52007DC0486

[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 30.8.2007

COM(2007) 486 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΔΑΝΕΙΟΛΗΠΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΑΝΕΙΟΔΟΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΤΟ 2006{SEC(2007)1079}.

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Εισαγωγή 3

1. ΔΑΝΕΙΟΛΗΠΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟ 2006 3

2. ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΔΑΝΕΙΩΝ ΣΕ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ 4

2.1. Ανασκόπηση 4

2.2. Μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή της Κοινότητας 5

2.3. Δανειοδοτικές δραστηριότητες της ΕΤΕπ το 2006 στις νοτιοανατολικές γειτονικές χώρες, τη Μεσόγειο, την Ασία και τη Λατινική Αμερική και τη Δημοκρατία της Νοτίου Αφρικής. 5

2.3.1. Στόχοι και προτεραιότητες της ΕΤΕπ 5

2.3.2. Δανειοδοτική δραστηριότητα 7

2.3.3. Εγγυητική κάλυψη 7

2.3.3.1. Συνολική εγγύηση 7

2.3.3.2. Επιμερισμός των κινδύνων 7

2.3.4. Συνεργασία της ΕΤΕπ με την Επιτροπή και άλλα όργανα και οργανισμούς 10

2.4. Συμβαλλόμενα μέρη της σύμβασης Λομέ και της συμφωνίας Κοτονού – Δανειοδοτική δραστηριότητα 11

3. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΔΑΝΕΙΟΔΟΤΗΣΕΩΝ 11

3.1. Εγγυήσεις παρεχόμενες από τον προϋπολογισμό 13

3.2. Επιδοτήσεις επιτοκίου 15

3.3. Χρηματοδότηση ΕΤΕπ από πόρους του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης 15

Εισαγωγή

Στις αποφάσεις του Συμβουλίου για τη σύσταση διαφόρων δανειοδοτικών μέσων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων προβλέπεται ότι η Επιτροπή ενημερώνει ετησίως το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τη χρήση των μέσων αυτών.

Σε ό,τι αφορά τις δανειοδοτικές δραστηριότητες εκτός Κοινότητας, οι σχετικές αποφάσεις του Συμβουλίου[1] υποχρεώνουν την Επιτροπή να ενημερώνει ετησίως το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τα δάνεια που χορηγεί η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) με την εγγύηση του προϋπολογισμού της ΕΕ στις νοτιοανατολικές γειτονικές χώρες (ΝΑΓΧ), στις χώρες της Μεσογείου (MED), στην Ασία και τη Λατινική Αμερική (ΑΛΑ), καθώς και στη Δημοκρατία της Νοτίου Αφρικής (ΔΝΑ).

Η παρούσα έκθεση, για να τηρήσει αυτές τις υποχρεώσεις πληροφόρησης, περιγράφει τις δανειοδοτικές δραστηριότητες ανά γεωγραφική περιοχή. Για να ολοκληρωθεί η εικόνα των δανειοδοτικών δραστηριοτήτων, παρέχεται επίσης σύντομη περίληψη των δανειοληπτικών δραστηριοτήτων που αναλήφθηκαν προκειμένου να χρηματοδοτηθούν οι δανειοδοτικές δραστηριότητες, της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής που χορηγείται από την Κοινότητα σε τρίτες χώρες, καθώς και των επιδοτήσεων επιτοκίου και των εγγυήσεων που συνδέονται με κοινοτικά δάνεια. Επίσης, παρέχονται πληροφορίες σχετικά με τις δανειοδοτικές δραστηριότητες της Ευρατόμ.

Οι πίνακες που περιλαμβάνονται στην παρούσα έκθεση δημοσιεύονται σε έγγραφο εργασίας της Επιτροπής. Οι παραπομπές του κειμένου σε πίνακες αφορούν το εν λόγω έγγραφο εργασίας της Επιτροπής (εφεξής «παράρτημα»)[2].

1. ΔΑΝΕΙΟΛΗΠΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟ 2006

Προκειμένου να χρηματοδοτηθούν οι δανειοδοτικές δραστηριότητες που αποφασίζει το Συμβούλιο, η Επιτροπή έχει εξουσιοδοτηθεί να δανείζεται κεφάλαια από τις κεφαλαιαγορές εξ ονόματος της αντίστοιχης Κοινότητας (ΕΚ, Ευρατόμ)[3].

Η συνολική δανειοληψία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και της ΕΤΕπ μειώθηκε το 2006 κατά 3,8% σε 48,1 δισεκατ. EUR, έναντι 50,0 δισεκατ. EUR το προηγούμενο έτος (βλ. πίνακα και διάγραμμα στο τμήμα 1.1 του παραρτήματος). Η ΕΤΕπ δανείσθηκε πάνω από το 99% του ποσού αυτού. Η εν λόγω μείωση των δανειοληπτικών δραστηριοτήτων εξηγείται από μια οριακή μείωση των δανειοληπτικών δραστηριοτήτων της ΕΤΕπ για λόγους ελαφράς επιβράδυνσης στην εκταμίευση δανείων και για λόγους ταμειακών διαθεσίμων καθώς και από την έλλειψη νέων αποφάσεων σχετικά με την Ευρατόμ, τη χορήγηση μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής και τη χορήγηση δανείων ισοζυγίου πληρωμών.

Λαμβάνοντας υπόψη τις αποπληρωμές, τις ακυρώσεις και τις διακυμάνσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών, το υπόλοιπο των δανειοληπτικών πράξεων στις 31 Δεκεμβρίου 2006 ήταν 248,4 δισεκατ. ευρώ, παρουσίασε δηλαδή μείωση 0,7% έναντι του 2005 (βλ. πίνακα 1.2 στο παράρτημα).

Με βάση την κατανομή των πράξεων δανειοληψίας ανά νόμισμα (βλ. πίνακα 1.3 στο παράρτημα) το μερίδιο των εκφρασμένων σε EUR δανειοληπτικών πράξεων το 2006 παρέμεινε αμετάβλητο σε 37,9% του συνόλου των δανείων. Τα δάνεια σε άλλα κοινοτικά νομίσματα μειώθηκαν από 23,0% σε 16,6%. Τα εξωκοινοτικά νομίσματα κατέλαβαν μεγαλύτερο μερίδιο στις δανειοληπτικές πράξεις, που αυξήθηκε από 39,5% σε 45,4% του συνόλου. Τα δάνεια σε USD αυξήθηκαν σε 30,4% από 27,9%. Το 2006, μετά τις πράξεις ανταλλαγής, το 94,5% των δανείων συνάφθηκε με κυμαινόμενο επιτόκιο έναντι του 97,3% των δανείων το 2005 (στοιχεία πριν από τις πράξεις ανταλλαγής: βλ. πίνακα 1.3 του παραρτήματος).

2. ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΔΑΝΕΙΩΝ ΣΕ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ [4]

2.1. Ανασκόπηση

Η χρηματοδοτική στήριξη τρίτων χωρών που έχουν συνάψει συμφωνίες συνεργασίας με την Κοινότητα λαμβάνει διάφορες μορφές ανάλογα με τη γεωγραφική περιοχή και τους επιδιωκόμενους στόχους. Γενικά, η στήριξη παρέχεται με τη μορφή διμερών δανείων (μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή ή στήριξη του ισοζυγίου πληρωμών), με τα οποία η Κοινότητα βοηθά στην αποκατάσταση της μακροοικονομικής ισορροπίας μιας χώρας. Η Επιτροπή θέτει σε εφαρμογή τις χρηματοπιστωτικές αυτές πράξεις βάσει αποφάσεων του Συμβουλίου.

Σε άλλες περιπτώσεις, η ΕΤΕπ χορηγεί δάνεια από δικούς της πόρους είτε υπό μορφή άμεσης χρηματοδότησης μεμονωμένων σχεδίων είτε υπό μορφή συνολικών δανείων προς τράπεζες, οι οποίες στη συνέχεια κατανέμουν τα κεφάλαια σε τοπικά σχέδια μικρότερης κλίμακας. Ορισμένα από τα δάνεια αυτά έχουν εγγύηση από τον προϋπολογισμό της ΕΕ.

Το δανειοδοτικό μέσο Ευρατόμ[5] χρησιμοποιείται για πράξεις χρηματοδότησης σε κράτη μέλη και σε ορισμένες τρίτες χώρες (Αρμενία, Βουλγαρία[6], Τσεχική Δημοκρατία, Ουγγαρία, Λιθουανία, Ρουμανία[7], Ρωσία, Σλοβακία, Σλοβενία και Ουκρανία).

Οι γεωγραφικές περιοχές που καλύπτουν οι δανειοδοτικές δραστηριότητες της Κοινότητας αναφέρονται στο παράρτημα (βλ. πίνακα 2.1).

2.2. Μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή της Κοινότητας

Η μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή (ΜΧΣ) υπό μορφή δανείων έχει από τη φύση της έκτακτο χαρακτήρα και εντάσσεται στις προσπάθειες της διεθνούς κοινότητας να προσφέρει, σε συνδυασμό με τα θεσμικά όργανα του Bretton Woods, στήριξη στο ισοζύγιο πληρωμών ορισμένων χωρών που αντιμετωπίζουν μεταβατικές μακροοικονομικές δυσχέρειες. Η συνδρομή της Κοινότητας επικεντρώνεται σε γειτονικές περιοχές, όπως τα Δυτικά Βαλκάνια και ο Καύκασος. Οι εκταμιεύσεις εξαρτώνται από το εάν οι δικαιούχες χώρες πληρούν τους στόχους μακροοικονομικής σταθεροποίησης και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Υπό τις συνθήκες αυτές, ο αριθμός των πράξεων που υλοποιούνται κάθε χρόνο είναι περιορισμένος και είναι δύσκολο να γίνουν αξιόπιστες συγκρίσεις σε ό,τι αφορά την εξέλιξη της χορηγηθείσας συνδρομής από έτος σε έτος.

Οι μη επιστρεπτέες ενισχύσεις και τα δάνεια που χορηγούνται στο πλαίσιο του μέσου αυτού παρατίθενται στο παράρτημα (βλ. πίνακα 2.2) όπου εμφανίζεται ότι ποσό 19 εκατ. EUR εκταμιεύθηκε βάσει υφιστάμενων αποφάσεων ΜΧΣ. Το 2006 δεν λήφθηκαν νέες αποφάσεις χορήγησης ΜΧΣ. Επιπλέον, πληροφορίες παρέχονται επίσης στην ετήσια έκθεση της Επιτροπής για την εφαρμογή της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής (ΜΧΣ) σε τρίτες χώρες.

2.3. Δανειοδοτικές δραστηριότητες της ΕΤΕπ το 2006 στις νοτιοανατολικές γειτονικές χώρες, τη Μεσόγειο, την Ασία και τη Λατινική Αμερική και τη Δημοκρατία της Νοτίου Αφρικής.

Η παρούσα ενότητα αποτελεί την ετήσια έκθεση για το 2006 που πρέπει να υποβληθεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σύμφωνα με το άρθρο 2 της απόφασης του Συμβουλίου 2000/24/ΕΚ.

2.3.1. Στόχοι και προτεραιότητες της ΕΤΕπ

Το 2006 ήταν το τελευταίο πλήρες έτος δραστηριότητας βάσει των εντολών που καλύπτουν την χρηματοδότηση ΕΤΕπ εκτός ΕΕ για την περίοδο από 01.02.2000 έως 31.01.2007[8]. Καθ' όλη τη διάρκεια του έτους η Επιτροπή και η ΕΤΕπ συμμετείχαν σε διαπραγματεύσεις, περιλαμβανομένων των διαπραγματεύσεων στο Συμβούλιο, με σκοπό την ανανέωση της εξωτερικής εντολής για την περίοδο 2007-2013, η οποία τελικά επιτεύχθηκε και επισημοποιήθηκε με την απόφαση 2006/1016/EΚ του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 2006[9].

Η γενική δανειοδοτική προτεραιότητα της ΕΤΕπ σε περιοχές εκτός ΕΕ είναι η υποστήριξη των στόχων πολιτικής της Κοινότητας. Οι περιφερειακοί στόχοι λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες και τις προτεραιότητες κάθε περιοχής.

Όσον αφορά τις Νοτιοανατολικές γειτονικές χώρες , η ΕΤΕπ ανέπτυξε το 2006 δραστηριότητα τόσο στα προσχωρούντα όσο και στα υποψήφια κράτη ( Βουλγαρία, Ρουμανία, Κροατία, Τουρκία και Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας) ώστε να βοηθήσει τις χώρες αυτές να προετοιμαστούν για την ένταξή τους, ιδίως με τη χρηματοδότηση επενδύσεων που αποσκοπούν στην ολοκλήρωση της υποδομής τους με εκείνη της ΕΕ και την παροχή συνδρομής σε ΜΜΕ. Μετά την ένταξη της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, υπεγράφησαν μνημόνια συμφωνίας εν είδει πλαισίου για την παροχή υποστήριξης από μέρους της ΕΤΕπ στα επενδυτικά προγράμματα αμφοτέρων των χωρών, τα οποία καλύπτουν όλους τους βασικούς οικονομικούς τομείς. Η ΕΤΕπ συνέχισε επίσης να παρέχει υποστήριξη για επενδύσεις σε άλλες χώρες των Δυτικών Βαλκανίων (Αλβανία, Βοσνία και Ερζεγοβίνη, Μαυροβούνιο[10] και Σερβία) με σκοπό να διευκολύνει την υπό εξέλιξη διαδικασία ενσωμάτωσής τους στην ΕΕ. Γενικότερα, η στήριξη που παρέχουν οι ΕΕ και ΕΤΕπ αποβλέπει στην ενίσχυση των πολιτικών και οικονομικών μεταρρυθμίσεων και στην ενθάρρυνση της κοινωνικής συμφιλίωσης στην περιοχή.

Η ΕΤΕπ παρέχει προτεραιότητα στην αναβάθμιση, τον εκσυγχρονισμό και την ανάπτυξη των τομέων των επικοινωνιών και της ενέργειας, με ιδιαίτερη έμφαση στα Διευρωπαϊκά Δίκτυα βάσει των οδικών και σιδηροδρομικών αξόνων που έχει καθορίσει η πανευρωπαϊκή διάσκεψη των υπουργών μεταφορών ως μεσοπρόθεσμες προτεραιότητες ανάπτυξης.

Αποδίδεται προτεραιότητα σε περιβαλλοντικά ζητήματα που σχετίζονται με σχέδια της ΕΤΕπ, καθώς και σε περιβαλλοντικά σχέδια καθ' εαυτά, στο πλαίσιο της σταδιακής προσαρμογής της νομοθεσίας των οικείων χωρών στη νομοθεσία της ΕΕ. Επίσης, η ΕΤΕπ στηρίζει την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα (ΜΜΕ και άλλες βιομηχανικές πρωτοβουλίες), και ιδίως άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ), είτε άμεσα είτε μέσω συνολικών δανείων, ιδίως όταν συμμετέχουν εταίροι της ΕΕ.

Στην περιοχή της Μεσογείου , οι δανειοδοτικές δραστηριότητες της Τράπεζας υλοποιούνται μέσω της Διευκόλυνσης για τις ευρωμεσογειακές επενδύσεις και εταιρικές σχέσεις (FEMIP) και αναλαμβάνονται κυρίως στο πλαίσιο της ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης, προκειμένου να στηριχθεί ο οικονομικός και κοινωνικός εκσυγχρονισμός και να ενισχυθεί η περιφερειακή ολοκλήρωση. Η FEMIP επικεντρώνει τις δραστηριότητές της στην υποστήριξη του ιδιωτικού τομέα και τη δημιουργία ενός φιλικού προς τους επενδυτές περιβάλλοντος κυρίως με τη χρηματοδότηση της απαραίτητης για την οικονομική ανάπτυξη υποδομής. Επιπλέον, σύμφωνα με τις προτεραιότητες της ΕΕ, η FEMIP υποστηρίζει την ανάπτυξη αειφόρων πηγών ενέργειας, την ανταγωνιστικότητα και την ασφάλεια του εφοδιασμού. Τον Νοέμβριο του 2006, το Συμβούλιο Ecofin αποφάσισε να ενισχύσει την FEMIP και προσδιόρισε δύο τομείς προτεραιότητας: την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και την ενίσχυση των εταιρικών σχέσεων προκειμένου να αυξηθεί η συμμετοχή των χωρών-εταίρων.

Στην Ασία και τη Λατινική Αμερική , η Τράπεζα χρηματοδοτεί σχέδια αμοιβαίου ενδιαφέροντος για την Κοινότητα και τις οικείες χώρες, συγχρηματοδοτώντας με κοινοτικούς επιχειρηματικούς φορείς τη μεταφορά τεχνολογίας και τη συνεργασία στους τομείς της ενέργειας και της προστασίας του περιβάλλοντος. Η ΕΤΕπ υποστήριξε επίσης τις προσπάθειες ανοικοδόμησης μετά την καταστροφή που επέφερε το τσουνάμι τον Δεκέμβριο του 2004. Στο πλαίσιο αυτό, η γεωγραφική έκταση της εντολής για την ALA επεκτάθηκε και στις Μαλδίβες νήσους.

Στη Δημοκρατία της Νοτίου Αφρικής , η Τράπεζα έλαβε την εντολή να εστιάσει τις προσπάθειές της σε έργα υποδομής δημόσιου ενδιαφέροντος και στη στήριξη του ιδιωτικού τομέα, περιλαμβανομένων των ΜΜΕ. Οι δραστηριότητες της ΕΤΕπ, εκτός αυτού, πρέπει να είναι συμπληρωματικές των πολιτικών, προγραμμάτων και μέσων κοινοτικής συνδρομής προς την Νότιο Αφρική, πρωταρχικός στόχος των οποίων είναι η μείωση της φτώχειας και των ανισοτήτων.

Στον πίνακα 2.3.1. του παραρτήματος παρουσιάζονται συνοπτικά οι δραστηριότητες που ανέλαβε η ΕΤΕπ στις περιοχές αυτές από το 2002.

2.3.2. Δανειοδοτική δραστηριότητα

Στο παράρτημα περιλαμβάνεται ανάλυση της δραστηριότητας αυτής ανά χώρα και ανά τομέα (βλ. τμήμα 2.3.2 α-ε).

2.3.3. Εγγυητική κάλυψη

2.3.3.1. Συνολική εγγύηση

Η απόφαση 2000/24/ΕΚ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε, παρέχει κοινοτική εγγυητική κάλυψη για το 65% της όλης εντολής. Αυτό σημαίνει ότι η κοινοτική εγγύηση περιορίζεται στο 65% του συνολικού ποσού των συναφθέντων δανείων. Ωστόσο, εντός του συνολικού αυτού ανώτατου ορίου, οι αθετήσεις υποχρεώσεων για μεμονωμένα δάνεια καλύπτονται, εκ των πραγμάτων, κατά 100%.

2.3.3.2. Επιμερισμός των κινδύνων

Η κοινοτική εγγύηση βάσει των γενικών εντολών καλύπτει όλους τους πιστωτικούς κινδύνους εκτός αν ισχύουν συμφωνίες επιμερισμού των κινδύνων, περίπτωση κατά την οποία η κοινοτική εγγύηση καλύπτει μόνο συγκεκριμένους πολιτικούς κινδύνους ενώ οι μη πολιτικοί κίνδυνοι καλύπτονται και μετριάζονται από την ΕΤΕπ. Η απόφαση 2000/24/ΕΚ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε, καλεί την ΕΤΕπ να εφαρμόζει ρυθμίσεις επιμερισμού του κινδύνου στο 30% των δανειοδοτικών πράξεων που συνάπτει βάσει της απόφασης (έναντι 25% βάσει της πρώτης γενικής εντολής)[11].

Στα τέλη του 2006, η τράπεζα είχε επιτύχει επίπεδο επιμερισμού των κινδύνων 18% επί του συνόλου των δανειοδοτικών πράξεων βάσει της εντολής, έναντι 30% που ήταν ο στόχος. Υπενθυμίζεται, ωστόσο, ότι μια πλήρης ανάλυση του πραγματικού επιμερισμού των κινδύνων μεταξύ του προϋπολογισμού της ΕΕ και της ΕΤΕπ πρέπει επίσης να λαμβάνει υπόψη τις πράξεις που συνάπτονται με ίδιους πόρους της ΕΤΕπ και δεν καλύπτονται από κοινοτική εγγύηση στο πλαίσιο της προενταξιακής διευκόλυνσης και της διευκόλυνσης για την μεσογειακή εταιρική σχέση καθώς και τις μεμονωμένες πράξεις που συνάπτονται βάσει ειδικής εξουσιοδότησης του άρθρου 18 από μέρους του Συμβουλίου των Διοικητών της ΕΤΕπ. Μολονότι οι πράξεις αυτές δεν εμπίπτουν στο πεδίο της παρούσας έκθεσης, επισημαίνεται ότι οι περισσότερες δανειοδοτικές πράξεις στα νέα κράτη μέλη προ της ένταξής τους πραγματοποιήθηκαν, όντως, στο πλαίσιο της προενταξιακής διευκόλυνσης. Η συμπερίληψη των δανείων που συνάφθηκαν στο πλαίσιο των εν λόγω προενταξιακών διευκολύνσεων στο συνολικό ποσοστό επιμερισμού των κινδύνων, αυξάνει το ποσοστό αυτό από 18% σε 50% περίπου.

Σε περιφερειακή βάση, επιτεύχθηκε ο στόχος του επιμερισμού των κινδύνων και μάλιστα υπερκαλύφθηκε στην περίπτωση της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής , όπου το 72% των δανείων συνάφθηκε με επιμερισμό των κινδύνων. Αυτό το επίπεδο επιμερισμού των κινδύνων κατέστη δυνατό χάρη στην ειδική φύση της εντολής AΛA και στο γεγονός ότι οι στρατηγικοί στόχοι τους οποίους υπηρετεί η παροχή δανείων από την ΕΤΕπ στην εν λόγω περιοχή δίνουν μεγάλο βάρος στην υποστήριξη ιδιωτικών ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών (ξένες άμεσες επενδύσεις, μεταφορά τεχνολογίας και τεχνογνωσίας).

Τόσο στη Νοτιοανατολική Ευρώπη όσο και στη Μεσόγειο , οι πράξεις με επιμερισμό των κινδύνων αντιπροσώπευαν το 11% των πράξεων δανειοδότησης βάσει της εντολής. Σύμφωνα με τις διαδικασίες προγραμματισμού των ενδιαφερόμενων χωρών, τα περισσότερα σχέδια που χρηματοδοτούνται από την ΕΤΕπ βάσει εντολής ανήκουν στον δημόσιο τομέα και ως εκ τούτου δεν υπάγονται σε επιμερισμό των κινδύνων. Στις χώρες της περιοχής της Μεσογείου, οι ανάδοχοι που προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην πρόσβαση σε εξωτερικές (περιλαμβανομένων των ευρωπαϊκών) τράπεζες, διατεθειμένες να παράσχουν εγγυήσεις αποδεκτές για την ΕΤΕ υπό τις ισχύουσες κατευθυντήριες γραμμές της.

Στη Δημοκρατία της Νοτίου Αφρικής , το 10% των δανείων συνάφθηκε με επιμερισμό των κινδύνων.

Ο πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει συνοπτικά την κατανομή ανά περιφέρεια των δανείων με επιμερισμό των κινδύνων βάσει εντολής, ενώ οι πίνακες 2.3.6 έως 2.3.9 στο παράρτημα αναφέρουν τα μεμονωμένα δάνεια με επιμερισμό των κινδύνων τα οποία συνάφθηκαν κατά τη διάρκεια του 2006.

Δεύτερη γενική εντολή (απόφαση 2000/24/EΚ του Συμβουλίου για την περίοδο από 01.02.2000 έως 31.01.2007)

εκατ. EUR

Ανώτατα όρια βάσει της δεύτερης γενικής εντολής | Ύψος των δανείων που είχαν υπογραφεί στις 31.12.2006 | Αριθμός δανείων που έχουν υπογραφεί με επιμερισμό κινδύνων | Ύψος των δανείων που έχουν υπογραφεί με επιμερισμό κινδύνων | Επιτευχθέν ποσοστό επιμερισμού κινδύνων (σε σχέση με το ανώτατο όριο της εντολής) | Επιτευχθέν ποσοστό επιμερισμού κινδύνων (σε σχέση με τα συναφθέντα δάνεια) |

ΝΑΓΧ | 9 185 | 9 142 | 33 | 1 003 | 11% | 11% |

Μεσόγειος | 6 520 | 7 177([12]) | 13 | 807 | 12% | 11% |

ΑΛΑ | 2 480 | 2 425 | 38 | 1 756 | 71% | 72% |

ΔΝΑ | 825 | 837([13]) | 2 | 80 | 10% | 10% |

ΣΥΝΟΛΟ | 19 010 | 19 581([14]) | 86 | 3 646 | 19% | 18% |

Βάσει της πρώτης γενικής εντολής, επιτεύχθηκε ποσοστό επιμερισμού των κινδύνων 24% επί του συνόλου των πράξεων δανειοδοσίας έναντι 25% που ήταν ο στόχος. Όσον αφορά τη δανειοδότηση σε σύγκριση με τα περιφερειακά ανώτατα όρια, τα αντίστοιχα επίπεδα ήταν 81% για τις χώρες AΛA, 26% για τις ΧΚΑΕ και 3% για τη Μεσόγειο.

Πρώτη γενική εντολή (απόφαση 97/256/EΚ του Συμβουλίου για την περίοδο από 31.01.1997 έως 31.01.2000)

εκατ. EUR

Μέγιστα όρια βάσει της πρώτης γενικής εντολής | Συνολικά ποσά δανείων που είχαν υπογραφεί στις 31.12.2006 | Αριθμός δανείων που έχουν υπογραφεί με επιμερισμό κινδύνων | Ύψος των δανείων που έχουν υπογραφεί με επιμερισμό κινδύνων | Επιτευχθέν ποσοστό επιμερισμού κινδύνων (σε σχέση με το ανώτατο όριο της εντολής) | Επιτευχθέν ποσοστό επιμερισμού κινδύνων (σε σχέση με τα συναφθέντα δάνεια) |

ΧΚΑΕ | 3 520 | 3 446 | 21 | 896 | 25% | 26% |

Μεσόγειος | 2 310 | 2 310 | 5 | 71 | 3% | 3% |

ΑΛΑ | 900 | 900 | 17 | 730 | 81% | 81% |

ΔΝΑ | 375 | 375 | 0 | 0 | 0% | 0% |

ΠΓΔΜ | 150 | 150 | 0 | 0 | 0% | 0% |

ΣΥΝΟΛΟ | 7 255 | 7 180 | 43 | 1 697 | 24% | 24% |

2.3.4. Συνεργασία της ΕΤΕπ με την Επιτροπή και άλλα όργανα και οργανισμούς

Η τράπεζα και η Επιτροπή συνεργάζονται στενά κατά την προπαρασκευή και τη συγχρηματοδότηση των σχεδίων της ΕΤΕπ για τα οποία υπάρχει συνεισφορά από τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Το 2006, η δανειοδοσία από μέρους της ΕΤΕπ συνέχισε να συμπληρώνεται με επιδοτήσεις επιτοκίου (4 νέα περιβαλλοντικά δάνεια στην περιοχή της Μεσογείου), τεχνική βοήθεια (12,3 εκατ. EUR υπό μορφή επιχορηγήσεων γενικά για τη χρηματοδότηση μελετών σκοπιμότητας, δημιουργίας δυναμικού, διαχείρισης σχεδίων ή αξιολόγησης), καθώς και με συνεισφορές από τα Διαρθρωτικά Ταμεία και το Ταμείο Συνοχής (ιδίως στο πλαίσιο των προγραμμάτων PHARE και ISPA).

Εκτός από τις παραδοσιακές μορφές συνεργασίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε από την ΕΤΕπ να παράσχει συμβουλευτικές υπηρεσίες για την εφαρμογή της υποστήριξής της στη διευκόλυνση παροχής επιχειρηματικών κεφαλαίων στη Νότιο Αφρική. Ο ρόλος της ΕΤΕπ είναι να συμβουλεύει την Επιτροπή στον σχεδιασμό και τη σύσταση της διευκόλυνσης και, στη συνέχεια, να συμμετέχει στην τεχνική αξιολόγηση και έγκριση των προτάσεων για επενδύσεις, χωρίς να εμπλέκεται η ίδια στην οικονομική διαχείριση των κεφαλαίων αυτών. Στην περιοχή της Μεσογείου, εκτός από τη χορήγηση δανείων ΕΤΕπ από ίδιους πόρους, η FEMIP ενεργεί επίσης ως πάροχος ιδιωτικών κεφαλαίων με χρηματοδότηση από τον προϋπολογισμό της ΕΕ.

Το 2006, υπεγράφη μνημόνιο συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ) και της ΕΤΕπ, για την ενίσχυση της συνεργασίας των τριών οργανισμών στην Ανατολική Ευρώπη και τον Νότιο Καύκασο, τη Ρωσία και την Κεντρική Ασία. Η ενισχυμένη αυτή συνεργασία αποβλέπει στη συγκέντρωση της πείρας, του δυναμικού και των συγκριτικών πλεονεκτημάτων των συμμετεχόντων για την επιτυχή εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας, της Στρατηγικής εταιρικής σχέσης ΕΕ-Ρωσίας και των εντολών της ΕΤΕπ και της ΕΤΑΑ, προς όφελος των χωρών-εταίρων.

Γενικότερα, όποτε υπάρχει η δυνατότητα η χρηματοδότηση από τον προϋπολογισμό της ΕΤΕπ και της Ένωσης συντονίζεται με διμερείς ευρωπαϊκούς οργανισμούς (συμφωνίες με την Agence Française de Développement , την KfW Development Bank και τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς αναπτυξιακής χρηματοδότησης) και άλλους Διεθνείς Χρηματοδοτικούς Οργανισμούς (IFI). Η συγχρηματοδότηση είναι κάτι το οποίο επιδιώκεται ενεργά και εμφανίζεται τακτικά σε σχέδια που υποστηρίζει η ΕΤΕπ. Η από κοινού δράση με οργανισμούς ειδικευμένους σε ευρύτερα θέματα τομεακού χαρακτήρα και θέματα πολιτικής πολλές φορές εξασφαλίζει την αποτελεσματικότητα τομεακών μεταρρυθμίσεων και αυξάνει τη βιωσιμότητα επενδυτικών σχεδίων τα οποία, όταν ολοκληρωθούν, είναι πιθανό να βρεθούν σε ένα βελτιωμένο κανονιστικό πλαίσιο. Το 2006 το 80% των δανειοδοτικών πράξεων της ΕΤΕπ βάσει της εντολής ΝΑΓΧ συγχρηματοδοτήθηκε με πολυμερείς, διμερείς και εθνικούς οργανισμούς. Στη Μεσόγειο, σχέδια με συγχρηματοδότηση αντιπροσώπευαν το 60% των δανειοδοτικών πράξεων της ΕΤΕπ στην περιοχή. Οι συμμετοχές στη συγχρηματοδότηση σχεδίων από την ΕΤΕπ στην Νοτιοανατολική Ευρώπη και στη Μεσόγειο εμφανίζονται στους πίνακες 2.3.3 και 2.3.4 του παραρτήματος.

Στην Ασία και τη Λατινική Αμερική , η Τράπεζα εξακολούθησε να χρηματοδοτεί σχέδια αμοιβαίου ενδιαφέροντος για την ΕΕ και για την χώρα στην οποία εκτελείται το σχέδιο. Η συγχρηματοδότηση με IFI εμφανίζεται στον πίνακα 2.3.5 του παραρτήματος, ενώ το αμοιβαίο ενδιαφέρον των μεμονωμένων δανείων που συνάφθηκαν το 2006 περιγράφεται στον πίνακα 2.3.5 (α) του παραρτήματος.

2.4. Συμβαλλόμενα μέρη της σύμβασης Λομέ και της συμφωνίας Κοτονού – Δανειοδοτική δραστηριότητα

Τα συνολικά δάνεια της ΕΤΕπ προς χώρες ΑΚΕ/ΥΧΕ[15] ανήλθαν το 2006 σε 745 εκατ. EUR, από τα οποία 167 εκατ. EUR προήλθαν από ίδιους πόρους της Τράπεζας και 578 εκατ. EUR από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης (ΕΤΑ)[16]. Ενώ οι πράξεις αυτές δεν εμπίπτουν στο πεδίο της παρούσας έκθεσης[17], στον πίνακα 2.4 του παραρτήματος παρουσιάζεται συνοπτικά η κατανομή τους ανά τομέα και περιφέρεια.

3. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΔΑΝΕΙΟΔΟΤΗΣΕΩΝ

Η δανειοδοτική δραστηριότητα επηρεάζει τον προϋπολογισμό της Ένωσης όταν τα δάνεια συνοδεύονται από κοινοτικές εγγυήσεις, επιδοτήσεις επιτοκίου ή ειδικούς όρους που εξομοιώνονται με πράξεις ανάληψης κινδύνων για τον δανειστή.

3.1. Εγγυήσεις παρεχόμενες από τον προϋπολογισμό

Στις 22 Δεκεμβρίου 2004, το Συμβούλιο αποφάσισε να τροποποιήσει την απόφαση 2000/24/EΚ έτσι ώστε να ληφθεί υπόψη η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας (απόφαση 2005/47/EΚ του Συμβουλίου[18]).

Τα νέα ανώτατα όρια ανά γεωγραφική περιοχή έχουν ως εξής (σε εκατ. EUR):

Νοτιοανατολικές γειτονικές χώρες | 9 185 |

Μεσογειακές χώρες | 6 520 |

Λατινική Αμερική και Ασία | 2 480 |

Δημοκρατία Νοτίου Αφρικής | 825 |

Ειδικό Πρόγραμμα Δράσης για την Τελωνειακή Ένωση ΕΚ-Τουρκίας (SAP) Συνολικό ανώτατο όριο | 450 19 460 |

Η κοινοτική εγγύηση περιορίζεται στο 65% του συνολικού ποσού των χορηγούμενων δανείων συν όλα τα συναφή ποσά (έναντι 70% βάσει της πρώτης γενικής εντολής). Επιπλέον, στις 22 Δεκεμβρίου 2004, το Συμβούλιο αποφάσισε να χορηγήσει κοινοτική εγγύηση στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για την κάλυψη ζημιών από ορισμένα είδη δανείων που χορηγήθηκαν για σχέδια στη Ρωσία, την Ουκρανία, τη Μολδαβία και τη Λευκορωσία (απόφαση 2005/48/EΚ του Συμβουλίου[19]). Το συνολικό ανώτατο όριο για τις πιστώσεις που έχουν ανοιχθεί ανέρχεται σε 500 εκατ. ευρώ και η ΕΤΕπ έχει εξασφαλίσει έκτακτη κοινοτική εγγύηση που καλύπτει το 100% των δανείων.

Η εγγυημένη περίοδος δανειοδοσίας λήγει στις 31 Ιανουαρίου 2007 αλλά θα παραταθεί αυτόματα κατά ένα εξάμηνο εάν έως τότε δεν έχουν επιτευχθεί τα ανώτατα όρια δανειοδοσίας. Αναμένεται ότι η Τράπεζα θα υπογράψει συμβάσεις για δύο σχέδια συνολικού ύψους 230 εκατ. EUR περίπου, προτού λήξει η εντολή.

Το 2006 (το έβδομο έτος της δεύτερης γενικής εντολής) η ΕΤΕπ συνήψε συμφωνίες δανείου συνολικού ύψους 2 805 εκατ. EUR, με αποτέλεσμα το σύνολο των πράξεων δανειοδοσίας βάσει της εντολής αυτής να ανέλθει σε 18 280 εκατ. EUR, που ισοδυναμεί με 96% του ανώτατου ορίου.

Η λεπτομερής κατάσταση των εγγυήσεων αναπτύσσεται στην εξαμηνιαία έκθεση της Επιτροπής περί των εγγυήσεων υπό την κάλυψη του γενικού προϋπολογισμού[20].

Στις 19 Δεκεμβρίου 2006, το Συμβούλιο αποφάσισε να χορηγήσει κοινοτική εγγύηση προς την ΕΤΕπ για την κάλυψη ζημιών από δάνεια και εγγυήσεις δανείων για σχέδια εκτός Κοινότητας (απόφαση 2006/1016/EΚ του Συμβουλίου[21]). Η κοινοτική εγγύηση περιορίζεται στο 65% του συνολικού ποσού των εκταμιευθέντων δανείων και χορηγηθεισών εγγυήσεων, μείον τα επιστραφέντα ποσά, συν όλα τα συναφή ποσά. Το ανώτατο όριο για τις χρηματοδοτικές πράξεις της ΕΤΕπ που εκτελέστηκαν βάσει της εντολής αυτής είναι 27 800 εκατ. EUR για την περίοδο 2007-2013, και περιλαμβάνει βασικό ανώτατο όριο 25 800 εκατ. EUR και προαιρετική εντολή ύψους 2 000 εκατ. EUR, η ενεργοποίηση της οποίας θα αποφασισθεί από το Συμβούλιο βάσει των αποτελεσμάτων της ενδιάμεσης επανεξέτασης που θα γίνει το 2010.

Τα διάφορα περιφερειακά ανώτατα όρια (ενδεικτικά επί μέρους ανώτατα όρια εμφανίζονται με πλάγιους χαρακτήρες ) έχουν ως εξής (σε εκατ. EUR):

Χώρες με προενταξιακό καθεστώς | 8 700 |

Χώρες υπό καθεστώς γειτονίας και εταιρικής σχέσης | 12 400 |

Μεσόγειος | 8 700 |

Ανατολική Ευρώπη, Νότιος Καύκασος και Ρωσία | 3 700 |

Ασία και Λατινική Αμερική | 3 800 |

Λατινική Αμερική | 2 800 |

Ασία | 1 000 |

Δημοκρατία Νοτίου Αφρικής | 900 |

Βασικό ανώτατο όριο | 25 800 |

Προαιρετικό ανώτατο όριο | 2 000 |

3.2. Επιδοτήσεις επιτοκίου

Χορηγήθηκαν επιδοτήσεις επιτοκίων βάσει διαφόρων κοινοτικών προγραμμάτων, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό της Ένωσης. Τα περισσότερα από τα προγράμματα αυτά έχουν ολοκληρωθεί και δεν επηρεάζουν πλέον τις δαπάνες του προϋπολογισμού. Στο παράρτημα, ο πίνακας 2.5 περιλαμβάνει τα προγράμματα που δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί, καθώς και το ύψος της επιδότησης επιτοκίου που καταβλήθηκε κατά τα υπό εξέταση έτη.

3.3. Χρηματοδότηση ΕΤΕπ από πόρους του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης

Βάσει των διαφόρων Συμβάσεων Λομέ και της Συμφωνίας του Κοτονού, η ΕΤΕπ αναλαμβάνει πράξεις χρηματοδότησης στην περιοχή ΑΚΕ, που χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό του ΕΤΑ[22]. Στο παράρτημα περιλαμβάνεται ανάλυση των πράξεων αυτών (βλ. τμήμα 2.4).

[1] Απόφαση 97/256/EΚ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις 98/348/EΚ και 98/729/EΚ του Συμβουλίου, για την περίοδο από 01.02.1997 έως 31.01.2000 (εφεξής «Πρώτη γενική εντολή»), και απόφαση 2000/24/EΚ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις του Συμβουλίου 2000/688/EΚ, 2000/788/EΚ, 2001/778/EΚ, 2005/47/EΚ και 2006/174/EΚ, για την περίοδο από 01.02.2000 έως 31.01.2007 (εφεξής «Δεύτερη γενική εντολή»). Η απόφαση 1999/786/EΚ του Συμβουλίου (Δράση ανοικοδόμησης και ανασυγκρότησης για τους σεισμούς στην Τουρκία - TERRA) αποτελεί επέκταση των γενικών εντολών. Επιπλέον, η απόφαση 2001/777/ΕΚ του Συμβουλίου θεσπίζει ειδικά δάνεια που αφορούν την εκτέλεση επιλεγμένων περιβαλλοντικών σχεδίων στο τμήμα της λεκάνης της Βαλτικής Θάλασσας που ανήκει στη Ρωσία, στα πλαίσια της Βόρειας Διάστασης. Τέλος, η απόφαση 2005/48/ΕΚ του Συμβουλίου θεσπίζει ειδική εντολή για ορισμένα είδη σχεδίων στη Ρωσία και τα δυτικά ΝΑΚ (Ουκρανία, Μολδαβία και Λευκορωσία).

[2] SEC(2007)1079.

[3] Δεδομένου ότι η συνθήκη ΕΚΑΧ έληξε το 2002, δεν υπήρξαν νέες δανειοληπτικές πράξεις εξ ονόματος της ΕΚΑΧ.

[4] Το 2006 δεν χορηγήθηκαν δάνεια σε κράτη μέλη από τις Κοινότητες. Με την ένταξη της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας στην Ένωση την 1η Ιανουαρίου 2007, τα εγγυημένα δάνεια προς τις χώρες αυτές έπαυσαν να θεωρούνται ως εξωτερικές ενέργειες από την ημερομηνία αυτή και μετά.

[5] Απόφαση 77/270/Ευρατόμ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση 94/179/Ευρατόμ του Συμβουλίου. Το ανώτατο όριο για δανειοληπτικές πράξεις προς χρηματοδότηση των δανειοδοτικών πράξεων της Ευρατόμ καθορίσθηκε αρχικά με την απόφαση 77/271/Ευρατόμ του Συμβουλίου. Στη συνέχεια, το ανώτατο όριο αυξήθηκε με διάφορες τροποποιήσεις της τελευταίας αυτής απόφασης, εκ των οποίων η πλέον πρόσφατη (απόφαση 90/212/Ευρατόμ του Συμβουλίου) αύξησε το όριο αυτό κατά 1 000 εκατ. ECU σε 4 000 εκατ. ECU.

[6] Κράτος μέλος από 1ης Ιανουαρίου 2007.

[7] Κράτος μέλος από 1ης Ιανουαρίου 2007.

[8] Οι δραστηριότητες της ΕΤΕπ στις περιοχές της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού δεν καλύπτονται από την παρούσα έκθεση δεδομένου ότι διεξάγονται στο πλαίσιο της συμφωνίας εταιρικής σχέσης του Κοτονού που υπεγράφη το 2000 με 20ετή διάρκεια.

[9] ΕΕ L 414 της 30.12.2006, σ. 95.

[10] Τα δεδομένα που παρέχονται στην παρούσα έκθεση αντιπροσωπεύουν δάνεια που συνάφθηκαν με τη Σερβία και το Μαυροβούνιο ως ένωση κρατών, δηλαδή προτού τεθεί σε ισχύ το νέο νομικό πλαίσιο που θεσπίσθηκε μετά την κήρυξη της ανεξαρτησίας της Δημοκρατίας του Μαυροβουνίου.

[11] Με την απόφαση 2000/24/EΚ του Συμβουλίου η ΕΤΕπ «καλείται να καλύπτει τον εμπορικό κίνδυνο, σε ποσοστό 30% των δυνάμει της παρούσας απόφασης δανειοδοτήσεών της, από μη κρατικές εγγυήσεις και, στο μέτρο του δυνατού, βάσει ειδικής περιφερειακής εντολής. Αυτό το ποσοστό διευρύνεται, όποτε είναι δυνατό, εφόσον το επιτρέπει η αγορά».

[12] Σύνολο συναφθέντων δανείων μείον ακυρώσεις στη Μεσόγειο: 6.427 εκατ. ευρώ.

[13] Σύνολο συναφθέντων δανείων μείον ακυρώσεις στην ΔΝΑ: 764 εκατ. EUR.

[14] Σύνολο συναφθέντων δανείων προ της αφαίρεσης των ακυρώσεων: 19,58 δισεκατ. EUR.

Σύνολο συναφθέντων δανείων μείον ακυρώσεις : 18,28 δισεκατ. EUR

[15] Αφρική, Καραϊβική, Ειρηνικός/ Υπερπόντιες χώρες και εδάφη.

[16] Οι πόροι της επενδυτικής διευκόλυνσης μπορούν να χρησιμοποιηθούν, μεταξύ άλλων, για κανονικά δάνεια, δάνεια υπό όρους, δάνεια μειωμένης εξασφάλισης και συμμετοχικά δάνεια, μετατρέψιμα ομόλογα, εγγυήσεις και συμμετοχές στο κεφάλαιο.

[17] Ετήσια έκθεση της ΕΤΕπ του 2006 για την επενδυτική διευκόλυνση της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΕ Κοτονού: http://ww.eib.org

[18] ΕΕ L 21 της 25.1.2005, σ. 9

[19] ΕΕ L 21 της 25.1.2005, σ. 11.

[20] COM(2007) 66 και SEC(2007)241.

[21] ΕΕ L 414 της 30.12.2006, σ. 95.

[22] Οι πράξεις αυτές δεν εμπίπτουν στο πεδίο της παρούσας έκθεσης.