52009DC0590

[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 29.10.2009

COM(2009) 590 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΥ ΠΡΟΕΝΤΑΞΙΑΚΩΝ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ (ISPA) 2008 [SEC(2009)1443]

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Νεα προγραμματα ispa 6

2. Νεες αναληψεις υποχρεωσεων 6

3. Προγραμματα που χρηματοδοτηθηκαν μεταξυ του 2005-2008 6

4. Πληρωμες 7

5. Συνοπτικοι πινακες 8

6. Μορφες και μεθοδοι παροχησ της τεχνικησ συνδρομησ 9

7. Τεχνικη συνδρομή κατοπιν πρωτοβουλιας της δικαιουχου χωρας 9

8. Τεχνικη βοηθεια κατοπιν πρωτοβουλιας της Επιτροπης 10

9. Υλοποιηση 11

10. Εποπτεια προγραμματος 11

11. Οικονομικη διαχειριση και ελεγχος, συμπεριλαμβανομενου του EDIS 12

12. εκτιμηση επικινδυνοτητας 13

13. συμπερασματα του Ελεγκτικου Συνεδριου της Ε Ε 13

14. συγχρηματοδοτουντεσ εταιροι - ΕΤΕ, ΕΤΑΑ και KfW 14

15. δημοσιες συμβασεις 15

16. πολιτικη ανταγωνισμου 15

17. Περιβαλλοντικη πολιτικη 15

18. Πολιτικη μεταφορων 16

19. δραστηριοτητες δημοσιας προβολης 17

Εισαγωγή

Μετά από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Βρυξελλών, τον Ιούνιο του 2004, το οποίο χορήγησε το καθεστώς υποψήφιας χώρας στην Κροατία, η χώρα άρχισε να επωφελείται από το ISPA από την 1η Ιανουαρίου 2005. Η Κροατία ακολούθησε έτσι τις προηγούμενες χώρες δικαιούχους ISPA που έλαβαν συνδρομή από το ISPA αφότου δημιουργήθηκε το μέσο, κατά το 2000. Την 1η Ιανουαρίου 2007 η Βουλγαρία και η Ρουμανία έγιναν μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και έπαψαν να είναι αποδέκτες προενταξιακής χρηματοδότησης συμπεριλαμβανομένου του ISPA. Η προσχώρηση αυτών των δύο χωρών άφησε την Κροατία ως τη μόνη εναπομένουσα χώρα δικαιούχο της χρηματοδότησης ISPA. Η παρούσα έκθεση, επομένως, καλύπτει μόνο τις δραστηριότητες του ISPA που αφορούν την Κροατία.

Το έτος 2008 υπήρξε σημαντική βελτίωση στο ρυθμό της υλοποίησης του προγράμματος στην Κροατία με την υπογραφή διαφόρων σημαντικών συμβάσεων, την έναρξη της υλικής εφαρμογής και την εκτέλεση των πρώτων προσωρινών πληρωμών. Η δημοπράτηση και η σύναψη συμβάσεων ακόμη παραμένουν πιο αργές από όσο θα ήταν επιθυμητό, αντικατοπτρίζοντας ένα συνεχιζόμενο χαμηλό επίπεδο διαχείρισης και συντονισμού, καθώς επίσης και έλλειψη του κατάλληλου προσωπικού. Παρά τα προβλήματα, εντούτοις, σημειώθηκε σταθερή πρόοδος κατά τη διάρκεια του έτους. Στις αρχές του 2008, 11 από τις 24 συνολικά δημοπρατήσεις που προβλέπονταν για όλα τα προγράμματα, είτε είχαν αρχίσει είτε είχαν συναφθεί, και 3 συμβάσεις έργων είχαν υπογραφεί και να βρίσκονταν σε φάση υλοποίησης. Μέχρι το τέλος του 2008 εντούτοις, ο αριθμός δημοπρατήσεων που είχαν είτε ξεκινήσει είτε υπογραφεί είχε ανέλθει σε 18 ενώ 13 συνολικά συμβάσεις είχαν υπογραφεί και βρίσκονταν σε στάδιο υλοποίησης. Επιπλέον πρέπει να σημειωθεί ότι η δημοπράτηση και η ανάθεση είχαν ολοκληρωθεί για 3 από τα 6 προγράμματα ISPA.

Ο μετασχηματισμός του φορέα υλοποίησης από κεντρική μονάδα χρηματοδότησης και συμβάσεων (CFCU - φορέας που έχει θεσπιστεί εντός των δομών του υπουργείου Οικονομικών) σε κεντρικό οργανισμό χρηματοδότησης και συμβάσεων (CFCA - κυβερνητικός οργανισμός) δεν φαίνεται να είχε τα άμεσα προσδοκώμενα αποτελέσματα. Παρά το γεγονός ότι τα επίπεδα μισθών στο νέο οργανισμό είναι υψηλότερα απ' ό,τι σε άλλα κυβερνητικά θεσμικά όργανα, ο CFCA έχει ακόμα πρόβλημα τόσο στην πρόσληψη του κατάλληλου προσωπικού όσο και στη διατήρηση του στην υπηρεσία του. Σε μία προσπάθεια βελτίωσης της κατάστασης εντάθηκαν περαιτέρω οι προσπάθειες πρόσληψης πρόσθετου προσωπικού και πραγματοποιήθηκε περαιτέρω επιμόρφωση του προσωπικού με τη βοήθεια της αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΕΚ).

Ένας άλλος συντελεστής που έχει επιπτώσεις στην πρόοδο της εφαρμογής του προγράμματος ISPA είναι οι προετοιμασίες για την καθιέρωση του Μέσου Προενταξιακής Συνδρομής (IPA). Πρέπει να αναγνωριστεί ότι αυτές οι προετοιμασίες εξέτρεψαν ως ένα ορισμένο βαθμό την προσοχή μερικών από τους βασικούς φορείς που συμμετέχουν στην εφαρμογή των προγραμμάτων ISPA λόγω της ανάγκης αναδιοργάνωσης του προσωπικού τους και επίτευξης διαπίστευσης για τη διαχείριση των κονδυλίων ISPA.

Προϋπολογισμός ISPA

Σύμφωνα με το βασισμένο στη δραστηριότητα της Επιτροπής σύστημα λογιστικής, ο προϋπολογισμός για το ISPA είχε διατεθεί από δύο γραμμές προϋπολογισμού: τη γραμμή προϋπολογισμού λειτουργίας B13.01.04.02 και τη γραμμή επιχειρησιακού προϋπολογισμού B13.05.01.01. Η πρώτη γραμμή περιέχει τα μέσα για την κάλυψη των διοικητικών δαπανών της τεχνικής συνδρομής (TΣ) κυρίως για την ενίσχυση των αντιπροσωπειών ΕΚ. Αυτή περατώθηκε το 2006. Η δεύτερη γραμμή προϋπολογισμού καλύπτει τις πιστώσεις πληρωμών που παρέχονται για την αποτελεσματική εφαρμογή και τη λειτουργία του ISPA για την Κροατία.

Η γραμμή προϋπολογισμού B13.05.01.01, που ανήλθε σε 7 888 041,30 ευρώ το 2008, καλύπτει όλες τις δαπάνες για τη συγχρηματοδότηση των έργων υποδομής (μέτρα).

Πίνακας 1: Προϋπολογισμός ISPA το 2008 - σε ευρώ

Γραμμή προϋπολογισμού | Πραγματοποιηθείσες πληρωμές |

Γραμμή προϋπολογισμού λειτουργίας B13.01.04.02 ( έκλεισε το 2006) | 0 |

Γραμμή επιχειρησιακού προϋπολογισμού B13.05.01.01 | 7 888 041,30 |

Σύνολο | 7 888 041,30 |

Χρηματοδότηση προγραμμάτων

1. Νεα προγραμματα ISPA

Κανένα νέο πρόγραμμα ISPA δεν εγκρίθηκε το 2008.

2. Νεες αναληψεις υποχρεωσεων

Καμία νέα υποχρέωση δεν αναλήφθηκε το 2008 για προγράμματα στους τομείς είτε του περιβάλλοντος είτε των μεταφορών δεδομένου ότι το όργανο ISPA περατώθηκε το 2006.

3. Προγραμματα που χρηματοδοτηθηκαν μεταξυ του 2005-2008

Μεταξύ 2005 και 2006, η Επιτροπή ενέκρινε συνολικά 6 προγράμματα βάσει προτάσεων που υποβλήθηκαν από την Κροατία. Από αυτά τα προγράμματα, 3 αφορούν τον τομέα του περιβάλλοντος, 2 τον τομέα των μεταφορών, και 1 οριζόντιο μέτρο TΣ (για την οργάνωση των κρατικών επιτροπών παρακολούθησης και τη στήριξη φορέων υλοποίησης ISPA). Το συνολικό επιλέξιμο κόστος επένδυσης αυτών των προγραμμάτων είναι 123,052 εκατομμύρια ευρώ, με συνολικά 59 εκατομμύρια ευρώ ή 47,9%, να έχουν διατεθεί ως επιχορηγήσεις ISPA. Μέχρι το τέλος του 2006, η Επιτροπή είχε δεσμεύσει το 100% των κονδυλίων ISPA που είχαν διατεθεί για την Κροατία καλύπτοντας την περίοδο 2005 έως 2006 με τις αναλήψεις υποχρεώσεων που κατανεμήθηκαν κατά τρόπο ισόρροπο μεταξύ των τομέων του περιβάλλοντος και των μεταφορών.

Πίνακας 2: Προγράμματα που εγκρίθηκαν στην Κροατία το 2005-2006[1] - σε ευρώ

Τομέας | Αποφάσεις προγράμματος αριθ. | Επιλέξιμο κόστος | Συμβολή ISPA | Μέσος όρος ποσοστού επιχορήγησης % | Αναλήψεις υποχρεώσεων |

Περιβάλλον | 3 | 46 287 701 | 29 466 355 | 63,65 | 29 466 355 |

Μεταφορές | 2 | 76 502 738 | 29 271 310 | 38,26 | 29 271 310 |

Οριζόντια TΣ | 1 | 262 335 | 262 335 | 100 | 262 335 |

Σύνολο | 6 | 123 052 774 | 59 000 000 | 47,94 | 59 000 000 |

4. Πληρωμες

Γενικά, οι πληρωμές για κάθε πρόγραμμα επένδυσης συνίστανται σε δύο προκαταβολές που φθάνουν συνολικά το 20% της συμβολής ISPA, σε ενδιάμεσες πληρωμές (ήτοι επιστροφές) μέχρι 80% (και σε εξαιρετικές περιπτώσεις μέχρι 90%) της συμβολής, καθώς επίσης και καταβολή του υπολοίπου μετά από την περάτωση. Συνολικά 7,88 εκατομμύρια ευρώ καταβλήθηκαν σε πληρωμές που έγιναν το 2008 για τα προγράμματα ISPA που εγκρίθηκαν στην Κροατία, ποσό που αντιπροσωπεύει 13,3% των αντίστοιχων επιχορηγήσεων ISPA. Αυτό έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το αντίστοιχο ποσό του προηγούμενου έτους που ήταν μόλις 124 629 ευρώ.

Κατά συνέπεια, το 2008 σημειώθηκε μεγαλύτερη πρόοδος στην εφαρμογή των μέτρων ISPA. Αυτό αντικατοπτρίζεται στην αύξηση του αριθμού των αιτημάτων που παραλαμβάνονται για δεύτερη προκαταβολή και ενδιάμεσες πληρωμές. Οι ενδιάμεσες πληρωμές είναι ιδιαίτερα σημαντικές καθόσον προκύπτουν από την πραγματική εφαρμογή του προγράμματος (ήτοι πρόκειται για πληρωμή τιμολογίων) παρά για μεταφορά των προκαταβολών, πράγμα που ίσχυε στις περισσότερες των περιπτώσεων έως το 2008. Μέχρι το τέλος της περιόδου 2005-2008, συνολικά 14 083 747,30 ευρώ είχαν καταβληθεί στην Κροατία, ποσό που αντιπροσωπεύει 28,87% των οικονομικών υποχρεώσεων που υλοποιήθηκαν σε εκείνη την περίοδο (59 εκατομμύρια ευρώ) και πέραν του διπλάσιου του ποσού που καταβλήθηκε μέχρι το τέλος του 2007.

Πίνακας 3: Πληρωμές - σε ευρώ

Τομέας | 2005-2007 | 2008 | Σύνολο 2005-2008 |

Περιβάλλον | 3 043 266 | 2 443 261,00 | 5 486 527,00 |

Μεταφορές | 2 975 344 | 5 412 008,30 | 8 387 352,.30 |

TΣ | 177 096 | 32 772,00 | 209 868,00 |

Σύνολο | 6 195 706 | 7 888 041,30 | 14 083 747,30 |

5. Συνοπτικοι πινακες

Ο πίνακας 4 που παρουσιάζεται κατωτέρω παρέχει μια επισκόπηση των παρεμβάσεων ISPA τόσο για το έτος 2008 όσο και για την περίοδο 2005-2008.

Πίνακας 4: Προγράμματα που αποφασίστηκαν στην Κροατία το 2005-2008 - σε ευρώ

Υποτομέας | Aριθ. προγραμμάτων | Επιλέξιμο κόστος | Συμβολή ISPA 32(0)2.546.95.34 | 2008 | 2005 - 2008 |

δεσµεύσεις | Πληρωμές | Υποχρεώσεις | Πληρωμές |

Περιβάλλον |

Ύδρευση | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |

Ύδρευση και επεξεργασία λυμάτων | 1 | 36 000 000 | 22 500 000 | 0 | 2 250 000 | 22 500 000 | 4 500 000 |

Επεξεργασία λυμάτων | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |

Στερεά απόβλητα | 1 | 8 823 601 | 6 000 049 | 0 | 0 | 6 000 049 | 600 005 |

Σιδηροδρομικά έργα | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |

Οριζόντια έργα | 1 | 1 464 100 | 966 306 | 0 | 193 261 | 966 306 | 386 522 |

Σύνολο τομέα | 3 | 46 287 701 | 29 466 355 | 0 | 2 443 261,00 | 29 466 355 | 5 486 527 |

Μεταφορές |

Οδικά έργα | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |

Σιδηροδρομικά έργα | 1 | 75 761 000 | 28 789 180 | 0 | 5 412 008,3 | 28 789 180 | 8 290 926,3 |

Οδικά και σιδηροδρομικά έργα | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |

Εσωτερικές πλωτές οδοί | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |

Αερολιμένες | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |

Οριζόντια έργα | 1 | 741 738 | 482 130 | 0 | 0 | 482 130 | 96 426 00 |

Σύνολο τομέα | 2 | 76 502 738 | 29 271 310 | 0 | 5 412 008,3 | 29 271 310 | 8 387 352,3 |

Οριζόντια έργα |

TΣ | 1 | 262 335 | 262 335 | 0 | 32 772 | 262 335 | 209 868 |

ΣΥΝΟΛΟ | 6 | 123 052 774 | 59 000 000 | 0 | 7 888 041,3 | 59 000 000 | 14 083 747,3 |

Τεχνική συνδρομή

6. Μορφες και μεθοδοι παροχησ της τεχνικησ συνδρομησ

Η προσφυγή στα μέτρα τεχνικής συνδρομής αποτελεί ένα ουσιώδες στοιχείο για την εξασφάλιση επιτυχούς προγραμματισμού και υλοποίησης των προγραμμάτων ISPA. Αυτά τα μέτρα εστιάζονται στην προπαρασκευή του προγράμματος και την υλοποίηση του με τη στενή συμμετοχή του δικαιούχου και με εφαρμογή της αρχής «εκμάθηση στην πράξη». Επιπλέον, συνοδεύοντας τη θεσμική ενδυνάμωση και τη βελτίωση της διοικητικής ικανότητας, το ISPA συμβάλλει στην προετοιμασία των δικαιούχων χωρών ώστε να εφαρμόσουν τα μέσα της πολιτικής συνοχής, και ειδικότερα στη συγκεκριμένη περίπτωση, το Ταμείο Συνοχής.

Χρησιμοποιούνται δύο τύποι μέτρων τεχνικής συνδρομής:

- η τεχνική συνδρομή που παρέχεται κατόπιν πρωτοβουλίας της δικαιούχου χώρας και η οποία σχετίζεται άμεσα με τη χρηματοδότηση προγράμματος, π χ προπαρασκευή/ανάπτυξη έργου, τεχνική συνδρομή για την υλοποίηση και τεχνική συνδρομή για την ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας·

- τεχνική συνδρομή που παρέχεται κατόπιν πρωτοβουλίας της Επιτροπής και που αφορά συνήθως τις δραστηριότητες που εκτελούνται από την αντιπροσωπεία ΕΚ, συμπεριλαμβανομένης της αξιολόγησης έργου.

7. Τεχνικη συνδρομή κατοπιν πρωτοβουλιας της δικαιουχου χωρας

Προετοιμασία έργου και θεσμική ενδυνάμωση

Τα μέτρα TΣ για την προετοιμασία έργου πρέπει να εξασφαλίζουν ότι, όσον αφορά τη μελέτη, τη διαχείριση και την λειτουργία ενός έργου, οι δικαιούχοι χώρες υποβάλλουν στην Επιτροπή άρτια, από τεχνική και οικονομική άποψη, έργα για χρηματοδότηση ISPA. Όπου απαιτείται, αυτά τα μέτρα μπορούν να περιλαμβάνουν την εκπόνηση στρατηγικών μελετών σχετικά με τους επιλέξιμους για χρηματοδότηση ISPA (υπο-) τομείς. Επιπλέον, στοχεύουν συνήθως στην ανάπτυξη ενός διαύλου διοχέτευσης ποιοτικών προγραμμάτων με την παρουσίαση ικανοποιητικού αριθμού κατάλληλων προγραμμάτων προκειμένου να καταστεί έγκαιρα δυνατόν στην δικαιούχο χώρα να αναλάβει πλήρως υποχρέωση και να απορροφήσει τα διαθέσιμα κονδύλια. Η διάθεση ενός ισχυρού διαύλου διοχέτευσης προγραμμάτων είναι επίσης ουσιαστική για την επιτυχή εφαρμογή του IPA. Από αυτή την άποψη δύο από τα τρία μέτρα τεχνικής συνδρομής που εφαρμόζονται αυτήν την περίοδο στοχεύουν στην προετοιμασία διαύλων προγραμμάτων IPA στους τομείς περιβάλλοντος και μεταφορών. Το τρίτο μέτρο στοχεύει στην ανάπτυξη της θεσμικής ικανότητας του CFCA να διαχειρίζεται και να υλοποιεί τα προγράμματα ISPA.

Ο συνολικός αριθμός μέτρων TΣ για την προετοιμασία έργων που εγκρίθηκαν μεταξύ 2005 και 2006 ανέρχεται σε 2, αντιπροσωπεύοντας ένα συνολικό επιλέξιμο κόστος 2 205 838 ευρώ, από το οποίο ποσό ύψους 1 448 436 ευρώ (65,6%) χρηματοδοτείται από το ISPA. Ένα μέτρο τεχνικής συνδρομής για τη διαμόρφωση θεσμικής υποδομής εγκρίθηκε μεταξύ 2005 και 2006, αντιπροσωπεύοντας συνολικό επιλέξιμο κόστος 262 335 ευρώ που κατά 100% χρηματοδοτείται από το ISPA.

Πίνακας 5: Μέτρα τεχνικής συνδρομής κατόπιν πρωτοβουλίας της Κροατίας 2005-2008 - σε ευρώ |

Υποτομέας | Αριθ προγραμμάτων | Επιλέξιμο κόστος | Συμβολή ISPA | Αναλήψεις υποχρεώσεων 2008 | Πληρωμές 2008 | Αναλήψεις υποχρεώσεων 2005-8 | Πληρωμές 2005-8 |

Περιβάλλον |

Σύνολο τομέα | 1 | 1 464 100 | 966 306 | 0 | 193 262,00 | 966 306 | 386 522,00 |

Μεταφορές |

Σύνολο τομέα | 1 | 741 738 | 482 130 | 0 | 0 | 482 130 | 96 426,00 |

Οριζόντια TΣ |

Σύνολο τομέα | 1 | 262 335 | 262 335 | 0 | 32 772,00 | 262 335 | 209 868,00 |

ΣΥΝΟΛΟ | 3 | 2 468 173 | 1 710 771 | 0 | 226 034,00 | 1 710 771 | 692 816,00 |

8. Τεχνικη βοηθεια κατοπιν πρωτοβουλιας της Επιτροπης

Από την αρχή του ISPA, οι δραστηριότητες τεχνικής συνδρομής που εκτελούνταν με την πρωτοβουλία, ή εξ ονόματος της Επιτροπής, επικεντρώνονταν στη διευκόλυνση της αντιπροσωπείας ΕΚ ώστε να εκτελεί τις εκ των προτέρων διαδικασίες ελέγχου της (συμπεριλαμβανομένης της αξιολόγησης προγραμμάτων) σύμφωνα με τα πρότυπα που απαιτούνται για τη διαχείριση των κοινοτικών κονδυλίων. Κανένα τέτοιο μέτρο τεχνικής συνδρομής δεν έχει χρηματοδοτηθεί από το ISPA από το 2006 Όλα τα μέτρα τεχνικής συνδρομής του τύπου αυτού από τότε έχουν χρηματοδοτηθεί από το IPA.

Διαχείριση και υλοποίηση

9. Υλοποιηση

Τα πρώτα δύο προγράμματα στην Κροατία εγκρίθηκαν τον Δεκέμβριο του 2005 και τα τελικά τέσσερα εγκρίθηκαν τον Ιούλιο και τον Σεπτέμβριο του 2006. Έως το τέλος του 2008 η υλική εφαρμογή είχε αρχίσει για 4 από τα 6 προγράμματα ISPA, συμπεριλαμβανομένων 2 από τα 3 έργα υποδομής. Επιπλέον οι δημοπρατήσεις ήταν σε εξέλιξη για άλλες 5 συμβάσεις, συμπεριλαμβανομένων των 2 τελικών προγραμμάτων για τα οποία μέχρι τώρα δεν έχει συναφθεί καμία σύμβαση.

Η ταχύτητα δημοπράτησης των επιμέρους συμβάσεων παρέμεινε ασταθής. Σε μια περίπτωση η υπογραφή της σύμβασης των κύριων εργασιών χρειάστηκε να αναβληθεί λόγω καθυστερήσεων στη σύναψη της αντίστοιχης σύμβασης επίβλεψης. Σε άλλες προσφορές έχουν υπάρξει καθυστερήσεις λόγω της ανάγκης να υποβληθούν εκ νέου οι εκθέσεις αξιολόγησης και να εκδοθούν διορθωτικά για τα έγγραφα δημοπράτησης Σε μια άλλη περίπτωση μια δημοπράτηση καθυστέρησε σημαντικά λόγω έλλειψης κατάλληλων προσφορών Αυτά τα τελευταία προβλήματα, εντούτοις, είναι χαρακτηριστικά κάθε διαδικασίας δημοπράτησης και αντικατοπτρίζουν την ακόμα σχετική απειρία του CFCA ως προς την εφαρμογή προγραμμάτων και, επομένως, δεν θα πρέπει να αποδίδεται πάρα πολλή σημασία σε αυτά. Σαφώς το σημαντικότερο γεγονός που πρέπει να σημειωθεί είναι ότι τώρα τα περισσότερα από τα προγράμματα έχουν εισέλθει στο στάδιο υλοποίησης που αντιπροσωπεύει σημαντικό ορόσημο στην υλοποίηση του ISPA στην Κροατία

Από την έναρξη του 2008 ο φορέας υλοποίησης του ISPA στην Κροατία συνέχισε να πάσχει από έλλειψη επαρκώς πεπειραμένου προσωπικού και από χαμηλού επίπεδου διαχείριση. Τα προβλήματα συνεχίζουν επίσης να βιώνονται ως αποτέλεσμα της έλλειψης εμπειρίας των τελικών δικαιούχων ως προς την προπαρασκευή και διεξαγωγή διεθνών δημοπρατήσεων. Οι κροατικές αρχές έχουν υπέρ τους το ότι προσπάθησαν να αντιμετωπίσουν τα εν λόγω προβλήματα αντικαθιστώντας προσωπικό όπου ήταν αναγκαίο και εντείνοντας τις δραστηριότητες κατάρτισης για τους τελικούς δικαιούχους.

10. Εποπτεια προγραμματος

Η γενική εποπτεία και η αξιολόγηση της προόδου και της αποτελεσματικότητας της υλοποίησης υποστηρίζονται από τακτικές συνεδριάσεις στα γραφεία της αντιπροσωπείας της ΕΚ, εκθέσεις παρακολούθησης που υποβάλλονται από τους φορείς υλοποίησης, επιτόπιες επισκέψεις από το προσωπικό της Επιτροπής και την επίσημη εποπτεία μέσω των δύο ετήσιων συνεδριάσεων της επιτροπής παρακολούθησης ISPA στην Κροατία, καθώς επίσης και την παραλαβή των ετήσιων εκθέσεων ISPA για κάθε πρόγραμμα από την αρχή υλοποίησης.

Έως ότου αποκεντρωθεί πλήρως η διαχείριση των κεφαλαίων ISPA ( με τη χρήση εκτεταμένου συστήματος εφαρμογής αποκεντρωμένης διαχείρισης - EDIS και εκ των υστέρων μόνο έλεγχο από την Επιτροπή), το προσωπικό της αντιπροσωπείας της ΕΚ στην Κροατία θα συνεχίσει να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην επίβλεψη της καθημερινής διαχείρισης, την υλοποίηση και την εποπτεία των μέτρων ISPA. Λόγω της διαχείρισης των μέτρων ISPA από τις κροατικές αρχές, η οποία συνεχίζει να είναι ανακόλουθη και αναξιόπιστη, πιστεύεται ότι η συνέχιση των εκ των προτέρων ελέγχων των δημοπρατήσεων και της σύναψης συμβάσεων θα είναι απαραίτητη για το άμεσο μέλλον. Η προπαρασκευή για τη μετάβαση στο EDIS θα εξαρτηθεί από τη βελτίωση στη λειτουργία της τρέχουσας δομής του συστήματος εφαρμογής αποκεντρωμένης διαχείρισης (DIS) με εκ των προτέρων ελέγχους από την αντιπροσωπεία της ΕΚ. Σε αυτό το πλαίσιο δεν αναμένεται ότι το EDIS θα έχει επιτευχθεί για την Κροατία πριν από το δεύτερο εξάμηνο του 2010.

Δύο επιτροπές παρακολούθησης ISPA συνεδρίασαν στην Κροατία το 2008· τον Ιούνιο και το Νοέμβριο αντίστοιχα. Τα κύρια θέματα που προέκυψαν από τις συνεδριάσεις ήταν: μια σημαντική βελτίωση στη σύναψη των συμβάσεων των έργων και στο ποσό των πληρωμών που εκτελούνται· η ανάγκη να επεκταθεί ο κανόνας N+2 για ένα έργο λόγω των περιπλοκών στη διαδικασία δημοπράτησης που ήταν εκτός του ελέγχου της αναθέτουσας αρχής· το γεγονός ότι όλες οι προϋποθέσεις του άρθρου 8 που περιέχονται στα χρηματοδοτικά υπομνήματα για όλα τα προγράμματα ISPA είχαν εκπληρωθεί· η ανάγκη να υποβληθούν αιτήματα τροποποίησης για δύο χρηματοδοτικά υπομνήματα· η ανάγκη να βελτιωθεί η ποιότητα των στοιχείων που περιλαμβάνονται στις εκθέσεις εποπτείας ISPA, καθώς επίσης και η παρουσίασή τους· η ανάγκη δημοπράτησης των υπολοίπων συμβάσεων υποδομών προκειμένου να εξασφαλιστεί η εκτέλεση όλων των έργων εντός των περιόδων επιλεξιμότητας των αντίστοιχων χρηματοδοτικών υπομνημάτων. Πρέπει να σημειωθεί ότι υπήρξαν διάφορες απροσδόκητες δυσχέρειες κατά τη διάρκεια της διαδικασίας δημοπράτησης που προκάλεσαν ιδιαίτερες δυσκολίες αναφορικά με δύο από τα έργα υποδομής. Εντούτοις, αντιθέτως, η σύναψη της σύμβασης για την εκτέλεση του μεγαλύτερου έργου ISPA έχει τώρα πλήρως ολοκληρωθεί και η υλοποίηση των εργασιών προχωρεί με σταθερό ρυθμό.

11. Οικονομικη διαχειριση και ελεγχος, συμπεριλαμβανομενου του EDIS

Οι κυριότερες απαιτήσεις τόσο για την οικονομική διαχείριση όσο και για τον έλεγχο και τη διευθέτηση των παρατυπιών, διέπονται από τις διατάξεις του κανονισμού ISPA και του παραρτήματος ΙΙΙ του χρηματοδοτικού υπομνήματος, όπως εφαρμόζονται σύμφωνα με το καθεστώς του εκ των προτέρων ελέγχου από την Επιτροπή. Αυτές οι απαιτήσεις είναι παραπλήσιες με εκείνες που εφαρμόζονται για το Ταμείο Συνοχής και τα διαρθρωτικά ταμεία. Τα βασικά στοιχεία αφορούν την καθιέρωση εσωτερικών συστημάτων οικονομικού ελέγχου και διαδικασιών που δύνανται να εξασφαλίσουν διαφανείς και αμερόληπτες διαδικασίες προμηθειών, την ακρίβεια των δηλωμένων δαπανών, επαρκή ικανότητα εσωτερικού λογιστικού ελέγχου, ικανοποιητική διαδρομή ελέγχου και την ενδεδειγμένη διευθέτηση των παρατυπιών.

Λόγω της αργής προόδου που σημειώνεται στην υλοποίηση των έργων ISPA αποφασίστηκε ότι κανένας λογιστικός έλεγχος ISPA δεν θα πραγματοποιείτο στην Κροατία κατά τη διάρκεια του 2008. Η κύρια έμφαση για τη μονάδα λογιστικού ελέγχου της Γενικής Διεύθυνσης Περιφερειακής Πολιτικής για το 2008 αφορούσε τις προετοιμασίες για την εισαγωγή του IPA στην Κροατία. Εντούτοις, πραγματοποιήθηκε ένας εσωτερικός λογιστικός έλεγχος της αντιπροσωπείας της ΕΚ στο Ζάγκρεμπ. Το κύριο συμπέρασμα αυτού του λογιστικού ελέγχου ήταν ότι τα προγράμματα ISPA αποτελούσαν αντικείμενο αποτελεσματικής διαχείρισης από την αντιπροσωπεία. Επιπλέον, έγινε σύσταση για άσκηση περισσότερης πίεσης από την αντιπροσωπεία της ΕΚ στις κροατικές αρχές για επιτάχυνση της υλοποίησης του προγράμματος, καθώς επίσης και για παροχή πρόσθετης κατάρτισης στο φορέα υλοποίησης σε σχέση με τον ποιοτικό έλεγχο. Μια άλλη παρατήρηση αφορούσε τη δυσκολία που η αντιπροσωπεία ΕΚ είχε αντιμετωπίσει για την εξασφάλιση του κατάλληλου προσωπικού Αυτό προέκυψε από τις χρονοβόρες, δύσκαμπτες και περιοριστικές διαδικασίες πρόσληψης που είναι υποχρεωμένη να χρησιμοποιεί η αντιπροσωπεία της ΕΚ.

DIS

Η απαίτηση για τη διαπίστευση DIS του φορέα υλοποίησης στην Κροατία, ακολουθεί τις διατάξεις του άρθρου 164 του δημοσιονομικού κανονισμού. Η διαπίστευση DIS χορηγήθηκε από την Επιτροπή στις 13 Φεβρουαρίου 2006.

12. εκτιμηση επικινδυνοτητας

Η στρατηγική λογιστικού ελέγχου που προγραμματίστηκε για το 2008 και τα επόμενα έτη έχει βασιστεί στα αποτελέσματα μιας ανάλυσης της κατάστασης προόδου για την υλοποίηση του ISPA και των σχετικών στόχων της διεύθυνσης λογιστικού ελέγχου της Γενικής Διεύθυνσης Περιφερειακής Πολιτικής. Η στρατηγική λογιστικού ελέγχου ορίζει τους στόχους που προσδιορίζονται από τα ανώτερα διευθυντικά στελέχη της ΓΔ περιφερειακής πολιτικής. Αυτοί οι στόχοι καθορίζονται με βάση αναλυτικές συζητήσεις με τις επιχειρησιακές διευθύνσεις κατά τη διάρκεια των οποίων ανταλλάσσονται πληροφορίες σχετικά με τη δυνητική επικινδυνότητα. Η στρατηγική λογιστικού ελέγχου καθορίζει στη συνέχεια τις ενέργειες που θα πρέπει να αναληφθούν για την επίτευξη των στόχων, λαμβάνοντας υπόψη την προσδιορισθείσα επικινδυνότητα. Γενικά, η επικινδυνότητα ελαχιστοποιείται με την εφαρμογή της εν λόγω στρατηγικής. Κανένας λογιστικός έλεγχος δεν πραγματοποιήθηκε το 2008 λόγω της περιορισμένης προόδου υλοποίησης.

Στο πλαίσιο του συστήματος της εκ των προτέρων έγκρισης, προτεραιότητα δίνεται στην εξασφάλιση επαρκών διαδικασιών ελέγχου οι οποίες εφαρμόζονται όσον αφορά την υλοποίηση του έργου και τις πληρωμές. Εντούτοις, η διαχείριση των προενταξιακών κονδυλίων εγκυμονεί έναν εγγενή κίνδυνο δεδομένου ότι τα κεφάλαια παραδίδονται από ποικίλες οργανώσεις και συστήματα. Η επιλεξιμότητα των δαπανών καθορίζεται από τη συμμόρφωση προς τους κανόνες και τις προϋποθέσεις που ορίζονται σε κοινοτικό και εθνικό επίπεδο, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε πολυπλοκότητα και σε κίνδυνο παρερμηνείας. Αυτήν την περίοδο οι κροατικές αρχές σχεδιάζουν να υποβάλουν αίτηση για κατάργηση των εκ των προτέρων ελέγχων κατά τη διάρκεια του δεύτερου εξάμηνου του 2010 για τα έργα ISPA σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού 1266/1999.

13. συμπερασματα του Ελεγκτικου Συνεδριου της Ε Ε

Δεν πραγματοποιήθηκαν αποστολές ή λογιστικοί έλεγχοι στην Κροατία κατά τη διάρκεια του 2008.

14. συγχρηματοδοτουντεσ εταιροι - ΕΤΕ, ΕΤΑΑ και KFW

Δεδομένης της εμπειρίας τους στην προπαρασκευή και υλοποίηση προγραμμάτων, η Επιτροπή διατήρησε τακτική επαφή με τα εν λόγω δανειοδοτικά ιδρύματα, τόσο σε οριζόντιο επίπεδο για να συντονίζει την πολιτική και μεθοδολογικά ζητήματα σχετικά με τον προγραμματισμό και την υλοποίηση, όσο και σε επίπεδο χωρών. Οι ειδικές ικανότητες αυτών των τραπεζών στη διάρθρωση των χρηματοδοτικών συνδυασμών επιχορήγησης/δανείου, συμπεριλαμβανομένων των ρυθμίσεων συνεργασίας δημόσιου-ιδιωτικού τομέα, είναι ιδιαίτερα χρήσιμες για τη βελτίωση της ποιότητας των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από το ISPA. Εντούτοις η ΕΤΕ δεν εμπλέκεται σε οποιοδήποτε πρόγραμμα ISPA στην Κροατία.

Η ΕΤΑΑ είναι το μόνο διεθνές χρηματοδοτικό ίδρυμα που εμπλέκεται ενεργά σε ένα έργο ISPA στην Κροατία με την παροχή δανείου 10 εκατομμυρίων ευρώ για ένα περιβαλλοντικό έργο που εγκρίθηκε το 2005 - το πρόγραμμα ύδρευσης και επεξεργασίας λυμάτων Karlovac.

Συμβολή στις κοινοτικές πολιτικές

15. δημοσιες συμβασεις

Από την έναρξη του ISPA, η εκπλήρωση των νομικών απαιτήσεων για μια σοβαρή, δίκαιη και διαφανή ανάθεση δημόσιων συμβάσεων, όπως προβλέπεται στον οδηγό PRAG (πρακτικός οδηγός για τις διαδικασίες συμβάσεων σχετικά με εξωτερικές ενέργειες της ΕΚ), έχει αποδειχθεί ότι αποτελεί σημαντική πρόκληση. Σε πολλές περιπτώσεις, η εξασφάλιση συμμόρφωσης με τις αρχές περί δημοσίων συμβάσεων της ΕΕ έχει οδηγήσει σε καθυστερήσεις της υλοποίησης των προγραμμάτων ISPA. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής - ειδικά η αντιπροσωπεία της ΕΚ στο Ζάγκρεμπ - χρειάστηκε να επέμβουν συχνά, όχι μόνο για να ελέγξουν αν οι διαδικασίες εφαρμόστηκαν σωστά αλλά και για να αποκαταστήσουν λάθη, να επικοινωνήσουν με δυσαρεστημένους πλειοδότες, και να εξηγήσουν στο φορέα υλοποίησης πώς πρέπει να εφαρμόζονται οι σχετικές διαδικασίες. Η ποιότητα των εγγράφων των διαγωνισμών χρειάστηκε σε τακτική βάση βελτίωση, πράγμα που οδηγούσε σε πολύ καθυστερημένη ανακοίνωση ή ολοκλήρωση των διαγωνισμών. Ως σωρευτικό αποτέλεσμα αυτών των παρεμβάσεων υπήρξαν πρόσθετες καθυστερήσεις στη διαδικασία υλοποίησης.

Η εκ των προτέρων έγκριση από την Επιτροπή που διέπει τους διαγωνισμούς και την ανάθεση συμβάσεων των προγραμμάτων ISPA δικαιολογείται επομένως πλήρως όσο υφίστανται οι όροι για τη χορήγηση EDIS (βλ ανωτέρω). Στο πλαίσιο του συστήματος της εκ των προτέρων έγκρισης και σύμφωνα με την απόφαση DIS για ανάθεση της διαχείρισης, μόνο ο CFCA διαδραματίζει το ρόλο της συμβαλλόμενης αρχής που είναι αρμόδια για την υλοποίηση του προγράμματος, ενώ η Επιτροπή επικυρώνει κάθε βήμα της διαδικασίας της σύμβασης. Κατόπιν τούτου, αν και η Επιτροπή δεν είναι συμβαλλόμενος εταίρος, συμμερίζεται την ευθύνη για τη διαδικαστική ορθότητα της διαδικασίας ανάθεσης (χωρίς την έγκριση της Επιτροπής, οι συμβάσεις που συνάπτονται μεταξύ των δικαιούχων και των αναδόχων δεν είναι έγκυρες).

16. πολιτικη ανταγωνισμου

Καθώς η συνδρομή ISPA απευθύνεται πρώτιστα στην κάλυψη δημόσιων δαπανών - ή ισοδύναμο αυτών - σχετικά με έργα κοινής ωφέλειας, αυτό δεν δημιουργεί γενικά προβλήματα ασυμβίβαστου με τους κοινοτικούς κανόνες για τον ανταγωνισμό. Αν δεν υπάρχει παράβαση των κανόνων των δημόσιων συμβάσεων και εφόσον η παρεχόμενη ελεύθερη πρόσβαση σ' αυτή την υποδομή είναι εγγυημένη για όλους τους επιχειρηματίες που ικανοποιούν τις απαραίτητες τεχνικές και νομικές προϋποθέσεις, η εν λόγω συνδρομή δεν παρέχει οποιοδήποτε ειδικό πλεονέκτημα σε συγκεκριμένες εταιρίες.

17. Περιβαλλοντικη πολιτικη

Με την παροχή άμεσης συνδρομής σε προγράμματα προτεραιότητας για το περιβάλλον, το ISPA συμβάλλει επίσης στην εφαρμογή της πολιτικής για το περιβάλλον και στη συμμόρφωση με τα πρότυπα της ΕΕ στην Κροατία. Η εμπειρία που αποκτάται μέσω της ανάπτυξης και της υλοποίησης προγραμμάτων αναπτύσσει τη διοικητική ικανότητα και επιταχύνει την τομεακή μεταρρύθμιση στον τομέα του περιβάλλοντος. Ειδικότερα, η διοικητική ικανότητα ενισχύεται όσον αφορά στο σχεδιασμό και στην ανάπτυξη των περιβαλλοντικών επενδύσεων σε ζήτημα προτεραιότητας. Σταθερή πρόοδος έχει σημειωθεί επίσης στην ορθή εφαρμογή της οδηγίας EIA (οδηγία του Συμβουλίου 85/337/EOK της 27ης Ιουνίου 1985 για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημοσίων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον), ιδιαίτερα στις πτυχές τις σχετικές με τη διαβούλευση με το κοινό. Ελπίζεται ότι το ISPA θα συμβάλει με αυτούς τους τρόπους στην επίτευξη προόδου όσον αφορά την προστασία του περιβάλλοντος στην Κροατία.

Είναι σημαντικό να υπογραμμιστεί ότι, όσον αφορά την Κροατία, με την εισαγωγή του IPA, λόγω του μεγαλύτερου αριθμού φορέων και των πρόσθετων προγραμμάτων, θα πρέπει να εξασφαλιστεί και η διάθεση επαρκών δημοσιονομικών και ανθρώπινων πόρων για την υλοποίηση (συμπεριλαμβανομένης της παρακολούθησης, της επιθεώρησης, της χορήγησης αδειών και της υποβολής εκθέσεων).

18. Πολιτικη μεταφορων

Τα δίκτυα μεταφορών στην Κροατία, που αποφασίστηκαν σύμφωνα με την TINA (εκτίμηση αναγκών υποδομών μεταφορών) και την REBIS (περιφερειακή μελέτη υποδομών Βαλκανίων) κατασκευάστηκαν γύρω από το πλαίσιο των πανευρωπαϊκών διαδρόμων. Αρκετοί από αυτούς διασχίζουν το έδαφος της Κροατίας συμπεριλαμβανομένων των διαδρόμων VII (ποταμός Δούναβης), Χ (Σάλτζμπουργκ-Λιουμπλιάνα-Ζάγκρεμπ-Βελιγράδι-Νις-Σκόπια-Βέλες- Θεσσαλονίκη, συμπεριλαμβανομένου του κλάδου Xa) καθώς επίσης και του διαδρόμου V, ο οποίος έχει δύο κλάδους στην Κροατία (Vb - Βουδαπέστη, Ζάγκρεμπ, Ριέκα και Vc - Βουδαπέστη, Σαράγεβο, Πλότσε). Αυτά τα δίκτυα χρησιμοποιήθηκαν ως βάση σχεδιασμού της εθνικής στρατηγικής μεταφορών για τους σκοπούς του ISPA. Κατά συνέπεια, το επιμέρους έργο μεταφορών ISPA αποτελεί μέρος των δικτύων TINA και REBIS, ήτοι αφορά την κατασκευή ή την αποκατάσταση ενός τμήματος, ενός κομβικού σημείου ή μιας πρόσβασης σχετικά με τα δίκτυα Τα δίκτυα TEN-T για την Κροατία βασίζονται στις συστάσεις SEETO (παρατηρητήριο μεταφορών νοτιοανατολικής Ευρώπης).

Συντονισμός μεταξύ των προενταξιακών μέσων

Όπως απαιτείται από τον κανονισμό συντονισμού[2], η Επιτροπή εξασφαλίζει στενή συνεργασία μεταξύ των τριών προενταξιακών μέσων, PHARE, SAPARD και ISPA Σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος κανονισμού, η διαχειριστική επιτροπή PHARE διαδραματίζει ειδικό ρόλο στο γενικό συντονισμό των τριών προενταξιακών μέσων.

Συντονισμός με τη μικτή επιτροπή παρακολούθησης (PHARE)

Η μικτή επιτροπή παρακολούθησης είναι αρμόδια για το συντονισμό της παρακολούθησης κάθε προενταξιακού μέσου και για την αξιολόγηση της προόδου σε σχέση με κάθε έργο που χρηματοδοτείται από την ΕΕ στις δικαιούχες χώρες. Η επιτροπή εκδίδει συστάσεις προς την επιτροπή ISPA ή την Επιτροπή, όταν αυτό κρίνεται σκόπιμο.

Συντονισμός με τις αντιπροσωπείες ΕΚ

Οι υπηρεσίες της Επιτροπής (ΓΔ Διεύρυνσης, ΓΔ Εξωτερικών Σχέσεων και ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής) οργάνωσαν τακτικές συσκέψεις με εμπειρογνώμονες των αντιπροσωπειών που είναι αρμόδιοι για το PHARE και το ISPA, για να συζητήσουν θέματα προγραμματισμού και υλοποίησης, ειδικά όσον αφορά τη δημοπράτηση και τη σύναψη των συμβάσεων.

Συντονισμός με το μέσον IPA

Προκειμένου να εξασφαλιστούν ο αποδοτικός συντονισμός των δραστηριοτήτων και η πρόληψη της άσκοπης επανάληψης ενεργειών, οι δύο επιτροπές παρακολούθησης ISPA, που συνεδρίασαν στην Κροατία το 2008, οργανώθηκαν παράλληλα με τις τομεακές επιτροπές παρακολούθησης IPA για τη συνιστώσα της περιφερειακής ανάπτυξης. Επιπλέον, πρέπει να σημειωθεί ότι 2 από τα μέτρα τεχνικής βοήθειας που χρηματοδοτούνται μέσω ISPA αφορούν την προετοιμασία των διαύλων προγραμμάτων για υλοποίηση με τη χρήση συγχρηματοδότησης IPA Κατ' αυτό τον τρόπο προσδοκάται ότι θα υπάρξει μια ομαλή μετάβαση από τα μέσα ISPA στα μέσα IPA και η απρόσκοπτη συνέχιση της υλοποίησης των μέτρων στους αντίστοιχους τομείς.

19. δραστηριοτητες δημοσιας προβολης

Μια ενέργεια δημόσιας προβολής πραγματοποιήθηκε το 2008 όσον αφορά τα προγράμματα ISPA. Διοργανώθηκε τελετή στο σιδηροδρομικό σταθμό Deletovci στην ανατολική Κροατία που σημείωσε την έναρξη των κατασκευαστικών εργασιών του έργου αποκατάστασης της σιδηροδρομικής γραμμής από το Vinkovci προς το Tovarnik στα σύνορα της χώρας, που είναι το πρώτο έργο ISPA που άρχισε να κατασκευάζεται στην Κροατία. Οι κροάτες υπουργοί Οικονομικών και Μεταφορών καθώς και ο επικεφαλής της αντιπροσωπείας της ΕΚ στην Κροατία, απευθύνθηκαν στους συγκεντρωμένους προσκεκλημένους και τους εκπροσώπους των μέσων ενημέρωσης. Επίσης έγινε παρουσίαση του έργου από τον επιβλέποντα μηχανικό. Η εκδήλωση ήταν ιδιαίτερα επιτυχής και καλύφθηκε ευρέως από τα κροατικά μέσα ενημέρωσης.

[1] Κανένα έργο δεν έχει εγκριθεί μετά το 2006 λόγω της περάτωσης του προγράμματος ISPA κατά το εν λόγω έτος

[2] Κανονισμός (ΕΚ) N° 1266/1999 του Συμβουλίου της 21ης Ιουνίου 1999 σχετικά με το συντονισμό της βοήθειας προς τις υποψήφιες χώρες στο πλαίσιο της προενταξιακής στρατηγικής.