράσεων που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση.

Άρθρο 9

Έναρξη ισχύος

Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την επόμενη ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Βρυξέλλες,

Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο                     Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος                                                   Ο Πρόεδρος

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΜΕΤΡΑ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΑΡΘΡΟ 3

Ως κατευθυντήρια αρχή, η εφαρμογή του ευρωπαϊκού έτους θα βασιστεί σε μια ευρεία εκστρατεία ενημέρωσης σε ολόκληρη την Ένωση που μπορεί να συμπληρωθεί από δράσεις των κρατών μελών. Στις ενωσιακές και εθνικές δράσεις μπορεί επίσης να συμμετέχει η κοινωνία των πολιτών, καθώς και άλλοι ενδιαφερόμενοι, ώστε να αναπτυχθεί αίσθημα ευθύνης σε όλους τους βασικούς παράγοντες. Η εφαρμογή θα γίνει μέσω των ακόλουθων μέτρων:

A.        ΑΜΕΣΕΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Η χρηματοδότηση σε γενικές γραμμές θα λάβει τη μορφή άμεσης αγοράς αγαθών και υπηρεσιών βάσει ισχυουσών συμβάσεων πλαισίων. Τμήμα της χρηματοδότησης μπορεί να αφιερωθεί στην παροχή γλωσσικών υπηρεσιών (μετάφραση, διερμηνεία, πολύγλωσση ενημέρωση).

Οι εκστρατείες ενημέρωσης και προώθησης περιλαμβάνουν:

· παραγωγή και διάδοση οπτικοακουστικού και έντυπου υλικού που αντικατοπτρίζει τα μηνύματα τα οποία προβλέπονται στο άρθρο 2·

· εκδηλώσεις ευρείας προβολής και φόρουμ ανταλλαγής εμπειριών και ορθών πρακτικών·

· μέτρα για τη δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων και την προβολή των προγραμμάτων, σχεδίων και πρωτοβουλιών της Ένωσης, που συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του ευρωπαϊκού έτους·

· δημιουργία ενημερωτικού δικτυακού τόπου στον Europa (http://europa.eu/index_en.htm) με αποστολή την εφαρμογή των δράσεων στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έτους.

B.        ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΩΝΤΑΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Δεν προβλέπεται η συγχρηματοδότηση πρωτοβουλιών.

Γ.         ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΚΑΜΙΑ ΕΝΩΣΙΑΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΗ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

Η Ένωση χορηγεί στήριξη μη χρηματοδοτικού χαρακτήρα, όπως είναι η γραπτή άδεια για τη χρησιμοποίηση του ειδικού λογοτύπου, αφού αυτός εκδοθεί, καθώς και λοιπού υλικού σχετικού με το ευρωπαϊκό έτος, για πρωτοβουλίες που πραγματοποιούνται από δημόσιους ή ιδιωτικούς οργανισμούς, εφόσον οι τελευταίοι μπορούν να εγγυηθούν στην Επιτροπή ότι οι εν λόγω πρωτοβουλίες διεξάγονται ή θα διεξαχθούν κατά τη διάρκεια του 2013 και μπορούν να συμβάλουν αισθητά στην επίτευξη των στόχων του ευρωπαϊκού έτους.

_______________

[1]               Ποιοτική έρευνα του Ευρωβαρόμετρου «Ευρωπαϊκή ιθαγένεια-Διασυνοριακή κινητικότητα», Αύγουστος 2010.

[2]               Τίτλος II ΣΕΕ, και ιδίως άρθρα 9, 10 και 11.

[3]               Έρευνα του έκτακτου Ευρωβαρόμετρου 263 «The Internal Market: Awareness – Perceptions – Impacts», Απρίλιος 2009

[4]               «Scientific Report on the Mobility of Cross-Border Workers within the EU-27/EEA/EFTA Countries», που παραγγέλθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ιανουάριος 2009

[5]               Ποιοτική έρευνα του Ευρωβαρόμετρου «Ευρωπαϊκή ιθαγένεια – Διασυνοριακή κινητικότητα», Αύγουστος 2010

[6]               Έρευνα του έκτακτου Ευρωβαρόμετρου 294 «Ιθαγένεια ΕΕ», Μάρτιος 2010

[7]               COM (2010) 603 τελικό της 27.10.2010

[8]               ΕΕ (2010/C 115/01) – Πληροφορίες προερχόμενες από τα Θεσμικά Όργανα, τα λοιπά Όργανα και τους Οργανισμούς της ΕΕ –Το Πρόγραμμα της Στοκχόλμης –Μια ανοικτή και ασφαλής Ευρώπη που εξυπηρετεί και προστατεύει τους πολίτες

[9]               COM (2010) 477 τελικό της 15.9.2010 και COM (2010) 682 τελικό της 23.11.2010

[10]             COM (2007) 773 τελικό της 6.12.2007

[11]             Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών «Προς μια πράξη για την ενιαία αγορά-Για μια κοινωνική οικονομία της αγοράς με υψηλό βαθμό ανταγωνιστικότητας: 50 προτάσεις για βελτίωση της συνεργασίας, της από κοινού ανάληψης επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και των συναλλαγών», COM (2010) 608 τελικό της 27.10.2010

[12]             SEC(2011)xxx

[13]             SEC(2011)xxx

[14]             ΕΕ C , , σ. .

[15]             ΕΕ C , , σ. .

[16]             COM 2009 262 τελικό της 10.6.2009

[17]             http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?type=TA&language=EN&reference=P7-TA-2010-0483

[18]             COM (2010) 603 τελικό.

[19]             Σύσταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 18ης Δεκεμβρίου 2006 σχετικά με τις βασικές ικανότητες της δια βίου μάθησης, ΕΕ L 394 της 30.12.2006, σ. 10.

[20]             Κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ), αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου της 25ης Ιουνίου 2002 για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στον γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ο Δημοσιονομικός Κανονισμός) ΕΕ L 248 της 16.9.2002, σ. 1. – Κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ), αριθ. 1995/2006 της 13ης Δεκεμβρίου 2006 για τροποποίηση του ανωτέρω κανονισμού (ΕΕ L 390 της 30.12.2006, σ. 1).

[21]             ΕΕ C 13 της 20.1.2009, σ.3.

[22]             ΕΕ L 312 της 23.12.1995, σ. 1.

[23]             ΕΕ L 292 της 15.11.1996, σ. 2.

[24]             ΕΕ L 136 της 31.5.1999, σ. 1.

[25]             ΕΕ L 136 της 31.5.1999, σ.1.

[26]             Κανονισμός (EΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου, της 25ης Ιουνίου 2002 για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στον γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ο Δημοσιονομικός Κανονισμός) ΕΕ L 248 της 16.9.2002, σ. 1 – Κανονισμός (EΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1995/2006 της 13ης Δεκεμβρίου 2006 για τροποποίηση του ανωτέρω κανονισμού (ΕΕ L 390 της 30.12.2006, σ. 1).