52007DC0696

[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 13.11.2007

COM(2007) 696 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Έκθεση για τα αποτελέσματα της αναθεώρησης του κοινοτικού κανονιστικού πλαισίου που διέπει δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών σύμφωνα με την οδηγία 2002/21/ΕΚ και Περίληψη των μεταρρυθμιστικών προτάσεων 2007

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Έκθεση για τα αποτελέσματα της αναθεώρησης του κοινοτικού κανονιστικού πλαισίου που διέπει δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών σύμφωνα με την οδηγία 2002/21/ΕΚ και Περίληψη των μεταρρυθμιστικών προτάσεων 2007

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

1. Εισαγωγή

Τα δίκτυα και οι υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών στηρίζουν τον οικονομικό και κοινωνικό ιστό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ευρύτατη διάδοση οικονομικά προσιτών και ασφαλών δικτύων ευρυζωνικών επικοινωνιών αποτελεί κομβικό όρο για να υλοποιηθεί το δυναμικό οικονομικής μεγέθυνσης και δημιουργίας απασχόλησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης — στόχος που βρίσκεται στο επίκεντρο της ανανεωμένης στρατηγικής της Λισαβόνας. Ενταγμένη στη στρατηγική αυτή, η πρωτοβουλία i2010 που δρομολογήθηκε από την Επιτροπή τον Ιούνιο του 2005[1] προάγει ανοιχτή και ανταγωνιστική ψηφιακή οικονομία και είναι προσκλητήριο για τη δημιουργία ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου της πληροφορίας. Το κύριο εργαλείο που προβλέπεται προς τον σκοπό αυτό είναι η μεταρρύθμιση του κανονιστικού πλαισίου της ΕΕ το οποίο διέπει τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες.

Η εν λόγω μεταρρύθμιση θα αποτελέσει σημντικό πυλώνα της ανασκόπησης της ενιαίας αγοράς, δεδομένου ότι οι ηλεκτρονικές επικοινωνίες μπορούν να έχουν καίρια συμβολή στην ολοκλήρωση της αγοράς,

- παραδίοντας περισσότερα αποτελέσματα στους πολίτες και τις μικρές επιχειρήσεις·

- εκμεταλλευόμενες καλύτερα την παγκοσμιοποίηση·

- ανοίγοντας νέα μέτωπα γνώσης και καινοτομίας

- περιλαμβάνοντας ισχυρή κοινωνική και περιβαλλοντική διάσταση.

Η παρούσα ανακοίνωση περιγράφει τα αποτελέσματα της επανεξέτασης του κανονιστικού πλαισίου των ηλεκτρονικών επικοινωνιών σύμφωνα με το άρθρο 25 της οδηγίας 2002/21/ΕΚ[2], και εξηγεί τις κυριότερες αλλαγές που προτείνει η Επιτροπή (εφεξής μεταρρυθμιστικές προτάσεις 2007). Περισσότερες λεπτομέρειες διατίθενται στις νομοθετικές προτάσεις της Επιτροπής [3] και τη συναφή αξιολόγηση επιπτώσεων[4].

2. Στόχοι της διεργασίας επανεξέτασης και διαβούλευσης

2.1 Ιστορικό και στόχοι της επανεξέτασης

Το κοινοτικό κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ για τις τηλεπικοινωνίες δημιουργήθηκε στη δεκαετία του 1990 για να καλύψει το άνοιγμα των εθνικών αγορών στον ανταγωνισμό, αγορών στις οποίες κυριαρχούσαν μέχρι τότε τα κρατικά μονοπώλια. Η πορεία αυτή κορυφώθηκε με την απελευθέρωση των εθνικών αγορών το 1998. Το 2002 έγινε ένα περαιτέρω βήμα με την έγκριση της ισχύουσας δέσμης κανόνων, οι οποίοι λαμβάνουν υπόψη τη σύγκλιση των τεχνολογιών και ισχύουν για όλες τις μορφές ‘ηλεκτρονικών επικοινωνιών’. Το κανονιστικό μοντέλο δυνάμει του πλαισίου του 2002 βασίζεται ουσιαστικά στην εφαρμογή κοινής δέσμης κοινοτικών κανόνων εκ μέρους των εθνικών ρυθμιστικών αρχών στις οποίες ανατίθεται η επιτήρηση των αγορών. Το πλαίσιο 2002 καθιέρωσε επίσης, ως αφετηρία της εκ των προτέρων κανονιστικής ρύθμισης, την έννοια της δεσπόζουσας θέσης σύμφωνα με το δίκαιο του ανταγωνισμού, ώστε να εξασφαλιστεί ο κανονιστικός έλεγχος επιχειρήσεων με σημαντική ισχύ στην αγορά.

Το 2006 και το 2007, η Επιτροπή επανεξέτασε τη λειτουργία του κοινοτικού πλαισίου με βάση τους κύριους στόχους, που είναι η προώθηση του ανταγωνισμού, η εδραίωση της εσωτερικής αγοράς και η προώθηση των συμφερόντων του πολίτη. Με δεδομένες τις τεχνολογικές εξελίξεις και τις εξελίξεις της αγοράς, την ιδιαίτερη βελτίωση του ανταγωνισμού σε ορισμένα πεδία, αλλά και τη συνεχιζόμενη κυριαρχία μιας ή μικρού αριθμού επιχειρήσεων σε νευραλγικής σημασίας αγορές, καθώς και τη συνεχιζόμενη έλλειψη μιας ενιαίας αγοράς ηλεκτρονικών επικοινωνιών, τέλος τη διευρυνόμενη απόκλιση μεταξύ κανονιστικών προσεγγίσεων στη διευρυμένη ΕΕ, η Επιτροπή κρίνει αναγκαία την ουσιαστική μεταρρύθμιση του κανονιστικού πλαισίου. Οι μεταρρυθμιστικές προτάσεις 2007 της Επιτροπής μπορούν να ταξινομηθούν σε τρεις πυλώνες, που είναι: βελτίωση της νομοθεσίας· ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς· σύνδεση με τους πολίτες.

i) Βελτίωση της νομοθεσίας για ανταγωνιστικές ηλεκτρονικές επικοινωνίες

Με τις μεταρρυθμιστικές προτάσεις 2007, η Επιτροπή επιθυμεί πρώτον να απλουστεύσει και να βελτιώσει την ποιότητα του κανονιστικού περιβάλλοντος, περιορίζοντας την εκ των προτέρων κανονιστική ρύθμιση όταν το επιτρέπουν οι αγορές και απλουστεύοντας τη διαδικασία επανεξέτασης λειτουργίας της αγοράς. Επιπλέον, η βελτίωση της κανονιστικής ρύθμισης του ραδιοφάσματος -- με διευκόλυνση της πρόσβασης σ’αυτόν τον σπάνιο πόρο και της χρήσης του, καθώς και με στροφή προς μια κατανομή των συχνοτήτων που θα συνεκτιμά περισσότερο τις ανάγκες της αγοράς – θα βελτιώσει τον ανταγωνισμό στον χώρο των ασύρματων υπηρεσιών και θα αποδεσμεύσει το οικονομικό δυναμικό του φάσματος των ραδιοσυχνοτήτων.

ii) Ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς ηλεκτρονικών επικοινωνιών

Στο πλαίσιο της ισχύουσας δέσμης κανόνων, οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές (ΕΡΑ) διαθέτουν μεγάλη διακριτική ευχέρεια στην εφαρμογή του κανονιστικού πλαισίου, όμως είναι περιορισμένες κατά κύριο λόγο εντός των εθνικών τους συνόρων, παρά τις προσπάθειες βελτίωσης του συντονισμού μέσω της ομάδας των ευρωπαϊκών ρυθμιστικών αρχών (ERG), ενός φόρουμ στο οποίο συναντώνται οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές. Η κατάσταση αυτή έχει οδηγήσει σε ρυθμιστική δυσαρμονία και στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, με αποτέλεσμα να παρεμποδίζεται η ανάπτυξη ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς, στο εσωτερικό της οποίας οι φορείς εκμετάλλευσης θα είναι σε θέση να δραστηριοποιούνται απρόσκοπτα διαμέσου των συνόρων και όπου οι καταναλωτές, ιδιώτες ή επιχειρήσεις, θα απολαμβάνουν την προσφορά συγκρίσιμων τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών ανεξαρτήτως γεωγραφικής θέσης. Συνεπώς, η Επιτροπή προτείνει να εγκαθιδρυθεί μια ευρωπαϊκή Αρχή για την αγορά ηλεκτρονικών επικοινωνιών, η οποία, αξιοποιώντας τη συνδυασμένη πείρα των ΕΡΑ, θα βελτιώσει τους υπάρχοντες συντονιστικούς μηχανισμούς. Προτείνεται ταυτοχρόνως να ενισχυθούν η αυτονομία και οι εκτελεστικές αρμοδιότητες των εθνικών αρχών. Θα διασφαλιστούν έτσι αφενός η συνεπής εφαρμογή της άρσης των κανονιστικών ρυθμίσεων σε όλη την ΕΕ υπό την εποπτεία της Επιτροπής και αφετέρου ίσοι όροι δραστηριοποίησης των επιχειρήσεων στην ενιαία αγορά.

iii) Επικοινωνία με τους πολίτες

Σε ένα περιβάλλον αγοράς που αλλάζει με ταχείς ρυθμούς, απαιτούνται νέα μέτρα ώστε να διαφυλάσσονται και να βελτιώνονται η προστασία του καταναλωτή και τα δικαιώματα του χρήστη, καθώς επίσης να διασφαλίζεται η δυνατότητα των καταναλωτών να αποκομίζουν στο ακέραιο τα οφέλη μιας δυναμικής αγοράς τηλεπικοινωνιών, στην οποία ολοένα και περισσότερο πέφτουν τα σύνορα. Οι προτάσεις της Επιτροπής αποσκοπούν κυρίως σε βελτίωση της ασφάλειας και της προστασίας της ιδιωτικής ζωής, σε ταχύτερη και αποτελεσματικότερη διεκπεραίωση της φορητότητας αριθμού, καθώς και σε προώθηση υψηλής ποιότητας εξυπηρέτησης και ακώλυτης πρόσβασης σε ψηφιακό και επιγραμμικό περιεχόμενο. Οι μεταρρυθμιστικές προτάσεις εγγυώνται επίσης ότι χρήστες με αναπηρίες, ηλικιωμένοι χρήστες και άτομα με ειδικές ανάγκες θα έχουν βελτιωμένη πρόσβαση στις υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών.

2.2 Διαδικασία διαβούλευσης

Η διαβούλευση πραγματοποιήθηκε σε δύο στάδια: Το στάδιο I, το οποίο εγκαινιάστηκε το 2005, ήταν μια πρόσκληση συμμετοχής, η οποία απέφερε περί τις 160 γραπτές συνεισφορές[5]. Οι απόψεις που κατατέθηκαν συνεκτιμήθηκαν κατά την εκπόνηση της ανακοίνωσης της Επιτροπής του Ιουνίου 2006 για την ανασκόπηση[6], του συνοδευτικού εγγράφου των υπηρεσιών της Επιτροπής και της αξιολόγησης του αντίκτυπου. Με τα έγγραφα αυτά, η Επιτροπή δρομολόγησε το στάδιο II της διαβούλευσης, το οποίο διήρκεσε μέχρι τον Οκτώβριο του 2006 και στο πλαίσιο του οποίου διοργανώθηκε ανοιχτό εργαστήριο.

Υπήρξαν 224 αποκρίσεις, προερχόμενες από το εσωτερικό της ΕΕ αλλά και από τρίτες χώρες[7]. 52 ενώσεις βιομηχανικών επιχειρήσεων, 12 συνδικαλιστικές ενώσεις και εργατικά συνδικάτα και 15 ενώσεις καταναλωτών κατέθεσαν γραπτές παρατηρήσεις, καθώς επίσης και 18 κράτη μέλη της ΕΕ και η ERG, η οποία συγκεντρώνει τις 27 εθνικές ρυθμιστικές αρχές. Η Επιτροπή έδωσε συνέχεια στις παρατηρήσεις της ERG μέσω ενός διαλόγου για την κανονιστική ρύθμιση, ο οποίος διενεργήθηκε μεταξύ Νοεμβρίου 2006 και Φεβρουαρίου 2007, με αντικείμενο την αναζήτηση εναλλακτικών επιλογών ώστε να μειωθούν νομοθετικές ανακολουθίες και φραγμοί που παρεμποδίζουν την εσωτερική αγορά, αποβλέποντας σε βελτίωση της νομοθετικής ρύθμισης[8].

3. Βελτιωμένη κανονιστική ρύθμιση για Ανταγωνιστικές Ηλεκτρονικές Επικοινωνίες

3.1 Ε παναπροσδιορισμός της εκ των προτέρων κανονιστικής ρύθμισης στα απομένοντα προβλήματα ανταγωνισμού

Ιστορικό και στόχοι

Την τελευταία δεκαετία, οι κανόνες της ΕΕ αποδείχτηκαν απολύτως επιτυχείς για το άνοιγμα των εθνικών αγορών τηλεπικοινωνιών στον ανταγωνισμό, δημιουργώντας επενδυτικά κίνητρα και κίνητρα καινοτομίας τόσο για νεοεισερχόμενους όσο και για κατεστημένους φορείς και παρέχοντας σε επιχειρήσεις και ιδιώτες αυξημένες καταναλωτικές επιλογές[9]. Στην ανακοίνωση του Ιουνίου 2006, η Επιτροπή κατέληγε στο συμπέρασμα ότι οι γενικές αρχές του κοινοτικού πλαισίου ήταν ισορροπημένες και ευνοϊκές για νέες επενδύσεις.

Το κοινοτικό πλαίσιο παρέχει έναν μηχανισμό μέσω του οποίου οι αγορές που θα δικαιολογούσαν εκ των προτέρων κανονιστική ρύθμιση προσδιορίζονται σε σύσταση της Επιτροπής[10]. Η σύσταση αυτή αποτελεί σημαντική αφετηρία για ανάλυση των αγορών από τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές (ΕΡΑ), ώστε να κρίνουν κατά πόσον οι αγορές δικαιολογούν εκ των προτέρων ρύθμιση. Οι ΕΡΑ κοινοποιούν υποχρεωτικά στην Επιτροπή τα αποτελέσματα των αναλύσεων αυτών. Το κανονιστικό πλαίσιο απαιτεί άρση των εκ των προτέρων υποχρεώσεων από τη στιγμή κατά την οποία ο ανταγωνισμός σε μια αγορά λειτουργήσει πραγματικά.

Οι κατεστημένοι φορείς διατηρούν τη δεσπόζουσα θέση που κατέχουν σε πολλές αγορές, στον χώρο κυρίως της σταθερής τηλεφωνίας (μέσο μερίδιο αγοράς κατεστημένων φορέων: 65,8%[11]) καθώς και στον χώρο των ευρυζωνικών υπηρεσιών στις περισσότερες χώρες (μερίδια αγοράς των κατεστημένων φορέων 55% στην πλειονότητα των περιπτώσεων και συχνά πάνω από 65%[12]). Στις αγορές κινητής τηλεφωνίας, ο αριθμός των εταιρειών — με μερικές εξαιρέσεις — παραμένει σταθερός, με ενοποιητικές όμως τάσεις.

Βάσει της πείρας που έχει προκύψει από το ισχύον σύστημα τα τελευταία τέσσερα χρόνια (με πάνω από 600 κοινοποιήσεις), η Επιτροπή πρότεινε τον Ιούνιο του 2006 να απλουστευθούν οι διαδικασίες κοινοποίησης και να διαγραφούν από τον πίνακα οι περισσότερες αγορές λιανικής, με το σκεπτικό ότι η αποτελεσματική ρύθμιση των αγορών χονδρικής αρκεί για την προστασία των καταναλωτών σε επίπεδο λιανικών πωλήσεων.

Στην αξιολόγηση του αντίκτυπου, του Ιουνίου 2006, εξετάστηκαν μορφές διαχωρισμού μεταξύ του δικτύου πρόσβασης και των υπηρεσιών που παρέχουν οι επιχειρήσεις. Από τότε έχει γίνει σαφέστερος στο ΗΒ ο αντίκτυπος του λειτουργικού διαχωρισμού, ενώ μελετάται η επιβολή ανάλογων μέτρων σε Ιταλία, Σουηδία και Πολωνία. Προβλήματα ανταγωνισμού απορρέουν επίσης από δυσχέρειες που παραμένουν στο δίκτυο πρόσβασης, το οποίο χαρακτηρίζεται από τη δεσπόζουσα θέση του καθετοποιημένου κατεστημένου φορέα και από τη μόνιμη δυσχέρεια αποτελεσματικής εφαρμογής λύσεων που δεν εισάγουν διακρίσεις.

Η μετάβαση σε «δίκτυα πρόσβασης νέας γενιάς» ενδέχεται να ενισχύσει τη σημασία των οικονομιών κλίμακας και πεδίου, μειώνοντας έτσι τη δυνατότητα για περαιτέρω αξιοποίηση των υποδομών. Ωστόσο, πριν από την εφαρμογή τους, πρέπει επίσης να αξιολογηθεί ο αντίκτυπος συμπτωματολογικών ή διαρθρωτικών επανορθωτικών μέτρων στις νέες επενδύσεις, κατεστημένων όσο και νεοεισερχόμενων, καθώς και στην ευημερία των καταναλωτών.

Αποτελέσματα της δημόσιας διαβούλευσης

Νεοεισελθούσες επιχειρήσεις, καθώς και κράτη μέλη και ΕΡΑ υποστήριξαν την άποψη της Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία το ισχύον κοινοτικό πλαίσιο προάγει κατά κανόνα τον ανταγωνισμό και τις επενδύσεις, και απέρριψαν την έκκληση από πλευράς ορισμένων κατεστημένων φορέων για «κανονιστική αυτοσυγκράτηση». Ευρεία συναίνεση συνάντησε τόσο η άποψη ότι η χρήση νέας τεχνολογίας δεν συνιστά αφεαυτής νέα αγορά, όσο και η άποψη ότι η αγοροκεντρική προσέγγιση του πλαισίου παρέχει δυνατότητα συνεκτίμησης του επενδυτικού κινδύνου. Οι ΕΡΑ ζήτησαν να προστεθεί ο λειτουργικός διαχωρισμός στην «εργαλειοθήκη» των πιθανών επανορθωτικών μέτρων αντιμετώπισης επίμονων προβλημάτων στον ανταγωνισμό.

Ευρεία υποστήριξη σημειώθηκε εκ μέρους της πλειονότητας των ενδιαφερομένων στις προτάσεις απλοποίησης των διαδικασιών κοινοποίησης.

Η μείωση του αριθμού αγορών που προτείνεται στη σύσταση έγινε ευνοϊκά δεκτή από τους κατεστημένους φορείς, ενώ νεοεισερχόμενες επιχειρήσεις και καταναλωτές καθώς και σειρά από ΕΡΑ ήταν επιφυλακτικότεροι.

Ορισμένοι κατεστημένοι φορείς και ΕΡΑ διατύπωσαν την άποψη ότι η Επιτροπή οφείλει να δώσει κατευθύνσεις σχετικά με την κανονιστική ρύθμιση αγορών οι οποίες εκτείνονται σε κλίμακα μικρότερη της εθνικής.

Προτάσεις πολιτικής — Κανονιστική ρύθμιση με ειδικό αντικείμενο τα απομένοντα προβλήματα ανταγωνισμού

1. Είναι πλέον πιθανή μια πρώτη ουσιαστική άρση κανονιστικών ρυθμίσεων στον τομέα

Η Επιτροπή αναθεώρησε τη σύστασή της για τις συναφείς αγορές με σκοπό να καταργηθεί η εκ των προτέρων κανονιστική ρύθμιση. Ο κατάλογος περιορίζεται από 18 σε 7 αγορές.

Η Επιτροπή θα εντείνει την εποπτεία της σε αγορές όπου δεν υπάρχει ακόμη ουσιαστικός ανταγωνισμός και θα παρακολουθεί προσεκτικά τις αγορές που έχουν νευραλγική σημασία για την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης, αγορές κυρίως που συνδέονται με την παροχή ευρυζωνικής πρόσβασης.

2. Οι διαδικασίες επανεξέτασης της αγοράς μπορούν να εξορθολογιστούν και να απλοποιηθούν

Οι νομοθετικές προτάσεις θα παρέχουν τη δυνατότητα απλούστευσης των απαιτήσεων κοινοποίησης.

3. Καθιέρωση του λειτουργικού διαχωρισμού ως επανορθωτικού μέτρου των ΕΡΑ για την αντιμετώπιση επίμονων προβλημάτων του ανταγωνισμού

Οι νομοθετικές προτάσεις παρέχουν στις εθνικές ρυθμιστικές αρχές το επιπλέον επανορθωτικό μέτρο του λειτουργικού διαχωρισμού, δηλαδή αναγκαστικού διαχωρισμού δραστηριοτήτων χωρίς εκχώρηση ενεργητικού, ως εξαιρετική λύση που υπόκειται στην εποπτεία της Επιτροπής.

4. Κατευθύνσεις εκ μέρους της Επιτροπής

Η Επιτροπή θα βελτιώσει την ασφάλεια δικαίου για τα ενδιαφερόμενα μέρη εκδίδοντας το καλοκαίρι του 2008 κατευθύνσεις για την εφαρμογή του κανονιστικού πλαισίου σε ορισμένες πτυχές νέων επενδύσεων σε οπτικές ίνες στο δίκτυο τοπικής πρόσβασης. Η Επιτροπή θα εξετάσει επίσης το ενδεχόμενο να εκδώσει κατευθύνσεις σε άλλα πεδία, ιδίως αναφορικά με διαφοροποιήσεις σε κλίμακα μικρότερη της εθνικής.

3.2 Η διαχείριση του ραδιοφάσματος στην Ευρώπη – ανάγκη μεταρρύθμισης

Ιστορικό και στόχοι

Η ταχεία εξέλιξη της ασύρματης τεχνολογίας και η αυξανόμενη ζήτηση για ζωνικό εύρος, κυρίως για κινητές και νομαδικές χρήσεις, έχουν αυξήσει δραστικά τη σημασία της πρόσβασης στο φάσμα ραδιοσυχνοτήτων για την οικονομία και την κοινωνία ως σύνολο. Εκτιμάται ότι η συνολική αξία των υπηρεσιών που εξαρτώνται από το φάσμα ραδιοσυχνοτήτων στην ΕΕ κυμαίνεται περί τα 250 εκατομ. €[13]. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κατέληξε στο συμπέρασμα[14] ότι στις άμεσες προτεραιότητες για τόνωση της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας περιλαμβάνονται η ανάπτυξη μοντέλων κατανομής ραδιοφασματος που θα ανταποκρίνονται σε όλους τους στόχους, η ταχεία προώθηση προηγμένων κινητών υπηρεσιών και συντονισμένη προσέγγιση στη χρήση της χωρητικότητας ραδιοφάσματος που ελευθερώνεται ως αποτέλεσμα της μετάβασης στην ψηφιακή τεχνολογία.

Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τονίζει ότι όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη πρέπει να χρησιμοποιούν αποτελεσματικά το ραδιοφάσμα και επισημαίνει την ανάγκη εναρμόνισης των συχνοτήτων σε κοινοτικό επίπεδο, με άρση των υπέρμετρα παρεμβατικών κανονιστικών περιορισμών[15]. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δήλωσε επίσης ότι πρέπει να συνεκτιμηθούν κοινωνικοί, πολιτιστικοί και πολιτικοί προβληματισμοί σύμφωνα με το άρθρο 151 παράγραφος 4 της Συνθήκης.

Σε ένα περιβάλλον που εξελίσσεται με ταχείς ρυθμούς, το ισχύον σύστημα διαχείρισης του ραδιοφάσματος, όπου οι αποφάσεις για τη χρήση των συχνοτήτων λαμβάνονται κυριότατα από τις δημόσιες αρχές -- συχνά περιορίζοντας την ανάπτυξη τεχνολογιών και υπηρεσιών, έχει εξαντλήσει τα όριά του. Ενώ τα εθνικά σύνορα χάνουν ολοένα και περισσότερο τη σημασία τους σε ό,τι αφορά τη βέλτιστη χρήση του ραδιοφάσματος, η κατακερματισμένη προσέγγιση που συνοδεύει το ισχύον σύστημα διαχείρισης του ραδιοφάσματος οδηγεί σε αυξημένο κόστος και χαμένεs ευκαιρίες στην αγορά για τους χρήστες συχνοτήτων, ενώ παράλληλα ανακόπτει την πρόσληψη καινοτόμων εφαρμογών και υπηρεσιών. Εάν ο κατακερματισμός διατηρηθεί, θα περιορίσει το δυναμικό ανάπτυξης και καινοτομίας των ασύρματων συστημάτων στην Ευρώπη, στο πλαίσιο μάλιστα της εν εξελίξει μετάβασης από την αναλογική στην ψηφιακή τηλεόραση, που θα έχει ως αποτέλεσμα την αποδέσμευση μεγάλου αριθμού συχνοτήτων στο πλέον πολύτιμο τμήμα του φάσματος για νέες χρήσεις, τόσο στον χώρο των ραδιοτηλεοπτικών υπηρεσιών, όπως η κινητή τηλεόραση, όσο και για άλλες εφαρμογές, όπως ασύρματες ευρυζωνικές υπηρεσίες.

Η πρόσβαση σε ευρυζωνικές επικοινωνίες μπορεί να έχει σημαντικά αποτελέσματα στην ανταγωνιστικότητα και τη συνοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης[16] όσον αφορά αύξηση της παραγωγικότητας και κοινωνικέό αντίκτυπο. Η ασύρματη πρόσβαση είναι ένα από τα περισσότερο ελπιδοφόρα μέσα για να γεφυρωθεί το «ευρυζωνικό χάσμα» και για να ξεπεραστεί το «ψηφιακό χάσμα», ιδίως σε απομακρυσμένες και αγροτικές περιοχές[17].

Οι γενικές αρχές της κοινοτικής στρατηγικής για μια μακρόπνοη πολιτική ραδιοφάσματος σκιαγραφούνται από την Επιτροπή σε διάφορες ανακοινώσεις[18], και έχουν εγκριθεί από κράτη μέλη και από την πλειονότητα των ενδιαφερόμενων μερών[19]. Στην ανακοίνωση του Ιουνίου 2006 πρότεινε συνεπώς η Επιτροπή μεταρρύθμιση της διαχείρισης του ραδιοφάσματος ώστε:

- να αρθούν οι περιττοί περιορισμοί σχετικά με τη χρήση του ραδιοφάσματος, ισχυροποιώντας την αρχή της τεχνολογικής ουδετερότητας (ελευθερία χρήσης οποιασδήποτε τεχνολογίας σε μια ζώνη του ραδιοφάσματος) και της αρχής της ουδετερότητας ως προς την υπηρεσία (ελευθερία χρήσης του ραδιοφάσματος για οποιαδήποτε υπηρεσία ηλεκτρονικών επικοινωνιών)·

- να βελτιωθεί η πρόσβαση στο ραδιοφάσμα, με αυξημένη δυνατότητα χρήσης χωρίς άδεια και με τη μεταφορά των αποκλειστικών δικαιωμάτων χρήσης σε συμφωνημένες ζώνες του ραδιοφάσματος (δευτερογενής εμπορία)·

- να εγκαθιδρυθεί ένα αποτελεσματικότερο και πιο συντονισμένο καθεστώς έγκρισης ασύρματων συστημάτων, με πανευρωπαϊκό δυναμικό ή με σημαντική διαμεθοριακή διάσταση.

Αποτελέσματα της δημόσιας διαβούλευσης

Αναφορικά με την αρχή της ουδετερότητας ως προς την υπηρεσία, η δημόσια διαβούλευση ανέδειξε ευρεία συναίνεση μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών, κυρίως φορέων παροχής κινητών υπηρεσιών και της ασύρματης κλάδου των επικοινωνιών. Αντιθέτως, ορισμένοι φορείς ραδιοτηλεοπτικών υπηρεσιών και φορείς εκμετάλλευσης δικτύων διανομής χερσαίας τηλεόρασης διατύπωσαν ανησυχίες σχετικά με την επίπτωση που μπορεί να έχει αυτό στα υπάρχοντα δικαιώματα.

Η αρχή της τεχνολογικής ουδετερότητας αντιμετωπίστηκε επίσης θετικά από την πλειονότητα όσων πήραν μέρος στον δημόσιο διάλογο. Η σταδιακή άρση των τεχνικών περιορισμών έγινε ευνοϊκά δεκτή. Ανησυχία εκφράστηκε από πολλούς σχετικά με το ζήτημα της διαχείρισης των παρεμβολών, στο πλαίσιο κυρίως του μη αδειοδοτούμενου ραδιοφάσματος, ενώ άλλοι επισήμαναν ότι επίκεινται οι τεχνικές λύσεις αντιμετώπισης του προβλήματος.

Η δημόσια διαβούλευση ανέδειξε την ολοένα και μεγαλύτερη υποστήριξη της δευτερογενούς εμπορίας. Η πλειονότητα κρατών μελών, ενώσεων βιομηχανικών επιχειρήσεων, εταιρειών τάχθηκαν υπέρ, αν και κρίθηκε αναγκαίο να προληφθεί η δέσμευση (αποθεματοποίηση) συχνοτήτων. Διαφώνησαν οι φορείς παροχής χερσαίων ραδιοτηλεοπτικών υπηρεσιών και μερικά κράτη μέλη που ανησυχούν μήπως η εμπορία επηρεάσει τις ραδιοτηλεοπτικές υπηρεσίες.

Πρόταση πολιτικής – Φάσμα ραδιοσυχνοτήτων

5. Να απλοποιηθεί η πρόσβαση στις συχνότητες και να αρθούν οι περιττοί περιορισμοί στη χρήση τους

Οι νομοθετικές προτάσεις της Επιτροπής ενισχύουν την αρχή της τεχνολογικής ουδετερότητας και της ουδετερότητας ως προς την υπηρεσία και δημιουργούν ένα μηχανισμό μέσω του οποίου θα υποδεικνύονται ορισμένες ζώνες συχνοτήτων, σε επίπεδο ΕΕ, όπου θα επιτρέπεται να πωλούνται δικαιώματα χρήσης συχνοτήτων που έχουν αποκτηθεί (δευτερογενής εμπορία). Προτείνονται επίσης κανονιστικές διατάξεις που ενθαρρύνουν τη χρήση συχνοτήτων χωρίς άδεια και ενισχύουν τον συντονισμό των όρων για εγκρίσεις συχνοτήτων.

Οι προτάσεις λαμβάνουν υπόψη τον στόχο επίτευξης οικονομιών κλίμακας, την ανάγκη αποτροπής βλαβερών παρεμβολών και την επίτευξη στόχων γενικού συμφέροντος, όπως η κοινωνική και περιφερειακή συνοχή, η πρόληψη κινδύνων κατά της ζωής, η αποφυγή αναποτελεσματικής χρήσης ραδιοφάσματος, η προώθηση της πολιτιστικής και γλωσσικής ποικιλομορφίας και της πολυφωνίας στα μέσα επικοινωνίας.

4. Η Ενιαία Αγορά ηλεκτρονικών επικοινωνιών

4.1 Ιστορικό και στόχοι

Τα τελευταία χρόνια, οι τεχνολογικές εξελίξεις και οι εξελίξεις της αγοράς έχουν επεκτείνει το δυναμικό ανάπτυξης υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών πέρα από τα γεωγραφικά σύνορα των μεμονωμένων κρατών μελών. Υπάρχει ήδη σήμερα επιχειρηματικό ενδιαφέρον για παροχή συστημάτων προσωπικών επικοινωνιών μέσω δορυφόρου και κινητών επικοινωνιών επί αεροσκαφών και πλοίων πέραν των εθνικών συνόρων. Επιπλέον, σημαντικές υπηρεσίες όπως κινητές ευρυζωνικές υπηρεσίες και φωνητικές υπηρεσίες μέσω του πρωτοκόλλου του Ίντερνετ (ΙΡ) προϋποθέτουν συνεκτικούς κανονιστικούς όρους για την ανάπτυξη του πλήρους δυναμικού τέτοιων υπηρεσιών στην ενιαία αγορά.

Όμως, παρά τις ανταγωνιστικές πιέσεις από άλλες οικονομικές περιφέρειες, η Ευρώπη δεν διαθέτει ακόμη ενιαία αγορά δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών ή υπηρεσιών. Η εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων μέσω 27 μεμονωμένων εθνικών κανονιστικών συστημάτων έχει οδηγήσει σε δύο μεγάλα μειονεκτήματα: τον τεχνητό κατακερματισμό των αγορών σε εθνική βάση και μια θεμελιώδη έλλειψη συνεκτικότητας στον τρόπο εφαρμογής των κοινοτικών κανόνων.

Για να αντιμετωπίσει την απουσία ενιαίας αγοράς, η Επιτροπή, στα διαβουλευτικά της έγγραφα του 2006, σκιαγραφεί αριθμό προτάσεων οι οποίες αποσκοπούν συγκεκριμένα:

i) σε βελτίωση της αποτελεσματικότητας και συνεκτικότητας της νομοθεσίας στην ΕΕ με ενίσχυση της εποπτείας που ασκεί η Επιτροπή επί των λύσεων τις οποίες επιβάλλουν οι ΕΡΑ·

ii) σε βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της ταχύτητας των εκτελεστικών μηχανισμών με ενίσχυση της ανεξαρτησίας και των αρμοδιοτήτων των εθνικών αρχών·

iii) σε εγκαθίδρυση απλούστερης διαδικασίας για την επιλογή και αδειοδότηση φορέων παροχής διακοινοτικών υπηρεσιών·

iv) σε θεσμική ενδυνάμωση της συνεργασίας μεταξύ των ΕΡΑ και της Επιτροπής.

4.2 Αποτελέσματα της δημόσιας διαβούλευσης

Πολλά από τα ενδιαφερόμενα μέρη διατύπωσαν σοβαρές ανησυχίες ως προς τις υπάρχουσες διαφορές στον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται σε εθνικό επίπεδο το ισχύον πλαίσιο, διαφορές που δεν επιτρέπουν να επιτευχθούν πλήρηως τα οφέλη της ενιαίας αγοράς. Άλλοι ζήτησαν ευρύτερη κανονιστική ρύθμιση σε επίπεδο ΕΕ. Η βιομηχανία ιδιαίτερα, αλλά και οι οργανώσεις καταναλωτών, εξέφρασαν απογοήτευση για τη συνεχιζόμενη έλλειψη ενιαίας αγοράς και ίσων όρων για επιχειρήσεις και χρήστες στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Επιπλέον, επισημάνθηκαν οι περιορισμοί που θέτει η ERG (ομάδα των ευρωπαϊκών ρυθμιστικών αρχών) — η οποία, παρά κάποιες προσπάθειες που καταβλήθηκαν το 2006 και το 2007, παρέχει χαλαρό μόνο συντονισμό μεταξύ των εθνικών ρυθμιστικών αρχών. Ενώ τα κράτη μέλη διατύπωσαν επιφυλάξεις σχετικά με την «εκχώρηση αρμοδιοτήτων» στην Επιτροπή, αρκετοί βιομηχανικοί όμιλοι (νεοεισερχόμενοι αλλά και κατεστημένοι φορείς) είτε τοποθετήθηκαν υπέρ μιας θεσμικής μεταρρύθμισης της ERG ή/και ζήτησαν ενισχυμένο ρόλο για την Επιτροπή ώστε να αποφευχθεί μια προσέγγιση «ελάχιστου κοινού παρονομαστή», προσέγγιση που θεωρούν ορισμένοι ότι ενυπάρχει σε έναν κανονιστικό μηχανισμό ο οποίος ουσιαστικά εδράζεται στη συναίνεση μεταξύ 27 ΕΡΑ.

Υπήρξαν και απόψεις σύμφωνα με τις οποίες η τρέχουσα προσέγγιση για την επιλογή και εξουσιοδότηση φορέων δεν είναι συμβατή με την εκμετάλλευση των οικονομιών κλίμακας που απαιτούνται για την ανάπτυξη νέων υπηρεσιών. Συγκεκριμένα, για διακοινοτικές υπηρεσίες και όσες περικλείουν δυναμικό για να αποκτήσουν διακοινοτική διάσταση, δικαιολογείται η εγκαθίδρυση ενιαίου ενοποιημένου συστήματος για τη χορήγηση δικαιωμάτων χρήσης συχνοτήτων και αριθμών.

Ως προς τους εκτελεστικούς μηχανισμούς, η μεγάλη πλειονότητα των κρατών μελών και η ένωση των νεοεισερχομένων συμφώνησαν με την πρόταση για ενίσχυση των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων των εθνικών αρχών, ενώ οι κατεστημένοι φορείς και η ένωση φορέων παροχής κινητών υπηρεσιών διαφώνησαν.

Προτάσεις πολιτικής — Εσωτερική αγορά

6. Να ενισχυθούν η ανεξαρτησία και οι εκτελεστικές αρμοδιότητες των εθνικών αρχών

Θα βελτιωθούν έτσι η αποτελεσματικότητα και η ταχεία εφαρμογή του κανονιστικού πλαισίου.

7. Να ολοκληρωθεί η ενιαία αγορά με την ίδρυση ευρωπαϊκής αρχής για την αγορά ηλεκτρονικών επικοινωνιών

Προτείνεται να ιδρυθεί μια ανεξάρτητη Ευρωπαϊκή Αρχή για την αγορά ηλεκτρονικών επικοινωνιών, η οποία θα συγκεντρώνει τις ΕΡΑ που βρίσκονται τώρα υπό τη σκέπη της ERG. Η ανεξάρτητη αυτή Αρχή θα συμβουλεύει την Επιτροπή, θα έχει σαφή εντολή να ενεργεί για την προώθηση της ενιαίας αγοράς και θα είναι υπόλογη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η νεά Αρχή θα αντικαταστήσει έτσι τη σημερινή χαλαρή συνεργασία μεταξύ των ΕΡΑ στο πλαίσιο της ERG με ένα αποτελεσματικότερο σύστημα, που θα διαθέτει αυξημένη ισχύ και ευθύνη.

Η νέα Αρχή:

- θα ενισχύσει τη συνεκτικότητα και τη συνέπεια της εφαρμογής των κοινοτικών κανόνων στην εσωτερική αγορά, αξιοποιώντας καλύτερα τη συνδυασμένη πείρα των ΕΡΑ μέσα στο κοινοτικό σύστημα·

- θα επικουρεί την Επιτροπή σε άλλα πεδία συναφή με τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες, όπως η ανάλυση των υπερεθνικών αγορών και η επιλογή επιχειρήσεων για την παροχή διασυνοριακών υπηρεσιών·

- θα χρησιμεύσει ως σημείο επαφής για εταιρείες που επιθυμούν να αποκτήσουν δικαιώματα χρήσης ραδιοφάσματος και αριθμούς για παροχή διασυνοριακών υπηρεσιών στην ΕΕ·

- θα αναλάβει τις λειτουργίες του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την ασφάλεια δικτύων και πληροφοριών (ENISA) και θα λειτουργεί ως κέντρο εμπειρογνωμοσύνης σε ευρωπαϊκό επίπεδο για ζητήματα ασφάλειας δικτύων και πληροφοριών.

8. Να ενισχυθεί η εποπτεία της Επιτροπής επί των λύσεων, ώστε να βελτιώνεται η συνεκτικότητα

Οι νομοθετικές προτάσεις διευρύνουν την αρμοδιότητα που έχει η Επιτροπή, στο πλαίσιο της διαδικασίας επανεξέτασης της αγοράς, να επιβλέπει τις λύσεις που προτείνουν οι ΕΡΑ, σε στενή συνεργασία με τη νέα ευρωπαϊκή Αρχή, με απώτερο στόχο συνεκτικότερη, αποτελεσματικότερη και ταχύτερη εφαρμογή των λύσεων σε όλη την ΕΕ.

9. Τεχνικότερη εναρμόνιση σε κομβικά πεδία

Για να μειωθούν οι αποκλίσεις στην εφαρμογή του κανονιστικού πλαισίου, προτείνεται να μπορεί η Επιτροπή, με βάση την πείρα της Αρχής, να υιοθετεί τεχνικά μέτρα εναρμόνισης σε πεδία όπως οι μέθοδοι κοστολόγησης, η εφαρμογή της φορητότητας των αριθμών, η προστασία του καταναλωτή και η πρόσβαση σε υπηρεσίες και εξοπλισμό ηλεκτρονικών επικοινωνιών για τελικούς χρήστες με αναπηρίες.

5. Επικοινωνία με τους πολίτες

5.1 Δικαιώματα του χρήστη και προστασία του καταναλωτή

Ιστορικό και στόχοι

Τα συνδυασμένα αποτελέσματα των τεχνολογικών αλλαγών και του αυξημένου ανταγωνισμού έχουν αρχίσει να προσφέρουν στους πολίτες περισσότερες επιλογές, καθώς και καλύτερες και φθηνότερες υπηρεσίες. Πολλά όμως μπορεί ακόμη να γίνουν ώστε να εξασφαλιστεί ότι οι καταναλωτές θα απολαμβάνουν πλήρως τα οφέλη μιας πραγματικά ενιαίας αγοράς ηλεκτρονικών επικοινωνιών.

Στην ανακοίνωση του Ιουνίου 2006, η Επιτροπή προσδιόριζε για αλλαγή τέσσερα κύρια πεδία, τα εξής:

- διαφάνεια και δημοσίευση πληροφοριών για τους χρήστες·

- βελτιωμένη πρόσβαση για χρήστες με αναπηρίες·

- υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και πρόσβαση στον αριθμό 112·

- βασική συνδετικότητα και ποιότητα των υπηρεσιών («ουδετερότητα δικτύου»).

Επιπλέον, μακροπρόθεσμα ζητήματα, όπως η έννοια και το πεδίο εφαρμογής της καθολικής υπηρεσίας, που έχουν ήδη προσδιοριστεί από την Επιτροπή[20], θα εξεταστούν σε ανακοίνωση της Επιτροπής, η οποία προβλέπεται να δημοσιευτεί το 2008.

Αποτελέσματα της δημόσιας διαβούλευσης

Ενώ καταναλωτές και ενώσεις χρηστών με αναπηρίες χαιρέτισαν τις προτάσεις της Επιτροπής σε όλα τα πεδία, πολλοί φορείς υποστήριξαν ότι τυχόν δεσμευτικά μέτρα θα επηρεάσουν αρνητικά την ικανότητά τους για παραγωγή καινοτομίας και ότι προτιμούν την αυτορύθμιση. Κατασκευαστές εξοπλισμού και εταιρείες λογισμικού προτίμησαν την ενίσχυση της εναρμόνισης σε επίπεδο ΕΕ. Η πλειονότητα των κρατών μελών που κατέθεσαν παρατηρήσεις τάχθηκαν υπέρ των προτάσεων που αφορούν στην ηλε-προσβασιμότητα (eAccessibility), στη διαφάνεια της ενημέρωσης και την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών. Ο ERG υποστήριξε επίσης τις προτάσεις σχετικά με τη διαφάνεια της ενημέρωσης, τον εντοπισμό της θέσης καλούντος και την ηλε-προσβασιμότητας.

Προτάσεις πολιτικής — Προστασία του καταναλωτή

10. Να αναπροσαρμοστούν και να ενισχυθούν οι γενικές διατάξεις του πλαισίου σε σχέση με την προστασία του καταναλωτή

Οι νομοθετικές προτάσεις προβλέπουν:

- Να βελτιωθεί η διαφάνεια της ενημέρωσης των καταναλωτών εκ μέρους των παρόχων υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων πληροφοριών σχετικά με τους όρους προμήθειας και τα τιμολόγια.

- Να καθοριστεί χρονική προθεσμία μιας εργάσιμης ημέρας για τη μεταφορά τηλεφωνικού αριθμού μετά από αλλαγή εταιρείας σταθερής ή κινητής τηλεφωνίας.

- Να αναβαθμιστεί η εφαρμογή των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης του αριθμού 112 στην ΕΕ, ιδιαιτέρως με διασφάλιση αποτελεσματικότερης πρόσβασης στις πληροφορίες εντοπισμού θέσης καλούντος.

- Να δοθεί η δυνατότητα στις ΕΡΑ να επιβάλουν ελάχιστες απαιτήσεις για την ποιότητα των υπηρεσιών, με βάση πρότυπα που εκπονούνται σε κοινοτικό επίπεδο.

11. Να επικαιροποιηθούν και να ενισχυθούν οι διατάξεις που διέπουν την ηλε-προσβασιμότητα και τα δικαιώματα των χρηστών με αναπηρίες

Οι νομοθετικές προτάσεις προβλέπουν:

- Να διευκολυνθεί η πρόσβαση χρηστών με αναπηρίες στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης του αριθμού 112.

- Να ενισχυθούν οι ισχύουσες διατάξεις έτσι ώστε να εξασφαλίζεται ότι χρήστες με αναπηρίες, ηλικιωμένοι και άτομα με ειδικές ανάγκες δεν θα αντιμετωπίζουν εμπόδια ως προς την πρόσβαση σε υπηρεσίες ηλ-επικοινωνιών και τη χρήση αυτών.

5.2 Ιδιωτική Ζωή και Ασφάλεια

Ιστορικό και στόχοι

Ένας από τους κεντρικούς στόχους του κανονιστικού πλαισίου είναι η προαγωγή των συμφερόντων των πολιτών της ΕΕ· προς τούτο θα χρειαστεί, μεταξύ άλλων, να διασφαλιστεί υψηλού βαθμού προστασία των προσωπικών δεδομένων και της ιδιωτικής ζωής, καθώς και διατήρηση της ακεραιότητας και ασφάλειας των δημόσιων δικτύων επικοινωνιών. Η εμφάνιση ολοένα και περισσότερων ηλεκτρονικών απειλών τα τελευταία χρόνια (ιοί, ανεπίκλητα μηνύματα, κατασκοπευτικό λογισμικό και ηλεκτρονικό «ψάρεμα») έχει αυξήσει ακόμη περισσότερο τη σημασία των στόχων αυτών.

Στα έγγραφα διαβούλευσης του Ιουνίου 2006 περιγράφονταν σε γενικές γραμμές προτάσεις που απέβλεπαν σε ενίσχυση των ισχυουσών περί ασφάλειας διατάξεων του κανονιστικού πλαισίου. Οι υπόψη αλλαγές αποσκοπούν σε ενίσχυση της ανθεκτικότητας των σημερινών δικτύων και συστημάτων, σε συμπλήρωση ισχύοντος νομοθετήματος βάσει του οποίου ποινικοποιούνται ορισμένες δραστηριότητες[21] και σε βελτίωση της ασφάλειας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών.

Αποτελέσματα της δημόσιας διαβούλευσης

Τα αποτελέσματα της δημόσιας διαβούλευσης έδειξαν ότι τα κράτη μέλη τάσσονται επιφυλακτικά υπέρ των προτάσεων της Επιτροπής. Αφετέρου, αρκετοί φορείς και πάροχοι υπηρεσιών εκφράζουν ανησυχία για ενδεχόμενες επιπτώσεις στο κόστος. Οι οργανώσεις καταναλωτών τάσσονται υπέρ, ενώ οι αρχές προστασίας δεδομένων ζητούν από την Επιτροπή να προχωρήσει παραπέρα στις προτάσεις της.

Πρόταση πολιτικής — Ιδιωτική ζωή και ασφάλεια

12. Να ενισχυθεί η ασφάλεια δικτύων και υπηρεσιών, καθώς και η προστασία της ιδιωτικής ζωής των χρηστών

Οι νομοθετικές προτάσεις της Επιτροπής εξετάζουν μια σειρά ζητήματα, μεταξύ των οποίων:

- Να διασφαλιστεί ότι οι καταναλωτές θα ενημερωθούν σε περίπτωση που κινδυνεύσουν τα προσωπικά τους δεδομένα εξαιτίας παραβίασης της ασφάλειας του δικτύου.

- Να ανατεθεί στους φορείς και στις ΕΡΑ μεγαλύτερη ευθύνη αναφορικά με την ασφάλεια και την ακεραιότητα όλων των δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών.

- Να ενισχυθούν οι εκτελεστικές αρμοδιότητες των αρμόδιων αρχών, αναφορικά κυρίως με την καταπολέμηση των ανεπίκλητων μηνυμάτων (spam).

- Να διευκρινιστεί η εφαρμογή των κανόνων της ΕΕ σε συσκευές συγκέντρωσης και ταυτοποίησης δεδομένων με χρήση δημόσιων δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών.

Η επίτευξη αυτών των στόχων θα διευκολυνθεί με την ενσωμάτωση του ENISA στη νέα Ευρωπαϊκή Αρχή για την αγορά ηλεκτρονικών επικοινωνιών.

6. Συμπεράσματα

Με τη μεταρρύθμιση 2007 του κανονιστικού πλαισίου της ΕΕ, η Επιτροπή προτείνει να προσαρμοστεί το ισχύον σύνολο κανόνων στις τεχνολογικές εξελίξεις και τις εξελίξεις της αγοράς.

Στο πλαίσιο της δέσμευσής της για βελτίωση των κανονιστικών ρυθμίσεων, η Επιτροπή ετοιμάζεται να κάνει ένα πρώτο μεγάλο βήμα προς την κατεύθυνση άρσης των κανονιστικών ρυθμίσεων του τομέα, μειώνοντας από 18 σε 7 τον αριθμό των αγορών όπου δικαιολογείται εκ των προτέρων κανονιστική ρύθμιση. Παράλληλα, η Επιτροπή σκοπεύει να ενισχύσει τον ανταγωνισμό όπου εξακολουθούν να υπάρχουν δυσχέρειες, εισάγοντας π.χ. τη νέα λύση του λειτουργικού διαχωρισμού.

Η Επιτροπή προτείνει επίσης να γίνει αποφασιστικό βήμα προς μια ενιαία ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρονικών επικοινωνιών, ώστε να εξασφαλιστεί ότι επιχειρήσεις και καταναλωτές είναι σε θέση να χρησιμοποιούν απρόσκοπτα τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες διαμέσου των εθνικών συνόρων. Τα διαχειριστικά όρια που τίθενται εξαιτίας της ύπαρξης 27 χωριστών εθνικών κανονιστικών συστημάτων γίνονται ολοένα και εμφανέστερα και βλάπτουν την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Προτείνει συνεπώς η Επιτροπή να ολοκληρωθεί η ενιαία αγορά από κανονιστικής πλευράς με την εγκαθίδρυση μιας ανεξάρτητης Ευρωπαϊκής Αρχής για την αγορά ηλεκτρονικών επικοινωνιών, Αρχής η οποία από κοινού με την Επιτροπή θα συμβάλει στην κανονιστική εξομοίωση των ηλεκτρονικών επικοινωνιών στην Ευρώπη και θα ενισχύσει την ικανότητα της Ευρώπης να ασχολείται με ζητήματα ασφάλειας δικτύων και πληροφοριών.

Επίσης, η Επιτροπή θεωρεί ουσιαστικής σημασίας να ενισχύσει τα δικαιώματα των πολιτών, έτσι ώστε οι καταναλωτές να ενημερώνονται πληρέστερα σχετικά με τους όρους προμήθειας και τις τιμές, στιγμή κατά την οποία οι αγορές προσφέρουν ολοένα και ευρύτερες επιλογές, καθώς και να μπορούν ευκολότερα να αλλάζουν πάροχο.

Με τις μεταρρυθμιστικές προτάσεις 2007, η Επιτροπή θίγει επίσης αυτό που θεωρεί ως το πιο αδύνατο σημείο του κοινοτικού πλαισίου μπροστά στις μελλοντικές εξελίξεις, και που είναι η διαχείριση του ραδιοφάσματος, προτείνοντας μεταρρυθμίσεις ώστε να ενισχυθούν η καινοτομία και οι επενδύσεις σε ασύρματες τεχνολογίες.

Οι ηλεκτρονικές επικοινωνίες αποτελούν τα θεμέλια για την οικονομία της ΕΕ ως συνόλου. Μια λειτουργική ενιαία αγορά είναι το καλύτερο πλεονέκτημα της Ευρώπης στο πλαίσιο διεκδίκησης μιας θέσης στην παγκόσμια ανταγωνιστικότητα. Η Ευρώπη δεν έχει καιρό για χάσιμο. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο πιστεύει η Επιτροπή ότι οι μεταρρυθμιστικές προτάσεις 2007 θα πρέπει να έχουν θεσπιστεί νομοθετικά έως το τέλος του 2009.

[1] COM(2005) 229

[2] ΕΕ L 108 της 24.04.2002, σ. 33

[3] COM (2007) 697 COM(2007) 698· COM(2007) 699

[4] SEC(2007) 1472

[5] http://ec.europa.eu/information_society/policy/ecomm/info_centre/documentation/public_consult/review/index_en.htm

[6] COM(2006) 334

[7] http://ec.europa.eu/information_society/policy/ecomm/info_centre/documentation/public_consult/review_2/index_en.htm

[8] H επιστολή της 30ης Νοεμβρίου 2006 της Επιτρόπου κας Reding προς την ERG, η απάντηση της ERG και η κοινή δήλωση της 27ης Φεβρουαρίου 2007 της Επιτρόπου κας Reding και του προέδρου Viola υπάρχουν στη διεύθυνση: http://erg.eu.int/whatsnew/index_en.htm.

[9] Περαιτέρω αποδεικτικά στοιχεία και ποσοτικά δεδομένα περιέχονται στη συνημμένη αξιολόγηση επιπτώσεων.

[10] Σύσταση της Επιτροπής για τις αγορές προϊόντων και υπηρεσιών στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών που επιδέχονται εκ των προτέρων ρύθμιση σύμφωνα με την οδηγία 2002/21/EΚ, ΕΕ L114, της 8.5.2003, σ. 45.

[11] Επιτροπή, 12η Έκθεση: European Electronic Communications Regulation and Markets 2006, παράρτημα 2, σ. 13. Αριθμητικά δεδομένα με όρους εσόδων λιανικών πωλήσεων για όλους τους τύπους προσκλήσεων, EU-25, στοιχεία Δεκεμβρίου 2005.

[12] Στο ίδιο, παράρτημα 2, σ. 66. Στοιχεία ΕΕ-25 Οκτωβρίου 2006· συμπεριλαμβάνονται μεταπωλήσεις.

[13] Βλ. ανακοίνωση της Επιτροπής “Να επωφεληθούμε πλήρως από το ψηφιακό μέρισμα στην Ευρώπη: Κοινή προσέγγιση για τη χρήση του φάσματος που απελευθερώνεται από την ψηφιακή μετάβαση”, COM(2007) 700.

[14] Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, Βρυξέλλες, 14-15/12/06, Συμπεράσματα της Προεδρίας 16879/1/06 αναθ. 1.

[15] Ψήφισμα (P6_TA-PROV(2007)0041)· περιέχεται στη διεύθυνση: http://ec.europa.eu/information_society/policy/radio_spectrum/docs/ep_dr_res_spectrum_14_02.pdf.

[16] Η βασική υποδομή της οικονομίας της γνώσης είναι οι ευρυζωνικές επικοινωνίες, οι οποίες έχουν συμβάλει σημαντικά στον οικονομικό αντίκτυπο των ΤΠΕ, ενώ σε αυτές οφείλεται η μισή από την αύξηση της παραγωγικότητας στις σύγχρονες οικονομίες κατά την τελευταία δεκαετία.

[17] Στην ΕΕ-25, ευρυζωνικές επικοινωνίες ήταν, κατά μέσο όρο, διαθέσιμες σε περισσότερο από το 90% του πληθυσμού, αλλά περιορίζονταν στο 71% του πληθυσμού της υπαίθρου (εκτιμήσεις Επιτροπής Ιανουάριος 2007)

[18] COM(2005) 411, COM(2005) 400, COM(2005) 461.

[19] Βλ ιδίως γνώμες του της RSPG για το ψηφιακό μέρισμα, την εμπορία ραδιοφάσματος και την πολιτική για την ασύρματη πρόσβαση στις υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών (WAPECS)· τα κείμενα υπάρχουν στη διεύθυνση http://rspg.ec.europa.eu.

[20] Βλ. τις δύο ανακοινώσεις σχετικά με την επανεξέταση του πεδίου εφαρμογής της καθολικής υπηρεσίας, COM(2005) 203 και COM(2006) 163.

[21] Απόφαση πλαίσιο 2005/222/ΔΕΥ του Συμβουλίου, για τις επιθέσεις κατά των συστημάτων πληροφοριών,ΕΕ L69, της 16.3.2005, σ. 67.