28.1.2009   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 21/1

1.1.

Σε ό,τι αφορά τις προτεινόμενες διατάξεις σχετικά με την παροχή στοιχείων για τους σκοπούς του ισοζυγίου πληρωμών η ΕΚΤ θεωρεί ουσιώδους σημασίας την εύρεση λύσης που να μη θέτει σε κίνδυνο τις βασικές ανάγκες των χρηστών σχετικά με τα στατιστικά στοιχεία για το ισοζύγιο πληρωμών, τόσο εκείνου της ζώνης του ευρώ όσο και του εθνικού, ούτε και την έγκαιρη εισαγωγή του SEPA.

1.2.

Σε ό,τι αφορά τις πληρωμές σε ευρώ εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), η ανάπτυξη του SEPA σημαίνει ότι τα συστήματα παροχής στοιχείων του ισοζυγίου πληρωμών, τα οποία βασίζονται κατά κύριο λόγο σε στοιχεία πληρωμών, δεν είναι δυνατό να παραμείνουν ως έχουν. Η αναμόρφωσή τους μπορεί να ανάγεται τόσο σε σημαντική ελάφρυνση των υποχρεώσεων των τραπεζών για παροχή στοιχείων (3) όσο και σε αύξηση του φόρτου παροχής στοιχείων των μη τραπεζών, η οποία θα πρέπει να περιορίζεται στην έκταση του εφικτού (π.χ. με εφαρμογή των κατάλληλων τεχνικών έρευνας και δειγματοληψίας). Ταυτόχρονα θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι τα στατιστικά στοιχεία του ισοζυγίου πληρωμών είναι δυνατό να εξακολουθούν να καταρτίζονται με την υψηλή αξιοπιστία, συχνότητα και χρονική συνέπεια που απαιτεί η εκπόνηση της νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ.

1.3.

Η ΕΚΤ επικροτεί την προβλεπόμενη στο άρθρο 5 παράγραφος 1 πρόταση για αύξηση σε 50 000 EUR του κατώτατου ορίου απαλλαγής όσον αφορά την παροχή στοιχείων του ισοζυγίου πληρωμών και αναγνωρίζει ότι αυτή ήδη εφαρμόζεται στην πλειονότητα των κρατών μελών που είτε έχουν ήδη μεταβάλει πλήρως τον τρόπο συλλογής στοιχείων ή έχουν λάβει μέτρα με σκοπό τη συλλογή στοιχείων βάσει εναλλακτικών πηγών (διοικητικά στοιχεία ή παροχή στοιχείων βάσει έρευνας/άμεση παροχή στοιχείων), και όχι βάσει συστημάτων πληρωμών, ή έχουν εισαγάγει τη χρήση πηγών συμπληρωματικών των στοιχείων πληρωμών.

1.4.

Οι μεγάλες εταιρείες διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στην κατάρτιση στατιστικών στοιχείων του ισοζυγίου πληρωμών. Ωστόσο, τείνουν να συγκεντρώνουν τις πληρωμές τους σε εξειδικευμένες μονάδες, ώστε οι πληρωμές τους να αποδεσμεύονται όλο και περισσότερο από τις οικονομικές τους συναλλαγές. Ως εκ τούτου, οι μεγάλες αυτές εταιρείες πρέπει να καλύπτονται πλήρως από μία προσέγγιση με βάση την έρευνα. Οι μικρότερες μονάδες μπορούν να αντιμετωπίζονται δειγματοληπτικά.

1.5.

Προκειμένου να διαμορφωθούν δείκτες αναφοράς και να συγκεκριμενοποιηθεί το πεδίο εφαρμογής των ερευνών για την παροχή στοιχείων του ισοζυγίου πληρωμών, η ΕΚΤ συνιστά, όπου αυτή είναι απαραίτητη και δυνατή, την ενίσχυση άλλων πηγών διοικητικών και στατιστικών στοιχείων, όπως είναι τα αρχεία στοιχείων ΦΠΑ, η INTRASTAT, τα μητρώα εταιρειών και οι στατιστικές διάρθρωσης των επιχειρήσεων, οι οποίες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την αναγνώριση των μονάδων ως προς τις οποίες πρόκειται να λάβει χώρα έρευνα ή για τη συλλογή πληροφοριών σχετικά με διασυνοριακές συναλλαγές. Οι φορείς κατάρτισης του ισοζυγίου πληρωμών μπορούν ήδη να πληροφορούνται μεταξύ τους σχετικά με την εφαρμογή ορθών πρακτικών όσον αφορά τη χρήση τέτοιων στοιχείων. Αντίστροφα, με την επιφύλαξη του φόρτου των απαντώντων, οι κανόνες που σχετίζονται με τις εν λόγω πηγές θα πρέπει να διευκολύνουν την καλύτερη αναγνώριση των διασυνοριακών συναλλαγών, ειδικά όσον αφορά τις υπηρεσίες.

1.6.

Η ΕΚΤ επικροτεί την εισαγωγή της ρύθμισης του άρθρου 5 παράγραφος 3, στο οποίο διευκρινίζεται ότι οι στατιστικές απαιτήσεις που δεν επηρεάζουν την επεξεργασία των πληρωμών SEPA από τους φορείς παροχής υπηρεσιών πληρωμής και μπορούν να αυτοματοποιηθούν πλήρως από τους φορείς παροχής υπηρεσιών πληρωμής δεν πρέπει να υπόκεινται σε κατώτατα όρια απαλλαγής.

1.7.

Η ΕΚΤ θεωρεί τα στοιχεία πληρωμών ως ένα εν δυνάμει χρήσιμο εργαλείο, ιδίως για την αναγνώριση του πληθυσμού παροχής στοιχείων που πρόκειται να συμμετάσχει σε έρευνα, δηλαδή για την κατάρτιση και συνεχή τήρηση μητρώου διεθνώς δραστηριοποιούμενων εταιρειών (4). Πρόκειται για τις πληροφορίες που είναι ευχερώς διαθέσιμες στις τράπεζες και μπορούν να παρασχεθούν στους φορείς κατάρτισης του ισοζυγίου πληρωμών με πλήρως αυτοματοποιημένο τρόπο και σε εύλογα χρονικά διαστήματα, οι οποίες συμπεριλαμβάνουν, αφενός, τα υποχρεωτικά πεδία του μηνύματος SEPA (περιλαμβανομένων των διεθνών αριθμών τραπεζικών λογαριασμών (IBAN) του πληρωτή και του δικαιούχου πληρωμής) και, αφετέρου, κάθε άλλο στοιχείο αναφοράς που πρέπει να χρησιμοποιείται ή/και να αποθηκεύεται από τράπεζες (π.χ. για σκοπούς καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας), όπως η διεύθυνση των δικαιούχων των λογαριασμών. Αντίστοιχα, τα εν λόγω στοιχεία είναι δυνατό να συνδέονται με το εθνικό στατιστικό μητρώο επιχειρήσεων. Η συγκεκριμένη προσέγγιση θα πρέπει να καθίσταται δυνατή βάσει της διακριτικής ευχέρειας κάθε εθνικού φορέα κατάρτισης του ισοζυγίου πληρωμών, δεν θα πρέπει δε να υπόκειται σε κατώτατο όριο απαλλαγής, καθώς πληροί τους όρους του άρθρου 5 παράγραφος 3.

1.8.

Στο πλαίσιο του SEPA οι μη χρηματοπιστωτικές μονάδες θα μπορούν μελλοντικά να επιλέγουν την τήρηση του τραπεζικού τους λογαριασμού σε τράπεζα κάτοικο άλλης χώρας της ΕΕ. Εάν και εφόσον αυτό συμβεί, οι πληροφορίες του άρθρου 5 παράγραφος 3 του προτεινόμενου κανονισμού, οι οποίες βασίζονται στην παραδοχή ότι οι τράπεζες και οι δικαιούχοι λογαριασμών τους εν γένει είναι κάτοικοι της ίδιας χώρας, ενδέχεται να παύσουν να παρέχουν μία ικανοποιητική αξιολόγηση όσον αφορά τον πληθυσμό παροχής στοιχείων. Στο πλαίσιο αυτό και προκειμένου να συνδράμει την Επιτροπή, η ΕΚΤ είναι πρόθυμη να αξιολογήσει περαιτέρω την έκταση που έχει λάβει το εν λόγω φαινόμενο. Αν η έκτασή του είναι σημαντική, θα πρέπει να επανεξεταστεί η δυνατότητα αναφοράς της χώρας κατοικίας του πληρωτή στο μήνυμα SEPA από τις τράπεζες (5). Η ρύθμιση αυτή θα επέτρεπε την αυτόματη και αδιαμφισβήτητη αναγνώριση των διασυνοριακών πληρωμών από την τράπεζα του δικαιούχου πληρωμής σε όλες τις περιπτώσεις. Η εν λόγω διαδικασία θα πρέπει να εφαρμόζεται χωρίς τη θέσπιση κατώτατου ορίου.

1.9.

Προκειμένου να ελαφρύνει περαιτέρω τον φόρτο παροχής στοιχείων τόσο των χρηματοπιστωτικών όσο και των μη χρηματοπιστωτικών φορέων, η ΕΚΤ υποστηρίζει όλες τις πρωτοβουλίες που διευκολύνουν την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των φορέων κατάρτισης του ισοζυγίου πληρωμών αποκλειστικά για στατιστικούς σκοπούς. Κάτι τέτοιο ενδεχομένως απαιτεί την εξάλειψη των νομικών κωλυμάτων στην ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των στατιστικών αρχών της ΕΕ και την ταυτόχρονη διατήρηση των απαιτούμενων εχεγγύων εμπιστευτικότητας. Προκειμένου να συνδράμει την Επιτροπή, η ΕΚΤ θα ήταν έτοιμη να διερευνήσει τρόπους προώθησης της δράσης στο πεδίο αυτό.

1.10.

Σε ό,τι αφορά την πρόταση να καταργηθούν από την 1η Ιανουαρίου 2012 οι υποχρεώσεις που επιβάλλονται στους φορείς παροχής υπηρεσιών για την παροχή στοιχείων βάσει διακανονισμών σε εθνικό επίπεδο, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 5 παράγραφος 2 του προτεινόμενου κανονισμού, η ΕΚΤ τονίζει την ανάγκη εφαρμογής μιας ενδιάμεσης λύσης προκειμένου για τα κράτη μέλη που εξακολουθούν να βασίζονται στην παροχή στοιχείων βάσει διακανονισμών, ωσότου διαμορφωθεί μια πλήρως εναρμονισμένη λύση σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Μια τέτοια ενδιάμεση λύση έχει συζητηθεί εντός του Ευρωσυστήματος και έχει οδηγήσει στη διατύπωση της ακόλουθης πρότασης της ΕΚΤ:

Επιπλέον, η ΕΚΤ συνιστά την προσεκτική παρακολούθηση των εξελίξεων κατά τα επόμενα έτη, λαμβάνοντας υπόψη τις τεχνικές εξελίξεις στο SEPA και τις εξελίξεις στις μεθόδους συλλογής στατιστικών στοιχείων.

2.1.

Σύμφωνα με το άρθρο 12 παράγραφος 1 του προτεινόμενου κανονισμού, το αργότερο έως το Δεκέμβριο του 2012 η Επιτροπή οφείλει να υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την ΕΚΤ έκθεση σχετικά με τη χρήση των κωδικών IBAN και BIC σε σχέση με την αυτοματοποίηση των πληρωμών, συνοδευόμενη από κατάλληλες προτάσεις. Με αφετηρία την παραδοχή ότι σκοπός της εν λόγω ρύθμισης είναι να καταστήσει ευκολότερη και αποτελεσματικότερη την εκκίνηση των πληρωμών, η ΕΚΤ θα υποστήριζε τη δυνατότητα κατάργησης της υποχρέωσης των πελατών λιανικής να χρησιμοποιούν τον κωδικό BIC όταν είναι τεχνικά δυνατή η χρήση του κωδικού IBAN μόνο, καθώς αυτό θα μετρίαζε τον φόρτο που συνεπάγεται η παροχή δύο διαφορετικών κωδικών αναγνώρισης.

2.2.

Ο κωδικός IBAN καθιερώθηκε μέσω του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2560/2001 ως υποχρεωτική προϋπόθεση για την ισότητα στην επιβάρυνση και, κατά την άποψη της ΕΚΤ, έχει αποδειχθεί ακρογωνιαίος λίθος για την τυποποίηση των πληρωμών στο πλαίσιο του SEPA, καθώς ενισχύει την αυτοματοποιημένη επεξεργασία και διευκολύνει την επαλήθευση των αριθμών λογαριασμών. Ως εκ τούτου, η ΕΚΤ συστήνει ένθερμα τη διατήρηση της υποχρεωτικής χρήσης του. Περαιτέρω, η ΕΚΤ σημειώνει ότι η εισαγωγή ενός παρόμοιου μορφότυπου προκειμένου για λογαριασμούς τίτλων, ανάλογου με το καθεστώς που ισχύει ως προς τον IBAN, θα μπορούσε να ενισχύσει το καθεστώς που διέπει τις συγκρούσεις νόμων για τίτλους διακρατούμενους από διαμεσολαβητή.

5.1.

Η ΕΚΤ υποστηρίζει το σκοπό του προτεινόμενου κανονισμού, ήτοι την τήρηση των προτύπων ποιοτικής νομοθεσίας, και συμφωνεί με την εισαγωγή του απλοποιημένου πλαισίου ορισμών. Πάντως οι έννοιες των «διασυνοριακών πληρωμών» και της «πράξης πληρωμής» στο άρθρο 2 παράγραφος 1 και στο άρθρο 2 παράγραφος 7 του προτεινόμενου κανονισμού, αντίστοιχα, φαίνεται να επικαλύπτονται μερικώς μεταξύ τους.

5.2.

Η ΕΚΤ θεωρεί ότι αν μια ήδη ορισμένη έννοια εμφανίζεται σε περισσότερες από μία πράξεις του παράγωγου κοινοτικού δικαίου, ο ορισμός της θα πρέπει κατά το δυνατόν να είναι ομοιόμορφος σε όλες αυτές τις νομοθετικές πράξεις, ιδίως στις πλέον συναφείς μεταξύ τους νομικές πράξεις, ώστε να υπάρχει ασφάλεια δικαίου. Πάντως, παρατηρούνται κάποιες αποκλίσεις ανάμεσα στην έννοια του «μέσου πληρωμών», όπως ορίζεται στο άρθρο 4 παράγραφος 23 της PSD, και στην αντίστοιχη έννοια στο άρθρο 2 παράγραφος 2 του προτεινόμενου κανονισμού. Στην PSD γίνεται αναφορά στην «εντολή πληρωμής», ενώ ο ορισμός του προτεινόμενου κανονισμού αναφέρεται στη «συναλλαγή πληρωμής». Πρόκειται για ατυχή επιλογή που θα μπορούσε να δημιουργήσει σύγχυση, ιδίως επειδή τόσο η «εντολή πληρωμής» όσο και η «συναλλαγή πληρωμής» είναι έννοιες που ορίζονται και στον προτεινόμενο κανονισμό και στην PSD. Ως εκ τούτου, η ΕΚΤ συστήνει την ευθυγράμμιση των δύο αυτών νομικών πράξεων ως προς τον εν λόγω ορισμό.

5.3.

Καθώς ο προτεινόμενος κανονισμός δεν περιλαμβάνει διάταξη αντίστοιχη του άρθρου 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2560/2001 σχετικά με τη διαφάνεια της επιβάρυνσης, η ΕΚΤ συνιστά την εξέταση του ενδεχομένου εισαγωγής στον προτεινόμενο κανονισμό κάποιας αναφοράς στις σχετικές διατάξεις της PSD όσον αφορά τις προϋποθέσεις και τις απαιτήσεις πληροφόρησης για τις υπηρεσίες πληρωμής.