52008DC0128

[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 6.3.2008

COM(2008) 128 τελικό

ΠΡΑΣΙΝΗ ΒΙΒΛΟΣ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ: Η ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΤΩΝ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΤΟΥ ΟΦΕΙΛΕΤΗ

(υποβληθέν από την Επιτροπή)

ΠΡΑΣΙΝΗ ΒΙΒΛΟΣ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ: Η ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΤΩΝ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΤΟΥ ΟΦΕΙΛΕΤΗ

Στόχος της Πράσινης Βίβλου είναι η έναρξη ευρείας διαβούλευσης μεταξύ των ενδιαφερομένων για τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να βελτιωθεί η διαφάνεια των περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Πράσινη Βίβλος περιγράφει τα προβλήματα που παρουσιάζει η ισχύουσα κατάσταση και πιθανές λύσεις.

Η Επιτροπή καλεί τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου στην ακόλουθη διεύθυνση:

Ευρωπαϊκή ΕπιτροπήΓενική Διεύθυνση Δικαιοσύνης, Ελευθερίας και ΑσφάλειαςΜονάδα C1 – Αστική δικαιοσύνηB - 1049 BrusselsΦαξ: +32-2/299 64 57Ηλεκτρονική διεύθυνση: JLS-coop-jud-civil@ec.europa.eu

Οι εισηγήσεις που θα αποσταλούν θα δημοσιευθούν στο Διαδίκτυο, μαζί με τα στοιχεία του εισηγητή, εκτός από την περίπτωση κατά την οποία η εν λόγω δημοσίευση θίγει τα έννομα συμφέροντά του. Στην περίπτωση αυτή η εισήγηση δημοσιεύεται ανώνυμα. Σε αντίθετη περίπτωση, η εισήγηση δεν θα δημοσιευθεί και το περιεχόμενό της δεν θα ληφθεί υπόψη. Οι εισηγήσεις θα δημοσιευθούν στην ιστοσελίδα της Επιτροπής (είτε στη βασική δικτυακή πύλη “Η φωνή σας στην Ευρώπη”, η οποία είναι το ενιαίο σημείο πρόσβασης της Επιτροπής για τη διαβούλευση στο Διαδίκτυο, ή στη σελίδα της ΓΔ JLS που συνδέεται με την εν λόγω δικτυακή πύλη).

Η Επιτροπή ενδέχεται να διοργανώσει δημόσια ακρόαση σχετικά με τα ζητήματα που εξετάζονται στην Πράσινη Βίβλο.

I. Εισαγωγή : προβλήματα που παρουσιάζει η ισχύουσα κατάσταση

Τα προβλήματα που συνδέονται με τη διασυνοριακή είσπραξη απαιτήσεων ενέχουν τον κίνδυνο να αποτελέσουν εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία των διαταγών πληρωμής στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στην εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Η υπερημερία κατά την πληρωμή και η απουσία πληρωμής απειλούν τα συμφέροντα των επιχειρήσεων και των καταναλωτών. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όταν ο δανειστής και οι αρχές εκτέλεσης δεν διαθέτουν πληροφορίες σχετικά με τον τόπο διαμονής ή τα περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη.

Η Επιτροπή επεσήμανε ήδη τις δυσκολίες της διασυνοριακής είσπραξης απαιτήσεων στην ανακοίνωσή της του 1998 με τίτλο “Προς αύξηση της αποτελεσματικότητας στην έκδοση και την εκτέλεση των αποφάσεων στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης”.[1] Δύο έτη αργότερα, το πρόγραμμα αμοιβαίας αναγνώρισης δήλωνε ότι “η εκτέλεση των αποφάσεων της δικαιοσύνης στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα μπορούσε πράγματι να καταστεί ευκολότερη εάν υπήρχε τρόπος να γίνεται γνωστή με ακρίβεια η οικονομική κατάσταση των οφειλετών. Συνεπώς, θα μπορούσαν να ληφθούν μέτρα για τον ακριβή προσδιορισμό των περιουσιακών στοιχείων ενός οφειλέτη που βρίσκονται στο έδαφος των κρατών μελών.”[2] Η μελέτη με τίτλο « Study on making more efficient the enforcement of judicial decisions within the European Union »[3] , η οποία συντάχθηκε για την Επιτροπή το 2004, ανέλυσε την κατάσταση σε 15 κράτη μέλη και πρότεινε διάφορα μέτρα για τη βελτίωση της εκτέλεσης των δικαστικών αποφάσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Δικαστικού Δικτύου για αστικές και εμπορικές υποθέσεις, η Επιτροπή ζήτησε από τα 12 κράτη μέλη που προσχώρησαν εν τω μεταξύ στην Ευρωπαϊκή Ένωση να χορηγήσουν πληροφορίες για τη νομική κατάσταση που επικρατεί στη χώρα τους. Οι απαντήσεις ενσωματώθηκαν στην παρούσα Πράσινη Βίβλο. Τέλος, στις 24 Οκτωβρίου 2006, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε Πράσινη Βίβλο για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της εκτέλεσης των δικαστικών αποφάσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση: η κατάσχεση τραπεζικών λογαριασμών.[4] Ενώ η εν λόγω Πράσινη Βίβλος επικεντρώθηκε σε ένα συγκεκριμένο μέτρο για τη βελτίωση της εκτέλεσης χρηματικών απαιτήσεων, που είναι η κατάσχεση τραπεζικών λογαριασμών, το οποίο επιτρέπει στον δανειστή να διασφαλίσει χρηματικό ποσό που του οφείλεται ή το οποίο αξιώνει, εμποδίζοντας την ανάληψη ή μεταφορά χρημάτων που φυλάσσονται από τον οφειλέτη του σε έναν ή περισσότερους τραπεζικούς λογαριασμούς στην επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η παρούσα Πράσινη Βίβλος στοχεύει γενικότερα στη βελτίωση της διαφάνειας των περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη, η οποία εξασφαλίζεται μέσω μητρώων και δήλωσης του οφειλέτη.

Η έρευνα που αφορά τη διεύθυνση του οφειλέτη και/ή πληροφορίες σχετικές με την οικονομική του κατάσταση αποτελούν συχνά το σημείο εκκίνησης των διαδικασιών εκτέλεσης. Προς το παρόν, η διαφάνεια των περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη επιτυγχάνεται γενικά σε εθνικό επίπεδο μέσω διαφόρων πηγών πληροφόρησης, ιδιαίτερα μέσω μητρώων και δήλωσης του οφειλέτη. Ενώ οι βασικές διαρθρώσεις των εθνικών συστημάτων φαίνονται παρεμφερείς, υπάρχουν σημαντικές διαφορές όσον αφορά τις προϋποθέσεις πρόσβασης, τις διαδικασίες λήψης πληροφοριών, το περιεχόμενο και τη συνολική αποτελεσματικότητα των συστημάτων .[5]

Συγκριτικά, μπορούμε να διακρίνουμε δύο κατηγορίες συστημάτων πρόσβασης στην πληροφόρηση.[6]

- Η πρώτη κατηγορία προβλέπει ένα σύστημα δήλωσης του οφειλέτη σχετικά με το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων του.[7] Σε ορισμένα κράτη μέλη,[8] υπάρχει παρόμοιο σύστημα σύμφωνα με το οποίο ο οφειλέτης είναι επίσης υποχρεωμένος να γνωστοποιεί τα περιουσιακά στοιχεία του, αλλά μόνο στο βαθμό που αυτό είναι απαραίτητο για την ικανοποίηση της απαίτησης.

- Άλλα κράτη μέλη, ιδιαίτερα εκείνα στα οποία ο οφειλέτης δεν είναι υποχρεωμένος να γνωστοποιήσει τα περιουσιακά στοιχεία του, επιτρέπουν την πρόσβαση σε συστήματα έρευνας που παρέχουν ειδικές πληροφορίες.[9] Σε αυτά τα κράτη, οι απαιτούμενες πληροφορίες λαμβάνονται κυρίως από μητρώα. Το συγκεκριμένο σύστημα εφαρμόζεται με πολύ διαφορετικό τρόπο όσον αφορά την πρόσβαση στα μητρώα και άλλες πηγές πληροφοριών και τις εξουσίες έρευνας και εξέτασης.

Η διασυνοριακή είσπραξη απαιτήσεων καθίσταται δυσχερής λόγω των διαφορών που υπάρχουν μεταξύ των εθνικών νομικών συστημάτων και της ανεπαρκούς γνώσης εκ μέρους των δανειστών των δομών πληροφόρησης που υπάρχουν σε άλλα κράτη μέλη. Εντούτοις, η oμοιότητα των υποκείμενων δομών αυτών των εθνικών νομικών συστημάτων των κρατών μελών θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως βάση προσέγγισης.[10] Θα μπορούσε να προβλεφθεί, με τη θέσπιση μέτρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η βελτίωση της διαφάνειας των περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη και η ενίσχυση του δικαιώματος του δανειστή να λαμβάνει πληροφορίες, τηρουμένων ταυτόχρονα των αρχών προστασίας της ιδιωτικής ζωής του οφειλέτη, οι οποίες αντισταθμίζουν το δικαίωμα του δανειστή για αποτελεσματική είσπραξη των απαιτήσεων του και προβλέπονται από την οδηγία 95/46/ΕΚ για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.[11]

Η παρούσα Πράσινη Βίβλος επικεντρώνεται στη βελτίωση της εκτέλεσης των δικαστικών αποφάσεων. Αυτό σημαίνει ότι δεν εξετάζονται ούτε ζητήματα (ουσιαστικού δικαίου) περιορισμών της εκτέλεσης ούτε ο ρόλος ιδιωτικών ή ημικρατικών οργανισμών στη διαδικασία εκτέλεσης.

Ερώτηση 1:

Πιστεύετε ότι επιβάλλεται η λήψη μέτρων σε κοινοτικό επίπεδο για να αυξηθεί η διαφάνεια των περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη;

Πιστεύετε ότι η σύνδεση μεταξύ της εκτέλεσης των δικαστικών αποφάσεων και της προστασίας του οφειλέτη ή ο ρόλος των μη κρατικών οργανισμών στην εκτέλεση των δικαστικών αποφάσεων χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής στο συγκεκριμένο πλαίσιο; Αν ναι, ποια στοιχεία θεωρείτε σημαντικά;

II. Πιθανές λύσεις

Πληροφορίες σχετικά με τα περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη μπορούν να ληφθούν από διάφορες πηγές, ιδιαίτερα μέσω μητρώων και μέσω του ίδιου του οφειλέτη. Αντί να επικεντρωθούμε σε ένα ενιαίο ευρωπαϊκό μέτρο προτείνεται, ως εκ τούτου, να εξετασθεί δέσμη μέτρων, που θα βοηθούσαν να κατοχυρωθεί ότι ο δανειστής λαμβάνει αξιόπιστες πληροφορίες για τα περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη του εντός εύλογης προθεσμίας. Τα πιθανά μέτρα που εξετάζονται στην παρούσα Πράσινη Βίβλο είναι:

- σύνταξη εγχειριδίου σχετικά με τις εθνικές διατάξεις και πρακτικές που διέπουν την εκτέλεση·

- αύξηση των πληροφοριών που διατίθενται στα μητρώα και βελτίωση της πρόσβασης σε αυτά·

- ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των αρχών εκτέλεσης·

- μέτρα που αφορούν τη δήλωση του οφειλέτη.

1. Σύνταξη εγχειριδίου σχετικά με τις εθνικές διατάξεις και πρακτικές που διέπουν την εκτέλεση

Τώρα, υπάρχουν ελάχιστες πληροφορίες σχετικά με τα διάφορα συστήματα εκτέλεσης στα 27 κράτη μέλη.[12] Από πρακτική άποψη, θα μπορούσε να συνταχθεί ένα εγχειρίδιο για τα συστήματα εκτέλεσης των κρατών μελών. Το εν λόγω εγχειρίδιο θα μπορούσε να προσδιορίζει, για κάθε κράτος μέλος, όλες τις πηγές πληροφόρησης όσον αφορά τα περιουσιακά στοιχεία κάποιου, τα στοιχεία των προσώπων που μπορούν να έχουν πρόσβαση στις συγκεκριμένες πληροφορίες, όταν η πρόσβαση είναι περιορισμένη, το κόστος της πρόσβασης και άλλες σχετικές λεπτομέρειες. Το εν λόγω εγχειρίδιο θα μπορούσε να δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα του Ευρωπαϊκού Δικαστικού Δικτύου για αστικές και εμπορικές υποθέσεις.[13]

Ερώτηση 2: Με ποιο τρόπο πιστεύετε ότι θα είναι χρήσιμο ένα εγχειρίδιο που θα περιλαμβάνει όλες τις πληροφορίες για τα συστήματα εκτέλεσης των κρατών μελών;

2. Αύξηση των πληροφοριών που διατίθενται στα μητρώα και βελτίωση της πρόσβασης σε αυτά

α) Εμπορικά μητρώα

Τα δημόσια αρχεία αποτελούν την κύρια πηγή πληροφοριών και τα πλέον σημαντικά εξ αυτών είναι τα εμπορικά μητρώα.

Τα εμπορικά μητρώα εναρμονίσθηκαν εν μέρει από την πρώτη οδηγία του Συμβουλίου σχετικά με το εταιρικό δίκαιο (“οδηγία περί δημοσιότητας”)[14] του 1968 και την ενδέκατη οδηγία του Συμβουλίου σχετικά με το εταιρικό δίκαιο (“οδηγία περί υποκαταστημάτων”) του 1989.[15] Το άρθρο 2 παράγραφος 1 της οδηγίας περί δημοσιότητας προβλέπει την αναγκαστική δημοσιότητα ορισμένων εγγράφων και στοιχείων εκ μέρους των εταιρειών.[16] Το άρθρο 2 παράγραφος 1 στοιχείο α) της οδηγίας περί υποκαταστημάτων προβλέπει την υποχρέωση δημοσιότητας της ταχυδρομικής ή άλλη διεύθυνσης του υποκαταστήματος. Επί του παρόντος, τα μητρώα επιχειρήσεων στα κράτη μέλη παρέχουν λεπτομερείς πληροφορίες για κάθε εγγεγραμμένη επιχείρηση (νομικό καθεστώς, ημερομηνία σύστασης, εταιρικό κεφάλαιο, τομέας δραστηριοτήτων, εταιρικά όργανα και εξουσίες εκπροσώπησης και ενίοτε ακόμα και αριθμός υπαλλήλων).[17] Οι συγκεκριμένες πληροφορίες συχνά καταχωρούνται ηλεκτρονικά σε κεντρικά μητρώα και είναι προσβάσιμες ηλεκτρονικά.[18]

Οι δύο οδηγίες επιδιώκουν τοιουτοτρόπως να εξασφαλίσουν διαφάνεια στις επιχειρηματικές σχέσεις υπό ευρεία έννοια, συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών εκτέλεσης. Δε προβλέπουν εντούτοις την πλήρη εναρμόνιση των εμπορικών μητρώων. Εφαρμόζονται μόνο σε ορισμένες εμπορικές εταιρείες και όχι σε ιδιώτες και σε κοινοπραξίες επιχειρήσεων.[19] Επιπλέον, τα κράτη μέλη είναι ελεύθερα νε δημιουργούν τοπικά ή κεντρικά εμπορικά ή εταιρικά μητρώα: ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο υπάρχουν τρία κεντρικά μητρώα που καλύπτουν όλες τις πληροφορίες που αφορούν επιχειρηματικές δραστηριότητες, στη Γερμανία υπάρχουν περισσότερα από 400 μητρώα, τα οποία διαχειρίζονται τα τοπικά δικαστήρια. Πέραν αυτού, οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στα εμπορικά μητρώα δεν είναι πάντα εξίσου αξιόπιστες: σε ορισμένα κράτη μέλη[20] οι πληροφορίες δεν επαληθεύονται πριν από την εισαγωγή τους στο μητρώο.[21] Σε ορισμένα κράτη μέλη, οι πληροφορίες του εμπορικού μητρώου μπορεί να είναι παρωχημένες, λόγω του ότι η παράλειψη της εταιρίας να αναφέρει αλλαγές του καθεστώτος της δε συνδέεται πάντα με επαρκώς αποτρεπτικές κυρώσεις.[22]

Εξάλλου, η οδηγία περί δημοσιότητας δεν καλύπτει την ηλεκτρονική επεξεργασία δεδομένων ούτε την ηλεκτρονική πρόσβαση στα εμπορικά μητρώα. Εντούτοις, πρέπει να σημειωθεί ότι το Συμβούλιο, στη σύσκεψή του της 12ης και 13ης Ιουνίου 2007, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι πρέπει “να διεξαχθούν οι εργασίες στον τομέα αυτό της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης με στόχο τη δημιουργία, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τεχνικής πλατφόρμας που να δίδει πρόσβαση στη σφαίρα της δικαιοσύνης, σε υπάρχοντα και μελλοντικά ηλεκτρονικά συστήματα”. Οι προτεραιότητες για το μέλλον περιλαμβάνουν τη δημιουργία των απαραίτητων προϋποθέσεων για τη δικτύωση των πτωχευτικών μητρώων και των εμπορικών και επιχειρηματικών μητρώων.

Ερώτηση 3 : Πρέπει να αναπτυχθεί η πληροφόρηση που χορηγείται στα εμπορικά μητρώα και να βελτιωθεί η πρόσβαση σε αυτά; Αν ναι, με ποιό τρόπο και σε ποιό βαθμό;

β) Δημοτολόγια

Ο δανειστής ο οποίος αναζητεί τη διεύθυνση μη επαγγελματία οφειλέτη μπορεί να προσκρούσει σε ακόμα μεγαλύτερα εμπόδια. Στα περισσότερα κράτη μέλη[23] οι διευθύνσεις όλων των κατοίκων καταχωρούνται στα δημοτολόγια. Εντούτοις, αυτά τα μητρώα είναι οργανωμένα με διάφορους τρόπους. Σε ορισμένα κράτη μέλη[24] τα δημοτολόγια τα διαχειρίζονται οι τοπικές αρχές, κατά τρόπον ώστε ο δανειστής που αναζητεί τη διεύθυνση ενός οφειλέτη είναι υποχρεωμένος να ψάξει σε όλα τα τοπικά μητρώα όλης της χώρας – γεγονός που αποτελεί ανέφικτο καθήκον. Ο δανειστής δεν έχει πάντα πρόσβαση στα κεντρικά μητρώα.[25] Κατά συνέπεια, οι δανειστές που αναζητούν τη διεύθυνση ενός οφειλέτη, ο οποίος είναι καταναλωτής ή ιδιώτης, αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα. Εξάλλου, οι αρχές εκτέλεσης δεν έχουν παντού πρόσβαση στα μητρώα. Η δημιουργία τέτοιων μητρώων στα κράτη μέλη, στα οποία δεν υπάρχουν ήδη, μπορεί ενίοτε να αντιβαίνει στην ισχύουσα εκεί νομική παράδοση. Οι ιδιωτικές υπηρεσίες που προτείνουν διασυνοριακές υπηρεσίες έρευνας σε μητρώα βρίσκονται ακόμα σε πρόωρο στάδιο ανάπτυξης. Κάθε ενδεχόμενο μέτρο θα πρέπει επίσης να τηρεί τους κανόνες που ισχύουν όσον αφορά την προστασία των δεδομένων και της ιδιωτικής ζωής του οφειλέτη.

Ερώτηση 4: Πρέπει να βελτιωθεί η πρόσβαση στα υπάρχοντα δημοτολόγια ; Αν ναι, με ποιο τρόπο;

γ) Μητρώα κοινωνικής ασφάλισης και φορολογικά μητρώα

Τα μητρώα κοινωνικής ασφάλισης και τα φορολογικά μητρώα περιλαμβάνουν συχνά πληροφορίες που αφορούν τον οφειλέτη, όπως τη διεύθυνσή του, λεπτομέρειες σχετικά με τον εργοδότη του ή τον τραπεζικό λογαριασμό του· η πρόσβαση σε αυτές τις πληροφορίες μπορεί να διευκολύνει σημαντικά την εκτέλεση χρηματικής απαίτησης. Τα νομικά συστήματα εκείνων των κρατών μελών, στα οποία δεν προβλέπεται η δήλωση του οφειλέτη, επιτρέπουν στα όργανα εκτέλεσης να συμβουλεύονται τα μητρώα που τηρούν οι δημόσιες αρχές, για να αναζητήσουν εκεί πληροφορίες σχετικές με τα περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη.[26] Ωστόσο, η άμεση πρόσβαση των οργάνων εκτέλεσης σε μη δημόσια μητρώα δεν περιορίζεται μόνο στα κράτη μέλη που δεν προβλέπουν δήλωση του οφειλέτη. Αντίθετα, οι σύγχρονες νομοθεσίες που διέπουν την εκτέλεση επιτρέπουν σε εξειδικευμένους οργανισμούς να έχουν πρόσβαση σε μη δημόσια μητρώα. Στην Αυστρία[27] και στην Ισπανία, τα δικαστήρια μπορούν να ζητούν πληροφορίες για την απασχόληση του οφειλέτη από τα μητρώα κοινωνικής ασφάλισης. Στην Πορτογαλία, οι δικαστικοί επιμελητές οφείλουν προηγουμένως να ζητήσουν την έγκριση των δικαστηρίων εκτέλεσης αλλά στη συνέχεια διαθέτουν ελεύθερη πρόσβαση. Στην Ισπανία και τη Σουηδία, τα όργανα εκτέλεσης μπορούν επίσης να ζητούν απευθείας πληροφορίες από τα φορολογικά μητρώα. Στη Σλοβενία, οι φορολογικές αρχές μπορούν να γνωστοποιούν στοιχεία για συγκεκριμένο φορολογούμενο σε άλλες δημόσιες αρχές, αρχές της τοπικής αυτοδιοίκησης και αρχές που ασκούν δημόσια εξουσία με σκοπό την άσκηση των εκ του νόμου προβλεπομένων καθηκόντων τους. Στην Εσθονία, από το 2008, ο δικαστικός επιμελητής θα είναι σε θέση να λαμβάνει πληροφορίες από το μητρώο του Ταμείου Υγείας, το μητρώο κοινωνικής ασφάλισης και το μητρώο κινητών αξιών. Στις εν λόγω χώρες, η αποτελεσματικότητα των διαδικασιών εκτέλεσης έχει βελτιωθεί σημαντικά. Επιπλέον, τα ιδιωτικά και δημόσια χρέη αντιμετωπίζονται (τουλάχιστον μέχρι ενός σημείου) κατά τον ίδιο τρόπο. Το σουηδικό σύστημα, σύμφωνα με το οποίο οι αρχές εκτέλεσης έχουν πρόσβαση στα μητρώα κοινωνικής ασφάλισης και στα φορολογικά μητρώα, παρέχει ενδεχομένως στο δανειστή καλύτερα μέσα πληροφόρησης σε σχέση με τη δήλωση του οφειλέτη. Πράγματι, δεδομένου ότι δεν προϋποθέτει τη συνεργασία του οφειλέτη, αυξάνει τις πιθανότητες ταχείας λήψης επακριβούς πληροφόρησης και μπορεί να αποτελεί για το δανειστή αποτελεσματικό μέσο λήψης πληροφοριών σχετικά με τον οφειλέτη του, τις οποίες δεν θα μπορούσε να αποκτήσει με άλλον τρόπο.

Εντούτοις, η πρόσβαση στα μητρώα μπορεί να έρχεται σε σύγκρουση με τους κανόνες προστασίας των δεδομένων και του απορρήτου που ισχύει στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης και στον φορολογικό τομέα. Ιδιαίτερα, οι πληροφορίες που προέρχονται από τα μητρώα κοινωνικής ασφάλισης και τα φορολογικά μητρώα μπορεί να είναι ευαίσθητες. Κατά συνέπεια, η χορήγηση πρόσβασης σε αυτά τα δεδομένα θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες νομικές προϋποθέσεις που ισχύουν για την επεξεργασία ευαίσθητων δεδομένων, οι οποίες μπορεί να διαφέρουν από ένα κράτος μέλος σε άλλο.

Ερώτηση 5 : Πρέπει να αυξηθεί η πρόσβαση των αρχών εκτέλεσης στα μητρώα κοινωνικής ασφάλισης και στα φορολογικά μητρώα; Αν ναι, με ποιο τρόπο και σε ποιό βαθμό;

3. Η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ αρχών εκτέλεσης

α) Ισχύουσα κατάσταση

Επί του παρόντος, τα όργανα εκτέλεσης δεν μπορούν να έχουν άμεση πρόσβαση στα (μη δημόσια) μητρώα άλλου κράτους μέλους, στα οποία έχουν πρόσβαση τα όργανα εκτέλεσης αυτού του κράτους μέλους. Όταν προβλέπεται η πρόσβαση στα μητρώα αυτά από όργανα εκτέλεσης, περιορίζεται αυστηρά στα εθνικά όργανα εκτέλεσης. Δεν υπάρχουν προς το παρόν διεθνείς πράξεις σχετικά με την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ εθνικών οργάνων εκτέλεσης.[28]

Ωστόσο, η έλλειψη συνεργασίας μεταξύ λειτουργών και οργάνων εκτέλεσης σε αστικές υποθέσεις έρχεται σε αντίθεση με τη στενή συνεργασία των φορολογικών αρχών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η οδηγία για την ανάκτηση απαιτήσεων που προκύπτουν από τo Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων[29] προβλέπει σύστημα άμεσης ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ εθνικών αρχών. Το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας αυτής διευρύνθηκε σε απαιτήσεις που συνδέονται με ορισμένους φόρους.[30] Το άρθρο 4 της οδηγίας προβλέπει ότι «κατόπιν αιτήσεως της αιτούσης αρχής, η αρμόδια αρχή της γνωστοποιεί τις πληροφορίες που της είναι χρήσιμες για την είσπραξη μιας απαιτήσεως.» Οι αιτήσεις σήμερα διαβιβάζονται ηλεκτρονικά.[31] Η αρμόδια αρχή δεν υποχρεώνεται να διαβιβάζει πληροφορίες που θ’ απεκάλυπταν εμπορικό, βιομηχανικό ή επαγγελματικό απόρρητο ή που η γνωστοποίησή τους θα προσέβαλε την ασφάλεια ή τη δημόσια τάξη αυτού του Κράτους.[32]

β) Πιθανές λύσεις

Συνεπώς, ελλείψει μητρώων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, μια επιλογή θα μπορούσε να είναι η ανάπτυξη της συνεργασίας μεταξύ εθνικών αρχών εκτέλεσης και η θέσπιση άμεσης ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ τους. Τα όργανα εκτέλεσης σε ένα κράτος μέλος θα μπορούσαν να ζητήσουν τη συνδρομή των αρμόδιων οργάνων σε άλλα κράτη μέλη. Από την άποψη αυτή, η υφιστάμενη κοινοτική πράξη για την αμοιβαία συνδρομή μεταξύ των φορολογικών αρχών θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως υπόδειγμα.

Θα μπορούσε επίσης να εξεταστεί ο βαθμός στον οποίο το σύστημα πληροφόρησης για την εσωτερική αγορά (IMI) θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ εθνικών αρχών εκτέλεσης. Το ΙΜΙ αναπτύχθηκε ως ηλεκτρονικό εργαλείο για την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των διοικήσεων των κρατών μελών. Το ΙΜΙ λειτουργεί σε όλες τις επίσημες γλώσσες και μπορεί ενδεχομένως να χρησιμοποιηθεί για κάθε κείμενο της κοινοτικής νομοθεσίας.

Σύμφωνα με την προσέγγιση αυτή, μια μελλοντική κοινοτική πράξη θα μπορούσε να παράσχει κατάλογο εθνικών αρχών που έχουν το δικαίωμα να ζητούν πληροφορίες από μητρώα σε άλλο κράτος μέλος και θα μπορούσε να θέτει προθεσμίες εντός των οποίων πρέπει να δίδεται απάντηση σε αίτηση πληροφόρησης. Θα μπορούσαν να δημιουργηθούν τυποποιημένα έντυπα ερώτησης και απάντησης σε όλες τις κοινοτικές γλώσσες και τα δεδομένα θα μπορούσαν να ανταλλάσσονται ηλεκτρονικά στο μέτρο του δυνατού.

Εάν ακολουθηθεί αυτή η επιλογή πρέπει να μελετηθεί ο τρόπος αντιμετώπισης των σημαντικών διαφορών μεταξύ των πληροφοριών που διατίθενται στα όργανα εκτέλεσης. Σε ορισμένα κράτη μέλη[33] τα όργανα εκτέλεσης δεν είναι δημόσια και δεν έχουν πρόσβαση στα δημόσια μητρώα των ιδίων των κρατών μελών τους. Συνεπώς δεν θα μπορούσαν να παράσχουν τις δέουσες πληροφορίες στα όργανα εκτέλεσης άλλων κρατών μελών.

Οι κανόνες προστασίας των δεδομένων πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τη διάρκεια των διαδικασιών αμοιβαίας συνδρομής.

Ερώτηση 6: Πρέπει να βελτιωθεί η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ αρχών εκτέλεσης; Εάν ναι πώς;

4. Η δήλωση του οφειλέτη

α) Ισχύουσα κατάσταση

Τα περισσότερα από τα εθνικά συστήματα[34] επιτρέπουν στα όργανα εκτέλεσης να απευθύνουν ερωτήματα άμεσα στον οφειλέτη για τα περιουσιακά του στοιχεία. Σε μερικά κράτη μέλη, η δήλωση του οφειλέτη έχει τη μορφή κατάθεσης ενώπιον του δικαστηρίου εκτέλεσης. Ο οφειλέτης πρέπει να παραστεί κατά την ακροαματική διαδικασία όπου ερωτάται από το δικαστή (ή δικαστικό υπάλληλο).[35] Ο δανειστής μπορεί να υποβάλει περαιτέρω ερωτήματα.[36] Μπορεί να πραγματοποιηθεί κατά αντιπαράσταση εξέταση του οφειλέτη και ο οφειλέτης πρέπει να υποβάλει τους τίτλους των περιουσιακών του στοιχείων.[37] Ωστόσο, σε άλλα κράτη μέλη η δήλωση του οφειλέτη πραγματοποιείται με τη συμπλήρωση υποχρεωτικών εντύπων.[38] Σε αυτά τα κράτη μέλη, η δήλωση του οφειλέτη δεν θεωρείται ως κατάθεση αλλά ως συγκέντρωση στοιχείων από τα όργανα εκτέλεσης.

Υπάρχουν δύο διαφορετικά υποδείγματα δήλωσης : το πρώτο υπόδειγμα υποχρεώνει τον οφειλέτη να γνωστοποιήσει όλα τα περιουσιακά του στοιχεία ενώ το δεύτερο περιορίζει την υποχρέωση αυτή στα περιουσιακά στοιχεία που επαρκούν για την ανάκτηση της απαίτησης του δανειστή.

Οι προϋποθέσεις για την υποβολή δήλωσης του οφειλέτη είναι παρόμοιες. Σε όλα τα κράτη μέλη η δήλωση ζητείται από τον δανειστή. Συνήθως, η δήλωση υποβάλλεται μόνο μετά από ανεπιτυχή προσπάθεια κατάσχεσης ή εάν πιθανολογείται ότι αυτή η προσπάθεια θα είναι ανεπιτυχής. Τα σύγχρονα συστήματα εκτέλεσης απαιτούν την υποβολή της δήλωσης στην αρχή της διαδικασίας ώστε να μπορέσουν τα όργανα εκτέλεσης να λάβουν τις απαραίτητες πληροφορίες σε αρχικό στάδιο.[39] Στα συστήματα αυτά, η ανεπιτυχής προσπάθεια κατάσχεσης δεν αποτελεί προϋπόθεση.

Το κύριο πρόβλημα με τη δήλωση του οφειλέτη έγκειται στο γεγονός ότι η δήλωση πρέπει να υποβληθεί προσωπικά. Εάν ο οφειλέτης αρνηθεί να αποκαλύψει τα περιουσιακά του στοιχεία, τα όργανα εκτέλεσης (με τη στήριξη της αστυνομίας) μπορεί να χρησιμοποιήσουν μέσα εξαναγκασμού και να προβούν στη σύλληψή του.[40] Στην Πορτογαλία στον απρόθυμο οφειλέτη μπορεί να επιβληθούν κυρώσεις· σε πολλά άλλα κράτη μέλη μπορεί να επιβληθεί ποινή φυλάκισης (έως ένα ή ακόμα και δύο έτη).[41] Η υποβολή μη ορθής ή ψευδούς δήλωσης θεωρείται ποινικό αδίκημα.[42] Επομένως, σε μερικά κράτη μέλη, η δήλωση υποβάλλεται υπό τη μορφή ένορκης βεβαίωσης.[43]

Σε μερικά κράτη μέλη δεν προβλέπεται δήλωση του οφειλέτη.[44] Αυτό μπορεί να εξηγηθεί από το γεγονός ότι η δήλωση του οφειλέτη εξομοιώνεται με ένα είδος «προσωπικής εκτέλεσης» (δηλαδή εκτέλεσης κατά του προσώπου του οφειλέτη), που μπορεί να τιμωρείται με φυλάκιση. Ένας πρόσθετος λόγος ανάγεται στη νομική φύση της δήλωσης, η οποία μπορεί να θεωρηθεί ως αποδεικτικό στοιχείο, ιδίως εάν η δήλωση πραγματοποιείται κατά τη διάρκεια ακροαματικής διαδικασίας στο δικαστήριο εκτέλεσης. Δεδομένου ότι στα περισσότερα κράτη μέλη με παράδοση στο ρωμαϊκό δίκαιο τα όργανα εκτέλεσης διακρίνονται σαφώς από τα δικαστήρια, μπορεί να θεωρηθεί ότι αυτό το αποδεικτικό στοιχείο δεν συνάδει με τη δομή της εκτέλεσης. Ωστόσο, σε άλλα κράτη μέλη η δήλωση μπορεί να γίνεται προς τον δικαστικό επιμελητή ή άλλα όργανα εκτέλεσης. Επίσης, η υποχρέωση του οφειλέτη να γνωστοποιήσει τα περιουσιακά του στοιχεία αναγνωρίζεται ευρέως στις διαδικασίες αφερεγγυότητας και τις συναφείς διαδικασίες.[45]

β) Πιθανές λύσεις

Εάν η θέσπιση μέτρων σε κοινοτικό επίπεδο σχετικά με τη δήλωση του οφειλέτη θεωρηθεί χρήσιμη και αναγκαία για τη βελτίωση της διαφάνειας των περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη, υπάρχουν διάφορες επιλογές.

Μια δυνατότητα θα συνίστατο στην έκδοση κοινοτικής πράξης που να προβλέπει την υποχρέωση των κρατών μελών να θεσπίσουν διαδικασία για την υποβολή δήλωσης του οφειλέτη, αλλά να τους αφήνει διακριτική ευχέρεια ως προς τις προϋποθέσεις για την πραγματοποίηση της δήλωσης. Ένα υπόδειγμα αντίστοιχης διάταξης εκπονήθηκε από την Ομάδα Storme για την προσέγγιση των ευρωπαϊκών διαδικασιών πολιτικής δικονομίας. [46]

Ωστόσο, μια πράξη που προβλέπει μόνο την «ελάχιστη εναρμόνιση» θα παρουσίαζε διάφορα μειονεκτήματα : οι διαφορές στα εθνικά νομικά συστήματα θα εξακολουθούσαν να υπάρχουν, η γνωστοποίηση με βάση ενιαίο, κοινό έντυπο δεν θα ήταν δυνατή, και θα παρέμεναν σημαντικές διαφορές όσον αφορά την επιβολή ποινών για τη μη τήρηση της υποχρέωσης.

Η θέσπιση συστήματος για την πραγματοποίηση της δήλωσης του οφειλέτη πρέπει να λαμβάνει υπόψη την αρχή της αναλογικότητας: πρέπει να αποφεύγονται στη δήλωση οι πληροφορίες που δεν είναι αναγκαίες για το σκοπό για τον οποίο απαιτούνται. Μια λύση που υποχρεώνει τον οφειλέτη να γνωστοποιήσει όλα τα περιουσιακά του στοιχεία εκ των προτέρων σέβεται λιγότερο την ιδιωτική ζωή σε σύγκριση με τη λύση όπου απαιτεί από τον οφειλέτη να δηλώσει μόνο τις αναγκαίες πληροφορίες όταν πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

γ) Θέσπιση ευρωπαϊκής δήλωσης περιουσιακών στοιχείων

Επομένως, μια άλλη επιλογή που πρέπει να μελετηθεί, είναι η θέσπιση ομοιόμορφης « ευρωπαϊκής δήλωσης περιουσιακών στοιχείων », η οποία θα αναγκάζει τους οφειλέτες να γνωστοποιούν όλα τα περιουσιακά τους στοιχεία στον ευρωπαϊκό δικαστικό χώρο. Η διαφάνεια των περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη δεν πρέπει να περιορίζεται από την εδαφικότητα των διαδικασιών εκτέλεσης στα κράτη μέλη, εφόσον εντός του ευρωπαϊκού δικαστικού χώρου - στον οποίο διασφαλίζεται η ελεύθερη κυκλοφορία των αποφάσεων – όλα τα περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη υπόκεινται κατ’ αρχήν σε εκτέλεση.[47]

Η δήλωση θα μπορούσε να δίδεται σε τυποποιημένο έντυπο διαθέσιμο σε όλες τις κοινοτικές γλώσσες. Θα μπορούσαν να θεσπιστούν ελάχιστα (ή ακόμα και ομοιόμορφα) πρότυπα για τους όρους και το περιεχόμενο της δήλωσης και των σχετικών κυρώσεων. Ως εκ τούτου, οι πιστωτές θα είχαν ίση πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με τα περιουσιακά στοιχεία εντός του ευρωπαϊκού δικαστικού χώρου, ενώ οι οφειλέτες θα τύγχαναν ίσης προστασίας εντός της εσωτερικής αγοράς. Επιπλέον, θα μειωνόταν η τάση αναζήτησης διαδικασιών εκτέλεσης στα κράτη μέλη στα οποία η πληροφόρηση είναι πιο προσιτή και πιο πλήρης (information shopping) .

Εφόσον η πιθανή πράξη δεν θα πρέπει να παρεμβαίνει στην οργάνωση των οργάνων εκτέλεσης στα κράτη μέλη, κάθε κράτος μέλος θα πρέπει να καθορίζει ένα αρμόδιο όργανο ή δημόσια αρχή για την πραγματοποίηση της δήλωσης. Η γνωστοποίηση του περιεχομένου της δήλωσης πρέπει να γίνεται προς τον δανειστή ή την αρμόδια αρχή, σύμφωνα με την εκάστοτε εθνική νομοθεσία (π.χ. στον huissier de justice , στον οργανισμό εκτέλεσης ή στο δικαστήριο εκτέλεσης).

Πρέπει να παρέχεται στον οφειλέτη η δυνατότητα να απαλλάσσεται από την υποχρέωση υποβολής της δήλωσης εάν προσφέρεται να πληρώσει ή εάν γνωστοποιεί περιουσιακά στοιχεία που επαρκούν για την εκτέλεση. Επίσης, θα ήταν προτιμότερο να μπορούσε να απαλλαγεί ο οφειλέτης από την υποχρέωση δήλωσης εάν προσφερόταν να πληρώσει με δόσεις, που εξασφαλίζονται με τραπεζική ή άλλη εγγύηση.

Ο οφειλέτης μπορεί να υποβάλει τη δήλωση συμπληρώνοντας ένα έντυπο. Όπου είναι δυνατό, αυτό πρέπει να γίνει με τη συμπλήρωση τετραγωνιδίων (για να σημειωθεί εάν υπάρχει ένα συγκεκριμένο είδος περιουσιακού στοιχείου). Θα μπορούσε επίσης να προβλέπεται η δυνατότητα ηλεκτρονικής συμπλήρωσης του εντύπου στον ευρωπαϊκό Δικαστικό Άτλαντα για τις αστικές υποθέσεις.[48]

Τέλος, η πράξη θα μπορούσε να προβλέπει κυρώσεις που θα επιβάλλονται σε περίπτωση μη συμμόρφωσης. Μία επιλογή που θα μπορούσε να μελετηθεί αφορά την πρόβλεψη προστίμων και/ή της σύλληψης του οφειλέτη. Οι εσφαλμένες δηλώσεις του οφειλέτη θα μπορούσαν να τιμωρούνται βάσει του ποινικού δικαίου. Για την αποφυγή της άσκησης αδικαιολόγητων πιέσεων στον οφειλέτη, η πράξη θα μπορούσε να απαγορεύει τη δημοσίευση της δήλωσης του οφειλέτη σε μητρώο (κατάλογος οφειλετών) προσβάσιμο στο κοινό.

Ερώτηση 7 : Πιστεύετε ότι πρέπει να θεσπιστεί ευρωπαϊκή δήλωση περιουσιακών στοιχείων;

Ερώτηση 8 : Εάν ναι, υπό ποιες προϋποθέσεις θα μπορούσε να απαιτηθεί η υποβολή της δήλωσης αυτής; Πρέπει να προβλέπονται κυρώσεις για τα εσφαλμένα στοιχεία που περιλαμβάνονται στη δήλωση; Εάν ναι, ποιες;

Ερώτηση 9 : Ποιος βαθμός εναρμόνισης θεωρείτε ότι αρμόζει για την ευρωπαϊκή δήλωση περιουσιακών στοιχείων; Ποιο ακριβώς πρέπει να είναι το περιεχόμενο της ευρωπαϊκής δήλωσης περιουσιακών στοιχείων;

5. Άλλα μέτρα

Εκτός από τα πιθανά μέτρα για την αύξηση της διαφάνειας των περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη που συζητήθηκαν στην παρούσα Πράσινη Βίβλο, υπάρχουν ίσως άλλα μέτρα που θα μπορούσαν να μελετηθούν.

Ερώτηση 10: Ποια άλλα μέτρα προτείνετε στο επίπεδο της ΕΕ για την αύξηση της διαφάνειας των περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη ;

[1] Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο , ΕΕ C 33 της 31.1.1998, σ. 3.

[2] Σχέδιο προγράμματος μέτρων για την εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης των αποφάσεων επί αστικών και εμπορικών υποθέσεων, ΕΕ C 12 της 15.1.2001, σ. 1.

[3] Μελέτη αριθ. JAI/A3/2002/02. Η τελική έκθεση δημοσιεύεται στη διεύθυνση: http://ec.europa.eu/justice_home/doc_centre/civil/studies/doc_civil_studies_en.htm.

[4] COM(2006) 618 τελικό

[5] Μελέτη αριθ. JAI/A3/2002/02, σ. 47.

[6] Πρέπει εντούτοις να σημειωθεί ότι τα περισσότερα κράτη μέλη συνδυάζουν στοιχεία και των δυο συστημάτων, ακόμα και αν ένα εθνικό σύστημα μπορεί συνολικά να θεωρηθεί ότι εμπίπτει σε ένα εκ των δύο συστημάτων.

[7] Παράδειγμα: Γερμανία, Ελλάδα και Αγγλία.

[8] Ισπανία και Πορτογαλία.

[9] Για παράδειγμα, στη Σκωτία υπάρχουν λεπτομερή μητρώα προσβάσιμα ηλεκτρονικά, αλλά το δικαστικό σύστημα δεν προβλέπει δήλωση του οφειλέτη ή του τριτοφειλέτη.

[10] Μελέτη αριθ. JAI/A3/2002/02, σ. 48.

[11] Οδηγία 95/46/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 24ης Οκτωβρίου 1995 για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών, ΕΕ L 281 της 23.11.1995, σ. 31. Στόχος της οδηγίας 95/46/ΕΚ είναι η κατοχύρωση του θεμελιώδους δικαιώματος της προστασίας των προσωπικών δεδομένων των ιδιωτών αλλά εξίσου της ελεύθερης κυκλοφορίας των εν λόγω δεδομένων στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με την οδηγία, οποιαδήποτε επεξεργασία προσωπικών δεδομένων πρέπει να είναι σύννομη και θεμιτή. Τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα πρέπει να συλλέγονται για καθορισμένους, σαφείς και νόμιμους σκοπούς και η μεταγενέστερη επεξεργασία τους να συμβιβάζεται με τους σκοπούς αυτούς (αρχή του περιορισμού του σκοπού). Τα δεδομένα πρέπει να είναι κατάλληλα, συναφή προς το θέμα και όχι υπερβολικά σε σχέση με τους σκοπούς για τους οποίους συλλέγονται και υφίστανται επεξεργασία (αρχή της αναλογικότητας). Οι πληροφορίες που συλλέγονται δεν μπορούν να διαβιβάζονται σε μη εξουσιοδοτημένους τρίτους. Η επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα μπορεί να γίνεται μόνον εάν το πρόσωπο στο οποίο αναφέρονται τα δεδομένα έχει δώσει τη ρητή συγκατάθεσή του ή εάν πληρούνται μια ή περισσότερες περαιτέρω προϋποθέσεις, μεταξύ των οποίων: η επεξεργασία είναι απαραίτητη για την τήρηση εκ του νόμου υποχρεώσεως του υπευθύνου της επεξεργασίας ή είναι απαραίτητη για την εκπλήρωση έργου δημοσίου συμφέροντος ή εμπίπτοντος στην άσκηση δημοσίας εξουσίας που έχει ανατεθεί στον υπεύθυνο της επεξεργασίας. Η επεξεργασία ευαίσθητων δεδομένων είναι εφικτή εφόσον αφορά δεδομένα τα οποία είναι αναγκαία για την αναγνώριση, άσκηση ή υπεράσπιση δικαιώματος ενώπιον δικαστηρίου. Επιπλέον, οι απαιτήσεις διαφάνειας της οδηγίας προβλέπουν την υποχρέωση ενημέρωσης του ενδιαφερομένου σχετικά με το είδος επεξεργασίας το οποίο επιφυλάσσεται στα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, συμπεριλαμβανομένης της ταυτότητας του υπευθύνου της επεξεργασίας, των σκοπών της επεξεργασίας και των ενδεχόμενων αποδεκτών των δεδομένων. Σύμφωνα με τους προαναφερόμενους κανόνες, πρέπει να προσδιορίζονται επακριβώς οι σκοποί της επεξεργασίας, το είδος των απαραίτητων προσωπικών πληροφοριών και οι αποδέκτες των δεδομένων και να ενημερώνεται δεόντως ο ενδιαφερόμενος. Εφόσον πληρούνται οι εν λόγω προϋποθέσεις, δεν υπάρχουν εμπόδια όσον αφορά την πρόβλεψη επαρκούς διαφάνειας των περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη.

[12] Ορισμένες βασικές πληροφορίες για τα εθνικά συστήματα εκτέλεσης και τις αρμόδιες αρχές για την υποβολή των αιτήσεων εκτέλεσης διατίθενται ήδη στην ιστοσελίδα του Ευρωπαϊκού Δικαστικού Δικτύου για αστικές και εμπορικές υποθέσεις: h ttp://ec.europa.eu/civiljustice/enforce_judgement/enforce_judgement_gen_en.htm

[13] http://ec.europa.eu/civiljustice/

[14] Πρώτη οδηγία 68/151/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 9ης Μαρτίου 1968 περί συντονισμού των εγγυήσεων που απαιτούνται στα κράτη μέλη εκ μέρους των εταιρειών, κατά την έννοια του άρθρου 58 δεύτερη παράγραφος της συνθήκης, για την προστασία των συμφερόντων των εταίρων και των τρίτων με σκοπό να καταστούν οι εγγυήσεις αυτές ισοδύναμες , ΕΕ L 65 της 14.3.1968, σ.8.

[15] Ενδέκατη οδηγία 89/666/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 21ης Δεκεμβρίου 1989 σχετικά με τη δημοσιότητα των υποκαταστημάτων που έχουν συσταθεί σε ένα κράτος μέλος από ορισμένες μορφές εταιρειών που διέπονται από το δίκαιο άλλου κράτους , ΕΕ L 395της 30.12.1989, σ. 36.

[16] Οι συγκεκριμένες πράξεις και στοιχεία είναι:α) η ιδρυτική πράξη και το καταστατικό, εφόσον αυτό αποτελεί αντικείμενο ιδιαίτερης πράξης·β) οι τροποποιήσεις των αναφερομένων στην περίπτωση α) πράξεων συμπεριλαμβανομένης και της παράτασης της διαρκείας της εταιρείας·γ) μετά από κάθε τροποποίηση της ιδρυτικής πράξης ή του καταστατικού, το πλήρες κείμενο της τροποποιηθείσας πράξης στη νέα διατύπωσή του·δ) ο διορισμός, η αποχώρηση καθώς και τα ατομικά στοιχεία των προσώπων, τα οποία, είτε ως όργανο προβλεπόμενο από το νόμο, είτε ως μέλη τέτοιου οργάνου:(i) έχουν την εξουσία να δεσμεύουν την εταιρεία έναντι τρίτων και να την εκπροσωπούν ενώπιον δικαστηρίου·(ii) συμμετέχουν στη διοίκηση, στην εποπτεία, ή στον έλεγχο της εταιρίας.Πρέπει να προκύπτει από τα μέτρα δημοσιότητας το κατά πόσον τα πρόσωπα που έχουν την εξουσία να δεσμεύουν την εταιρία, δύνανται να ενεργούν μόνα τους ή αν οφείλουν να ενεργούν από κοινού.ε) τουλάχιστον κατ’έτος, το ύψος του καλυφθέντος κεφαλαίου εφόσον η ιδρυτική πράξη ή το καταστατικό αναφέρονται σε εγκεκριμένο κεφάλαιο, εκτός αν κάθε αύξηση του καλυφθέντος κεφαλαίου συνεπάγεται τροποποίηση του καταστατικού·στ) ο ισολογισμός και ο λογαριασμός αποτελεσμάτων κάθε χρήσεως. Το έγγραφο που περιέχει τον ισολογισμό πρέπει να αναφέρει τα ατομικά στοιχεία των προσώπων που, κατά τον νόμο, είναι αρμόδια να τον πιστοποιούν.

[17] Στην Ιταλία, οι συγκεκριμένες πληροφορίες καταχωρούνται σε ένα κεντρικό μητρώο, το οποίο διαχειρίζονται τα ιταλικά εμπορικά επιμελητήρια, το οποίο βρίσκεται στην ηλεκτρονική διεύθυνση www.infocamere.it.

[18] Πρέπει να σημειωθεί ότι οι ιδιωτικές υπηρεσίες που προσφέρουν ηλεκτρονική πρόσβαση σε εμπορικά μητρώα ή σε βάσεις εμπορικών δεδομένων που περιέχουν πληροφορίες σχετικά με τις επιχειρήσεις όπως το European Business Register (www.ebr.org) χρησιμοποιούν επίσης πληροφορίες που περιλαμβάνονται στα επίσημα μητρώα.

[19] Συγκριτικές μελέτες καταδεικνύουν εντούτοις ότι καταχωρούνται και διατίθενται σε όλα τα κράτη μέλη πληροφορίες που αφορούν τους επί μέρους επιχειρηματίες.

[20] Παράδειγμα: Ιρλανδία, Κάτω Χώρες, Φινλανδία, Ηνωμένο Βασίλειο.

[21] Σε άλλα κράτη μέλη, οι πληροφορίες εξετάζονται και επαληθεύονται από τους υπεύθυνους του μητρώου πριν την καταχώρισή τους.

[22] Παράδειγμα: Δικαστήριο, υπόθεση C-191/95, Επιτροπή κατά Γερμανίας , Συλλογή 1998, σ. I- 5449.

[23] Εξαιρούνται το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιρλανδία.

[24] Παράδειγμα: Γερμανία, Ιταλία.

[25] Εξαίρεση: Στην Αυστρία το κεντρικό δημοτολόγιο διατίθεται στην ηλεκτρονική διεύθυνση: www.business.telekom.at.

[26] Εξαιρούνται η Ιταλία και η Σκωτία. Στις Κάτω Χώρες και στο Βέλγιο, οι δικαστικοί επιμελητές μπορούν να λάβουν πληροφορίες για τη διεύθυνση και την απασχόληση του οφειλέτη από τα μητρώα κοινωνικής ασφάλισης. Στο Λουξεμβούργο, ο δανειστής μπορεί να ζητήσει από τον ειρηνοδίκη ( juge de paix ) να έλθει σε επαφή με το μητρώο κοινωνικής ασφάλισης για να πληροφορηθεί τη διεύθυνση και την απασχόληση του οφειλέτη. Στη Γαλλία, η νομική κατάσταση είναι πιο πολύπλοκη. Οι δικαστικοί επιμελητές δεν έχουν άμεση πρόσβαση σε διοικητική συνδρομή και κατά συνέπεια πρέπει να ζητήσουν τη βοήθεια του Procureur de la République. Επιπλέον, απαγορεύεται στους δικαστικούς επιμελητές να χρησιμοποιούν τις λαμβανόμενες πληροφορίες για σκοπούς άλλους από την εκτέλεση του τίτλου τού δανειστή.

[27] Το αυστριακό δίκαιο δίνει προτεραιότητα στις πληροφορίες που περιλαμβάνονται στα μητρώα κοινωνικής ασφάλισης. Η δήλωση του οφειλέτη μπορεί να απαιτηθεί μόνο στην περίπτωση που το μητρώο κοινωνικής ασφάλισης δεν θα μπορούσε να χορηγήσει δεδομένα σχετικά με την απασχόληση ή το εισόδημα του οφειλέτη.

[28] Ωστόσο, οι σκανδιναβικές χώρες σχεδιάζουν να εκδώσουν «Συμφωνία για την ανταλλαγή πληροφοριών σε υποθέσεις ανάκτησης». Η σύμβαση αυτή θα είναι η πρώτη πράξη που προβλέπει άμεση συνεργασία μεταξύ οργάνων εκτέλεσης. Ωστόσο, αυτή η πράξη αποτελεί εξαίρεση και στις περισσότερες περιπτώσεις η βελτιωμένη πρόσβαση στα μητρώα που χορηγήθηκε πρόσφατα σε όργανα εκτέλεσης σε ορισμένες δικαιοδοσίες παραμένει αυστηρά εδαφική.

[29] Οδηγία 76/308/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 15ης Μαρτίου 1976 περί της αμοιβαίας συνδρομής για την είσπραξη απαιτήσεων που προκύπτουν από ενέργειες οι οποίες αποτελούν μέρος του συστήματος χρηματοδοτήσεως του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Προσανατολισμού και Εγγυήσεων καθώς και από γεωργικές εισφορές και δασμούς, ΕΕ L73 της 19.6.1976, σ. 18.

[30] Οδηγία 2001/44/ΕΚ του Συμβουλίου, της 15ης Ιουνίου 2001, που τροποποιεί την οδηγία 76/308/ΕΟΚ για την αμοιβαία συνδρομή για την είσπραξη απαιτήσεων που προκύπτουν από ενέργειες οι οποίες αποτελούν μέρος του συστήματος χρηματοδοτήσεως του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Προσανατολισμού και Εγγυήσεων, καθώς και από γεωργικές εισφορές και τελωνειακούς δασμούς και από το φόρο προστιθέμενης αξίας και ορισμένους ειδικούς φόρους κατανάλωσης, ΕΕ L 175 της 28.6.2001, σ.17.

[31] Οδηγία 2002/94/ΕΚ της Επιτροπής, της 9ης Δεκεμβρίου 2002, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής ορισμένων διατάξεων της οδηγίας 76/308/EΟΚ του Συμβουλίου, για την αμοιβαία συνδρομή για την είσπραξη απαιτήσεων σχετικών με ορισμένες εισφορές, δασμούς, φόρους και άλλα μέτρα , ΕΕ L 337 της 13.12.2002, σ. 41.

[32] Στο πλαίσιο αυτό, σημειώνεται ότι επίσης στο άρθρο 44 της πρότασης της Επιτροπής για κανονισμό του Συμβουλίου για τη διεθνή δικαιοδοσία, το εφαρμοστέο δίκαιο, την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων και τη συνεργασία σε θέματα υποχρεώσεων διατροφής (COM (2005) 649 τελικό) προβλέπεται σύστημα συνεργασίας μεταξύ εθνικών κεντρικών αρχών το οποίο «προσφέρει πρόσβαση στις πληροφορίες που επιτρέπουν τη διευκόλυνση της είσπραξης αξιώσεων διατροφής».Οι πληροφορίες αυτές παρέχονται για την επίτευξη, μεταξύ άλλων, των στόχων «εντοπισμού του υπόχρεου» και «αξιολόγησης των περιουσιακών στοιχείων του υπόχρεου».

[33] Π.χ. Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο.

[34] Δανία, Γερμανία, Εσθονία, Ιρλανδία, Ελλάδα, Ισπανία, Αυστρία, Πορτογαλία, Φινλανδία, Σουηδία, Ηνωμένο Βασίλειο (Αγγλία και Ουαλία).Στο Βέλγιο, τη Γαλλία, την Ιταλία, το Λουξεμβούργο, τις Κάτω Χώρες και τη Σκωτία δεν προβλέπεται δήλωση του οφειλέτη. Ωστόσο, στη Γαλλία υπάρχει περιορισμένη υποχρέωση του οφειλέτη να γνωστοποιήσει τραπεζικό λογαριασμό, στις Κάτω Χώρες, το όργανο εκτέλεσης μπορεί να ζητήσει από τον οφειλέτη να γνωστοποιήσει τις απολαβές του, στο Βέλγιο ο οφειλέτης πρέπει να αποκαλύψει τα περιουσιακά του στοιχεία όταν ζητείται η λήψη ασφαλιστικού μέτρου. Η θέσπιση δήλωσης του οφειλέτη συζητείται στην Ιταλία.Στην Λεττονία, δεν προβλέπεται αυτή καθαυτή δήλωση του οφειλέτη. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (άρθρα 552 και 557), στα στάδιο της εκτέλεσης απόφασης δικαστηρίου ο οφειλέτης πρέπει να παράσχει πληροφορίες στον δικαστικό επιμελητή για την οικονομική του κατάσταση. Εάν ο οφειλέτης εκ προθέσεως παράσχει εσφαλμένες πληροφορίες στον δικαστικό επιμελητή για την οικονομική του κατάσταση μπορεί να υπέχει διοικητική ή ποινική ευθύνη.Στη Ρουμανία, δεν υφίσταται υποχρέωση του οφειλέτη να υποβάλει δήλωση για τα περιουσιακά του στοιχεία/εισοδήματα πριν από την έκδοση εκτελεστού τίτλου. Σύμφωνα με τον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, ο δικαστικός επιμελητής οφείλει να επιμείνει με όλα τα επιτρεπόμενα από το νόμο μέσα, για την πλήρη και ταχεία εκτέλεση της υποχρέωσης που προβλέπεται στον εκτελεστό τίτλο. Ο δικαστικός επιμελητής μπορεί να ζητήσει από τον οφειλέτη την υποβολή γραπτής δήλωσης σχετικά με το εισόδημα και τα περιουσιακά του στοιχεία καθώς και τον τόπο στον οποίο βρίσκονται (άρθρο 373 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας).Στην Κύπρο ο οφειλέτης ζητά τη συνδρομή του δικαστηρίου για να κηρυχθεί σε πτώχευση. Σε πρώτο στάδιο, ο οφειλέτης υποβάλει αίτηση στο δικαστήριο για το διορισμό συνδίκου και στη συνέχεια κηρύσσεται σε πτώχευση από το δικαστήριο.

[35] Στη Δανία, Ιρλανδία, Αγγλία, Αυστρία και Ισπανία.Στη Βουλγαρία, προς το παρόν ο Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας του 1952 δεν περιλαμβάνει κανόνες σχετικά με τη δήλωση οφειλέτη. Σύμφωνα με το άρθρο 448 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας που θα αρχίσει να ισχύει την 1η Μαρτίου 2008, ο οφειλέτης υποχρεούται να παρουσιαστεί ενώπιον του περιφερειακού δικαστηρίου και να δηλώσει όλη την περιουσία και το εισόδημά του εάν η δηλωθείσα περιουσία του οφειλέτη δεν επαρκεί. Ο δικαστικός επιμελητής για να επιτύχει τη δήλωση του οφειλέτη πρέπει να υποβάλει αίτηση ενώπιον του περιφερειακού δικαστηρίου το οποίο θα εξετάσει την αίτηση σε δημόσια συνεδρίαση. Σε περίπτωση που ο οφειλέτης υποβάλλει εσφαλμένες πληροφορίες ή αρνείται να παραστεί ενώπιον του δικαστηρίου ή αρνείται να γνωστοποιήσει την περιουσία του, υπέχει ευθύνη δυνάμει του άρθρου 290α του Ποινικού Κώδικα και μπορεί να τιμωρηθεί με φυλάκιση έως τρία έτη. Στην Τσεχική Δημοκρατία προβλέπεται η δήλωση περιουσιακών στοιχείων (§260α – 260η του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας). Δεν υπάρχει ειδικό έντυπο και η δήλωση μπορεί να γίνει προφορικά ενώπιον του δικαστηρίου. Η άρνηση του οφειλέτη να αποκαλύψει τα περιουσιακά του στοιχεία ή οι εσφαλμένες δηλώσεις τιμωρούνται με ποινή φυλάκισης έως ένα έτος ή με χρηματική ποινή (§256δ του Ποινικού Κώδικα).Στη Σλοβενία, ο οφειλέτης υποχρεούται, κατόπιν αίτησης του δανειστή ή κατά τη διακριτική ευχέρεια του δικαστηρίου, εάν ο δανειστής αποδείξει κατά τεκμήριο ότι τα προτεινόμενα μέτρα εκτέλεσης δεν επαρκούν για την ικανοποίηση της απαίτησής του, να υποβάλει οποτεδήποτε κατά τη διάρκεια της διαδικασίας εκτέλεσης απογραφή της περιουσίας του, μαζί με απόδειξη της κυριότητας και άλλων εμπράγματων περιουσιακών δικαιωμάτων. Το δικαστήριο διατάσσει με απόφασή του τον οφειλέτη να υποβάλει απογραφή της περιουσίας του. Εάν ο οφειλέτης δεν προσκομίσει την απογραφή εντός της ταχθείσας από το δικαστήριο προθεσμίας, το δικαστήριο συνεδριάζει και υποβάλει ερωτήσεις σχετικά με τα πραγματικά γεγονότα που αφορούν την απογραφή της περιουσίας του. Το δικαστήριο ενημερώνει τον οφειλέτη για τις συνέπειες της ψευδορκίας. Ο οφειλέτης που παρά τη νόμιμη κλήτευσή του δεν παρίσταται στη συνεδρίαση ή ο οποίος κατά τη συνεδρίαση για την απογραφή της περιουσίας του, δεν δηλώνει ακριβή και αληθινά στοιχεία τιμωρείται με πρόστιμο που δεν υπερβαίνει τα 4173 ευρώ για τα φυσικά πρόσωπα και τα 41730 ευρώ για τα νομικά πρόσωπα και τις μονοπρόσωπες επιχειρήσεις.

[36] Αυτό συμβαίνει στα περισσότερα κράτη μέλη.

[37] Στην Ιρλανδία και την Αγγλία.

[38] Γερμανία, Ισπανία, Αυστρία, Σουηδία.

[39] Π.χ. στην Ισπανία και την Πορτογαλία.

[40] Στην Ιρλανδία και την Αγγλία ή μη συμμόρφωση με απόφαση δικαστηρίου θεωρείται προσβολή δικαστηρίου.

[41] Δανία, Γερμανία, Ιρλανδία, Αγγλία, Ελλάδα, Ισπανία, Αυστρία, Πορτογαλία, Σουηδία.

[42] Στην Εσθονία, ένα δικαστήριο μπορεί να επιβάλει την υποχρεωτική παράσταση ή κράτηση οφειλέτη, ο οποίος αδικαιολόγητα, δεν υποβάλει τον κατάλογο περιουσιακών στοιχείων στο δικαστικό επιμελητή ή παραλείπει την υποχρέωση να ορκιστεί. Ο οφειλέτης μπορεί να καταδικαστεί σε κράτηση έως τριάντα ημέρες. Ένα έτος μετά την ορκοδοσία, απαιτείται από τον οφειλέτη να ορκιστεί εκ νέου μόνο εάν ο δικαστικός επιμελητής έχει λόγους να πιστεύει ότι ο οφειλέτης απέκτησε περιουσιακά στοιχεία μετά την ορκοδοσία.

[43] Π.χ. στην Εσθονία, το δικαστήριο μπορεί κατόπιν αίτησης δικαστικού επιμελητή ή αιτούντα να απαιτήσει από τον οφειλέτη να ορκιστεί ενώπιον του δικαστηρίου ότι οι πληροφορίες που διαβίβασε στον δικαστικό επιμελητή σχετικά με τα περιουσιακά του στοιχεία είναι αληθείς.

[44] Βλέπε ανωτέρω, υποσημειώσεις 33 και 34.

[45] Αυτό ισχύει στο Βέλγιο για τις διαδικασίες αφερεγγυότητας των καταναλωτών.

[46] Βλέπε το άρθρο 12.4 της πρότασης της ομάδας εμπειρογνωμόνων στην έκθεση Storme (εκδ.) Rapprochement du Droit Judiciaire de l`Union européenne, σ. 210-211.«Για την προστασία δανειστή, ο οποίος διαθέτει εκτελεστό τίτλο και αποδεικνύει την αδυναμία εξεύρεσης επαρκών περιουσιακών στοιχείων στα χέρια του οφειλέτη για την ικανοποίηση της απαίτησής του, η νομοθεσία των κρατών μελών προβλέπει:1. ότι ο οφειλέτης γνωστοποιεί το είδος και την τοποθεσία όλων των περιουσιακών του στοιχείων· αυτή η γνωστοποίηση γίνεται προς τον δανειστή ή την αρμόδια αρχή όπως προβλέπει ο νόμος·2. ότι η αρμόδια αρχή μπορεί να απαιτήσει από τρίτους να γνωστοποιήσουν οποιαδήποτε πληροφορία διαθέτουν σχετικά με τα περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη· στους «τρίτους» περιλαμβάνεται κάθε ίδρυμα στο οποίο υπάρχει λογαριασμός στο όνομα του οφειλέτη·3. κυρώσεις για την εκτέλεση αυτών των υποχρεώσεων.»

[47] Πρέπει να σημειωθεί ότι η εδαφικότητα δεν εφαρμόζεται στη δήλωση του οφειλέτη σύμφωνα με την πρακτική σε ορισμένα κράτη μέλη (ειδικά στην Αυστρία, τη Γερμανία και την Αγγλία). Ο οφειλέτης υποχρεούται να βεβαιώσει ενόρκως όχι μόνο τα εγχώρια περιουσιακά του στοιχεία, αλλά πρέπει να γνωστοποιήσει όλα τα περιουσιακά του στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που βρίσκονται στο εξωτερικό.

[48] http://ec.europa.eu/justice_home/judicialatlascivil/html/fillinginformation_el.htm