30.4.2004   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 109/1

1.

Επικροτεί την πρόταση να αρχίσει σε πανευρωπαϊκή κλίμακα η σύναψη διμερών συμφωνιών για την τοπική διασυνοριακή κυκλοφορία ενόψει της διεύρυνσης, επειδή η διέλευση των συνόρων μεταξύ των σημερινών και των μελλοντικών κρατών μελών, αφενός, αφορά τους μελλοντικούς μας γείτονες και, αφετέρου, είναι πολύ συχνά σημαντική για τις περιφέρειες.

2.

Τονίζει ότι, με την επικείμενη διεύρυνση, με αυτό το συνοδευτικό μέτρο μπορεί να διασφαλιστεί ότι τα νέα σύνορα που δημιουργήθηκαν και που θα δημιουργηθούν μεταξύ των νέων κρατών μελών και των γειτόνων τους δεν συνιστούν ανυπέρβλητο εμπόδιο για το εμπόριο, τις κοινωνικές και πολιτιστικές ανταλλαγές καθώς και την περιφερειακή συνεργασία, ιδιαιτέρως για τους κατοίκους των παραμεθόριων περιοχών της μεθορίου.

3.

Επισημαίνει ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές των παραμεθόριων περιοχών της μεθορίου πρωτοστατούσαν ανέκαθεν και θα συνεχίσουν να πρωτοστατούν στις προσπάθειες για τη συνεννόηση και τη συνεργασία πέραν των συνόρων, επειδή τα προβλήματα και οι κίνδυνοι που σχετίζονται με τους διαχωρισμούς έχουν κατ αρχήν τοπικό χαρακτήρα και μπορούν να διευθετηθούν ή τουλάχιστον να περιοριστούν μέσω μιας στενής συνεργασίας στο επίπεδο αυτό. Τα περιφερειακά συμφέροντα και προβλήματα μπορεί να είναι ιδιαίτερα πολύπλευρα και να ρυθμίζονται με επιτυχία σε τοπικό επίπεδο. Υπάρχει όμως περίπτωση και να επηρεάσουν σε μόνιμη βάση αρνητικά τις σχέσεις μεταξύ γειτονικών κρατών και γειτόνων.

4.

Στηρίζει την πεποίθηση της στις πολλαπλές και συνεχώς θετικές εμπειρίες που έχει συναγάγει με την τοπική διασυνοριακή κυκλοφορία μικρής κλίμακας στις παραμεθόριες συνοριακές περιοχές της Ευρώπης στις οποίες εφαρμόζεται με επιτυχία μια παρόμοια ρύθμιση, σε ορισμένες περιπτώσεις εδώ και δεκαετίες.

5.

Επικροτεί το γεγονός ότι μέχρι τώρα προωθήθηκε η συμμετοχή των υποψηφίων χωρών στην κατάρτιση των προτάσεων της Επιτροπής και τονίζει ότι είναι απαραίτητο να συνεχιστεί ο διάλογος με αυτές όσον αφορά τις ρυθμίσεις για τις διασυνοριακές μετακινήσεις.

6.

Θεωρεί ότι θα ήταν σκόπιμο να χαραχθεί για το μέλλον της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και ιδιαιτέρως δεν με βάση τα δεδομένα της διεύρυνσης μια συνεκτική στρατηγική για τη διασυνοριακή συνεργασία που θα μπορούσε να δώσει σημαντική ώθηση στις προτάσεις κανονισμού που έχουν υποβληθεί, δεδομένου ότι οι ρυθμίσεις αυτές θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν πλήρως από τις μελλοντικές και τις σημερινές χώρες μέλη που συνορεύουν με αυτές, στην περίπτωση που ο τομέας αυτός δεν ρυθμιζόταν μέχρι σήμερα μέσω διμερούς συμφωνίας.

1.1

Χαιρετίζει τις δύο προτάσεις κανονισμού που ορθώς υποβλήθηκαν ταυτόχρονα από την Επιτροπή για την εγκαθίδρυση ενός συνεκτικού κανονιστικού περιγράμματος για τη νομοθεσία που ισχύει για τις θεωρήσεις και για την προβλεπόμενη διευκόλυνση των κατοίκων παραμεθόριων μεθοριακών περιοχών στα πλαίσια της τοπικής διασυνοριακής κυκλοφορίας κατά την μέχρι στιγμής απροσδιόριστης διάρκειας μεταβατική περίοδο έως την πλήρη εφαρμογή του κεκτημένου του Σένγκεν στις υποψήφιες χώρες, επιτρέποντας ταυτόχρονα μια όσο το δυνατόν περισσότερο ευέλικτη διαμόρφωση του νέου κανονιστικού αυτού πλαισίου και διευκολύνοντας εκ των προτέρων τη σταδιακή και ευέλικτη προσαρμογή των κανόνων, ανάλογα με το στάδιο στο οποίο ευρίσκεται η εφαρμογή υλοποίηση του κεκτημένου του Σένγκεν στα κράτη μέλη.

1.2

Διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι τα κείμενα έγγραφα τα οποία αποτελούν αντικείμενο της παρούσας γνωμοδότησης εντάσσονται σε μια δέσμη μέτρων τα οποία, με βάση την ενσωμάτωση του κεκτημένου του Σένγκεν στην Ευρωπαϊκή Ένωση με τη Συνθήκη του Άμστερνταμ και την γενική αρμοδιότητα που καθιερώθηκε κατ' αυτό τον τρόπο για τη θέσπιση «Μέτρων για τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων των κρατών μελών», σύμφωνα με το άρθρο 62 παράγραφος 2 και το άρθρο 61, θεωρούνται ως συνοδευτικά μέτρα που έχουν ως στόχο να διασφαλιστεί η ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων, σύμφωνα με το άρθρο 7α, σε διάστημα 5 ετών μετά την έναρξη της ισχύος της Συνθήκης του Άμστερνταμ.

1.3

Παραπέμπει στη γνωμοδότηση που εξέδωσε κατάρτισε με τίτλο «Ανάπτυξη κοινής πολιτικής για την παράνομη μετανάστευση, την παράνομη διακίνηση και την εμπορία ανθρώπων, τα εξωτερικά σύνορα και την επαναπροώθηση των παρανόμως διαμενόντων» [COM(2003)323 τελικό, CdR 250/2003 τελικό], και τονίζει την ιδιαίτερη σημασία που έχει η εφαρμογή μιας καλά μελετημένης πολιτικής θεωρήσεων για την πρόληψη της παράνομης μετανάστευσης, την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης και της εμπορίας ανθρώπων (ιδιαιτέρως του απάνθρωπου εμπορίου γυναικών), η οποία θα πρέπει να στηρίζεται σε ένα αποτελεσματικό σύστημα πληροφοριών και ένα ολοκληρωμένο και αποτελεσματικό σύστημα προστασίας των εξωτερικών συνόρων.

1.4

Συμμερίζεται τις απόψεις που εκφράζονται από την Επιτροπή στην ανακοίνωσή της με τίτλο «Ανοίγοντας το δρόμο για ένα νέο μέσο γειτνίασης» ότι η άσκηση αποτελεσματικών συνοριακών ελέγχων αποτελεί ουσιαστική προϋπόθεση για να κατοχυρωθούν η ευημερία και η ασφάλεια και στις δύο πλευρές, να διευκολυνθούν το εμπόριο και η διασυνοριακή κυκλοφορία και να διασφαλιστούν ταυτοχρόνως τα σύνορα.

1.5

Υπενθυμίζει ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές πρωτοστατούν στις προσπάθειες για την κατοχύρωση της σταθερότητας και της ασφάλειας στις παραμεθόριες μεθοριακές περιοχές.

1.6

Συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής σύμφωνα με την οποία, ενόψει των επί μακρόν υφιστάμενων κοινωνικών και πολιτιστικών δεσμών (με περιοχές) πέραν των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρέπει να υπάρξει μέριμνα ούτως ώστε τα σύνορα αυτά να μην εκλαμβάνονται ως εμπόδιο για τις υφιστάμενες επαφές και τα μέτρα συνεργασίας σε τοπική κλίμακα και επισημαίνει ότι τα δεδομένα αυτά πρέπει μάλλον να αξιοποιηθούν για τη σύναψη ειρηνικών και φιλικών σχέσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των νέων γειτόνων της.

1.7

Τονίζει ότι η περιφερειακή και η διασυνοριακή συνεργασία των τοπικών και περιφερειακών αρχών για τη μακροπρόθεσμη αντιμετώπιση αυτών των περίπλοκων προκλήσεων έχει αποφασιστική σημασία, ακόμη και αν είναι απαραίτητο να αναληφθεί δράση σε εθνικό επίπεδο.

1.8

Είναι της άποψης ότι πραγματική πρόοδος στο χώρο της διασυνοριακής συνεργασίας σημειώνεται ταχύτερα εκεί όπου φιλόδοξα σχέδια χρηματοδοτικών ενισχύσεων της διασυνοριακής συνεργασίας, τα οποία πρέπει να συνεχιστούν επειγόντως, για παράδειγμα μέσω της πρωτοβουλίας INTERREG III A, διασυνδέονται στενά με τη συνεργασία των τοπικών και περιφερειακών παραγόντων στις παραμεθόριες μεθοριακές περιοχές, συνεργασία η οποία υπερβαίνει τα όρια των ενισχύσεων.

1.9

Απευθύνει συνεπώς νέα έκκληση να συνεχίσει να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στις παραμεθόριες μεθοριακές περιοχές και να εξακολουθήσουν να τροφοδοτούνται οι περιοχές αυτές με τα κατάλληλα μέσα και εργαλεία, σύμφωνα με τους στόχους της «Κοινοτικής δράσης για τις μεθοριακές περιοχές».

1.10

Είναι πεπεισμένη ότι η διευκόλυνση της διέλευσης των συνόρων στα πλαίσια της τοπικής κυκλοφορίας συνέβαλε και, με βάση τις προτάσεις κανονισμού, θα συνεχίσει να συμβάλει στη απρόσκοπτη συνεργασία των τοπικών παραγόντων στις περιοχές της μεθορίου, είτε πρόκειται για τις τοπικές διοικήσεις είτε για οργανώσεις.

1.11

Επιθυμεί συνεπώς να προτείνει να συνεχίσει να εφαρμόζεται το επιτυχημένο πρότυπο των Εευρωπεριφερειών στα μελλοντικά εξωτερικά σύνορα και να επιτραπεί στα προσωρινά εξωτερικά σύνορα η τοπική διασυνοριακή κυκλοφορία, τουλάχιστον στους κατοίκους των κοινοτήτων οι οποίοι διαμένουν σε περιοχές που καλύπτονται από ειδικά μέτρα στήριξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών, προκειμένου να εμπεδωθεί η πρόσθετη αξία που προσφέρουν τα προγράμματα που χρηματοδοτούνται από την Κοινότητα και να διευκολυνθεί η συνεργασία στα πλαίσια αυτά.

1.12

Συνιστά συνεπώς να εξεταστεί αν ο προσδιορισμός μιας γεωγραφικής περιοχής ισχύος των μέτρων, ακόμη και αν πρόκειται μόνο για μια μέγιστη επέκταση, είναι πραγματικά απαραίτητος, δηλαδή έχει αναλογικό χαρακτήρα, για την υλοποίηση των στόχων σύμφωνα με τις διατάξεις της οδηγίας, ή αν είναι προτιμότερο, στα πλαίσια της αρχής της επικουρικότητας, να επιτραπεί στα κράτη μέλη τα οποία γνωρίζουν τις συγκεκριμένες τοπικές συνθήκες και τις υφιστάμενες οικονομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές διασυνδέσεις να αποφασίσουν με διμερείς συμφωνίες σχετικά τη γεωγραφική περιοχή ισχύος των μέτρων, ιδιαιτέρως από τη στιγμή που δεν υπάρχει φόβος να προκύψουν πρόσθετες επιπτώσεις για τα συμφέροντα άλλων κρατών μελών.

1.13

Τονίζει ότι η τοπική συνοριακή κυκλοφορία, όπως και όλα τα μέτρα για την κατάργηση των συνόρων που υφίσταται μεταξύ των κρατών μελών στα πλαίσια της συμφωνίας για την εφαρμογή της σύμβασης του Σένγκεν, πρέπει να ρυθμιστεί με βάση την εθνική νομοθεσία και με ταυτόχρονη συνεκτίμηση των συμφερόντων όλων των συμβεβλημένων πλευρών.

1.14

Τονίζει για το λόγο αυτό ότι, παρά την πρόταση για τη διευκόλυνση της διασυνοριακής κυκλοφορίας, πρέπει να διασφαλιστεί ο έλεγχος κάθε διέλευσης στα σύνορα, επειδή χωρίς αυτόν δεν είναι δυνατόν να ελεγχθεί πραγματικά για ποια περιοχή και για ποιο χρονικό διάστημα ισχύει μια θεώρηση χωρίς διακριτική σφραγίδα.

1.15

Τονίζει ότι για την καθιέρωση της ειδικής θεωρήσεως μικρής διάρκειας «L» πρέπει να καλύπτονται όλες οι προϋποθέσεις που ισχύουν για τη χορήγηση θεωρήσεως για παραμονής μικρής χρονικής διάρκειας και, σε αντίθεση με τη τελευταία, η ειδική θεώρηση πρέπει να ισχύει μόνο για παραμονή στην περιοχή των συνόρων.

1.16

Ζητά να εξεταστεί πως είναι δυνατόν στην περίπτωση της ειδικής θεωρήσεως που προβλέπεται και των διατάξεων του άρθρου 16 σχετικά με την κατάργηση της σφραγίδας εισόδου και εξόδου να εξετάζεται η τήρηση των χρονικών ρυθμίσεων του άρθρου 9 της προτάσεως, καθώς και με ποιο τρόπο θα πρέπει να ασκείται αποτελεσματικός έλεγχος για την υλοποίηση των στόχων που ορίζονται στον κανονισμό, εφόσον αυτό είναι απαραίτητο.

1.17

Διαπιστώνει ότι η συνεργασία των τοπικών προξενείων, η οποία ρυθμίζεται από την σχετική κοινή προξενική εγκύκλιο, καθώς και η πολιτική θεωρήσεων πρέπει επίσης να συμβάλουν στην προστασία των εξωτερικών συνόρων.

1.18

Επισημαίνει ότι οι κανονισμοί αποτελούν νομοθετικές πράξεις που στηρίζονται στο κεκτημένο του Σένγκεν κατά την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 1 της συμφωνίας ένταξης και, κατ' αυτό τον τρόπο, πρέπει να υιοθετηθούν πλήρως από όλες τις υποψήφιες χώρες, ακόμη και όσο και στο μέτρο που δεν θα ενσωματωθούν αμέσως στο σύστημα με την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

1.19

Τονίζει με έμφαση ότι η καθιέρωση ρυθμίσεως για την τοπική διασυνοριακή κυκλοφορία θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις τοπικές συνθήκες, πράγμα που σημαίνει ότι, παρά την αρμοδιότητα των εθνικών αρχών, είναι απαραίτητο να διεξαχθεί εκ των προτέρων και ως συνοδευτικό μέτρο διαβούλευση με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές των περιοχών της μεθορίου, έτσι ώστε τα μέτρα που προβλέπονται να αποβούν επιτυχή.

1.20

Τονίζει ότι, παράλληλα με τα μέτρα που προτείνονται, χρειάζεται και μια σειρά από πρακτικά μέτρα για τη διευθέτηση των συνοριακών διαβάσεων, για να καταστεί η διέλευση των εξωτερικών συνόρων περισσότερο αποτελεσματική και απρόσκοπτη και να επιτραπεί ταυτόχρονα η συγκέντρωση των διαθέσιμων δυνάμεων στην κατοχύρωση της ασφάλειας στα εξωτερικά σύνορα.

1.21

Επισημαίνει ότι, με την προοπτική της κατάργησης των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα, τα μέτρα αυτού του είδους στα «προσωρινά εξωτερικά σύνορα» είναι απαραίτητα, αλλά ότι πρέπει μάλλον να θεωρηθεί ότι καλύπτουν ορισμένα κενά στο περιφερειακό διασυνοριακό δίκτυο μεταφορών, συμβάλλοντας ενδεχομένως στη δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών για την αξιοποίηση των οικονομικών, πολιτικών, κοινωνικών και πολιτιστικών ευκαιριών που προσφέρει η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

1.22

Χαιρετίζει το γεγονός ότι τα μέτρα ισχύουν και για τα σύνορα με την περιοχή του Καλίνινγκραντ και θεωρεί ότι θα ήταν σκόπιμο να αναληφθούν σύντομα πρωτοβουλίες για να θεσπιστεί παρόμοια ρύθμιση η οποία θα συμπληρώσει τις υφιστάμενες διαμετακομιστικές ρυθμίσεις μεταξύ των υποψηφίων χωρών, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ρωσίας με βάση τους συμβιβασμούς που έχουν επιτευχθεί.

1.23

Προτείνει να εναρμονιστούν σύντομα οι διατάξεις που ισχύουν για τη χορήγηση θεωρήσεων για την τοπική συνοριακή κυκλοφορία με τις αντίστοιχες τελωνειακές διατάξεις, ιδιαιτέρως όσον αφορά την απαλλαγή από εισαγωγικούς δασμούς.

1.24

Διαπιστώνει ότι η Επιτροπή μετά την εξέταση που προαναγγέλλεται στην ανακοίνωσή της «Προς μια ολοκληρωμένη διαχείριση των Εξωτερικών συνόρων των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης» έπαψε να θεωρεί ότι πρέπει να συναφθούν συμφωνίες μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και τρίτων κρατών με τα οποία συνορεύει. Αντιθέτως, θεωρεί πλέον ότι αυτό εμπίπτει στην αρμοδιότητα γειτονικών κρατών τα οποία μπορούν να συνάψουν διμερείς συμβάσεις, συνεκτιμώντας κατ' αυτό τον τρόπο τα πολλά και ποικίλα τοπικά και περιφερειακά συμφέροντα που υπάρχουν στις μεθοριακές παραμεθόριες περιοχές και τα συμφέροντα όλων των κρατών μελών.

1.25

Θα επικροτούσε το ενδεχόμενο να διασφαλιστεί η συμμετοχή των εκπροσώπων των τοπικών και περιφερειακών αρχών στη διαπραγμάτευση των εν λόγω διμερών συμφωνιών κατά τον ίδιο αυτονόητο τρόπο όπως εξασφαλίστηκε η συμμετοχή της Επιτροπής των Περιφερειών στην περαιτέρω ανάπτυξη του ευρωπαϊκού κεκτημένου σε σχέση με τη διασυνοριακή συνεργασία.