52006DC0333

[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 28.6.2006

COM(2006) 333 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Έκθεση για την εφαρμογή του προγράμματος της Χάγης για το 2005

{SEC(2006) 813}

{SEC(2006) 814}

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Έκθεση για την εφαρμογή του προγράμματος της Χάγης για το 2005

1. Η παρούσα ανακοίνωση απαντά στην πρόσκληση του Συμβουλίου προς την Επιτροπή να του υποβάλει ετήσια έκθεση για την εφαρμογή του προγράμματος και του σχεδίου δράσης της Χάγης («πίνακας αποτελεσμάτων»)[1] και αποτελεί την πρώτη συγκεκριμένη εφαρμογή για το 2005. Η μέθοδος που έχει χρησιμοποιηθεί θα αποτελέσει οδηγό για τις ετήσιες εκθέσεις των τεσσάρων προσεχών ετών.

2. Όπως είχε πραγματοποιηθεί μέσω του πίνακα αποτελεσμάτων του προγράμματος του Τάμπερε, πρόκειται, σε ένα πρώτο στάδιο, για την εξασφάλιση της παρακολούθησης της λήψης των προβλεπομένων μέτρων, βάσει του προγράμματος της Χάγης, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που προκύπτουν από το σχέδιο δράσης κατά των ναρκωτικών, της στρατηγικής για τις εξωτερικές πτυχές του χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, και του σχεδίου δράσης για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, που συμπληρώνουν το σχέδιο δράσης της Χάγης, σύμφωνα με το καθορισθέν χρονοδιάγραμμα. Στο πλαίσιο της παρούσας ανακοίνωσης, όλα τα προβλεπόμενα μέτρα για το 2005 έχουν επιθεωρηθεί. Τα προγραμματισθέντα μέτρα για το 2006 και τα επόμενα έτη θα εξεταστούν στο μέτρο που θα εκδίδονται οι ετήσιες εκθέσεις (πρώτο μέρος και παράρτημα 1).

3. Πέρα αυτής της παρακολούθησης της διαδικασίας έκδοσης, και για πρώτη φορά στο πλαίσιο μιας τέτοιας άσκησης για τις πολιτικές που αφορούν τη «Δικαιοσύνη, Ελευθερία, Ασφάλεια», (που καλείται στο εξής «ΔΕΑ»), η παρούσα ανακοίνωση εξετάζει την παρακολούθηση της εφαρμογής των πολιτικών αυτών σε εθνικό επίπεδο (δεύτερο μέρος και παράρτημα 2).

1. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ ΜΕΤΡΩΝ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΟ 2005 ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΧΑΓΗΣ

4. Ο πίνακας (1) στο παράρτημα παρουσιάζει την κατάσταση καθενός από τα προβλεπόμενα μέτρα για το 2005 ή σε μία σταθερή/συνεχή βάση στο σχέδιο δράσης της Χάγης. Ο απολογισμός που προκύπτει και ο οποίος αντικατοπτρίζεται στους ακόλουθους πίνακες, είναι γενικά θετικός, παρότι δεν έχουν όλοι οι τομείς σημειώσει την ίδια πρόοδο.

[pic]

[pic]

1.1. Γενικές κατευθύνσεις

1.1.1. Σεβασμός και ενεργή προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων

5. Το επίπεδο υλοποίησης στον τομέα αυτό είναι γενικά ικανοποιητικό. Το ουσιαστικό τμήμα των προβλεπομένων δράσεων για το 2005 κατέστη δυνατό να υλοποιηθεί, ή πρόκειται να υλοποιηθεί το 2006, με εξαίρεση μία πρόταση προσχώρησης της Ένωσης στη Σύμβαση για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών, η οποία εξαρτάται από την έναρξη ισχύος του Συντάγματος. Οι προτάσεις που συνδέονται με μία σφαιρική συμφωνία για το δημοσιονομικό πλαίσιο 2007-2013 εγκρίθηκαν όπως προβλεπόταν από την Επιτροπή[2], η δε παρακολούθησή τους εξαρτάται από τις εξελίξεις που αφορούν την εν λόγω σφαιρική συμφωνία.

6. Η πρόταση της Επιτροπής για την επέκταση της εντολής του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Φαινομένων Ρατσισμού και Ξενοφοβίας και τη σύσταση ενός Οργανισμού θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί ουσιαστικό και πρωταρχικό επίτευγμα βάσει του προγράμματος της Χάγης.

7. Η έγκριση της ανακοίνωσης για την προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών αναβλήθηκε για τον Ιούλιο του 2006, μετά από εντατικές προπαρασκευαστικές εργασίες και για να εξασφαλιστεί ότι θα ληφθούν υπόψη, κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο, όλα τα διαφορετικά ενεχόμενα συμφέροντα.

8. Όσον αφορά την προστασία των δεδομένων , η πρόταση απόφασης πλαισίου που υπέβαλε η Επιτροπή για την αστυνομική και δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις τείνει να συμπληρώσει το υπάρχον κανονιστικό πλαίσιο. Αποτελεί το απαραίτητο αντιστάθμισμα των προτάσεων που έχουν ως στόχο να θέσουν σε εφαρμογή την αρχή της διαθεσιμότητας και να βελτιώσουν τη διασυνοριακή ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των υπηρεσιών καταστολής των κρατών μελών.

1.1.2. Ευρωπαϊκή στρατηγική για τα ναρκωτικά

9. Όπως το προέβλεπε το σχέδιο δράσης της Χάγης, η Ένωση χάραξε μία στρατηγική για τα ναρκωτικά 2005-2012 , τον Δεκέμβριο του 2004, και ένα σχέδιο δράσης «για τα ναρκωτικά» της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2005-2008) , τον Ιούνιο του 2005, που καθορίζει για όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς, τις ειδικές προτεραιότητες, ένα λεπτομερές χρονοδιάγραμμα εφαρμογής, καθώς και τα μέσα αξιολόγησης και τους συγκεκριμένους δείκτες για κάθε μία από τις είκοσι τέσσερις προτεινόμενες δράσεις. Το σχέδιο αναθέτει στην Επιτροπή την ευθύνη της παρακολούθησης και της αξιολόγησης, σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας και την Ευρωπόλ. Η πρώτη ετήσια έκθεση για την εφαρμογή του σχεδίου δράσης θα υποβληθεί το φθινόπωρο του 2006.

1.1.3. Εξωτερικές σχέσεις

10. Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα του σχεδίου δράσης, η Ένωση χάραξε, τον Δεκέμβριο του 2005, μία στρατηγική για την εξωτερική διάσταση του χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, με στόχο ειδικότερα να προωθήσει το κράτος δικαίου, τη σταθερότητα και την ασφάλεια εκτός των συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

1.2. Ενίσχυση της ελευθερίας

1.2.1. Ιθαγένεια της Ένωσης

11. Στον τομέα αυτό, το πρόγραμμα της Χάγης ασχολείται κυρίως με την εφαρμογή της οδηγίας 2004/38/ΕΚ, σχετικά με το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης και των μελών της οικογενείας τους να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στην επικράτεια των κρατών μελών που θα αποτελέσει αντικείμενο περαιτέρω αξιολόγησης, δεδομένου ότι η προθεσμία μεταφοράς της μόλις έληξε.

12. Οι εκθέσεις για την εφαρμογή των οδηγιών σχετικά με το δικαίωμα διαμονής των συνταξιούχων, των σπουδαστών και των μη ενεργών ατόμων, και το δικαίωμα ψήφου στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου βρίσκονται υπό ολοκλήρωση.

1.2.2. Πολιτική στον τομέα του ασύλου, της μετανάστευσης και των συνόρων

13. Για να βελτιωθεί ο συντονισμός των εθνικών πολιτικών και να αυξηθεί η συνεργασία και η συστηματική ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών και με την Επιτροπή, η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση σχετικά με τη θέσπιση διαδικασίας αμοιβαίας ενημέρωσης για τα μέτρα των κρατών μελών στους τομείς του ασύλου και της μετανάστευσης.

14. Στον κρίσιμο τομέα της συλλογής πληροφοριών για τη βελτίωση της ανάλυσης του μεταναστευτικού φαινομένου, έχουν πραγματοποιηθεί ουσιαστικές πρόοδοι. Η Επιτροπή εξέδωσε, στις 28 Νοεμβρίου 2005, την Πράσινη Βίβλο για το μέλλον του ευρωπαϊκού δικτύου μετανάστευσης , που έχει ως στόχο να συγκεντρώσει τη γνώμη των ενδιαφερομένων μερών και στο οποίο διατυπώνεται ταυτόχρονα μία πρόταση κανονισμού σχετικά με τις κοινοτικές στατιστικές για τη μετανάστευση και τη διεθνή προστασία, που βρίσκονται υπό συζήτηση.

1.2.3. Κοινό ευρωπαϊκό καθεστώς ασύλου

15. Ο απολογισμός στον τομέα αυτό είναι αμφίσημος.

16. Η έκδοση, την 1η Δεκεμβρίου 2005, μετά από περισσότερα από τέσσερα έτη συζητήσεων, της οδηγίας σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές για τις διαδικασίες με τις οποίες τα κράτη μέλη χορηγούν και ανακαλούν το καθεστώς του πρόσφυγα σήμανε την ολοκλήρωση του πρώτου σταδίου της εφαρμογής μίας πολιτικής ασύλου. Στο μέλλον, η έκδοση τέτοιων μέτρων δεν θα υποβάλλεται καταρχάς πλέον στον κανόνα της ομοφωνίας, αλλά θα πραγματοποιείται σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 251 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα[3].

17. Η Επιτροπή άρχισε την παρακολούθηση της αξιολόγησης των πράξεων του πρώτου σταδίου, αλλά έπρεπε να αναβάλει για το 2006 την υποβολή πρότασης σχετικά με το καθεστώς των επί μακρόν διαμενόντων για τους δικαιούχους διεθνούς προστασίας ενόψει του δεύτερου σταδίου ανάπτυξης ενός κοινού ευρωπαϊκού καθεστώτος ασύλου. Επίσης στις αρχές του 2006 υποβλήθηκε ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη θέσπιση των αναγκαίων δομών για τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών.

18. Η αξιολόγηση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Προσφύγων (ΕΤΠ I) δεν πραγματοποιήθηκε όπως προβλεπόταν το 2005 και χρειάστηκε να αναβληθεί για το 2006.

1.2.4. Νόμιμη μετανάστευση, συμπεριλαμβανομένων και των διαδικασιών αποδοχής

19. Το χρονοδιάγραμμα του 2005 τηρήθηκε πλήρως.

20. Βάσει των αποτελεσμάτων της δημόσιας διαβούλευσης για την Πράσινη Βίβλο σχετικά με την οικονομική μετανάστευση , η Επιτροπή υπέβαλε, τον Δεκέμβριο 2005, ένα πρόγραμμα δράσης για τη νόμιμη μετανάστευση με σειρά επιχειρησιακών και νομοθετικών μέτρων που πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή μεταξύ του 2006 και του 2009, και τα οποία αφορούν τους όρους αποδοχής και κατοικίας, τη διάδοση και την ανταλλαγή πληροφοριών, τα μέτρα ένταξης και τα μέτρα που πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή σε συνδυασμό με τις χώρες προέλευσης.

1.2.5. Ένταξη των υπηκόων τρίτων χωρών

21. Η έγκριση, την 1η Σεπτεμβρίου 2005, της ανακοίνωσης «Κοινό πρόγραμμα για την ένταξη. Πλαίσιο σχετικό με την ένταξη των υπηκόων τρίτων χωρών στην Ευρωπαϊκή Ένωση », σημαίνει τον καθορισμό των βασικών κοινών αρχών στις οποίες στηρίζεται ένα ευρωπαϊκό συνεκτικό πρόγραμμα όσον αφορά την ένταξη[4]. Το πλαίσιο αυτό, όπως εγκρίθηκε από το Συμβούλιο ΔΕΣ του Δεκεμβρίου 2005, θα χρησιμεύσει ως βάση για τις μελλοντικές πρωτοβουλίες της ΕΕ.

1.2.6. Καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης

22. Υπό μία προοπτική εταιρικής σχέσης με τις τρίτες χώρες, η έκδοση, τον Σεπτέμβριο 2005, της απόφασης της Επιτροπής σχετικά με ένα υπόδειγμα έκθεσης για τις δραστηριότητες των φορέων σύνδεσης όσον αφορά τη μετανάστευση και την κατάσταση στην χώρα υποδοχής στους τομείς που έχουν σχέση με την παράνομη μετανάστευση, θα συμβάλει θετικά στη διαχείριση των δικτύων σύνδεσης όσον αφορά τη μετανάστευση στις τρίτες σχετικές χώρες.

23. Προβλεπόμενη για το 2005, η ετήσια έκθεση για την κοινή πολιτική σχετικά με την παράνομη μετανάστευση θα υποβληθεί τελικά το καλοκαίρι του 2006, ως παράρτημα της μελλοντικής ανακοίνωσης της Επιτροπής για τις προσεχείς προτεραιότητες στον τομέα αυτό.

24. Η δημιουργία ενός ασφαλούς ηλεκτρονικού δικτύου πληροφόρησης στο οποίο θα έχουν πρόσβαση οι αρμόδιες για τη μετανάστευση υπηρεσίες των κρατών μελών (ICONET) αποτελεί ένα πολύτιμο μέσο διαχείρισης. Η Επιτροπή θα διοργανώσει μαθήματα κατάρτισης και ευαισθητοποίησης στους αρμόδιους επαφής των κρατών μελών ώστε να καταστήσει το δίκτυο αυτό πλήρως λειτουργικό.

25. Έχει ληφθεί το σύνολο των αναμενόμενων μέτρων για την εφαρμογή μίας αποτελεσματικότερης πολιτικής για την απομάκρυνση και τον επαναπατρισμό που να βασίζεται σε κοινούς κανόνες και σε στενότερη συνεργασία, καθώς και σε αμοιβαία τεχνική συνδρομή. Η Επιτροπή υπέβαλε έτσι νομοθετική πρόταση, σχετικά με τις διαδικασίες επιστροφής . Έχουν ξεκινήσει οι προπαρασκευαστικές δράσεις για τη χρηματοδοτική στήριξη της διαχείρισης της επιστροφής.

26. Τέλος, μετά την έναρξη ισχύος των συμφωνιών επανεισδοχής με το Μακάο, το Χονγκ Κονγκ και τη Σρι Λάνκα, ολοκληρώθηκαν οι διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία, τον Οκτώβριο του 2005, καθώς και με την Αλβανία από πλευράς της ΕΕ, τον Νοέμβριο του 2005. Οι διαπραγματεύσεις με την Ουκρανία, την Τουρκία, το Μαρόκο και το Πακιστάν συνεχίζονται.

1.2.7. Εξωτερική διάσταση του ασύλου και της μετανάστευσης

27. Η διάσταση αυτή παρουσίασε σημαντικές εξελίξεις, το 2005.

28. Στο πλαίσιο της συνεργασίας με τις τρίτες χώρες για τη διαχείριση της μετανάστευσης και του ασύλου , η Ένωση κατέληξε σε λειτουργικά συμπεράσματα για τη διαχείριση του ασύλου με τις τρίτες χώρες και τις εξωτερικές σχέσεις. Βάσει των προτάσεων της Επιτροπής, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου 2005, ενέκρινε μία φιλόδοξη ημερήσια διάταξη για την ενισχυμένη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και των χωρών της Αφρικής και της Μεσογείου. Η Επιτροπή κλήθηκε να συντονίσει την εφαρμογή των πρωταρχικών αυτών δράσεων σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και τους διεθνείς οργανισμούς. Θα πρέπει να ενημερώσει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στα τέλη του 2006.

29. Η Επιτροπή πρότεινε ένα πλαίσιο για την ανάπτυξη περιφερειακών προγραμμάτων προστασίας της ΕΕ, το οποίο έγινε ευνοϊκά δεκτό από τα κράτη μέλη. Η προώθηση των πρώτων πειραματικών προγραμμάτων στην Τανζανία και στις νέες ανεξάρτητες χώρες χρειάστηκε ωστόσο να αναβληθεί για το 2006, λόγω του χρονοδιαγράμματος δημοσίευσης της πρόσκλησης για την υποβολή προτάσεων βάσει του προγράμματος AENΕΑS.

1.2.8. Διαχείριση των συνόρων, βιομετρία, συστήματα πληροφόρησης και πολιτική θεωρήσεων

30. Στον τομέα αυτό επίσης, έχουν πραγματοποιηθεί ουσιαστικές πρόοδοι.

31. Υπό την προοπτική της κατάργησης των ελέγχων των προσώπων στα εσωτερικά σύνορα, και εν αναμονή της αξιολόγησης της εφαρμογής του κεκτημένου που δεν συνδέεται με τα συστήματα πληροφόρησης Σένγκεν (SIS II) στα νέα κράτη μέλη, που προβλέπεται για το 2006, η Επιτροπή υπέβαλε, σύμφωνα με το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα, πρόταση σχετικά με τις νομοθετικές πράξεις που υπάγονται στο SIS II .

32. Όσον αφορά τη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων και μετά τη σύσταση του Οργανισμού Εξωτερικών Συνόρων (FRONTEX) την 1η Μαΐου 2005, δεν αναμένονται πριν από το 2007 νέες προτάσεις σχετικά με την αξιολόγηση και τον τρόπο λειτουργίας του. Η Επιτροπή επιβεβαίωσε ήδη, ωστόσο, την πρόθεσή της να υποβάλει πρόταση με στόχο τη δημιουργία ομάδων εθνικών εμπειρογνωμόνων που να είναι ικανές να παράσχουν ταχέως τεχνική και λειτουργική συνδρομή στα κράτη μέλη που το ζητούν.

33. Το κεκτημένο του Σένγκεν (SIS) κατέστη εν μέρει εφαρμόσιμο στο Ηνωμένο Βασίλειο , στις 22 Δεκεμβρίου 2004. Η απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με την εφαρμογή από το Ηνωμένο Βασίλειο ενός τμήματος του SIS θα εκδοθεί μετά την ολοκλήρωση των αναγκαίων τεχνικών προσαρμογών στο εν λόγω κράτος μέλος.

34. Η έκδοση, στις 24 Νοεμβρίου 2005, της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με τη διαλειτουργικότητα μεταξύ του SIS II, του συστήματος πληροφόρησης για τις θεωρήσεις (VIS) και του EURODAC αποτελεί σημαντικό βήμα προς μία συνεκτική προσέγγιση και προς την εφαρμογή στην ΕΕ εναρμονισμένων λύσεων σχετικά με τα βιομετρικά αναγνωριστικά στοιχεία και δεδομένα . Επίσης, εγκρίθηκαν τον Δεκέμβριο, λειτουργικά συμπεράσματα με σκοπό την προπαρασκευή της εφαρμογής των ελάχιστων κανόνων που θα εφαρμόζονται στα εθνικά δελτία ταυτότητας. Αντίθετα, η πρόταση για την τροποποίηση της κοινής προξενικής εγκυκλίου που αφορά τους κανόνες και τις διαδικασίες λήψης βιομετρικών δεδομένων δεν μπόρεσε να υποβληθεί το 2006, λαμβανομένου υπόψη ότι εξακολουθούν να διεξάγονται συζητήσεις σχετικά με τις αναγκαίες προϋποθέσεις.

1.2.9. Πολιτική θεωρήσεων, συμπεριλαμβανομένης και της εκπόνησης του συστήματος πληροφοριών για τις θεωρήσεις (VIS)

35. Ορισμένα πρωταρχικά μέτρα βάσει του προγράμματος της Χάγης εγκρίθηκαν ή θα εγκριθούν αργότερα, το 2006.

36. Το ίδιο και η πρόταση της Επιτροπής για τις απαιτούμενες τροποποιήσεις για τη βελτίωση της πολιτικής θεωρήσεων και τη σύσταση κοινών κέντρων αίτησης θεωρήσεων και τη πρόταση της Επιτροπής για την τροποποίηση της κοινής προξενικής εγκυκλίου όσον αφορά τα τέλη θεωρήσεων.

37. Ωστόσο σημειώθηκαν πρόοδοι όσον αφορά τη διέλευση , χάρη στην υποβολή πρότασης της Επιτροπής και στον τομέα του καθεστώτος που αφορά τη μικρή διασυνοριακή κυκλοφορία , για την οποία συνήφθη πολιτική συμφωνία σε πρώτη ανάγνωση, τον Φεβρουάριο 2006.

1.3. Ενίσχυση της ασφάλειας

1.3.1. Τρομοκρατία: Διάδοση των πληροφοριών μεταξύ των υπηρεσιών καταστολής και των δικαστικών αρχών με ταυτόχρονη εξεύρεση σωστής ισορροπίας μεταξύ ασφάλειας και προστασίας του ιδιωτικού βίου.

38. Η έγκριση, στις 21 Φεβρουαρίου 2006, μετά από συμφωνία σε πρώτη ανάγνωση που επετεύχθη μεταξύ του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της οδηγίας για τη διατήρηση των δεδομένων που παράγονται ή υποβάλλονται σε επεξεργασία σε συνάρτηση με την παροχή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών, προσβάσιμων στο κοινό και για την τροποποίηση της οδηγίας 2002/58/EK, πέντε μήνες μόνο μετά την υποβολή της πρότασης της Επιτροπής, αποτέλεσε μία εμβληματική διοργανική επιτυχία της πολιτικής βούλησης της Ένωσης.

39. Ταυτόχρονα, το ουσιαστικό μέρος των αναμενόμενων ενεργειών το 2005, όσον αφορά την εφαρμογή της αρχής της διαθεσιμότητας έχει ολοκληρωθεί. Η Επιτροπή υπέβαλε έτσι πρόταση σχετικά με την καθιέρωση της αρχής της διαθεσιμότητας των πληροφοριών σε θέματα καταστολής, ταυτόχρονα με παράλληλη πρόταση σχετικά με τις κατάλληλες εγγυήσεις και τα αποτελεσματικά δικαιώματα προσφυγής για τη μεταφορά δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα με σκοπό την ήδη προαναφερθείσα αστυνομική και δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις[5]. Η υποβολή μίας σφαιρικής πρότασης για την αρχή της διαθεσιμότητας οδήγησε στην αναβολή για το 2006 της έκδοσης πρότασης που αφορά ειδικά το DNA. Συνήφθη συμφωνία κατόπιν σουηδικής πρωτοβουλίας σχετικά με την απλούστευση της ανταλλαγής πληροφοριών και στοιχείων μεταξύ των υπηρεσιών καταστολής των κρατών μελών, το Δεκέμβριο του 2005. Η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση που παρέχει πρόσβαση των υπηρεσιών καταστολής στο VIS.

40. Όσον αφορά την ανταλλαγή δεδομένων για τους επιβάτες αεροπορικών πτήσεων (PNR) , η Επιτροπή ενέκρινε στις 16 Ιουνίου 2006 δύο πρωτοβουλίες για τη θέσπιση ενός νομοθετικά αποδεκτού πλαισίου και για τη διαβίβαση των δεδομένων PNR στις ΗΠΑ. Οι πρωτοβουλίες αυτές αντιπροσωπεύουν τα πρώτα ευρωπαϊκά μέτρα με στόχο τη διόρθωση της νομικής βάσης της συμφωνίας που είχε συναφθεί με τις ΗΠΑ και την οποία ακύρωσε το Δικαστήριο στις 30 Μαΐου 2006.

41. Η Ένωση έχει κινητοποιηθεί για να θεσπίσει μία σφαιρική προσέγγιση για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας , σύμφωνα με το καθορισθέν χρονοδιάγραμμα. Η Επιτροπή εξέδωσε έτσι απόφαση χρηματοδότησης του πειραματικού σχεδίου «καταπολέμηση της τρομοκρατίας», που προβλέπει ιδίως τη θέσπιση ενός κέντρου πληροφοριών και καταστάσεων κρίσης στη ΓΔ JLS (ΔΕΑ). Διατύπωσε εξάλλου προτάσεις με στόχο την αύξηση της ασφάλειας όσον αφορά την αποθήκευση και τη μεταφορά εκρηκτικών υλών και την εξασφάλιση της ανιχνευσιμότητας των βιομηχανικών και χημικών πρόδρομων ουσιών. Τέλος, τον Δεκέμβριο 2005, μπόρεσε να χαραχθεί μία στρατηγική όσον αφορά τη ριζοσπαστικοποίηση και τη στρατολόγηση.

42. Ταυτόχρονα, δεδομένου ότι κανένα από τα κράτη μέλη δεν μετέφερε δεόντως ολόκληρη την απόφαση-πλαίσιο «περί τρομοκρατίας» εντός των προβλεπομένων προθεσμιών, δεν κατέστη δυνατό να ξεκινήσει η επανεξέταση και η προσαρμογή μέσω μίας δεύτερης έκθεσης της εφαρμογής του κειμένου αυτού, όπως είχε προβλεφθεί.

1.3.2. Πρόληψη του οργανωμένου εγκλήματος και καταπολέμηση του φαινομένου αυτού

43. Παρότι η ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη χάραξη στρατηγικής για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος αποτελεί σημαντικό μέτρο το οποίο έχει εγκριθεί σύμφωνα με το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα, διαπιστώνεται ότι πολλά από τα αναμενόμενα μέτρα για τη βελτίωση των γνώσεων σχετικά με το οργανωμένο έγκλημα και τις σοβαρές μορφές εγκληματικότητας και ενίσχυσης της συγκέντρωσης και ανάλυσης πληροφοριών χρειάστηκε να αναβληθούν για το 2006.

44. Η έγκριση από το Συμβούλιο της νομοθετικής πράξης για την καταπολέμηση των παραποιήσεων/απομιμήσεων καθυστέρησε.

45. Αντίθετα, σύμφωνα με το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα εκπονήθηκε ένα σχέδιο που παρέχει τη δυνατότητα καθορισμού κοινών κανόνων, πρακτικών και μηχανισμών για την πρόληψη της εμπορίας ανθρώπων .

1.3.3. Αστυνομική και τελωνειακή συνεργασία

46. Συνεχίστηκαν με συζητήσεις στο Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων οι προσπάθειες για να παρασχεθούν στην Ευρωπόλ τα μέσα να διαδραματίσει πρωτεύοντα ρόλο στην καταπολέμηση κάθε σοβαρής μορφής (οργανωμένου) εγκλήματος. Μαζί με τις τροποποιήσεις της απόφασης για τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Αστυνομικής Ακαδημίας (CEPOL) , την έναρξη των συζητήσεων για τον καθορισμό του ρόλου της επιτροπής ασφάλειας (COSI) και τον συντονισμό που πρέπει να καθιερωθεί μεταξύ των διαφόρων οργανισμών (και υπηρεσιών) που ασχολούνται με θέματα εσωτερικής ασφάλειας, αποδεικνύουν, τη βούληση να δοθεί μία νέα ώθηση στη λειτουργική διάσταση της αστυνομικής συνεργασίας.

1.3.4. Διαχείριση των καταστάσεων κρίσης στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης

47. Η Επιτροπή υπέβαλε, στις 17 Νοεμβρίου 2005, μια Πράσινη Βίβλο για την προστασία των υποδομών ζωτικής σημασίας . Μία νομοθετική πρόταση που περιλαμβάνει τη σύσταση ενός Δικτύου συναγερμού για τις υποδομές ζωτικής σημασίας (CIWIN) θα συνεχιστεί το 2006, για να δοθεί η δυνατότητα να ληφθούν υπόψη οι αντιδράσεις που αναφέρονται στην Πράσινη Βίβλο.

1.3.5. Πρόληψη του εγκλήματος γενικά

48. Μετά από μία εσωτερική μελέτη για την οργάνωση του Ευρωπαϊκού δικτύου πρόληψης του εγκλήματος (REPC) που άρχισε το 2005, η πρωτοβουλία για την ενίσχυση και την επαγγελματικοποίησή του θα υποβληθεί το 2006.

1.4. Ενίσχυση της δικαιοσύνης

1.4.1. Εγκαθίδρυση κλίματος εμπιστοσύνης και αύξηση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης

49. Μετά τις συζητήσεις που διεξήχθησαν το φθινόπωρο του 2005 με τους διάφορους ενδιαφερόμενους φορείς, η Επιτροπή θα υποβάλει, το 2006, μία ανακοίνωση για τη κατάρτιση στον δικαστικό τομέα στην ΕΕ . Το πρόγραμμα ανταλλαγών που θα απευθύνεται σε δικαστές θα συνεχιστεί στο πλαίσιο της προπαρασκευαστικής δράσης, το 2006, πριν ενσωματωθεί στο τμήμα «ποινική δικαιοσύνη» του προγράμματος πλαισίου «Δικαιοσύνη και θεμελιώδη δικαιώματα».

1.4.2. Δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις

50. Βάσει της συνέχισης της εφαρμογής της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης , τηρήθηκε το χρονοδιάγραμμα 2005 των αναμενόμενων μέτρων της Επιτροπής. Το ίδιο συνέβη και με την ανακοίνωση για την αμοιβαία αναγνώριση, που ανανεώνει σχετικό γενικό πλαίσιο των νομοθετικών προτάσεων που αφορούν τη συνεκτίμηση των καταδικαστικών αποφάσεων στο πλαίσιο μίας νέας ποινικής διαδικασίας και την οργάνωση και το περιεχόμενο των ανταλλαγών πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά το ποινικό μητρώο, ή των εκθέσεων για την εφαρμογή της απόφασης-πλαισίου για το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης.

51. Σημαντικές καθυστερήσεις διαπιστώνονται δυστυχώς όσον αφορά την έγκριση δύο εμβληματικών μέτρων: η απόφαση-πλαίσιο για το ένταλμα συγκέντρωσης αποδεικτικών στοιχείων δεν είχε αποτελέσει αντικείμενο συμφωνίας μέχρι τον Ιούνιο 2006, εκείνη δε σχετικά με ορισμένα δικονομικά δικαιώματα βρίσκεται πάντα υπό συζήτηση. Καμία από τις δύο δεν εκδόθηκε το 2005 όπως προέβλεπε το πρόγραμμα της Χάγης.

52. Όσον αφορά την προσέγγιση , παρότι η Πράσινη Βίβλος για τη σύγκρουση δικαιοδοσίας και για την αρχή του δεδικασμένου (ne bιs in idem) εγκρίθηκε το Δεκέμβριο 2005, και παρέχει τη δυνατότητα έναρξης της συζήτησης για την αξιολόγηση της ανάγκης δράσης σε επίπεδο Ένωσης, εκείνη σχετικά με το τεκμήριο αθωότητας αναβλήθηκε. Το ίδιο ισχύει για τη δεύτερη έκθεση για την εφαρμογή της απόφασης-πλαισίου σχετικά με το καθεστώς των θυμάτων στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών, δεδομένου ότι τα κράτη μέλη δεν κοινοποίησαν επαρκείς πληροφορίες.

1.4.3. Δικαστική συνεργασία σε αστικές υποθέσεις

53. Τα επιτεύγματα όσον αφορά τη δικαστική συνεργασία σε αστικές υποθέσεις για το 2005 ήταν ιδιαίτερα σημαντικά δεδομένου ότι υλοποιήθηκαν όλες οι προς ανάληψη ενέργειες. Αυτό αφορά κυρίως την περίπτωση της αμοιβαίας αναγνώρισης , όπου θα πρέπει να υπάρξουν νέες εξελίξεις κατά τα επόμενα έτη, ιδίως στο οικογενειακό δίκαιο, μετά την έγκριση των πράσινων βίβλων για το κληρονομικό και για τη σύγκρουση νόμων και αρμοδιότητας σε θέματα διαζυγίου ή την πρόταση κανονισμού σχετικά με τις υποχρεώσεις διατροφής, για την οποία η Επιτροπή καλεί να εκδοθεί με συναπόφαση.

2. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΣΤΑ ΕΘΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΑ

2.1. Στοιχεία μεθόδου

54. Αυτό το θέμα αφορά κυρίως τα νομοθετικά μέσα που προϋποθέτουν τη μεταφορά από μέρους των κρατών μελών, είτε των οδηγιών είτε των αποφάσεων-πλαισίων. Λαμβανομένων υπόψη των μέσων προθεσμιών μεταφοράς, μία τέτοια παρακολούθηση των κειμένων που προβλέπονται βάσει του σχεδίου δράσης της Χάγης δεν μπορεί ακόμα να πραγματοποιηθεί, δεδομένου ότι για κανένα απ’αυτά, η προθεσμία εφαρμογής δεν έχει ακόμα λήξει κατά την ημερομηνία της παρούσας ανακοίνωσης[6]. Φαίνεται αντίθετα σκόπιμο, με βάση το τρέχον έτος 2005, να υπάρξει ανάλυση και αξιολόγηση, σε σφαιρικό επίπεδο, μέχρι μία καταληκτική ημερομηνία -όσον αφορά την παρούσα ανακοίνωση ορίστηκε η 31 Μαρτίου 2006- της εφαρμογής από μέρους των κρατών μελών των πράξεων που έχουν εκδοθεί μέχρι σήμερα στον τομέα ΔΕΑ.

55. Ο πίνακας του παραρτήματος 2 περιλαμβάνει έτσι το σύνολο των πράξεων η προθεσμία μεταφοράς των οποίων έχει λήξει κατά την ημερομηνία της παρούσας ανακοίνωσης. Πέραν από τις οδηγίες και τις αποφάσεις-πλαίσια, καταγράφει επίσης τις νομοθετικές πράξεις που έχουν αποτελέσει αντικείμενο παρακολούθησης σε εθνικό επίπεδο, των οποίων η προθεσμία εφαρμογής έχει επίσης λήξει κατά την ημερομηνία έγκρισης της παρούσας ανακοίνωσης. Πρόκειται για ορισμένους κανονισμούς ή σχέδια δράσης που έχουν εγκριθεί βάσει της Συνθήκης ΕΚ, ή ορισμένων αποφάσεων που στηρίζονται στον τίτλο VI της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Στον πίνακα (2) περιλαμβάνεται επίσης το άρθρο 22 της Συνθήκης ΕΚ, η εφαρμογή του οποίου έχει αποτελέσει αντικείμενο διαδοχικών και λεπτομερών εκθέσεων.

56. Κατά τη διερεύνηση συνεκτικής μεθόδου με σκοπό την αξιολόγηση της εφαρμογής των πολιτικών ΔΕΑ σε εθνικό επίπεδο, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η ποικιλία των διαθέσιμων δεδομένων, ανάλογα με το εάν τα κείμενα εγκρίθηκαν βάσει της Συνθήκης ΕΚ ή βάσει του τίτλου VI της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

57. Ως κοινός παρανομαστής περιλαμβάνεται αρχικά η υποχρέωση των κρατών μελών, να μεταφέρουν σε εθνικό επίπεδο τα μέτρα που προβλέπονται βάσει των οδηγιών και των αποφάσεων-πλαίσιο και να ανακοινώνουν τα εν λόγω μέτρα μεταφοράς συστηματικά στην Επιτροπή και/ή, κατά περίπτωση, στη Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου. Η τήρηση της υποχρέωσης αυτής ανακοίνωσης θεωρήθηκε κατά συνέπεια ως ένας από τους σχετικούς παράγοντες για την αξιολόγηση της εφαρμογής σε εθνικό επίπεδο. Χρειάστηκε να μην πραγματοποιηθεί ωστόσο η εξακρίβωση της τήρησης αυτής της υποχρέωσης κατά την προβλεπόμενη ημερομηνία από τις συναφείς πράξεις, δεδομένου ότι οι προθεσμίες όσον αφορά τις αποφάσεις-πλαίσια τηρήθηκαν μόνο κατ’εξαίρεση από το ένα ή το άλλο κράτος μέλος. Χωρίς να αποκλείεται η τήρηση του κριτηρίου αυτού στο μέλλον όταν θα πρόκειται για αξιολόγηση της παρακολούθησης της εφαρμογής σε εθνικό πλαίσιο των μέτρων που προβλέπονται βάσει του προγράμματος/σχεδίου δράσης της Χάγης, κρίθηκε προτιμότερο να ληφθεί υπόψη, κατά το παρόν στάδιο, η παρακολούθηση της τήρησης της υποχρέωσης ανακοίνωσης των μέτρων μεταφοράς κατά την καταληκτική προθεσμία της 31ης Μαρτίου 2006 που καθορίζεται στην παρούσα ανακοίνωση.

58. Κατά δεύτερο κοινό παρανομαστή, πέραν επίσης αυτής της υποχρέωσης μεταφοράς και ανακοίνωσης, τα κράτη μέλη υποχρεούνται ως προς την ουσία, σε ορθή μεταφορά και εφαρμογή της νομοθεσίας της Ένωσης ή της Κοινότητας .

59. Η αξιολόγηση όσον αφορά την ουσία της ποιότητας της εφαρμογής σε εθνικό πλαίσιο μπορεί πολλές φορές να πραγματοποιηθεί από την Επιτροπή με την ευκαιρία απαντήσεων σε επιστολές των πολιτών ή σε ερωτήσεις και αναφορές στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Λαμβανομένης υπόψη της φύσης και της μεγάλης ποικιλίας, δεν είναι δυνατόν να συνταχθεί διεξοδικός πίνακας των στοιχείων αυτών που δεν περιλαμβάνονται στον πίνακα στο παράρτημα ως πηγές πληροφοριών. Τα στοιχεία αυτά περιλαμβάνονται συχνά ωστόσο και εισάγονται στις σφαιρικές αναλύσεις που πραγματοποιούνται ανά πράξη στις εκθέσεις για την εφαρμογή τους.

60. Σύμφωνα με τις αποφάσεις-πλαίσια που εγκρίθηκαν βάσει του τίτλου VI της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, προβλέπεται συστηματικά τουλάχιστον μία έκθεση της Επιτροπής. Η έκθεση αυτή χρησιμεύει συχνά ως βάση για την επεξεργασία της τελικής έκθεσης του Συμβουλίου, η οποία οδηγεί μόνο κατ’ εξαίρεση σε συζήτηση. Ορισμένες αποφάσεις- πλαίσια, για τη μεταφορά των διατάξεων των οποίων προβλέπονται διαφορετικές προθεσμίες εφαρμογής, αποτελούν αντικείμενο διαδοχικών εκθέσεων (π.χ. η απόφαση-πλαίσιο «περί θυμάτων»). Όλο και περισσότερο, υποβάλλεται στην Επιτροπή μία νέα έκθεση ενημέρωσης (π.χ. η απόφαση-πλαίσιο «περί ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης» ή «περί τρομοκρατίας»), ιδίως όταν οι πρώτες εκθέσεις προηγούνται της τελευταίας διεύρυνσης (π.χ. η απόφαση-πλαίσιο «περί νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες» του 2001). Η Επιτροπή λαμβάνει επίσης κάποτε την πρωτοβουλία να παρουσιάσει μία τέτοια έκθεση για τις πράξεις που δεν προβλέπουν ωστόσο τέτοια υποχρέωση (π.χ. την απόφαση «Eurojust» ή τις πράξεις «περί προστασίας των οικονομικών συμφερόντων»). Μία τέτοια πρωτοβουλία δεν είχε ληφθεί για τις πρώτες κοινές δράσεις, όπως εκείνη για τη συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση. Οι κοινές θέσεις προβλέπουν αντίθετα, όπως και οι αποφάσεις-πλαίσιο, την εκπόνηση μίας έκθεσης εφαρμογής σε εθνικό επίπεδο[7].

61. Δεν ισχύει το ίδιο για τις πράξεις που στηρίζονται στη Συνθήκη ΕΚ. Παρότι στο μεγαλύτερο μέρος τους προβλέπουν επίσης έκθεση για την παρακολούθηση της εφαρμογής σε εθνικό επίπεδο, είναι ενδεικτικό να επισημανθεί ότι αυτό δεν συμβαίνει όσον αφορά την παράνομη μετανάστευση. Από τις τέσσερις οδηγίες που εκδόθηκαν σχετικά με το θέμα η προθεσμία μεταφοράς και η επακόλουθη υποχρέωση ανακοίνωσης των εθνικών μέτρων μεταφοράς έληξαν κατά την καταληκτική ημερομηνία της 31ης Μαρτίου 2006, και καμία δεν προβλέπει την έκδοση τέτοιας έκθεσης. Στον τομέα της δικαστικής συνεργασίας σε αστικές υποθέσεις, η οδηγία 2003/8/ΕΚ όσον αφορά το ευεργέτημα πενίας επίσης δεν προβλέπει την εκπόνηση τέτοιας έκθεσης.

62. Η απουσία έκθεσης δεν συνεπάγεται ωστόσο τα ίδια αποτελέσματα, ανάλογα με το αν πρόκειται για πράξεις που έχουν εκδοθεί βάσει της Συνθήκης ΕΚ ή της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι εκθέσεις για την εφαρμογή είναι οι μόνες δημόσιες ενδείξεις όπου διαπιστώνεται η ποιότητα της μεταφοράς σε εθνικό επίπεδο των πράξεων αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις. Για τις πράξεις για τις οποίες δεν υπάρχει υποχρέωση κοινοποίησης των μέτρων μεταφοράς, δεν υπάρχει καμία απολύτως ένδειξη ως προς την αποτελεσματικότητα του ληφθέντος μέτρου. Το ίδιο συμβαίνει και για την κοινή δράση όσον αφορά τη συμμετοχή σε εγκληματική δραστηριότητα. Είναι εξάλλου ένα από τα στοιχεία που οδήγησαν στην πρόταση ανασύνταξης της πράξης αυτής.

63. Αντίθετα, στις περιπτώσεις των κοινοτικών μέσων, οι διαδικασίες παράβασης αποτελούν μέσα σαφώς αποτρεπτικά έναντι των κρατών μελών που δεν έχουν τηρήσει τις υποχρεώσεις τους, τα οποία δυσφημίζονται και, κατά περίπτωση, υποχρεούνται να καταβάλουν πρόστιμα, όπως προκύπτει από την παρακολούθηση της ποιότητας της μεταφοράς στον πίνακα του παραρτήματος 2.

2.2. Παρακολούθηση ανά πολιτική[8]

2.2.1. Γενικές κατευθύνσεις

64. Όσον αφορά τα θεμελιώδη δικαιώματα, στο στάδιο αυτό το θέμα αφορά μόνο την οδηγία 95/46/ΕΚ για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα . Η οδηγία πληροί τον στόχο της δηλαδή την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας του δικαιώματος του ιδιωτικού βίου των πολιτών και την κατάργηση των εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στο πλαίσιο της Ένωσης. Όλα τα κράτη μέλη συμμορφώθηκαν με την υποχρέωσή τους της μεταφοράς, η οποία κρίθηκε σφαιρικά ικανοποιητική σύμφωνα με την πρώτη έκθεση για την εφαρμογή, ακόμα και αν διαπιστώθηκαν ορισμένες περιπτώσεις μη ορθής εφαρμογής.

65. Εξάλλου, από την αξιολόγηση του σχεδίου δράσης 2000-2004 που πραγματοποίησε η Επιτροπή το 2004 βάσει των δεδομένων που παρέσχε το Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας και η Ευρωπόλ προκύπτει ένας αμφίσημος απολογισμός της εφαρμογής της ευρωπαϊκής στρατηγικής και του σχεδίου δράσης σε θέματα ναρκωτικών σε εθνικό επίπεδο.

2.2.2. Ιθαγένεια της Ένωσης

66. Η πείρα που προέκυψε από τις εκθέσεις της Επιτροπής και τις διαδικασίες παράβασης οδηγεί σε έναν ικανοποιητικό απολογισμό της εφαρμογής των διατάξεων του τμήματος II της Συνθήκης ΕΚ. Το σύνολο των κρατών μελών γενικά συμμορφώθηκε με την υποχρέωσή του ανακοίνωσης των εθνικών μέτρων μεταφοράς του παραγώγου δικαίου κατά την καταληκτική ημερομηνία της 31ης Μαρτίου 2006. Η εφαρμογή των οδηγιών όσον αφορά το δικαίωμα κατοικίας των συνταξιούχων, των μη ενεργών ατόμων και των σπουδαστών είναι γενικά ικανοποιητική. Το ίδιο ισχύει για τις ισχύουσες οδηγίες όσον αφορά το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής στην επικράτεια κράτους μέλους, παρά ορισμένες περιπτώσεις μη ορθής εφαρμογής.

67. Οι οδηγίες «περί του δικαιώματος ψήφου» στις δημοτικές εκλογές και στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου μεταφέρθηκαν ικανοποιητικά, ακόμα και αν οι πολίτες δεν τις εκμεταλλεύτηκαν επαρκώς.

2.2.3. Άσυλο, μετανάστευση, σύνορα

68. Πέραν των εκθέσεων της Επιτροπής σχετικά με τη λειτουργία του EURODAC, που υπήρξε ιδιαίτερα ικανοποιητική, το πρώτο στάδιο της διαδικασίας όσον αφορά το άσυλο βρίσκεται υπό αξιολόγηση. Όπως προκύπτει από τον πίνακα του παραρτήματος 2, ορισμένα κενά που εξακολουθούν να υπάρχουν όσον αφορά την ανακοίνωση των μέτρων μεταφοράς επιτρέπουν πλέον να συναχθεί ότι το επίπεδο εφαρμογής δεν είναι ακόμα άριστο.

69. Λαμβανομένου υπόψη ότι η ευρωπαϊκή πολιτική σε θέματα νόμιμης μετανάστευσης είναι ακόμα πρόσφατη , καμία έκθεση δεν παρέχει τη δυνατότητα στο στάδιο αυτό μιας συνολικής αξιολόγησης. Διαπιστώνεται ωστόσο μία εφαρμογή που παρουσιάζει κενά λόγω του σημαντικού αριθμού κρατών μελών που δεν έχουν ανακοινώσει μέτρα μεταφοράς των οδηγιών «περί δικαιώματος επανένωσης των οικογενειών» και «περί του καθεστώτος των υπηκόων τρίτων χωρών οι οποίοι είναι επί μακρόν διαμένοντες» και για το οποίο έχουν κινηθεί διαδικασίες επί παραβάσει.

70. Όσον αφορά την παράνομη μετανάστευση , και παρά την απουσία εκθέσεων όσον αφορά την εφαρμογή, από τους άλλους διαθέσιμους δείκτες προκύπτει ένα επίπεδο μεταφοράς τουλάχιστον των πλέον πρόσφατων κειμένων σχετικά ικανοποιητικό , με εξαίρεση ειδικότερα ένα κράτος μέλος.

2.2.4. Ασφάλεια

71. Πέραν των αποφάσεων πλαίσιο, η εφαρμογή των μέσων καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος και της αστυνομικής και τελωνειακής συνεργασίας και ιδίως των συμβάσεων και των πρωτοκόλλων τους που έχουν εγκριθεί βάσει του τίτλου VI της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, είναι δύσκολο να αξιολογηθεί, λαμβανομένης υπόψη της φύσης των σχετικών μέσων που δεν προβλέπουν ούτε επίσημη υποχρέωση ανακοίνωσης από μέρους των κρατών μελών ούτε έκθεση παρακολούθησης της εφαρμογής σε εθνικό επίπεδο. Η επικύρωσή τους εντός των βραχύτερων προθεσμιών εξακολουθεί να αποτελεί πρώτη προτεραιότητα.

2.2.5. Δικαιοσύνη

2.2.5.1. Ποινική δικαιοσύνη

72. Εμβληματική πράξη αμοιβαίας αναγνώρισης, το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης , παρά την αρχική καθυστέρηση μεταφοράς από μέρους του ενός στα δύο κράτη μέλη, είναι σήμερα λειτουργικό σε όλη την Ένωση, με την επιφύλαξη κάποιων προσπαθειών που πρέπει να καταβάλουν ορισμένα κράτη μέλη για να συμμορφωθούν πλήρως προς το κείμενο, και παρά ορισμένες συνταγματικές δυσκολίες που προέκυψαν σε πολλά κράτη μέλη.

73. Σχετικά με τις πράξεις προσέγγισης , πολλές εκ των οποίων έχουν σχέση με τους στόχους της καταπολέμησης της τρομοκρατίας, η σφαιρική αξιολόγηση της εφαρμογής είναι ιδιαίτερα απογοητευτική , ακόμα και αν η πρακτική της Επιτροπής να υποβάλει διαδοχικές εκθέσεις παρακολούθησης της εφαρμογής εμφανίζει θετική εξέλιξη. Οι πράξεις πολύ συχνά μεταφέρονται κατά τρόπο ελλιπή και μερικές φορές με μεγάλη καθυστέρηση ανάλογα με το κράτος μέλος.

74. Καμία από αυτές τις ελλείψεις δεν μπορεί να οδηγήσει σε διαδικασίες επί παραβάσει βάσει των συνθηκών.

2.2.5.2. Αστική δικαιοσύνη

75. Η αξιολόγηση είναι δυσχερής κατά το στάδιο αυτό για τα δύο κείμενα τα οποία αφορά[9] δεδομένου ότι η προθεσμία μεταφοράς όλων των διατάξεων για το ένα δεν έληξε κατά την καταληκτική προθεσμία της 31ης Μαρτίου που ορίστηκε για την παρούσα ανακοίνωση, για δε το άλλο μόλις έληξε. Από τη μόνη διαθέσιμη έκθεση μέχρι σήμερα σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού περί επιδόσεως και κοινοποιήσεως στα κράτη μέλη δικαστικών και εξώδικων πράξεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, μπορεί ωστόσο να συναχθεί ότι είναι αναγκαίες ορισμένες βελτιώσεις. Για τον λόγο αυτό η Επιτροπή δεν ενέκρινε, στις 15 Ιουλίου 2005, πρόταση για την τροποποίηση του κανονισμού αυτού, η οποία βρίσκεται επί του παρόντος υπό εξέταση στο Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο.

2.3. Παρακολούθηση από το κράτος μέλος

76. Τα ακόλουθα συνολικά δεδομένα, τα οποία έχουν συγκεντρωθεί για όλες μαζί τις πράξεις, μπορούν να συναχθούν από δύο δείκτες[10] που περιλαμβάνονται στον πίνακα του παραρτήματος 2. Οι δύο πρώτοι πίνακες ακολούθως παρουσιάζουν τα κενά ανά κράτος μέλος : ο πρώτος όσον αφορά την ανακοίνωση των μέτρων μεταφοράς, ο δεύτερος τη μη ορθή μεταφορά ή εφαρμογή. Ο τρίτος πίνακας παρουσιάζει τα κενά ανά κράτος μέλος για τους δύο προηγούμενους δείκτες μαζί.

[pic]

[pic]

[pic]

3. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

77. Κατά το πέρας αυτού του πρώτου έτους παρακολούθησης του προγράμματος της Χάγης, είναι εντυπωσιακή η διαπίστωση του πόσο ο θετικός απολογισμός του χρονοδιαγράμματος έκδοσης βάσει του 2005 έρχεται παραδόξως σε αντίθεση με εκείνον, τον πολύ πιο αμφίσημο, της παρακολούθησης της εφαρμογής των εκδοθεισών πράξεων σε εθνικό επίπεδο .

78. Προκύπτει από την παρακολούθηση της έγκρισης των μέτρων που προβλέπονταν το 2005 βάσει του προγράμματος της Χάγης ότι ο θεσμικός μηχανισμός λειτουργεί κατά ικανοποιητικό τρόπο στα θέματα ΔΕΑ που υπάγονται στη Συνθήκη ΕΚ . Το αποδεικνύουν οι πραγματοποιηθείσες πρόοδοι σε θέματα δικαστικής συνεργασίας σε αστικές υποθέσεις και σε θέματα ιθαγένειας . Εξακολουθεί να ισχύει ότι, ακόμα και στα θέματα αυτά, η ψήφος με ομοφωνία, όπου προβλεπόταν, αποτελεί τροχοπέδη στη διαδικασία έγκρισης, η οποία έχει συμβάλει αναμφισβήτητα στην καθυστέρηση της εφαρμογής των πρωταρχικών πολιτικών βάσει του προγράμματος της Χάγης. Τούτο συμβαίνει και με το πρώτο στάδιο του ευρωπαϊκού καθεστώτος ασύλου. Αντίθετα, ο διοργανικός διάλογος στο πλαίσιο της διαδικασίας της συναπόφασης προέκυψε ιδιαίτερα αποδοτικός και παρέσχε τη δυνατότητα επίτευξης συμφωνίας μέσα σε μερικούς μήνες σχετικά με τα σημαντικά κείμενα όπως η οδηγία για τη διατήρηση των δεδομένων , ο κώδικας συνόρων και ο κανονισμός «περί μικρής διασυνοριακής κυκλοφορίας» .

79. Οι καθυστερήσεις που διαπιστώθηκαν αντίθετα σε θέματα που υπάγονται στον τίτλο VI της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλονταν σε διάφορους λόγους. Η ομοφωνία που εφαρμόζεται σε θέματα αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις καθυστέρησε τη λήψη εμβληματικών μέτρων όπως το ένταλμα συγκέντρωσης αποδεικτικών στοιχείων και η απόφαση πλαίσιο «περί διαδικαστικών εγγυήσεων». Ένας άλλος παράγοντας καθυστέρησης, η αβεβαιότητα και οι δισταγμοί του Συμβουλίου όσον αφορά την επιλογή της νομικής βάσης επιβράδυναν τον χρόνο αυτό της διαδικασία έγκρισης, παρά την απόφαση του Δικαστηρίου, της 13ης Σεπτεμβρίου 2005, στην υπόθεση C-176/03.

80. Η πρώτη αξιολόγηση της παρακολούθησης της εφαρμογής των πολιτικών ΔΕΑ σε εθνικό επίπεδο, προκύπτει ιδιαίτερα αποσπασματική, και βέβαια ανεπαρκής στο στάδιο αυτό , χωρίς η διαπίστωση αυτή να απαλλάσσει τα κράτη μέλη από τις διαπιστωθείσες ατέλειες.

81. Λαμβανομένου υπόψη του σχετικά πρόσφατου χαρακτήρα ορισμένων πολιτικών ΔΕΑ, η πραγματοποίηση της αξιολόγησης της εφαρμογής σε εθνικό επίπεδο είναι συχνά, εξάλλου, πρόωρη. Πρόκειται για το θέμα του ασύλου, της παράνομης μετανάστευσης, της αμοιβαίας αναγνώρισης σε ποινικές υποθέσεις και υποθέσεις αστικής δικαιοσύνης, αλλά επίσης σε θέματα ναρκωτικών όπου υπάρχει ιδιαίτερη παρακολούθηση σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας.

82. Εντυπωσιακές κυρίως είναι τόσο οι ποσοτικές όσο και οι ποιοτικές ανεπάρκειες του γενικού επιπέδου μεταφοράς για τις πράξεις βάσει του «τίτλου VI της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση» . Για παράδειγμα, η αποφασιστικότητα που επέδειξε η Ένωση για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, όπως αποδεικνύεται από την παρακολούθηση της πολιτικής αυτής στο πρώτο μέρος, δεν φαίνεται να έχει αντίκτυπο σε εθνικό επίπεδο.

83. Προκύπτει έτσι από την παρούσα ανακοίνωση ότι πρέπει να πραγματοποιηθούν βελτιώσεις στο υπάρχον πλαίσιο, ειδικότερα όσον αφορά τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων στους τομείς της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις. Αυτό είναι το αντικείμενο, χωρίς καμία τροποποίηση των συνθηκών, της ανακοίνωσης «Εφαρμογή του προγράμματος της Χάγης : η μελλοντική πορεία » που εγκρίθηκε παράλληλα.

[1] Το πρόγραμμα της Χάγης: Ενίσχυση της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ των ΕΚ, της 3.3.2005, C 53, σ. 1) και το σχέδιο δράσης του Συμβουλίου και της Επιτροπής για την εφαρμογή του προγράμματος της Χάγης, για την ενίσχυση της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ των ΕΚ, της 12.8.2005, C 198, σ. 1).

[2] Προτάσεις ειδικών προγραμμάτων «Ιθαγένεια και θεμελιώδη δικαιώματα», «Καταπολέμηση της βίας (Daphné)», «Πρόληψη της χρήσης ναρκωτικών και ενημέρωση του κοινού».

[3] Σύμφωνα με το άρθρο 67 παρ. 5 πρώτη περίπτωση, που προβλέπει τη μετάβαση στη διαδικασία αυτή μετά το πρώτο στάδιο. Κατά γενικό κανόνα εξάλλου, η έκδοση από το Συμβούλιο της απόφασης της 22ας Δεκεμβρίου 2004, με στόχο να καταστήσει τη διαδικασία που ορίζεται στο άρθρο 251 ΣΕΚ και εφαρμόζεται σε ορισμένους τομείς που καλύπτονται από το τρίτο τμήμα, τίτλο IV, της εν λόγω συνθήκης, σύμφωνα με την απαίτηση που διατυπώθηκε στο πρόγραμμα της Χάγης, παρέχει τη δυνατότητα μετάβασης καταρχήν από το σύνολο της πολιτικής στον τομέα του ασύλου, της μετανάστευσης και των συνόρων στη διαδικασία έκδοσης που προβλέπει ο τίτλος του άρθρου 251, με εξαίρεση τις περιπτώσεις που αφορούν τη νόμιμη μετανάστευση.

[4] Ιδίως: προώθηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων, απουσία διακρίσεων και παροχής των ευκαιριών, για τις οποίες η νομοθεσία της ΕΕ παρέχει ένα σταθερό πλαίσιο.

[5] Παρ. 8.

[6] Μόνο μετά τις εκθέσεις για την εφαρμογή του προγράμματος της Χάγης για τα έτη 2007-2008 μπορεί να ξεκινήσει η παρακολούθηση της μεταφοράς των μέτρων του εν λόγω προγράμματος στο εκάστοτε εθνικό δίκαιο.

[7] Τέλος, και ακόμα κατ’εξαίρεση, ορισμένα κείμενα αποτελούν αντικείμενο αξιολόγησης από ομοτίμους σε εθνικό επίπεδο βάσει της κοινής δράσης του 1997. Μία τέτοια διαδικασία θα πρέπει να εφαρμοστεί για την απόφαση-πλαίσιο «περί ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης» κατά το 2006. Οι αξιολογήσεις αυτές δεν λήφθηκαν υπόψη στην παρούσα ανακοίνωση είτε γιατί είναι πολύ παλιές είτε γιατί έχουν πολύ γενικό χαρακτήρα.

[8] Για λόγους συνοχής επαναλήφθηκε η ονοματολογία που έχει χρησιμοποιηθεί στο σχέδιο δράσης της Χάγης.

[9] Οδηγίες 2003/8/EK σχετικά με το ευεργέτημα πενίας και 2004/80/EK σχετικά με την αποζημίωση των θυμάτων εγκληματικών πράξεων.

[10] Δείκτες όπως περιγράφονται στις παραγράφους 57 έως 63 της παρούσας ανακοίνωσης.