52005DC0245

[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 8.6.2005

COM(2005) 245 τελικό

.

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με την υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής προς τρίτες χώρες το 2004{SEC(2005) 747}.

1. Εισαγωγή

Η παρούσα έκθεση περιέχει μια γενική επισκόπηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής που χορηγήθηκε σε τρίτες χώρες, καθώς και ιστορική αναδρομή, περίληψη των πράξεων που πραγματοποιήθηκαν το 2004, και παρουσίασης της οικονομικής κατάστασης στις δικαιούχες χώρες.

Στο κεφάλαιο 3, δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στις πτυχές που αναφέρονται στη διαδικασία οικονομικής σταθεροποίησης και την εφαρμογή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων στις δικαιούχες χώρες. Η πρόοδος που πραγματοποιήθηκε στον τομέα αυτό αντικατοπτρίζει επίσης το βαθμό κατά τον οποίο τηρήθηκαν οι όροι οικονομικής πολιτικής που συνδέονται με την μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή της ΕΚ.

Εξάλλου, σε ό,τι αφορά τη σύσταση που διατύπωσε το Ελεγκτικό Συνέδριο στην ειδική έκθεσή του του Μαρτίου 2002, σχετικά με τη βελτίωση της χρηματοδοτικής διαχείρισης στις δικαιούχες χώρες, η Επιτροπή προέβη το 2004, σε κάθε δικαιούχο χώρα και με τη συνδρομή ελεγκτικής εταιρείας, στη λειτουργική αξιολόγηση των χρηματοπιστωτικών κυκλωμάτων και την οργάνωση ελέγχων σε σχέση με τη χρηματοδοτική συνδρομή. Τα συμπεράσματα των εν λόγω αξιολογήσεων θα ληφθούν υπόψη κατά τη διατύπωση των όρων που συνδέονται με τη συνδρομή.

Εξάλλου, πραγματοποιείται μια αξιολόγηση ex-post από εξωτερικό σύμβουλο με στόχο να μετρηθούν τα αποτελέσματα των πράξεων ΜΧΣ στην Αρμενία. Η τελική έκθεση θα είναι διαθέσιμη το 2005. Άλλες αξιολογήσεις ex-post θα πραγματοποιηθούν από ειδικευμένες εταιρείες που θα επιλεγούν μέσω δημόσιων διαγωνισμών.

Η παρούσα έκθεση υποβάλλεται σύμφωνα με τις αποφάσεις του Συμβουλίου σχετικά με τη μακροοικονομική ή την έκτακτη χρηματοδοτική συνδρομή από την Κοινότητα σε τρίτες χώρες και αποτελεί συνέχεια των εκθέσεων που υποβλήθηκαν τα προηγούμενα έτη. Περισσότερο λεπτομερής έκθεση (έγγραφα εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής SEC(2005) 747) με οικονομικά και χρηματοδοτικά στοιχεία για τις δικαιούχες χώρες δημοσιεύεται ταυτόχρονα.

2. ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

2.1. Ιστορικό

Η ΜΧΣ, η οποία στηρίζει τις προσπάθειες πολιτικής και οικονομικής μεταρρύθμισης των δικαιούχων χωρών υλοποιείται σε συνδυασμό με τα προγράμματα στήριξης του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας. Συνεχίζει να τηρεί μια σειρά αρχών, που επιβεβαιώθηκαν από το Συμβούλιο στα συμπεράσματά του της 8ης Οκτωβρίου 2002, τα οποία τονίζουν τον έκτακτο χαρακτήρα της ενίσχυσης, τη συμπληρωματικότητά της με τις χρηματοδοτήσεις των διεθνών χρηματοπιστωτικών οργανισμών (IFI) και την τήρηση όρων μακροοικονομικής πολιτικής. Ειδικότερα, η ΜΧΣ της Κοινότητας στήριξε τις προσπάθειες των δικαιούχων χωρών για την υλοποίηση οικονομικών μεταρρυθμίσεων και διαρθρωτικών μεταβολών. Σε στενή συνεργασία με το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα, η συνδρομή αυτή στήριξε πολιτικές που είναι προσαρμοσμένες στις ειδικές ανάγκες των δικαιούχων χωρών, με γενικό στόχο τη σταθεροποίηση της χρηματοπιστωτικής κατάστασης και την ανάπτυξη οικονομιών που λειτουργούν με τους μηχανισμούς της αγοράς.

2.2. Μακροοικονομική συνδρομή το 2004.

Κατά την περίοδο 2000-2003, το Συμβούλιο έλαβε εννέα αποφάσεις για τη χρηματοδοτική ενίσχυση χωρών των Βαλκανίων (πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, Κοσσυφοπέδιο, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Σερβία και Μαυροβούνιο και Αλβανία). Η τάση αυτή επιβεβαιώθηκε το 2004 με τρεις νέες αποφάσεις ΜΧΣ που αφορούσαν αντίστοιχα την Αλβανία, τη Σερβία και Μαυροβούνιο και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Έτσι, τα Βαλκάνια καθίστανται οι κυριότεροι δικαιούχοι ΜΧΣ για την περίοδο 2000-2004 με συνολικές νέες αποφάσεις που ανέρχονται σε ανώτατο ποσό 733 εκατ. ευρώ.

2.2.1. Νέες αποφάσεις

Σε ό,τι αφορά τα Δυτικά Βαλκάνια, το Συμβούλιο ενέκρινε τρεις νέες αποφάσεις το 2004.

- Στις 29 Απριλίου, το Συμβούλιο αποφάσισε (2004/580/EΚ) να χορηγήσει μακροοικονομική συνδρομή στην Αλβανία (που αποτελείται από δωρεάν ενίσχυση 16 εκατ. ευρώ και δάνειο 9 εκατ. ευρώ).

- Στις 7 Δεκεμβρίου, το Συμβούλιο αποφάσισε την επέκταση προηγούμενων αποφάσεων για τη χορήγηση περαιτέρω μακροοικονομικής συνδρομής στη Σερβία και Μαυροβούνιο (2004/862/EΚ) και στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη (2004/861/EΚ)

- Σε ό,τι αφορά τα ΝΑΚ, δεν ελήφθη απόφαση του Συμβουλίου το 2004 ενώ η Επιτροπή ενέκρινε στις 10 Δεκεμβρίου 2004 ανακοίνωση για την υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής στην Αρμενία, το Τατζικιστάν και τη Γεωργία.

2.2.2. Εκταμιεύσεις

Οι εκταμιεύσεις μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής ανήλθαν συνολικά σε 32 εκατ. ευρώ εκ των οποίων 22 εκατ. ευρώ αποκλειστικά με τη μορφή δωρεάν ενίσχυσης. 10 εκατ. ευρώ για τη Σερβία και Μαυροβούνιο, 5,5 εκατ. ευρώ για την Αρμενία (οι πράξεις αυτές πραγματοποιήθηκαν βάσει διαδικασιών που ξεκίνησαν το 2003 αλλά ολοκληρώθηκαν το 2004) και 6,5 εκατ. ευρώ για τη Γεωργία.

Η συνδρομή που εκταμιεύθηκε με τη μορφή δανείων ανήλθε σε 10 εκατ. ευρώ για τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη.

Εκταμιεύσεις 7 εκατ. ευρώ σε δωρεάν ενίσχυση για το Τατζικιστάν και 15 εκατ. ευρώ σε δάνεια για τη Σερβία και Μαυροβούνιο ξεκίνησαν το 2004 αλλά, για τεχνικούς λόγους, η σχετική χρηματοδοτική μεταβίβαση αναβλήθηκε για το 2005.

2.3. Τάσεις και γεωγραφική κατανομή της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής.

Η ΜΧΣ της Κοινότητας έχει ως στόχο να στηρίξει τη μακροοικονομική σταθεροποίηση των δικαιούχων χωρών και να συμβάλει στην αντιμετώπιση των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν ως προς τα ισοζύγια πληρωμών τους (και τους προϋπολογισμούς τους). Είναι επίσης πολύτιμη για τη στήριξη των προγραμμάτων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Με το χρόνο, ο αριθμός των υποψήφιων δικαιούχων χωρών αυξήθηκε, με ολοένα και περισσότερες γειτονικές χώρες της ΕΕ να αντιμετωπίζουν προβλήματα ισοζυγίου πληρωμών και να υλοποιούν αυστηρά προγράμματα οικονομικών μεταρρυθμίσεων. Η γεωγραφική κατανομή της ενίσχυσης άλλαξε συνεπώς σε σχέση με τα πρώτα έτη, κατά τη διάρκεια των οποίων οι περισσότερες δικαιούχες χώρες ανήκαν στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Μετά τις συγκρούσεις που σημειώθηκαν στα Δυτικά Βαλκάνια, ιδιαίτερα στο Κοσσυφοπέδιο το 1999, και τις πολιτικές αλλαγές που μεσολάβησαν στη Σερβία και Μαυροβούνιο (πρώην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας), παρατηρήθηκε μια σαφής τάση ενίσχυσης της ΜΧΣ προς τις βαλκανικές χώρες μέσω των αποφάσεων που έλαβε το Συμβούλιο μεταξύ του 1999 και του 2004.

Οι αποφάσεις που ελήφθησαν μεταξύ του 2000-2004 χαρακτηρίζονται από το σημαντικό ποσοστό των δωρεάν ενισχύσεων σε σχέση με το συνολικό ύψος της ενίσχυσης: 41 % έναντι 6 % για την περίοδο 1990-1999. Η αναλογία δωρεάν ενισχύσεων και δανείων των προγραμμάτων συνδρομής άλλαξε βάσει της αξιολόγησης, που πραγματοποίησαν κοινοτικοί οργανισμοί, του σχετικού βαθμού φτώχειας των δικαιούχων χωρών και της περιορισμένης τους ικανότητας να διασφαλίσουν την εξυπηρέτηση του χρέους τους. Όπως παρατηρήθηκε ήδη το 2000 και το 2001, στόχος της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής δεν είναι μόνο να ενθαρρυνθεί η μακροοικονομική σταθεροποίηση, αλλά και να στηριχθούν τα προγράμματα διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων των δικαιούχων κυβερνήσεων. Συνεπώς, συνδυάστηκε επωφελώς με τη συνδρομή βάσει των προγραμμάτων PHARE/ISPA, TACIS ή CARDS ώστε να ενισχυθούν οι θεσμοί που ήταν απαραίτητοι για την επιτυχία της διαδικασίας διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.

Οι πίνακες 1 και 2 και τα συνοδευτικά διαγράμματα 1α και 2α απεικονίζουν τον έκτακτο χαρακτήρα της ΜΧΣ της ΕΚ. Οι σημαντικότερες πράξεις ΜΧΣ αποφασίστηκαν και εκταμιεύθηκαν τα έτη αμέσως μετά τις μεταβολές στα πολιτικά και οικονομικά συστήματα των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Έκτοτε, οι διακυμάνσεις της ΜΧΣ αντικατοπτρίζουν αποφάσεις που ελήφθησαν κατά περίπτωση μετά από αξιολόγηση της μακροοικονομικής κατάστασης και των εξωτερικών χρηματοδοτικών αναγκών των εν δυνάμει δικαιούχων χωρών. Το διάγραμμα 1α, για τα καθαρά ποσά των πράξεων που αποφασίστηκαν στο σύνολο της περιόδου 1990 - 2004 (το συνολικό ύψος των οποίων υπερβαίνει τα 6 δισεκατ. ευρώ) και το διάγραμμα 2α για τα ποσά που έχουν πράγματι εκταμιευθεί (πάνω από 5 δισεκατ. ευρώ συνολικά) δείχνουν υψηλό βαθμό συγκέντρωσης της συνδρομής στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης που ήταν υποψήφιες για ένταξη στην ΕΕ (55 % περίπου της ΜΧΣ που χορηγήθηκε κατά τα 14 τελευταία έτη). Ωστόσο, η ΜΧΣ προς τις χώρες αυτές μειώθηκε σταδιακά ανάλογα με την πρόοδο που πραγματοποιούσαν σχετικά με τη μακροοικονομική τους προσαρμογή και τις μεταρρυθμίσεις. Τελευταία, η ΜΧΣ κατευθύνθηκε κυρίως προς τα Δυτικά Βαλκάνια (63,5 % των πράξεων που αποφασίστηκαν μεταξύ του 1999 και του 2002 και 84% των πράξεων για την περίοδο 2000-2004) και ορισμένα ΝΑΚ με χαμηλό εισόδημα. Τα σχετικά χαμηλά ποσά που διατέθηκαν στις μεσογειακές χώρες (13 % του συνόλου των εγκεκριμένων ποσών, αλλά καμία νέα έγκριση μετά το 1996) εξηγούνται από τις άλλες μορφές χρηματοδοτικής συνδρομής (κυρίως ο μηχανισμός διαρθρωτικής προσαρμογής MEDA) που διατέθηκαν στις χώρες αυτές.

3. Παρουσίαση της οικονομικής κατάστασης και των μεταρρυθμίσεων στις δικαιούχες χώρες

3.1. Δυτικά Βαλκάνια

Το 2004, ο ρυθμός ανάπτυξης στα Δυτικά Βαλκάνια[1] υπολογίστηκε σε περίπου 4,5%, μετά την επιβράδυνση που καταγράφηκε το 2002-2003, εν μέρει λόγω της ταχείας μείωσης της εξωτερικής βοήθειας και του τέλους της μεταπολεμικής ανοικοδόμησης. Η Αλβανία, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη και η Σερβία και Μαυροβούνιο αναμενόταν να καταγράψουν ρυθμούς ανάπτυξης τουλάχιστον 5%. Ωστόσο, η ανάπτυξη ήταν σχετικά συγκρατημένη στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και το Κοσσυφοπέδιο. Η οικονομική σταθεροποίηση συνεχίστηκε την περίοδο 2003-2004. Ο πληθωρισμός μειώθηκε περαιτέρω το 2004, κατά μέσο όρο στο 5,6%. Μετά τις σημαντικές βελτιώσεις των προηγουμένων ετών, η δημοσιονομική εξυγίανση συνεχίστηκε κατά τρόπο άνισο μεταξύ των διάφορων χωρών. Το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης (μετά τη δωρεάν ενίσχυση) αναμενόταν να είναι κατά μέσο όρο γύρω στο 2,7%, επίπεδο συνολικά παρόμοιο με αυτό του 2003.

Οι εξωτερικές ανισορροπίες παραμένουν μια πρόκληση για τη μακροοικονομική σταθερότητα. Για το σύνολο της περιοχής, το εμπορικό έλλειμμα παρέμεινε υψηλό το 2003-2004 (περίπου 25% του ΑΕΠ). Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών εκτιμάται σε περίπου 12% του ΑΕΠ το 2004, δηλαδή ελαφρώς υψηλότερο από ό,τι το 2003. Το γεγονός αυτό σημαίνει ότι ορισμένες χώρες συνέχισαν να βασίζονται στη συνδρομή των δωρητών για τη χρηματοδότηση των εξωτερικών τους ελλειμμάτων, η οποία παρέμεινε μια σημαντική, αν και σταθερά μειούμενη, πηγή εσόδων σε ξένο συνάλλαγμα. Το 2003, οι δωρεάν ενισχύσεις ανήλθαν σε 2,2% του ΑΕΠ στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, 2,6% στην Αλβανία, 2,4% στη Σερβία και Μαυροβούνιο. Ενώ το Κοσσυφοπέδιο αποτελεί μια ιδιαίτερη περίπτωση, με την εξωτερική συνδρομή να αντιπροσωπεύει το 40.7% του ΑΕΠ το 2003. Μια από τις πολλές προκλήσεις για την τοπική οικονομία θα είναι να αντιμετωπίσει την απότομη μείωση αυτής της συνδρομής.

Το μεγαλύτερο μέρος του βασικού νομοθετικού πλαισίου μιας οικονομίας αγοράς αποτελεί πλέον πραγματικότητα. Ενώ η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και η Αλβανία πραγματοποίησαν σημαντική πρόοδο στη διαδικασία αναδιάρθρωσης και ιδιωτικοποίησης των μεγάλων επιχειρήσεων, η κατάσταση των ελλειμματικών κρατικών επιχειρήσεων παραμένει ιδιαίτερα ανησυχητική στο Κόσσοβο, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, καθώς και στη Σερβία και Μαυροβούνιο, με αποτέλεσμα μόνιμες δημοσιονομικές εντάσεις και νέες απώλειες θέσεων εργασίας. Η μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης και η διαχείριση των δημοσίων οικονομικών αποτελούν επίσης σοβαρές προκλήσεις μεσοπρόθεσμα. Ωστόσο, σημειώθηκαν αισθητές βελτιώσεις στον τομέα αυτό το 2004, όπως με τη μεταρρύθμιση των φορολογικών και τελωνειακών διευθύνσεων στη Βοσνία Ερζεγοβίνη και τη σταδιακή μετάβαση σε ταμειακή δημοσιονομική λογιστική στο Κοσσυφοπέδιο. Η αποτελεσματική εφαρμογή της νομοθεσίας συνεχίζει να παρεμποδίζεται σε ολόκληρη την περιοχή από την αδυναμία των θεσμικών οργάνων, ιδιαίτερα των δικαστικών.

3.2. Νέα ανεξάρτητα κράτη

Οι οικονομικές επιδόσεις των περισσότερων Νέων Ανεξάρτητων Κρατών (ΝΑΚ) παρέμειναν αξιοσημείωτες το 2004, με συνολική αύξηση της παραγωγής πάνω από 7,5%.

Χάρη στις υψηλές τιμές των βασικών προϊόντων, ιδιαίτερα των υδρογονανθράκων και των μετάλλων, το ΑΕΠ της Ρωσίας δεσπόζουσας οικονομίας στην περιοχή, αυξήθηκε κατά περίπου 7%, παρά τη σαφή επιβράδυνση στο τέλος του έτους. Η ανάπτυξη συνεχίζει να τροφοδοτείται κυρίως από την εξωτερική ζήτηση, ενώ η εσωτερική κατανάλωση παραμένει δυναμική χάρη στη βελτίωση του καθαρού διαθέσιμου εισοδήματος. Η χαμηλότερη ανάπτυξη του τρίτου τριμήνου του 2004 στη συνολική οικονομική δραστηριότητα στη Ρωσία εξηγείται από την επιβράδυνση του ρυθμού αύξησης των ακαθάριστων επενδύσεων παγίου κεφαλαίου και τη νέα μείωση σε πραγματικές τιμές των καθαρών εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών. Διατηρήθηκε, αντίθετα, ο δυναμισμός της συνολικής κατανάλωσης.

Πολλές άλλες χώρες της ΚΑΚ κατέγραψαν ακόμη υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης. Στην Ουκρανία, η αύξηση του ΑΕΠ, ήδη υψηλότερη από 9% το προηγούμενο έτος, υπερέβη το 12%. Διάφορες άλλες χώρες της περιοχής ( Λευκορωσία, Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν, Τατζικιστάν, Καζακστάν, Γεωργία) πλησίασαν ή ξεπέρασαν το όριο του 10%. Η ασθενέστερη οικονομική επίδοση είναι αυτή της Μολδαβίας, όπου η ανάπτυξη ωστόσο ήταν της τάξης του 6%. Κοινός παρονομαστής των περισσοτέρων από τις χώρες αυτές είναι ότι επωφελήθηκαν από ισχυρή εξωτερική ζήτηση προερχόμενη από ορισμένες από τις κυριότερες αγορές τους, ιδιαίτερα τη Ρωσία (για τα μικρότερα από τα ΝΑΚ) και από την Κίνα (ιδιαίτερα σημαντική για τις εξαγωγές χάλυβα της Ουκρανίας) και από τον ιδιαίτερο δυναμισμό της εσωτερικής τους ζήτησης που τροφοδοτήθηκε από το μεταναστικό συνάλλαγμα (το σημαντικότερο κονδύλι του ισοζυγίου τρεχουσών πληρωμών σε ορισμένες από τις φτωχότερες χώρες της περιοχής). Διάφορες ΝΑΚ επωφελήθηκαν επίσης από τις υψηλές τιμές των βασικών προϊόντων και τις σημαντικές επενδύσεις στον τομέα των φυσικών πόρων (Καζακστάν, Αζερμπαϊτζάν) καθώς και από σημαντικές ροές εξωτερικών χρηματοδοτήσεων δημόσιας (Γεωργία, Τατζικιστάν, Κυργιζιστάν) ή ιδιωτικής προέλευσης (Αρμενία).

Στις περισσότερες χώρες της περιοχής, οι πληθωριστικές πιέσεις παρέμειναν υπό έλεγχο παρά τη σημαντική επέκταση της νομισματικής βάσης λόγω της ενίσχυσης των αποθεμάτων (λόγω της σημαντικής εισόδου ξένου συναλλάγματος από τις εξαγωγές εμπορευμάτων και/ή τις μεταβιβάσεις των μεταναστών). Ο προσανατολισμός των δημοσιονομικών πολιτικών παρέμεινε αυστηρός στις περισσότερες χώρες και πολλές από αυτές πέτυχαν ουσιώδη δημοσιονομικά πλεονάσματα. Σε ορισμένες χώρες παραγωγούς υδρογονανθράκων, ένα σημαντικό μέρος των εσόδων τοποθετήθηκε σε ταμεία σταθεροποίησης (ιδιαίτερα στη Ρωσία). Η εξέλιξη των ισοζυγίων τρεχουσών συναλλαγών παρουσιάζει μικτή εικόνα: αφενός, η αλματώδης αύξηση των εξαγωγών στις δύο κυριότερες οικονομίες της περιοχής (Ρωσία και Ουκρανία) και στην πλειονότητα των μικρότερων εξαγωγέων φυσικών πόρων είχε ως αποτέλεσμα πλεονάσματα ρεκόρ των ισοζυγίων τρεχουσών συναλλαγών (περίπου 10% του ΑΕΠ στη Ρωσία και την Ουκρανία) και αφετέρου, πολλές χώρες εισαγωγείς πετρελαίου είδαν τα ελλείμματα των ισοζυγίων τους να επιδεινώνονται ακόμη περισσότερο. Διάφορα ΝΑΚ συνεχίζουν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εξωτερικές χρηματοδοτήσεις διεθνών χρηματοπιστωτικών οργανισμών και από τη διμερή βοήθεια, και ως εκ τούτου απέχουν πολύ από το να έχουν διασφαλίσει τη χρηματοδοτική τους βιωσιμότητα.

Η πρόοδος ως προς τη μετάβαση σε οικονομίες αγοράς ήταν ιδιαίτερα άνιση στην περιοχή και το δεύτερο στάδιο των θεσμικών μεταρρυθμίσεων με στόχο την ανάπτυξη της αγοράς και της ιδιωτικής επιχείρησης μόλις ξεκινάει στα περισσότερα ΝΑΚ. Από τους δικαιούχους της κοινοτικής ΜΧΣ, η Αρμενία και η Ουκρανία είναι οι πλέον προχωρημένες. Το 2004, μετά την αλλαγή καθεστώτος στα τέλη του 2003, η Γεωργία ξεκίνησε και αυτή την υλοποίηση ενός φιλόδοξου προγράμματος προσαρμογής και μεταρρυθμίσεων. Παράλληλα, καταγράφεται μικρή μόνο πρόοδος στη Μολδαβία, χώρα στην οποία ο γενικευμένος κρατικός παρεμβατισμός και οι σοβαρές διαχειριστικές ελλείψεις αποθαρρύνουν τους επενδυτές και παραμένουν ένα σημαντικό εμπόδιο για τη διατηρήσιμη ανάπτυξη και τη μείωση της φτώχειας. Η υλοποίηση των μέτρων που προβλέπονται από το σχέδιο δράσης ΕΕ-Μολδαβίας που εγκρίθηκε πρόσφατα στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας θα αποτελέσει μια δοκιμή προκειμένου να εκτιμηθεί αν η Μολδαβία είναι έτοιμη να ακολουθήσει κατά τρόπο αποφασιστικό και αποτελεσματικό το δρόμο των πραγματικών μεταρρυθμίσεων προς μια οικονομία της αγοράς.

[pic]

[pic]

[pic]

[pic]

[pic]

[pic]

[pic]

[pic]

[1] Αλβανία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (πΓΔΜ) Σερβία και Μαυροβούνιο και Κοσσυφοπέδιο.