52001DC0361

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΤΩΝ ΡΟΥΜΑΝΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΘΕΩΡΗΣΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Στις 15 Μαρτίου 2001 το Συμβούλιο εξέδωσε έναν κανονισμό όπου απαριθμούνται οι τρίτες χώρες οι υπήκοοι των οποίων υποχρεούνται να διαθέτουν θεώρηση κατά τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων και εκείνες των οποίων οι υπήκοοι απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή (Κανονισμός ΕΚ αριθ. 539/2001 του Συμβουλίου της 15ης Μαρτίου 2001, ΕΕ L 81, 21.3 2001, σ. 1). Σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 2 του κανονισμού, η Ρουμανία βρίσκεται στον κατάλογο των χωρών των οποίων οι υπήκοοι απαλλάσσονται από την υποχρέωση θεώρησης. Ωστόσο, η απαλλαγή αυτή δεν θα τεθεί σε ισχύ προτού το Συμβούλιο λάβει οριστική απόφαση αργότερα με βάση σχετική έκθεση εκ μέρους της Επιτροπής.

Tο Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει την εν λόγω έκθεση το αργότερο μέχρι τις 30 Ιουνίου 2001, αναφέροντας τις δεσμεύσεις τις οποίες είναι διατεθειμένη να αναλάβει η Ρουμανία όσον αφορά την παράνομη μετανάστευση και την παράνομη διαμονή, καθώς και τον επαναπατρισμό των παρανόμως διαμενόντων στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η έκθεση αυτή θα πρέπει να συνοδεύεται από κάθε πρόσφορη σύσταση.

Προκειμένου να λάβει θέση επί των δεσμεύσεων της ρουμανικής κυβέρνησης το ταχύτερο δυνατόν, το Συμβούλιο ζήτησε από την Επιτροπή την υποβολή μιας πρώτης έκθεσης πριν από τις 30 Ιανουαρίου 2001. Η Επιτροπή υπέβαλε την έκθεση αυτή στο Συμβούλιο υπό μορφή ανακοίνωσης (COM(2001)61 τελικό). Η έκθεση αυτή βασιζόταν κυρίως σε πληροφορίες που υπέβαλαν οι ρουμανικές αρχές στις 15 Ιανουαρίου 2001 κατόπιν σχετικού αιτήματος της Επιτροπής της 18ης Δεκεμβρίου 2000.

Η ρουμανική κυβέρνηση υπέβαλε μια εισήγηση στην Επιτροπή στις 7 Μαίου 2001, στην οποία καθόριζε τους βασικούς στόχους της στρατηγικής για την αντιμετώπιση των διαφόρων αδυναμιών (νομικών, διοικητικών και πρακτικών) που είχαν επισημανθεί ως κρίσιμες στο πλαίσιο της απαλλαγής από την υποχρέωση της θεώρησης. Η εισήγηση περιελάμβανε ένα "πρόγραμμα δράσης για της θεωρήσεις" προκειμένου να δοθούν στη Ρουμανία ορισμένες κατευθύνσεις για την εφαρμογή των διαφόρων μέτρων που είχαν κριθεί ως αναγκαία για την επίτευξη των στόχων της στρατηγικής. Η Επιτροπή τηρεί στη διάθεση των κρατών μελών όλα τα σχετικά έγγραφα που έλαβε από τη Ρουμανία.

Σκοπός της παρούσας έκθεσης της Επιτροπής είναι να παρουσιαστούν τα επιτεύγματα της Ρουμανίας μέχρι στιγμής στον τομέα αυτό καθώς και οι δεσμεύσεις που ανέλαβε. Θα αποτιμηθεί η αξία των επιτευγμάτων και η αξιοπιστία των δεσμεύσεων, με καθοριστικό κριτήριο κατά πόσον είναι πρόσφορα τα συγκεκριμένα μέτρα για την απαλλαγή των ρουμάνων υπηκόων από την υποχρέωση θεώρησης κατά την είσοδο στα κράτη μέλη της ΕΕ. Με τον τρόπο αυτό θα αποφευχθεί οποιαδήποτε σύγχυση όσον αφορά την έκταση και τον σκοπό των διαδικασιών ελέγχου, τις αποστολές αξιολόγησης και τα προγράμματα δράσης που αφορούν τη Ρουμανία ως υποψήφια χώρα, στο προενταξιακό πλαίσιο. Το συμπέρασμα από την αξιολόγηση αυτή θα περιλαμβάνει και τις συστάσεις που ζήτησε το Συμβούλιο από την Επιτροπή.

Στο άρθρο 8 παράγραφος 2 του κανονισμού ΕΚ 539/2001 αναφέρονται σαφώς τα βασικά στοιχεία για την απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης. Η έκδοση θετικής απόφασης για τη Ρουμανία εξαρτάται κυρίως από τις δεσμεύσεις που είναι διατεθειμένη να αναλάβει σχετικά με την παράνομη μετανάστευση και τον επαναπατρισμό από τα κράτη μέλη των παρανόμως διαμενόντων σ' αυτά που προέρχονται από τη Ρουμανία.

Η παρούσα έκθεση πραγματεύεται αυτά τα βασικά στοιχεία. Όσον αφορά την παράνομη μετανάστευση, πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ των μέτρων που αποσκοπούν στην πρόληψη της παράνομης μετανάστευσης υπηκόων τρίτων χωρών που διέρχονται μέσω της Ρουμανίας, αφενός, και των μέτρων που αποσκοπούν στον περιορισμό της παράνομης μετανάστευσης ρουμάνων υπηκόων προς τα κράτη μέλη, αφετέρου.

1. Η ΡΟΥΜΑΝΊΑ ΩΣ ΧΩΡΑ ΔΙΕΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΥΠΗΚΟΟΥΣ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ

1.1. Έλεγχοι που πραγματοποιούν οι ρουμανικές αρχές στα σύνορα κατά την είσοδο, τη διέλευση και την έξοδο

1.1.1. Νομοθετικές διατάξεις

Δύο έκτακτα διατάγματα (αποφάσεις της κυβέρνησης με ισχύ νόμου), ένα σχετικά με τα σύνορα του ρουμανικού κράτους και ένα άλλο σχετικά με την αστυνομία των συνόρων, βρίσκονται στο τελικό στάδιο της έγκρισης. Το πρώτο περιλαμβάνει γενικές διατάξεις σχετικά με το καθεστώς των συνόρων του κράτους και αποσκοπεί στην εναρμόνιση της ρουμανικής νομοθεσίας όσον αφορά τους συνοριακούς ελέγχους με τις ανάλογες νομοθεσίες των κρατών μελών. Το διάταγμα σχετικά με την αστυνομία των συνόρων προβλέπει μια νέα οργανωτική διάρθρωση και περιέχει διατάξεις σχετικά με τις αρμοδιότητες της αστυνομίας των συνόρων και το πλαίσιο συνεργασίας με άλλους φορείς.

Η Ρουμανία έχει μια σειρά από διμερείς συμφωνίες με γειτονικές χώρες για τη συνεργασία και την αμοιβαία συνδρομή μεταξύ των συνοριακών αρχών, που καλύπτουν και την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, της διαφθοράς, της παράνομης διακίνησης ναρκωτικών και της σωματεμπορίας [1].

[1] Από το 1990 ως σήμερα, η Ρουμανία έχει συνάψει 9 συμφωνίες εργασίας με την Ουκρανία, 4 με τη Μολδαβία, 8 με την Βουλγαρία και 8 με την Ουγγαρία. Επιπλέον, διεξάγονται διαπραγματεύσεις για την ενημέρωση και βελτίωση προηγούμενων συμφωνιών με όλες τις προαναφερθείσες χώρες, καθώς και με την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας.

1.1.2. Ενίσχυση των θεσμικών φορέων, τεχνικός εξοπλισμός και προγράμματα επενδύσεων

Ο κυριότερος θεσμικός φορέας που είναι αρμόδιος για τη διαχείριση των συνόρων είναι η αστυνομία των συνόρων, που υπάγεται στο Υπουργείο Εσωτερικών. Το συνολικό δυναμικό της αστυνομίας των συνόρων είναι σήμερα 23.000 άτομα, τόσο επαγγελματίες όσο και κληρωτοί. Η πραγματοποιούμενη διαδικασία μεταρρύθμισης για την περίοδο 2000-2004 αποσκοπεί στην αναδιοργάνωση και τον εκσυγχρονισμό της ρουμανικής αστυνομίας των συνόρων. Η μεταρρύθμιση αυτή συνίσταται σε διάφορα στοιχεία:

α) Απλούστευση της ιεραρχικής διάρθρωσης (έχει ήδη καταργηθεί ένα περιφερειακό διοικητικό επίπεδο και έχει μειωθεί ο αριθμός των περιφερειακών διευθύνσεων σε μια για κάθε χερσαίο σύνορο και μια για τη Μαύρη Θάλασσα) και ανακατανομή του προσωπικού (20% του προσωπικού που υπηρετούσε στην κεντρική διοίκηση έχει μετατεθεί σε επιχειρησιακές θέσεις και ένα άλλο 10% θα μετατεθεί κατά το προσεχές μέλλον).

β) "Επαγγελματικοποίηση" της αστυνομίας, δηλ. προοδευτική αντικατάσταση των κληρωτών από επαγγελματίες, που θα αρχίσει από το Μάρτιο του 2001 και θα ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του 2002. 2.151 άτομα που έχουν προσληφθεί με σύμβαση θα τοποθετηθούν σε θέσεις φρούρησης και επιτήρησης στα πράσινα σύνορα. Από αυτούς οι 740 έχουν ήδη τοποθετηθεί στα ανατολικά και βόρεια σύνορα.

γ) Νέες μέθοδοι για την εκπαίδευση του προσωπικού της αστυνομίας των συνόρων. Για το σκοπό αυτό, έχουν δημιουργηθεί τρία περιφερειακά εκπαιδευτικά κέντρα [2], με τη μετατροπή των κέντρων εκπαίδευσης κληρωτών σε ινστιτούτα επαγγελματικής κατάρτισης για τους αστυνομικούς των συνόρων. Επιπλέον, στα πλαίσια ενός προγράμματος αδελφοποίησης με την Ισπανία που χρηματοδοτείται από το Phare και άρχισε να εφαρμόζεται τον Απρίλιο του 2001, θα δοθεί συνδρομή για την εκπόνηση μιας σύγχρονης εκπαιδευτικής στρατηγικής και για τη μεταρρύθμιση των προγραμμάτων των κέντρων εκπαίδευσης διαφόρων κατηγοριών του προσωπικού της αστυνομίας των συνόρων.

[2] Τα τρία αυτά κέντρα βρίσκονται στο Carei, το Giurgiu και το Sighet.

Έχουν ληφθεί διάφορα μέτρα για την καταπολέμηση της διαφθοράς. Μετά την έναρξη ισχύος του νέου νόμου για την καταπολέμηση της διαφθοράς (Μάιος 2000), έχει δημιουργηθεί στο Υπουργείο Εσωτερικών μια ειδική υπηρεσία, η Γενική Διεύθυνση Εσωτερικής Προστασίας. Αυτό το νέο σχήμα προέκυψε από την πρόσφατη στρατηγική για την καταπολέμηση της διαφθοράς που εκπονήθηκε για το Υπουργείο Εσωτερικών και τα εξαρτώμενα από αυτό όργανα. Ένα από τα καθήκοντα αυτού του νέου σώματος είναι να πραγματοποιεί προληπτικές και επιτόπιες επιθεωρήσεις σε όλα τα τμήματα της αστυνομίας των συνόρων. Από τον Ιανουάριο του 2001, η υπηρεσία αυτή - της οποίας το προσωπικό επιλέγεται με κριτήριο την επαγγελματική ακεραιότητα - πραγματοποιεί ελέγχους κυρίως στα επίπεδα της διαχείρισης και των γενικών επιθεώρησεων. Σε ειδικές περιπτώσεις, μπορούν να γίνουν έλεγχοι και επιθεωρήσεις και σε κατώτερα επίπεδα. Τα πρόσωπα που θεωρούνται ύποπτα τίθενται αμέσως σε διαθεσιμότητα και προσάγονται ενώπιον δικαστηρίου. Ένα άλλο μέτρο που σχεδιάζεται είναι η καθιέρωση κινήτρων με βάση τις επαγγελματικές επιδόσεις. Από την 1η Ιανουαρίου 2001 έως τις 15 Μαρτίου 2001, έχουν τιμωρηθεί 68 υπάλληλοι της αστυνομίας των συνόρων για παράβαση καθήκοντος, διαφθορά ή παραβίαση των κανονισμών εργασίας.

Όσον αφορά την υποδομή, η ρουμανική αστυνομία των συνόρων έχει τύχει αυξημένης χρηματοδοτικής υποστήριξης τόσο από τον κρατικό προϋπολογισμό όσο και από τα προγράμματα της ΕΕ. Έχει δοθεί προτεραιότητα στα βορειοανατολικά σύνορα με τη Μολδαβία και τη Νότια Ουκρανία για την προμήθεια περιπολικών οχημάτων, περιπολικών σκαφών, στολών παντός καιρού, αλεξίσφαιρων στολών και υλικού νυκτερινής επιτήρησης και επικοινωνιών. Έξη σημεία διέλευσης των συνόρων (Giurgiu, Petea, Albita, Bors, Nadlac, που βρίσκονται όλα στους κύριους ευρωπαϊκούς μεταφορικούς άξονες, καθώς και το κυριότερο διεθνές αεροδρόμιο Otopeni) είναι εξοπλισμένα με συσκευές φασματοσκόπησης για την ανίχνευση πλαστογραφιών σε ταξιδιωτικά έγγραφα.

Για να γίνουν αποτελεσματικότεροι οι έλεγχοι των ταξιδιωτικών εγγράφων και θεωρήσεων, στις 23.05.2001 υπογράφτηκε ένα πρωτόκολλο συνεργασίας μεταξύ της Γενικής Επιθεώρησης της αστυνομίας συνόρων και του εθνικού αερομεταφορέα (TAROM). Το πρωτόκολλο αυτό προβλέπει ειδικά προγράμματα εκπαίδευσης του προσωπικού της αεροπορικής εταιρίας από την αστυνομία συνόρων σχετικά με την ανίχνευση νοθευμένων ή πλαστών εγγράφων. Το πρωτόκολλο καλύπτει το προσωπικό της TAROM που εργάζεται στα αεροδρόμια του Αμάν, της Δαμασκού, της Κωνσταντινούπολης, του Καίρου και της Τρίπολης. Οι υπάλληλοι της εταιρίας ελέγχουν εάν είναι έγκυρα τα ταξιδιωτικά έγγραφα των επιβατών κατά την επιβίβαση στο αεροπλάνο, εμποδίζοντας έτσι την είσοδο στη Ρουμανία προσώπων με νοθευμένα ή πλαστά έγγραφα.

Υπάρχει επίσης τακτική ανταλλαγή δεδομένων με τους γερμανούς και γάλλους αξιωματικούς - συνδέσμους στη Ρουμανία σχετικά με τα δίκτυα λαθρεμπορίου μη συμπληρωμένων διαβατηρίων και θεωρήσεων που έχουν κλαπεί από χώρες του Schengen.

1.1.3. Στατιστικές και γενικές τάσεις

Τα σύνορα της Ρουμανίας έχουν συνολικό μήκος 3.146,7 χιλιομέτρων, εκ των οποίων 1.074,5 km είναι χερσαία σύνορα, 941,6 km σύνορα μικρών ποταμών, 883,2 km σύνορα μεγάλων ποταμών και 147,4 km θαλάσσια σύνορα. Υπάρχουν 10 διεθνή αεροδρόμια, το κυριότερο εκ των οποίων είναι το αεροδρόμιο Otopeni του Βουκουρεστίου.

Η Ρουμανία είναι χώρα διέλευσης παράνομων μεταναστών προς τα κράτη μέλη της ΕΕ. Κατά το διάστημα 1998-2000, απαγορεύτηκε η έξοδος από τη Ρουμανία σε 10.524 αλλοδαπούς πολίτες. Από αυτούς οι 2.333 είχαν προορισμό κράτη μέλη της ΕΕ. Οι περισσότεροι προέρχονταν από το Αφγανιστάν, το Ιράν, το Πακιστάν, την Τουρκία και την Κίνα. Οι λόγοι απαγόρευσης της συνέχισης του ταξιδιού τους ήσαν παρατυπίες στα ταξιδιωτικά τους έγγραφα, μη τήρηση των νομικών διατάξεων σχετικά με το τελωνειακό καθεστώς, χρήση νοθευμένων ή πλαστών διαβατηρίων και νοθευμένων η πλαστών θεωρήσεων. Κατά το πρώτο τρίμηνο του 2001, απαγορεύτηκε η έξοδος σε 4.009 αλλοδαπούς (σε σχέση με 3.145 κατά το πρώτο τρίμηνο του 2000).

Όσον αφορά την είσοδο στη χώρα, από το 1998 έχει απαγορευθεί η είσοδος στη Ρουμανία σε 40.000 αλλοδαπούς το χρόνο, ενώ εκτιμάται ότι άλλοι 40.000 διέρχονται τα σύνορα παράνομα με απώτερο σκοπό να φθάσουν στην ΕΕ. Κατά το πρώτο τρίμηνο του 2001 απαγορεύτηκε η είσοδος στη Ρουμανία σε 16.715 αλλοδαπούς, σε σχέση με 10.900 κατά τους πρώτους τρεις μήνες του 2000. Το κύριο σημείο εισόδου είναι τα σύνορα με τη Μολδαβία.

1.1.4. Δεσμεύσεις

Τα σχέδια έκτακτων διαταγμάτων σχετικά με τα ρουμανικά εθνικά σύνορα και την οργάνωση και λειτουργία της ρουμανικής αστυνομίας συνόρων αναμένεται να εγκριθούν από την κυβέρνηση το αργότερο μέχρι τις 30 Ιουνίου 2001. Εντός της ίδιας προθεσμίας, η κυβέρνηση θα εκδώσει ορισμένες διατάξεις σχετικά με τις μεθόδους εφαρμογής της προαναφερθείσας νομοθεσίας.

Θα συζητηθούν συμφωνίες συνεργασίας για τη διαχείριση των συνόρων με τα κράτη μέλη της ΕΕ (σε πρώτη φάση με την Αυστρία, τη Γαλλία και τη Γερμανία), ενώ συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις για τη βελτίωση των συμφωνιών που υπάρχουν με τις γειτονικές χώρες.

Όσον αφορά τη μεταρρύθμιση της αστυνομίας συνόρων, έχουν ήδη προσληφθεί 3063 υπαξιωματικοί σε αντικατάσταση κληρωτών και μέχρι το τέλος του 2002 αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί η επάνδρωσή της εξ ολοκλήρου από επαγγελματίες. Η διαδικασία αυτή των ανταλλαγών θα συνεχισθεί με την αντικατάσταση 1.657 κληρωτών από 663 υπαξιωματικούς μέχρι τις 30 Ιουνίου του 2001 και 1.686 κληρωτών από 674 υπαξιωματικούς μέχρι τις 30 Οκτωβρίου του 2001. Το 2002 5.000 κληρωτοί θα αντικατασταθούν από 2.000 υπαξιωματικούς. Συνολικά, θα αντικατασταθούν 16.000 κληρωτοί από 6.400 υπαξιωματικούς.

Μέχρι τις 30 Ιουνίου του 2001 πρόκειται να μεταταχθεί σε επιχειρησιακές θέσεις ένα επιπλέον 10% του διοικητικού προσωπικού της Γενικής Επιθεώρησης αστυνομίας συνόρων.

Με βάση το πρόγραμμα του Υπουργείου Εσωτερικών για την πρόληψη και καταπολέμηση της διαφθοράς, η Γενική Επιθεώρηση της αστυνομίας συνόρων αναμένει να καταρτίσει ένα δικό της μόνιμο πρόγραμμα για την καταπολέμηση της διαφθοράς μέχρι τις 30 Ιουνίου 2001. Πριν από το τέλος του 2001 θα δημιουργηθεί μια ανοικτή τηλεφωνική γραμμή χωρίς χρέωση στη Γενική Επιθεώρηση της αστυνομίας συνόρων, όπου θα γίνονται δεκτά μηνύματα προσώπων που έχουν προβλήματα κατά τη διέλευση των συνόρων.

Μέχρι τις 30 Ιουνίου του 2001 αναμένεται να υποβληθεί μια έκθεση για την όλη εκπαιδευτική στρατηγική της αστυνομίας συνόρων.

Σε συνεργασία με άλλους φορείς που έχουν αρμοδιότητα στα σύνορα θα γίνει επεξεργασία μιας στρατηγικής για την ολοκληρωμένη διαχείριση των συνόρων. Επί του παρόντος εφαρμόζεται ένα πιλοτικό σχέδιο και η στρατηγική θα αναπτυχθεί περαιτέρω με την υποστήριξη ενός σχεδίου αδελφοποίησης που χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα Phare και που θα υλοποιηθεί κατά την περίοδο Οκτωβρίου 2001 - Νοεμβρίου 2002.

Κατά το τρέχον και τα προσεχή έτη, οι ρουμανικές αρχές θα διαθέτουν συνεχώς πρόσθετους χρηματοδοτικούς πόρους για τη βελτίωση και τον εκσυγχρονισμό του εξοπλισμού της αστυνομίας συνόρων.

1.2. Πολιτική της Ρουμανίας όσον αφορά τις θεωρήσεις

1.2.1. Νομοθετικές διατάξεις

Ο κατάλογος των χωρών των οποίων οι πολίτες χρειάζονται θεώρηση για να εισέλθουν στη Ρουμανία περιλαμβάνει 156 χώρες, ενώ οι υπήκοοι 35 χωρών, μεταξύ των οποίων και τα κράτη μέλη της ΕΕ, απαλλάσσονται από την υποχρέωση θεώρησης. Σύμφωνα με τη ρουμανική νομοθεσία, ισχύουν ιδιαίτερα αυστηρές προϋποθέσεις για την χορήγηση θεώρησης σε πολίτες 86 χωρών με ισχυρές μεταναστευτικές τάσεις. Οι προϋποθέσεις και τα κριτήρια αυτά ορίζονται τόσο στους κανόνες εφαρμογής του νέου νόμου περί αλλοδαπών αριθ. 123/2001 (ανωτέρω, 1.4.1) όσο και στις κοινές οδηγίες που εξέδωσαν από κοινού τα υπουργεία Εξωτερικών, Εσωτερικών και Εργασίας στις 30 Απριλίου 2001. Για 75 από τις χώρες αυτές, οι αιτούντες ρουμανική θεώρηση πρέπει να έχουν επικυρωμένη πρόσκληση και τραπεζική εγγύηση στη διάθεση των ρουμανικών αρχών που θα χρησιμοποιηθεί σε περίπτωση επαναπατρισμού. Οι πολίτες της Αρμενίας, του Αζερμπαϊτζάν, της Λευκορωσίας, της Κούβας, της Γεωργίας, του Καζακστάν, της Κιργισίας, της Μογγολίας, του Τουρκμενιστάν, του Τατζικιστάν και του Ουζμπεκιστάν είναι υποχρεωμένοι να έχουν επικυρωμένη πρόσκληση, αλλά δεν χρειάζονται τραπεζική εγγύηση.

Από τον Απρίλιο του 1998 καθιερώθηκε η υποχρέωση θεώρησης διέλευσης από αερολιμένα για τους πολίτες του Αφγανιστάν, της Αιθιοπίας, της Ινδίας, της Γκάνα, του Ιράν, του Ιράκ, της Νιγηρίας, της Σομαλίας, της Σρι Λάνκα, της Λαοκρατικής Δημοκρατίας του Κονγκό, του Πακιστάν και του Μπαγκλαντές.

Επτά από τις χώρες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο της ΕΕ με τις χώρες των οποίων οι υπήκοοι χρειάζονται θεώρηση [3] - η Ρωσία, η Ουκρανία, η Μολδαβία, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας, η FYROM και η Τουρκία - περιλαμβάνονται σήμερα στον κατάλογο της Ρουμανίας με τις χώρες των οποίων οι υπήκοοι δεν χρειάζονται θεώρηση για να εισέλθουν στη Ρουμανία. Σήμερα οι μολδαβοί πολίτες μπορούν να εισέρχονται στη Ρουμανία με απλή επίδειξη του δελτίου ταυτότητας. Από την 1η Ιουλίου 2001 θα υποχρεώνονται να έχουν διαβατήριο για να εισέλθουν στη Ρουμανία.

[3] Βλ. Παράρτημα Ι του κανονισμού ΕΚ αριθ. 539/2001.

1.2.2. Ενίσχυση του θεσμικού πλαισίου, τεχνικός εξοπλισμός και προγράμματα επενδύσεων

Από τον Ιανουάριο του 2001, οι θεωρήσεις κατά κανόνα χορηγούνται μόνο από τις ρουμανικές διπλωματικές αποστολές και τα προξενικά γραφεία του εξωτερικού. Οι θεωρήσεις δεν μπορούν να χορηγηθούν σε συνοριακούς σταθμούς παρά μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις.

Οι ρουμανικές διπλωματικές αποστολές και τα προξενικά γραφεία χορηγούν θεωρήσεις μόνο στους υπηκόους της διαπιστεύουσας χώρας και αφού συμβουλευτούν τον κατάλογο των προσώπων στα οποία απαγορεύεται να εισέλθουν στη Ρουμανία. Ο κατάλογος αυτός διατίθεται στο υπουργείο Εξωτερικών και στο υπουργείο Εσωτερικών καθώς και στους συνοριακούς σταθμούς.

Όλες οι αιτήσεις θεωρήσεων αποστέλλονται από τις διπλωματικές ή προξενικές αποστολές στο Εθνικό Κέντρο Θεωρήσεων, το οποίο έχει συσταθεί πρόσφατα στη Διεύθυνση Προξενικών Σχέσεων του Υπουργείου Εξωτερικών και λαμβάνει την τελική απόφαση σχετικά με τη χορήγηση θεώρησης. Οι αιτήσεις από υπηκόους χωρών με υψηλές μεταναστευτικές τάσεις στέλνονται επίσης, για περαιτέρω έλεγχο, στη Διεύθυνση Αλλοδαπών και Μετανάστευσης του Υπουργείου Εσωτερικών.

Έχει καταρτισθεί σχέδιο για τη δημιουργία ενός συστήματος ηλεκτρονικής επεξεργασίας on-line των αιτήσεων θεώρησης, που χρηματοδοτείται εν μέρει από το πρόγραμμα Phare 2000 για τα σύνορα. Χάρη στο πρόγραμμα αυτό θα συνδεθούν οι κεντρικές αρχές που είναι αρμόδιες για τη χορήγηση θεωρήσεων (το Yπουργείο Εξωτερικών και το Yπουργείο Εσωτερικών) με τις διπλωματικές και προξενικές αποστολές καθώς και με τους συνοριακούς σταθμούς. Το σχέδιο θα καλύπτει, σε μια πρώτη φάση, 4 διπλωματικές και προξενικές αποστολές στις χώρες της ΕΕ (Αυστρία, Γερμανία, Ιταλία και Κάτω Χώρες) και 6 αποστολές σε χώρες με υψηλές μεταναστευτικές τάσεις (Πακιστάν, Κίνα, Ιορδανία, Ιράκ, Ινδία και Ουκρανία).

1.2.3. Δεσμεύσεις

Από την 1η Ιουλίου 2001 θα αρχίσει να ισχύει η υποχρέωση κατοχής διαβατηρίου κατά την είσοδο στη Ρουμανία για τους πολίτες της Δημοκρατίας της Μολδαβίας.

Η καθιέρωση της υποχρέωσης θεώρησης για τους υπηκόους της Βοσνίας- Ερζεγοβίνης, της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, της FYROM και της Τουρκίας θα εξετασθεί από τις ρουμανικές αρχές σε συνάρτηση με την εξέλιξη των σχέσεων μεταξύ της ΕΕ και των χωρών αυτών και, κατά περίπτωση, η Ρουμανία θα καθιερώσει υποχρέωση θεώρησης.

Πριν από το τέλος του 2001, οι ρουμανικές αρχές πρόκειται να ολοκληρώσουν τις διαπραγματεύσεις με τη Ρωσική Ομοσπονδία και την Ουκρανία σχετικά με τις συμφωνίες για την καθιέρωση υποχρεωτικής θεώρησης όσον αφορά τους υπηκόους και των δύο αυτών κρατών. Σε περίπτωση που δεν συναφθεί διμερής συμφωνία εντός της προθεσμίας αυτής, η Ρουμανία θα καθιερώσει την υποχρέωση θεώρησης μονομερώς.

1.3. Ρουμανικά ταξιδιωτικά έγγραφα και δελτία ταυτότητας

1.3.1. Νομοθετικές διατάξεις

Στις 19 Απριλίου 2001, η ρουμανική κυβέρνηση εξέδωσε την απόφαση αριθ. 460 για την καθιέρωση μιας νέας μορφής διαβατηρίου, που έχει περισσότερα χαρακτηριστικά ασφαλείας από τα διαβατήρια που ισχύουν σήμερα. Η απόφαση αυτή ορίζει το νομικό πλαίσιο για την έκδοση του νέου ρουμανικού διαβατηρίου, σύμφωνα με το οποίο το έργο αυτό αναλαμβάνει η Γραμματεία της κυβέρνησης μέσω της "Διεύθυνσης Κρατικού Πρωτοκόλλου". Αυτή η κυβερνητική υπηρεσία έχει ήδη κινήσει από τις 30 Μαίου 2001 τη διεθνή διαδικασία υποβολής προσφορών που προβλέπει η κυβερνητική απόφαση για την επιλογή ενός προμηθευτή που θα εξασφαλίσει:

- την κατασκευή και παράδοση μιας πρώτη παρτίδας από 1.000.000 κανονικά μη συμπληρωμένα νέα ρουμανικά διαβατήρια.

- την παράδοση του αναγκαίου εξοπλισμού για την έκδοση και οπτική ανάγνωση των νέων διαβατηρίων.

- την παράδοση μηχανισμού εκτύπωσης, τεχνολογίας, πρώτων υλών και άλλου αναγκαίου υλικού για την κατασκευή του νέου διαβατηρίου στη Ρουμανία, όταν εξαντληθεί η πρώτη παρτίδα του 1.000.000 μη συμπληρωμένων διαβατηρίων.

Σήμερα κυκλοφορούν περίπου 4.000.000 ρουμανικά τουριστικά διαβατήρια με διάρκεια ισχύος 5 ετών. Τα διαβατήρια είναι ατομικά, αλλά τα παιδιά κάτω των 14 ετών συνήθως καταχωρούνται στο διαβατήριο των γονέων τους. Η αντικατάσταση των παλαιών διαβατηρίων με τα νέα αναμένεται να αρχίσει κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2001. Σύμφωνα με την προαναφερθείσα κυβερνητική απόφαση, το νέο ρουμανικό διαβατήριο θα εκδοθεί μετά την εξάντληση των υπαρχόντων αποθεμάτων, που είναι αρκετά μικρά (η εναπομένουσα ποσότητα μη συμπληρωμένων διαβατηρίων παλαιού τύπου αντιπροσωπεύει αποθέματα που καλύπτουν κανονικά τις εκδόσεις δύο μηνών). Τα παλαιά διαβατήρια θα αποσυρθούν σταδιακά και θα αντικατασταθούν με τα νέα. Η κυβερνητική απόφαση προβλέπει επίσης ότι δεν θα παραταθεί η ισχύς των παλαιών διαβατηρίων μετά την έναρξη έκδοσης των νέων. Κατά την έκδοση ενός διαβατηρίου πρέπει να καταβάλλεται ένα τέλος, το συνολικό κόστος του οποίου ανέρχεται σε 15,50 δολάρια περίπου.

Θα πρέπει επίσης να αναφερθεί ότι οι ρουμανικές αρχές προτίθενται να χρησιμοποιήσουν τα χαρακτηριστικά ασφαλείας του νέου διαβατηρίου για τη χορήγηση ταξιδιωτικών εγγράφων σε πρόσφυγες με βάση της σύμβαση της Γενεύης και σε αιτούντες άσυλο με βάση τη σύμβαση της Νέας Υόρκης. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα αριθμητικά στοιχεία, ο αριθμός των κατόχων αυτών των κατηγοριών των ταξιδιωτικών εγγράφων δεν υπερβαίνει τα 2.000 άτομα.

1.3.2. Ενίσχυση του θεσμικού πλαισίου και πρακτική εφαρμογή των μέτρων ασφαλείας

Επί του παρόντος, τα διαβατήρια εκδίδονται μέσω ενός αποκεντρωμένου ηλεκτρονικού συστήματος σε νομαρχιακό επίπεδο (41 κέντρα). Η κεντρική αρχή που είναι υπεύθυνη για την έκδοση διαβατηρίων είναι η Διεύθυνση Διαβατηρίων του Υπουργείου Εσωτερικών. Οι διπλωματικές αποστολές και τα προξενικά γραφεία επιτρέπεται να χορηγούν "προξενικά διαβατήρια" στους ρουμάνους πολίτες, που λόγω απώλειας, κλοπής ή λήξης ισχύος του διαβατηρίου τους, έχουν άμεση ανάγκη έγκυρου ταξιδιωτικού εγγράφου. Αυτό το είδος του διαβατηρίου χορηγείται αφού ελεγχθεί κατά πόσον ο αιτών είναι ρουμάνος πολίτης και ισχύει μόνο για την επιστροφή στη Ρουμανία. Δεν επιτρέπει στον κάτοχο να αναχωρήσει από τη Ρουμανία ή να ταξιδέψει στο εξωτερικό. Σε περίπτωση κλοπής ή απώλειας του διαβατηρίου ενός ρουμάνου πολίτη που ταξιδεύει στο εξωτερικό, ο τελευταίος πρέπει να το αναφέρει στο ρουμανικό προξενικό γραφείο και στη διπλωματική αποστολή της χώρας όπου διαμένει.

Τα τέλη που συγκεντρώνονται από την χορήγηση διαβατηρίων συγκρίνονται σε σχέση με τον αριθμό των εκδιδόμενων διαβατηρίων. Η διαδικασία αυτή εξασφαλίζει σε κεντρικό επίπεδο ένα διπλό έλεγχο των μη συμπληρωμένων εντύπων που χρησιμοποιούν οι τοπικές αρχές για την έκδοση διαβατηρίων. Επιπλέον, το πρόγραμμα για την πρόληψη και την καταπολέμηση της διαφθοράς του Υπουργείου Εσωτερικών εφαρμόζεται και στη Διεύθυνση Διαβατηρίων.

Τα μη συμπληρωμένα διαβατήρια αποθηκεύονται στην έδρα της Διεύθυνσης Διαβατηρίων, απ' όπου στέλνονται στις νομαρχιακές υπηρεσίες μέσω του εσωτερικού ταχυδρομείου του Υπουργείου Εσωτερικών. Τα μη συμπληρωμένα διαβατήρια καταχωρούνται σε μια βάση δεδομένων και κατατάσσονται σε σειρές. Αυτή η βάση δεδομένων περιέχει επίσης τα στοιχεία όλων των έγκυρων διαβατηρίων που έχουν εκδοθεί και διαθέτει ένα σύστημα ειδοποίησης για τα κλαπέντα ή απολεσθέντα διαβατήρια. Στη βάση έχουν πρόσβαση online η Γενική Επιθεώρηση Αστυνομίας Συνόρων και το Υπουργείο Εξωτερικών. Υπάρχει επίσης τοπική βάση δεδομένων σε κάθε νομαρχία όπου εκδίδονται διαβατήρια.

Τα ρουμανικά αυτοκόλλητα θεώρησης κατασκευάζονται με βάση υψηλές προδιαγραφές ασφάλειας (δηλ. ειδικό μελάνι και συστατικά λέιζερ) και έχουν ληφθεί ειδικά μέτρα ασφαλείας για την αποθήκευσή τους. Το 2002 θα καθιερωθεί μια νέα μορφή αυτοκόλλητων θεώρησης σύμφωνα με τις προδιαγραφές της ΕΕ.

Οι ρουμάνοι πολίτες εφοδιάζονται με δελτία ταυτότητας. Παρόλο που το έγγραφο αυτό δεν αναγνωρίζεται για τα ταξίδια στο εξωτερικό, μπορεί να είναι χρήσιμο σε ορισμένες περιπτώσεις για τις εθνικές αρχές των κρατών μελών της ΕΕ προκειμένου να διαπιστώσουν τη ρουμανική ιθαγένεια πολιτών που συλλαμβάνονται να διαμένουν παράνομα στο έδαφός τους. Τα ρουμανικά δελτία ταυτότητας εκδίδονται από τις υπηρεσίες καταχώρησης προσωπικών δεδομένων των νομαρχιών, με υποβολή έντυπης αίτησης και ορισμένων επίσημων εγγράφων (πιστοποιητικά γεννήσεως κτλ) που αποδεικνύουν το όνομα, την οικογενειακή κατάσταση, τη ρουμανική ιθαγένεια, την κατοικία και, κατά περίπτωση, την εκπλήρωση των στρατιωτικών υποχρεώσεων του αιτούντος. Δεν υπάρχουν μη συμπληρωμένα ρουμανικά δελτία ταυτότητας, λόγω του ότι κατασκευάζονται με ηλεκτρονικά μέσα, με τη χρήση ως πρώτής ύλης ενός ειδικού πτυσσόμενου χαρτιού με λεπτή πλαστική επικάλυψη. Υπάρχουν επίσης προσωρινά δελτία ταυτότητας που μπορούν χρησιμοποιούνται για ένα, τρεις ή έξι μήνες για ένα χρόνο κατ' ανώτατο όριο: τυπώνονται σε ειδικές μονάδες εκτύπωσης, σε υδατόσημο χαρτί, με τη χρήση συστημάτων ασφαλείας, κατά σειρές, και γίνεται καταχώρησή τους με βάση τόσο τις σειρές όσο και τις μονάδες έκδοσης.

Σε περίπτωση κλοπής ή απώλειας, ο κάτοχος ρουμανικού διαβατηρίου ή δελτίου ταυτότητας πρέπει να το αναφέρει στο πλησιέστερο αστυνομικό τμήμα. Στην περίπτωση του διαβατηρίου, η πληροφορία δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερία. Σε περίπτωση απώλειας του δελτίου ταυτότητας, επιβάλλεται στον κάτοχο πρόστιμο πριν από την έκδοση νέου δελτίου.

1.3.3. Δεσμεύσεις

Κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2001 θα αρχίσει αντικατάσταση του ισχύοντος διαβατηρίου με το νέο που έχει πρόσθετα χαρακτηριστικά ασφαλείας.

Το 2001 θα καθιερωθεί ένα νέο είδος αυτοκόλλητου θεώρησης που πληροί τις προδιαγραφές της ΕΕ.

1.4. Ρουμανική νομοθεσία σχετικά με τη μετανάστευση και το άσυλο

1.4.1. Νομοθετικές διατάξεις

Στις 3 Μαίου 2001 τέθηκε σε ισχύ ο νέος νόμος περί αλλοδαπών (αριθ.123/2001) που θεσπίζει τους όρους εισόδου και παραμονής στη Ρουμανία, καθώς και το καθεστώς των απελάσεων. Στις 9 Μαίου 2001 η κυβέρνηση θέσπισε κανόνες για τη μέθοδο εφαρμογής του προαναφερθέντος νόμου. Οι κανόνες αυτοί περιλαμβάνουν λεπτομερείς διατάξεις σχετικά με τις διαδικασίες εφαρμογής του νόμου όσον αφορά τον έλεγχο των εγγράφων, την έκδοση θεωρήσεων, τη χορήγηση δικαιώματος διαμονής και την απέλαση αλλοδαπών.

Η παράνομη είσοδος και παραμονή στη Ρουμανία θεωρείται αδίκημα. Η απέλαση αλλοδαπών που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις εισόδου και παραμονής (δηλ. παράνομη είσοδος, λήξη ισχύος της θεώρησης και ύπαρξη ενδείξεων ότι το εν λόγω πρόσωπο αποτελεί απειλή για την εθνική ασφάλεια, τη δημόσια υγεία, τη δημόσια τάξη, τα ανθρώπινα δικαιώματα και ελευθερίες) διατάσσεται από το Υπουργείο Εσωτερικών και εκτελείται από τα κατά τόπους όργανά του. Στα παράνομα ταξιδιωτικά έγγραφα του αλλοδαπού τίθεται θεώρηση απέλασης. Επιπλέον, το ταξιδιωτικό έγγραφο θα φέρει ειδική σφραγίδα που απαγορεύει στον αλλοδαπό να εισέλθει στη Ρουμανία για χρονικό διάστημα από 6 μήνες έως 5 χρόνια. Σε περίπτωση που ο αλλοδαπός θεωρηθεί ως απειλή για την εθνική ασφάλεια, τη δημόσια τάξη, τη δημόσια υγεία και τα ανθρώπινα δικαιώματα και ελευθερίες, το υπουργείο έχει τη δυνατότητα να κηρύξει τον αλλοδαπό "ανεπιθύμητο" για ορισμένο χρονικό διάστημα. Επίσης μπορεί να αποφασισθεί απέλαση σε περιπτώσεις που ο αλλοδαπός έχει διαπράξει έγκλημα. Στις περιπτώσεις αυτές η απέλαση αποφασίζεται από δικαστήριο και ορίζεται ότι δεν μπορεί να εφαρμοστεί έναντι των χωρών όπου η ζωή του αλλοδαπού μπορεί να τεθεί σε κίνδυνο. Μέχρι την εκτέλεση της απόφασης απέλασης, οι παράνομοι μετανάστες και οι αιτούντες άσυλο των οποίων απορρίφθηκαν οι αιτήσεις μπορούν να μένουν σε κλειστά κέντρα διαμονής.

Με τη νέα νομοθεσία αυξάνονται επίσης οι κυρώσεις κατά των μεταφορέων των υπεύθυνων για την μεταφορά αλλοδαπών στη Ρουμανία που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις κατοχής ταξιδιωτικών εγγράφων και θεωρήσεων. Ταυτόχρονα, οι μεταφορείς αναγκάζονται να αναλαμβάνουν τις δαπάνες για την επαναφορά του αλλοδαπού πίσω στο σημείο επιβίβασης ή σε άλλο τόπο όπου γίνεται δεκτός ο αλλοδαπός και συμφωνεί σχετικά. Επίσης υποχρεούνται να συμβάλουν οικονομικά στα έξοδα παραμονής του αλλοδαπού και σε άλλες ενδεχόμενες δαπάνες. Η Ρουμανία έχει υπογράψει τη σύμβαση του Σικάγου για τις αεροπορικές μεταφορές που προβλέπει ευθύνη του μεταφορέα για τους επιβάτες που δεν είναι εφοδιασμένοι με τα κατάλληλα έγγραφα.

Με την πρόσφατα θεσπισθείσα νομοθεσία έχουν καταστεί αυστηρότερες και οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση αδειών εργασίας στη Ρουμανία. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η κατοχή θεώρησης εργασίας (επομένως δεν επιτρέπεται πλέον να χορηγείται άδεια εργασίας σε πρόσωπα που έχουν θεώρηση σπουδών).

Όσον αφορά τους αιτούντες άσυλο και τους πρόσφυγες, με τις τροποποιήσεις του νόμου περί προσφύγων του 1996 που έγιναν τον Αύγουστο του 2000 καθιερώθηκαν ορισμένες νέες έννοιες στη ρουμανική νομοθεσία περί ασύλου, προκειμένου να ευθυγραμμιστεί με το κοινοτικό κεκτημένο, όπως η "προδήλως αβάσιμη αίτηση", "ασφαλής τρίτη χώρα", "χώρα καταγωγής", "ταχείες διαδικασίες". Η "μη επαναπροώθηση" κατοχυρώνεται κατ' αρχήν, και γενικότερα έχουν βελτιωθεί οι προδιαγραφές της συνδρομής που παρέχεται στους αιτούντες άσυλο. Ο αρμόδιος φορέας για την εξέταση των αιτήσεων ασύλου είναι η Εθνική Υπηρεσία για τους Πρόσφυγες, κατά των αποφάσεων της οποίας μπορεί να ασκηθεί προσφυγή ενώπιον δικαστηρίου. Προς το παρόν, οι νομοθετικές διατάξεις σχετικά με τους αιτούντες άσυλο και τους πρόσφυγες έχουν ήδη τεθεί σε ισχύ με σχετικό διάταγμα, ενώ εκκρεμούν ακόμη οι νόμιμες διαδικασίες για την τελική έγκριση από το Κοινοβούλιο.

1.4.2. Πρακτική εφαρμογή των διαδικασιών από τα αρμόδια θεσμικά όργανα

Το 2000 συστάθηκε μια ειδική ομάδα για την καταπολέμηση της σωματεμπορίας στο πλαίσιο του Περιφερειακού Κέντρου για την Καταπολέμηση του Διασυνοριακού Εγκλήματος. Η Ρουμανία έχει επίσης υπογράψει τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών κατά του διακρατικού οργανωμένου εγκλήματος και τα πρωτόκολλά της.

Στις 12 Δεκεμβρίου 2000 ο Πρόεδρος της Ρουμανίας ενέκρινε ένα μνημόνιο που αφορά την "με προπαρασκευή και έναρξη διαπραγματεύσεων για τη σύναψη μιας συμφωνίας συνεργασίας μεταξύ Ρουμανίας και Europol". Δίνει εντολή για τις διαπραγματεύσεις και καθορίζει τα κριτήρια για την συμπλήρωση του ερωτηματολογίου που έστειλε η Europol στις υποψήφιες χώρες, προκειμένου να αρχίσει η συνεργασία. Μόλις συναφθεί η συμφωνία, η Ρουμανία προτίθεται να αρχίσει ανταλλαγή αξιωματικών - συνδέσμων με την Εuropol.

Στις 15 Φεβρουαρίου 2001 η Γενική Επιθεώρηση Αστυνομίας Συνόρων και η Εθνική Υπηρεσία Προσφύγων συνήψαν ένα πρωτόκολλο για τον από κοινού έλεγχο των επιβατών που αποβιβάζονται στο αεροδρόμιο, το οποίο προβλέπει διεξοδικό έλεγχο όλων των προσώπων που έρχονται από προορισμούς με "υψηλό μεταναστευτικό δυναμικό". Οι ταξιδεύοντες παράνομα επιβιβάζονται αμέσως εκ νέου και επιστρέφουν στο κράτος από το οποίο προέρχονται, ενώ τα πρόσωπα που ζητούν καθεστώς πρόσφυγα λαμβάνουν βοήθεια από την Εθνική Υπηρεσία για τους Πρόσφυγες. Στο σημείο αυτό πρέπει να τονισθεί ότι οι αντιπρόσωποι της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες στη Ρουμανία και οι μη κυβερνητικές οργανώσεις που ασχολούνται με αιτούντες άσυλο και πρόσφυγες εκφράζουν ολοένα μεγαλύτερη ανησυχία για την ενίσχυση των ελέγχων στα σύνορα και τις ταχείες διαδικασίες απόρριψης που θεωρούν ότι ενδέχεται να επηρεάσουν το δικαίωμα ασύλου.

Μετά την έκδοση της νέας νομοθεσίας, έχουν ληφθεί μέτρα για την εξασφάλιση ελάχιστων προδιαγραφών υποδοχής για όλους τους αιτούντες άσυλο καθ' όλη τη διάρκεια της διαδικασίας. Οι αναγνωρισμένοι ως πρόσφυγες έχουν δικαίωμα δημόσιας οικονομικής στήριξης επί 9 μήνες. Για ορισμένες ειδικές κατηγορίες προσφύγων, όπως ασυνόδευτοι ανήλικοι, ηλικιωμένοι και γυναίκες μόνες με παιδιά, παρέχεται πρόσθετη υποστήριξη. Οι πρόσφυγες κατά βάση έχουν τα ίδια δικαιώματα με τους ρουμάνους πολίτες, περιλαμβανομένου και του δικαιώματος εργασίας. Ένα εθνικό πρόγραμμα, που διαχειρίζονται από κοινού η ´Υπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες και μη κυβερνητικές οργανώσεις, αποσκοπεί στη διευκόλυνση της κοινωνικής ένταξης των αναγνωρισμένων προσφύγων, με την παράδοση μαθημάτων γλώσσας, την επαγγελματική εκπαίδευση και την παροχή υπηρεσιών κοινωνικού λειτουργού. Οι ρουμανικές αρχές έχουν δεσμευθεί να βελτιώσουν περαιτέρω τη συνεργασία τους με τις ΜΚΟ, τόσο με την παροχή συμβουλών στους αιτούντες άσυλο σχετικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους, όσο και συνεχίζοντας να παρέχουν κρατική οικονομική στήριξη στους αιτούντες έως ότου εξετασθεί η υπόθεσή τους.

Η Εθνική Υπηρεσία για τους Πρόσφυγες διαθέτει ένα σύγχρονο κέντρο διαμονής για τους αιτούντες άσυλο που βρίσκεται στο Βουκουρέστι με ικανότητα υποδοχής 250 ατόμων. Μέχρι το τέλος του 2001 θα δημιουργηθεί στο Βουκουρέστι ένα επιπλέον νέο κέντρο διαμονής (με 500 θέσεις) ειδικά για ασυνόδευτους ανήλικους, γυναίκες μόνες και γυναίκες με παιδιά. Σχεδιάζεται επίσης η ίδρυση δύο άλλων κέντρων υποδοχής στις ανατολικές και δυτικές περιοχές της Ρουμανίας.

1.4.3. Στατιστικές και γενικές τάσεις

Το 1998 απελάθηκαν 2.830 αλλοδαποί επειδή δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις εισόδου και παραμονής στη Ρουμανία. Ο αριθμός αυτός αυξήθηκε το 1999 σε 3.431, αλλά στη συνέχεια μειώθηκε σε 2.498 το 2000. Ο αριθμός των αλλοδαπών που απελάθηκαν κατά την περίοδο Ιανουαρίου-Μαίου 2001 είναι 465, που μπορεί να σημαίνει περαιτέρω μείωση του αριθμού των απελάσεων για το σύνολο του έτους 2001.

Τα στατιστικά στοιχεία για τους αλλοδαπούς στους οποίους έχει απαγορευθεί η είσοδος και η έξοδος από το ρουμανικό έδαφος αναφέρθηκαν ανωτέρω στο σημείο 1.1.3.

Σύμφωνα με τις ρουμανικές αρχές, ο αριθμός των ατόμων που ζήτησαν άσυλο στη Ρουμανία μειώθηκε από 1667 το 1999 σε 1366 το 2000. Ωστόσο, κατά την περίοδο Ιανουαρίου - Μαίου 2001 υπέβαλαν αίτηση ασύλου 706 άτομα, πράγμα που μπορεί να σημαίνει ανοδική τάση για το έτος 2001. Οι αιτούντες άσυλο στη Ρουμανία προέρχονται κυρίως από το Αφγανιστάν, το Μπαγκλαντές, την Ινδία, το Ιράν, το Ιράκ και το Πακιστάν. Οι περισσότεροι από τους αιτούντες (95%) ζητούν άσυλο μόλις εισέλθουν στη χώρα. Ελάχιστες μόνο αιτήσεις υποβάλλονται στο αεροδρόμιο Οτοπένι ή από αλλοδαπούς που συνελήφθησαν για παράνομη είσοδο στη χώρα.

1.4.4. Δέσμευση

Πριν από το τέλος του 2001 θα εκδοθεί μια κυβερνητική απόφαση σχετικά με την ένταξη των προσφύγων η οποία στη συνέχεια θα τεθεί σε εφαρμογή.

2. ΠΑΡΑΝΟΜΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΡΟΥΜΑΝΩΝ ΥΠΗΚΟΩΝ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ

2.1. Συνοριακοί έλεγχοι που διεξάγονται από τις ρουμανικές αρχές στους ρουμάνους πολίτες κατά την έξοδό τους από τη χώρα

2.1.1. Νομικές διατάξεις

Οι ρουμάνοι που συλλαμβάνονται να προσπαθούν να μεταναστεύσουν παράνομα σε κράτος μέλος της ΕΕ ή που επιστρέφουν βάσει συμφωνιών επανεισδοχής μπορούν να τιμωρηθούν με αφαίρεση του δικαιώματος χρήσης του διαβατηρίου τους για περίοδο από 3 έως 12 μήνες σύμφωνα με το κυβερνητικό διάταγμα αριθ. 65/1997 όπως τροποποιήθηκε από το νόμο αριθ. 216/1998. Έχουν δικαίωμα να υποβάλουν έφεση εντός 30 ημερών σε ανώτερη αρχή και στη συνέχεια σε διοικητικό δικαστήριο. Η Γενική Επιθεώρηση της Συνοριακής Αστυνομίας αποφασίζει για την πρόσκαιρη αναστολή της ισχύος των ρουμανικών διαβατηρίων. Το μέτρο αυτό εφαρμόζεται αυτόματα στην περίπτωση του επαναπατρισμού ρουμάνων υπηκόων που απελαύνονται από ξένη χώρα. Το ίδιο ισχύει και για τους ρουμάνους που διαπράττουν αδικήματα ή άλλες παραβάσεις του νόμου στο εξωτερικό, εφόσον οι ρουμανικές αρχές ενημερώνονται σχετικά. Υπάρχει "μαύρη λίστα" των ρουμάνων υπηκόων στους οποίους δεν επιτρέπεται η έξοδος από τη χώρα για δικαστικούς λόγους. Η παράνομη διέλευση των συνόρων για την είσοδο ή την έξοδο στη χώρα θεωρείται παράβαση και τιμωρείται με φυλάκιση από τρεις μήνες έως δύο έτη. Οι ποινές είναι οι ίδιες τόσο για ρουμάνους όσο και για ξένους υπηκόους. Το άτομο που προσεγγίζει, κατευθύνει και καθοδηγεί ένα άλλο άτομο προκειμένου να διέλθει παράνομα τα σύνορα και το άτομο που οργανώνει τέτοιες δραστηριότητες μπορούν να τιμωρηθούν με φυλάκιση ενός έως πέντε ετών.

Επιπλέον η αστυνομία συνόρων έχει εξουσιοδοτηθεί να ελέγχει αν οι ρουμάνοι υπήκοοι που εξέρχονται από τη χώρα τους κατέχουν θεώρηση, άδεια διαμονής, ασφάλιση ασθενείας και τα οικονομικά μέσα που απαιτεί η χώρα προορισμού. Μετά από εκτίμηση του μεταναστευτικού κινδύνου που πραγματοποιείται από τις ρουμανικές συνοριακές αρχές, υπάρχει η δυνατότητα προσωρινής αφαίρεσης του διαβατηρίου των ατόμων που κατά τον έλεγχό τους διαπιστώνεται ότι δεν πληρούν τους όρους εισόδου που έχει καθορίσει η χώρα προορισμού.

2.1.2. Δημιουργία θεσμικών οργάνων, τεχνικός εξοπλισμός και επενδυτικά προγράμματα

Οι ρουμανικές αρχές έλαβαν μέτρα για την ενίσχυση του ελέγχου των ταξιδιωτικών εγγράφων των ατόμων που ταξιδεύουν στα κράτη μέλη της ΕΕ, όπως για παράδειγμα πρόσθετους ελέγχους στα αεροδρόμια και οργάνωση ειδικών μαθημάτων κατάρτισης για το προσωπικό που είναι επιφορτισμένο με τον έλεγχο των ταξιδιωτικών εγγράφων και την καταπολέμηση του διασυνοριακού εγκλήματος (ανωτέρω 1.1.2).

Βάσει των ισχυουσών συμφωνιών επανεισδοχής (Παράρτημα Ι) οι ρουμανικές αρχές αποδέχονται τον επαναπατρισμό των υπηκόων τους που βρίσκονται παράνομα στην επικράτεια των κρατών μελών της ΕΕ, στις περιπτώσεις που μπορεί να αποδειχθεί ή να εικασθεί ότι είναι ρουμάνοι υπήκοοι. Η υπηκοότητα τεκμαίρεται από στοιχεία όπως η άδεια οδήγησης, η άδεια εργασίας που έχει εκδοθεί από ρουμανικές αρχές ή οι δηλώσεις μαρτύρων, υπό την προϋπόθεση ότι το άτομο ομιλεί την ρουμανική γλώσσα. Σε περίπτωση αμφιβολίας, η ταυτότητα των ατόμων μπορεί να επαληθευθεί από τη βάση δεδομένων της Διεύθυνσης Διαβατηρίων του Υπουργείου Εσωτερικών.

2.1.3. Στατιστικές και γενικές τάσεις

Κατά την περίοδο 1998-Φεβρουάριος 2001, το δικαίωμα κατοχής ρουμανικού διαβατηρίου αφαιρέθηκε από 59.602 ρουμάνους οι οποίοι εκδόθηκαν στη χώρα βάσει συμφωνιών επανεισδοχής.

Επιπλέον, από το 1998 έως το 2000, απαγορεύτηκε η έξοδος από τη Ρουμανία σε 27.409 ρουμάνους υπηκόους. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται διάφορες κατηγορίες ατόμων: άτομα για τα οποία διενεργούνται ποινικές ανακρίσεις, δικάζονται ή καταζητούνται για άλλα αδικήματα, άτομα που χρησιμοποιούν πλαστά διαβατήρια, που κρύβονται σε μέσα μεταφοράς ή που κατέχουν μη ισχύοντα έγγραφα.

Σύμφωνα με τις ρουμανικές πηγές, ο αριθμός των ρουμάνων υπηκόων που επαναπατρίσθηκαν στη Ρουμανία ανήλθε σε 19.714 το 1998 (10.747 από κράτη μέλη), 23.036 το 1999 (10.312 από κράτη μέλη) και 21.411 το 2000 (9.003 από κράτη μέλη).

2.1.4. Δεσμεύσεις

Για την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης των ρουμάνων υπηκόων στις χώρες της ΕΕ, οι ρουμανικές αρχές προτίθενται να αυξήσουν τις ποινές (π.χ. επέκταση της περιόδου αφαίρεσης του διαβατηρίου) που επιβάλλονται σε υπηκόους οι οποίοι μεταναστεύουν παράνομα σε κράτη μέλη της ΕΕ και εκδίδονται βάσει συμφωνιών επανεισδοχής. Η καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης των ρουμάνων είναι επίσης ένας από τους λόγους της θέσπισης του νέου τύπου διαβατηρίου το οποίο πληροί τις προδιαγραφές της ΕΕ.

Η ρουμανική κυβέρνηση δεσμεύτηκε να ενισχύσει τους ελέγχους των δραστηριοτήτων που έχουν ενδεχομένως σχέση με μετανάστευση, όπως ο διεθνής οργανωμένος τουρισμός, οι οργανώσεις για υιοθέτηση παιδιών καθώς και οι αμφίβολες επιχειρηματικές δραστηριότητες (π.χ. καλλιτεχνικοί ιμπρεσάριοι). Οι έρευνες θα καλύψουν επίσης τις διαφημίσεις στα μέσα ενημέρωσης για τις θεωρήσεις εισόδου και τις αντίστοιχες διευκολύνσεις με στόχο να αποκαλυφθούν οι δραστηριότητες των εγκληματικών οργανώσεων που διενεργούν λαθρεμπόριο και εμπορία ανθρώπων.

2.2. Νομοθεσία και λοιποί κανόνες όσον αφορά τη ρουμανική ιθαγένεια και τους απάτριδες

2.2.1. Απόκτηση ρουμανικής ιθαγένειας

Μόνο τα άτομα με ρουμανική ιθαγένεια μπορούν να είναι κάτοχοι ρουμανικού διαβατηρίου.

Οι αλλοδαποί μπορούν να ζητήσουν τη ρουμανική ιθαγένεια υπό συγκεκριμένους όρους οι οποίοι έχουν γίνει πρόσφατα πιο αυστηροί. Η ελάχιστη περίοδος διαμονής στη χώρα και η περίοδος αναμονής που απαιτούνται προκειμένου οι αλλοδαποί να ζητήσουν την ιθαγένεια έχουν αυξηθεί αντίστοιχα - ανάλογα με την οικογενειακή κατάσταση - από 5 και 3 έτη σε 7 και 5 έτη. Προστέθηκαν επίσης ορισμένα άλλα κριτήρια όπως η επαρκής γνώση της ρουμανικής γλώσσας και του ρουμανικού πολιτισμού καθώς και η γνώση του ρουμανικού συντάγματος, προκειμένου να διασφαλισθεί η κοινωνική ενσωμάτωση.

Ο νόμος αριθ. 21/91 για την ιθαγένεια προβλέπει ειδικές περιπτώσεις στις οποίες είναι δυνατό, για πρώην ρουμάνους υπηκόους, να αποκτήσουν εκ νέου τη ρουμανική ιθαγένεια. Ο νόμος αριθ. 150 που εκδόθηκε στις 15 Ιουλίου 1998 σχετικά με την παροχή ενίσχυσης στις ρουμανικές κοινότητες του εξωτερικού δεν προβλέπει προνόμια όπως το δικαίωμα απόκτησης ρουμανικού διαβατηρίου για πρώην υπηκόους της Ρουμανίας που ζουν στη Δημοκρατία της Μολδαβίας ή σε άλλη χώρα του εξωτερικού.

Η Ρουμανία υπέγραψε αλλά δεν έχει ακόμη κυρώσει την ευρωπαϊκή σύμβαση για την ιθαγένεια. [4] Ωστόσο, σύμφωνα με τις ρουμανικές αρχές, ο νόμος για την ιθαγένεια που εκδόθηκε το 1999 έχει ενσωματώσει όλες σχεδόν τις διατάξεις της εν λόγω σύμβασης.

[4] Συμβούλιο της Ευρώπης, 6 Νοεμβρίου 1997.

Σύμφωνα με το νέο ορισμό της ρουμανικής ιθαγένειας, η δυνατότητα απόκτησης της ρουμανικής ιθαγένειας μέσω του επαναπατρισμού έχει καταργηθεί. Στο παρελθόν ορισμένοι πρώην ρουμάνοι υπήκοοι ανέκτησαν αυτόματα την απωλεσθεία ιθαγένεια με τον επαναπατρισμό τους στη Ρουμανία. Η διάταξη αυτή φαίνεται ότι δημιούργησε σύγχυση και παρανοήσεις μεταξύ των ρουμανικών αρχών, των ενδιαφερόμενων πολιτών και των κρατών μελών. Για την κατηγορία αυτή ατόμων εφαρμόζεται σήμερα η κανονική διαδικασία περί χορήγησης ιθαγένειας που βασίζεται στην υποβολή αίτησης.

Κατά την περίοδο από 14 Δεκεμβρίου 1999 έως 31 Μαίου 2001 χορηγήθηκε η ρουμανική ιθαγένεια σε 363 αλλοδαπούς και 19 απάτριδες.

2.2.2. Αποποίηση της ρουμανικής ιθαγένειας και απάτριδες

Βάσει της νομοθεσίας που ίσχυε παλαιότερα και της εφαρμοζόμενης πρακτικής, οι ρουμάνοι υπήκοοι μπορούσαν να αρνηθούν τη ρουμανική ιθαγένεια χωρίς να οφείλουν να αποδείξουν ότι τους έχει χορηγηθεί άλλη ιθαγένεια και με τον τρόπο αυτό αυξανόταν ο αριθμός των απάτριδων. Η ισχύουσα σήμερα νομοθεσία προβλέπει ότι η αίτηση αποποίησης της ρουμανικής ιθαγένειας εγκρίνεται υπό τον όρο ότι στο άτομο αυτό έχει χορηγηθεί άλλη ιθαγένεια ή έχει υποβάλει σχετική αίτηση για απόκτηση άλλης ιθαγένειας. Στην τελευταία περίπτωση πρέπει να παρασχεθεί επίσημη διαβεβαίωση ότι θα του χορηγηθεί η εν λόγω ιθαγένεια. Η διαδικασία αυτή δεν εφαρμόζεται για τους ανηλίκους οι οποίοι δεν δύνανται να αποποιηθούν τη ρουμανική τους ιθαγένεια. Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η Ρουμανία υπέγραψε, στις 6 Νοεμβρίου 1997, την ευρωπαϊκή σύμβαση για την ιθαγένεια η οποία προσδιορίζει συγκεκριμένα όρια και προϋποθέσεις όσον αφορά τη δυνατότητα αποποίησης της ιθαγένειας, αλλά εκκρεμεί ακόμη η κύρωση της σύμβασης. Η ρουμανική νομοθεσία δεν απαγορεύει στους πολίτες να έχουν πολλές ιθαγένειες.

Η Ρουμανία και η Γερμανία έχουν συνάψει διμερή συμφωνία για την επανεισδοχή των απάτριδων η οποία τέθηκε σε ισχύ τον Φεβρουάριο του 1999. Οι κυβερνήσεις της Ρουμανίας και της Γερμανίας ρυθμίζουν το θέμα σε διμερή βάση και σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες και τις ευρωπαϊκές πρακτικές.

2.2.3. Δεσμεύσεις

Η Ρουμανία δεσμεύεται να μην επιτρέπει στους υπηκόους της να αποποιηθούν την ιθαγένειά τους παρά μόνο εφόσον έχουν ήδη αποκτήσει άλλη ιθαγένεια ή εφόσον προσκομίσουν επίσημες εγγυήσεις από ξένες αρχές ότι θα τους παρασχεθεί άλλη ιθαγένεια, ούτως ώστε να αποφευχθεί η σημαντική αύξηση του αριθμού των απάτριδων.

2.3. Οικονομική και κοινωνική διάσταση

Η ρουμανική κυβέρνηση γνωρίζει ότι λόγω των οικονομικών και κοινωνικών συνθηκών οι ρουμάνοι πολίτες ενδέχεται να ψάξουν απασχόληση στα κράτη μέλη της ΕΕ. Προκειμένου να βελτιωθεί το επίπεδο διαβίωσης στη Ρουμανία, η κυβέρνηση αποφάσισε να δώσει προτεραιότητα στην καταπολέμηση της φτώχειας και της ανεργίας. Για το σκοπό αυτό έχει εφαρμόσει μια διττή προσέγγιση η οποία επικεντρώνεται:

- στις μη ανεπτυγμένες περιφέρειες μέσω προγραμμάτων περιφερειακής ανάπτυξης.

- σε συγκεκριμένες κοινωνικές κατηγορίες που πλήττονται από τη φτώχεια και την ανεργία.

Οι ρουμανικές αρχές στοχεύουν στην αύξηση του ποσοστού απασχόλησης του ενεργού πληθυσμού μέσω της επιτάχυνσης της διαδικασίας ιδιωτικοποιήσεων και της εφαρμογής προγραμμάτων επαγγελματικής επανεκπαίδευσης που απευθύνονται ειδικότερα σε νέους και γυναίκες.

Στο πλαίσιο αυτό καταβάλλονται σημαντικές προσπάθειες με στόχο τους πληθυσμούς Ρόμα. Η ρουμανική κυβέρνηση ενέκρινε το Μάιο του 2001 στρατηγική για τους Ρόμα η οποία συντάχθηκε με την ουσιαστική συνδρομή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η εφαρμογή της στρατηγικής αυτής αναμένεται να συμβάλει στη βελτίωση της συνολικής κατάστασης της κοινότητας αυτής και κατά συνέπεια να περιορίσει τις μεταναστευτικές τάσεις. Η συνεργασία και ο συντονισμός μεταξύ των διαφόρων οργάνων στον εν λόγω τομέα διασφαλίζεται από την διυπουργική επιτροπή για τις μειονότητες με στόχο να εφαρμοστεί μια συνολική προσέγγιση στα προβλήματα της υγείας, της εκπαίδευσης, της αγοράς εργασίας και των δικαιωμάτων των παιδιών. Επιπλέον, η ρουμανική κυβέρνηση είναι αποφασισμένη να βελτιώσει το θεσμικό και το νομικό πλαίσιο που είναι απαραίτητο προκειμένου να διασφαλισθεί ο μεγαλύτερος σεβασμός των δικαιωμάτων των Ρόμα όπως αυτά προβλέπονται από το εθνικό και το διεθνές δίκαιο.

3. ΕΠΑΝΑΠΑΤΡΙΣΜΟΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΡΟΥΜΑΝΩΝ ΥΠΗΚΟΩΝ ΠΟΥ ΔΙΑΜΕΝΟΥΝ ΠΑΡΑΝΟΜΑ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ

3.1. Συμφωνίες επανεισδοχής που έχει συνάψει η Ρουμανία (βλ. κατάλογο στο παράρτημα 1)

Στις 3 Μαίου 2001, η ρουμανική κυβέρνηση εξέδωσε μνημόνιο για την έγκριση των διαπραγματεύσεων που διεξάγονται για τη σύναψη συμφωνιών επανεισδοχής που αφορούν τους ρουμάνους πολίτες και τους αλλοδαπούς, με ορισμένα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με ορισμένες υποψήφιες προς προσχώρηση χώρες στην ΕΕ, καθώς και με κράτη με υψηλό μεταναστευτικό δυναμικό. Η συμφωνία πλαίσιο που είχε ετοιμασθεί για το σκοπό αυτό εναρμονίζεται σήμερα, στο μέτρο του δυνατού, με τη σύσταση του Συμβουλίου της 30ής Νοεμβρίου 1994 η οποία αφορά την πρότυπη διμερή συμφωνία επανεισδοχής μεταξύ κράτους μέλους και τρίτης χώρας [5].

[5] ΕΕ C 274 της 19.9.1996, σ 20

3.1.1. Συμφωνίες με κράτη μέλη

Η Ρουμανία έχει συνάψει συμφωνίες επανεισδοχής με 13 κράτη μέλη. Δεν έχουν ακόμη συναφθεί συμφωνίες με το Ηνωμένο Βασίλειο και την Πορτογαλία. Ωστόσο, έχουν ξεκινήσει οι διαπραγματεύσεις με τα δύο αυτά κράτη μέλη. Επίσης έχει ξεκινήσει η διαπραγμάτευση νέας συμφωνίας με την Αυστρία η οποία θα αντικαταστήσει το παλαιό πρωτόκολλο για την επανεισδοχή που υπεγράφη το 1990. Όσον αφορά τη νέα συμφωνία που συνήφθη πρόσφατα με τη Σουηδία (Απρίλιος 2001) υπολείπεται ακόμη η κύρωσή της. Οι νέες συμφωνίες επανεισδοχής που έχουν συναφθεί με κράτη μέλη της ΕΕ ή με υποψήφιες προς προσχώρηση χώρες μετά από διαπραγματεύσεις ή τροποποίηση υπαρχουσών συμφωνιών, αναφέρονται τόσο στους υπηκόους των συμβαλλομένων μερών όσο και σε εκείνους των τρίτων χωρών.

Η χρονική διάρκεια της διαδικασίας επανεισδοχής των ρουμάνων υπηκόων που βρίσκονται παράνομα στο έδαφος κράτους με το οποίο έχει συναφθεί συμφωνία επανεισδοχής, εξαρτάται από την κατάσταση του ενδιαφερομένου ατόμου:

- εάν το άτομο αυτό κατέχει έγγραφα αναγνώρισης από τα οποία αποδεικνύεται η ρουμανική ιθαγένεια, γίνεται δεκτό χωρίς άλλες τυπικές διαδικασίες.

- εάν το άτομο αυτό δεν διαθέτει έγγραφα αναγνώρισης (π.χ. έχει καταστρέψει τα έγγραφα αυτά) τα οποία αποδεικνύουν τη ρουμανική ιθαγένεια και μετά από κοινοποίηση της αιτούσας χώρας, οι ρουμανικές αρχές ελέγχουν εντός δύο-τριών ημερών, εάν πρόκειται για ρουμάνο υπήκοο ή ρουμανικής καταγωγής άτομα και το αποδέχονται μετά από επαλήθευση.

- εάν το άτομο αυτό είναι ξένος υπήκοος και οι αρχές του αιτούντος κράτους αποδείξουν ότι έχει διέλθει από το ρουμανικό έδαφος, τότε γίνεται αποδεκτό χωρίς άλλες τυπικές διαδικασίες.

3.1.2. Συμφωνίες με τρίτες χώρες

Η Ρουμανία έχει επίσης συνάψει συμφωνίες επανεισδοχής με πολλές χώρες που δεν είναι μέλη της ΕΕ: Ουγγαρία, Πολωνία, Σλοβακία, Δημοκρατία της Τσεχίας, Σλοβενία, Ελβετία, Βουλγαρία και Ινδία. Συμφωνίες έχουν επίσης υπογραφεί με την Κροατία και τη Σλοβενία και βρίσκονται στη διαδικασία της κύρωσης. Η Ρουμανία έχει ξεκινήσει διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμφωνιών επανεισδοχής με την Αίγυπτο, την Ουκρανία, την ΠΓΔΜ, τη Μολδαβία, τη Λιθουανία, τη Ρωσία, την Κίνα, το Μπαγκλαντές, τη Σριλάνκα και το Λίβανο. Προβλέπεται η διεξαγωγή διαπραγματεύσεων για σύναψη συμφωνιών επανεισδοχής με την Αλβανία, το Αφγανιστάν, το Πακιστάν και το Ισραήλ. Όλες οι νέες συμφωνίες επανεισδοχής που έχουν συναφθεί μετά από διαπραγμάτευση ή τροποποίηση παλαιότερης συμφωνίας με τρίτες χώρες οι οποίες παρουσιάζουν υψηλό μεταναστευτικό δυναμικό, καλύπτουν τόσο τους υπηκόους των συμβαλλομένων μερών όσο και τους υπηκόους τρίτων χωρών.

3.2. Δημιουργία δικτύων αξιωματικών συνδέσμων

Το Δεκέμβριο του 2000 η Ρουμανία συνήψε και κύρωσε το νομικό πλαίσιο που αφορά τους ακολούθους εσωτερικών υποθέσεων/αξιωματικούς συνδέσμων της αστυνομίας στους οποίους ανατίθενται ειδικά καθήκοντα στον τομέα της διεθνούς συνεργασίας. Μετά από κυβερνητική απόφαση, οι αστυνομικοί που υπάγονται στο υπουργείο Εσωτερικών μπορούν να τοποθετηθούν σε πρεσβείες και διπλωματικές αποστολές υπό την εποπτεία των πρέσβεων. Το καθεστώς που ισχύει για τους αστυνομικούς αυτούς είναι αντίστοιχο με το καθεστώς των στρατιωτικών ακολούθων. Στα πλαίσια αυτά τοποθετήθηκε ακόλουθος εσωτερικών υποθέσεων στην αποστολή της Ρουμανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Χάρη στην οικονομική στήριξη των δικαιούχων χωρών, η Ρουμανία τοποθέτησε επίσης για σύντομα χρονικά διαστήματα (ένα έως τρεις μήνες) αξιωματικούς συνδέσμους στη Γερμανία, στη Δημοκρατία της Τσεχίας, στη Σλοβακία και στην Ιρλανδία. Η Ρουμανία προτίθεται, εφόσον υπάρχουν διαθέσιμοι οικονομικοί πόροι, να τοποθετήσει ακολούθους για θέματα δικαιοσύνης και εσωτερικών υποθέσεων σε άλλα κράτη μέλη και ιδίως στις χώρες προορισμού των παράνομων μεταναστών που διέρχονται από τη Ρουμανία. Πολλά κράτη μέλη της ΕΕ (Βέλγιο, Δανία, Ισπανία, Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία και Ηνωμένο Βασίλειο), καθώς και ορισμένες τρίτες χώρες (Αυστραλία, Ισραήλ, Ρωσία, ΗΠΑ και Ουκρανία) έχουν διορίσει διαμένοντες και μη διαμένοντες αξιωματικούς συνδέσμους στη Ρουμανία. Η προτεραιότητα της κυβέρνησης είναι να αποστείλει αξιωματικούς συνδέσμους στα κράτη μέλη της ΕΕ και στις τρίτες χώρες που αποτελούν τους κύριους προορισμούς των μεταναστών.

3.3. Συνεργασία με τις αεροπορικές εταιρίες

Για τον εθελοντικό επαναπατρισμό των ρουμάνων υπηκόων στη Ρουμανία, έχει συναφθεί συμφωνία μεταξύ της ρουμανικής αστυνομίας συνόρων και της αεροπορικής εταιρίας ΤΑROM. Μια άλλη συμφωνία καλύπτει τον επαναπατρισμό υπηκόων τρίτων χωρών που απελαύνονται από τη Ρουμανία. Η TAROM, ως μέλος της ΙΑΤΑ, συμμετέχει στο διεθνές δίκτυο και στις ομάδες εργασίας που ασχολούνται με τα προβλήματα στον εν λόγω τομέα.

3.4. Δεσμεύσεις

Οι ρουμανικές αρχές ανέλαβαν την δέσμευση να δεχθούν πίσω στη χώρα τα παρανόμως διαμένοντα άτομα ρουμανικής καταγωγής, συμπεριλαμβανομένων των απάτριδων σύμφωνα με τις ισχύουσες συμφωνίες επανεισδοχής και να επεκτείνουν και να ανανεώσουν τις συμφωνίες επανεισδοχής με τα κράτη μέλη της ΕΕ.

Αναπτύσσονται προγράμματα κοινωνικής επανένταξης για επαναπατρισθέντες ρουμάνους υπηκόους τα οποία προορίζονται επίσης για γυναίκες και παιδιά που υπήρξαν θύματα εμπορίας.

Η Ρουμανία αποδέχεται τον επαναπατρισμό στο έδαφός της των υπηκόων τρίτων χωρών που εισήλθαν παράνομα στα κράτη μέλη της ΕΕ ή σε υποψήφιες προς προσχώρηση χώρες μέσω της Ρουμανίας, με βάση τις ισχύουσες συμφωνίες επανεισδοχής και εκείνες που πρόκειται να συναφθούν (Πορτογαλία, ΗΒ και ανανέωση της συμφωνίας με την Αυστρία). Η Ρουμανία αναπτύσσει τα μέσα που διαθέτει για να εμποδίσει την είσοδο των παρανόμων μεταναστών από τρίτες χώρες, μεταξύ άλλων δημιουργώντας νέα κέντρα υποδοχής.

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

4.1. Επιτευχθείσα πρόοδος στο νομοθετικό επίπεδο

Η ρουμανική κυβέρνηση έχει εκπονήσει φιλόδοξο σχέδιο για την θέσπιση νομοθεσίας για το θέμα των θεωρήσεων εισόδου. Μετά την υποβολή της ενδιάμεσης έκθεσης στο Συμβούλιο, ένας νέος νόμος για τους αλλοδαπούς τέθηκε σε ισχύ στις 3 Μαίου 2001 και η κυβέρνηση εξέδωσε μεθοδολογικούς κανόνες για την εφαρμογή του νέου αυτού νόμου για τους αλλοδαπούς στις 9 Μαίου 2001. Στις 19 Απριλίου 2001 εκδόθηκε κυβερνητική απόφαση για την αντικατάσταση των σημερινών διαβατηρίων με νέο τύπο διαβατηρίου με πρόσθετα χαρακτηριστικά όσον αφορά την ασφάλεια. Στις 3 Μαίου 2001 η κυβέρνηση ενέκρινε την συμφωνία πλαίσιο για την επανεισδοχή.

Επιπλέον, υπάρχουν πολλά σημαντικά κείμενα που βρίσκονται στο τελικό στάδιο της έγκρισής τους. Το αναγκαστικό διάταγμα για τα κρατικά σύνορα της Ρουμανίας και το αναγκαστικό διάταγμα για την οργάνωση και λειτουργία της αστυνομίας συνόρων πρόκειται να εκδοθούν στις 30 Ιουνίου του τρέχοντος έτους. Παράλληλα, η κυβέρνηση θα εκδώσει κανόνες εφαρμογής των εν λόγω διαταγμάτων. Οι νομοθετικές ρυθμίσεις για την προστασία των δεδομένων και ένας νόμος για την κύρωση της σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των προσώπων έναντι της αυτοματοποιημένης επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, έχουν υποβληθεί στο Κοινοβούλιο. Εγκρίθηκαν επίσης τροποποιήσεις του νόμου για τους πρόσφυγες του 1996 μέσω της έκδοσης αναγκαστικού διατάγματος, τον Αύγουστο του 2000, συμβάλλοντας έτσι στη σημαντική βελτίωση της νομοθεσίας, παρόλο που δεν έχουν ολοκληρωθεί ακόμη οι νομικές διαδικασίες για την τελική έγκριση από το Κοινοβούλιο.

Η ρουμανική νομοθεσία προβλέπει κατάλογο κρατών οι υπήκοοι των οποίων υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης προκειμένου να διέλθουν τα σύνορα της Ρουμανίας. τα κράτη αυτά είναι τα ίδια με εκείνα που αναγράφονται στον τρέχοντα κατάλογο της ΕΕ με εξαίρεση επτά κράτη (Ρωσία, Ουκρανία, Μολδαβία, Βοσνία- Ερζεγοβίνη, Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας, ΠΓΔΜ, Τουρκία). Έχουν ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με δύο χώρες, τη Ρωσία και την Ουκρανία, προκειμένου να θεσπισθεί η υποχρέωση θεώρησης για τους υπηκόους τους πριν το τέλος του έτους 2001. Εάν δεν καταστεί δυνατόν να συναφθεί η διμερής συμφωνία μέχρι τότε, η Ρουμανία θα θεσπίσει μονομερώς την υποχρέωση αυτή. Όσον αφορά τις υπόλοιπες ενδιαφερόμενες χώρες, η θέσπιση της υποχρέωσης θεώρησης θα εξετασθεί από τη Ρουμανία σε συνάρτηση με την εξέλιξη των σχέσεων των εν λόγω χωρών με την ΕΕ.

4.2. Θεσμικά όργανα και επιχειρησιακή ικανότητα

Έχει ξεκινήσει η αναδιοργάνωση και ο εκσυγχρονισμός της ρουμανικής αστυνομίας συνόρων. Η οργάνωσή της απλουστεύθηκε και βασίστηκε στην οργανωτική δομή των αστυνομιών συνόρων των κρατών μελών. Η διαδικασία αντικατάστασης των κληρωτών από επαγγελματίες αστυνομικούς των συνόρων συνεχίζεται σύμφωνα με το σχεδιασμό ο οποίος πρόσφατα αναθεωρήθηκε προκειμένου να επιταχυνθεί η διαδικασία. Οι μέθοδοι κατάρτισης του προσωπικού της αστυνομίας συνόρων έχουν τροποποιηθεί και προσαρμοστεί στον νέο τύπο οργάνωσης. Έχει επίσης ξεκινήσει η μεταρρύθμιση των κέντρων κατάρτισης για τις διάφορες κατηγορίες της αστυνομίας συνόρων. Έχει τεθεί σε εφαρμογή η διϋπηρεσιακή και διασυνοριακή συνεργασία και θα αναπτυχθεί περαιτέρω σύμφωνα με αναλυτικά σχέδια. Παρόλο που είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι η διαφθορά είναι ευρέως διαδεδομένη στο δημόσιο τομέα στη Ρουμανία και συνεπώς δύσκολο να ξεριζωθεί, ωστόσο οι ενέργειες που έχουν αναληφθεί για την καταπολέμησή της στο πλαίσιο της αστυνομίας συνόρων φαίνεται ότι έχουν αρχίσει να αποδίδουν.

Η κυβέρνηση έχει πραγματοποιήσει σημαντικές επενδύσεις σε εξοπλισμό για την αστυνομία συνόρων. Το κονδύλιο στον εθνικό προϋπολογισμό για το 2001 όσον αφορά την προστασία των συνόρων και την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης, ανέρχεται σε 130 εκατ. ευρώ. Οι πιστώσεις για εξοπλισμό που προβλέπονται από τα προγράμματα Ρhare και σε σχέση με τα σύνορα θα συμβάλουν στο προσεχές μέλλον στη σαφή βελτίωση της επιχειρησιακής ικανότητας της αστυνομίας συνόρων στα βορειοανατολικά σύνορα που είναι και τα πιο εκτεθειμένα στην οργανωμένη παράνομη μετανάστευση από τρίτες χώρες.

Από τα πρόσφατα στατιστικά στοιχεία προκύπτει αυξημένη επιχειρησιακή ικανότητα της αστυνομίας συνόρων. Ειδικότερα τα στοιχεία που αφορούν το πρώτο τρίμηνο του 2001 εμφανίζουν αυξημένη αποτελεσματικότητα. Για παράδειγμα, ο αριθμός των ατόμων των οποίων εμποδίστηκε η είσοδος στα "πράσινα σύνορα" κατά το πρώτο τρίμηνο του 2001 ήταν σχεδόν πενταπλάσιος από τον αντίστοιχο του πρώτου τριμήνου του 2000.

Η διεκπεραίωση των αιτήσεων για θεώρηση έχει βελτιωθεί με τη χρησιμοποίηση μιας νέας αίτησης θεώρησης και με την ίδρυση ενός εθνικού κέντρου θεωρήσεων στο υπουργείο Εξωτερικών. Έχει σχεδιασθεί σύστημα ηλεκτρονικής (online επεξεργασίας των θεωρήσεων με βάση τις βέλτιστες πρακτικές στα κράτη μέλη και αναμένεται να εφαρμοστεί σε πρώτη φάση κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2001.

Τα ρουμανικά διαβατήρια και οι ταυτότητες εκδίδονται με μεθόδους που πληρούν επαρκή πρότυπα ασφάλειας.

4.3. Δεσμεύσεις

Οι δεσμεύσεις που ανέλαβε η ρουμανική κυβέρνηση για το προσεχές μέλλον παρουσιάζονται στα διάφορα τμήματα της παρούσας έκθεσης. Οι βασικές ενέργειες που αναφέρθηκαν από την κυβέρνηση στο έγγραφο που υπέβαλε στην Επιτροπή, στις 15 Ιανουαρίου 2001, έχουν σε γενικές γραμμές ολοκληρωθεί μέχρι σήμερα σύμφωνα με τα σχέδια. Η κυβέρνηση διαθέτει ισχυρή πολιτική θέληση να επιτύχει θετικό αποτέλεσμα όσον αφορά το θέμα των θεωρήσεων το οποίο αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά θέματα στη Ρουμανία. Η κυβέρνηση αντιμετωπίζει εξάλλου ισχυρή πίεση από το ρουμανικό πληθυσμό ο οποίος, ιδίως μετά την κατάργηση της υποχρέωσης θεώρησης για τη Βουλγαρία, αντιμετωπίζει την υποχρέωση θεώρησης ως μεροληπτική και ταπεινωτική και προσμένει να ληφθεί σύντομα θετική απόφαση. Υπάρχουν συνεπώς βάσιμοι λόγοι από τους οποίους μπορεί να συνάγει κανείς ότι η κυβέρνηση θα δώσει απόλυτη προτεραιότητα στην εκπλήρωση των δεσμεύσεων που ανέλαβε. Οι δεσμεύσεις αυτές δεν μπορούν να θεωρηθούν ως μη ρεαλιστικές ή υπερβολικά αισιόδοξες. Ωστόσο, απομένει να ολοκληρωθούν πολλές ενέργειες μέχρι τα τέλη Ιουνίου 2001 και υπάρχει κίνδυνος να σημειωθεί κάποια καθυστέρηση σε ορισμένες από αυτές. Πέραν αυτού αναμένεται ότι οι δεσμεύσεις θα τηρηθούν όπως έχει προγραμματιστεί.

4.4. Συμπέρασμα

Η Ρουμανία έχει σημειώσει αναμφισβήτητες προόδους στους συνοριακούς ελέγχους και στην πολιτική όσον αφορά τις θεωρήσεις και έχει αναλάβει σημαντικές δεσμεύσεις στους εν λόγω τομείς. Τα μέτρα αυτά θα έχουν επίπτωση στην παράνομη μετανάστευση από τρίτες χώρες. Η ρουμανική κυβέρνηση ανέλαβε τις κατάλληλες δεσμεύσεις προκειμένου να περιορίσει αισθητά την παράνομη μετανάστευση ρουμάνων υπηκόων. Ωστόσο, η κατάργηση της υποχρέωσης θεώρησης ενδέχεται να ενθαρρύνει όλο και περισσότερους ρουμάνους πολίτες να εκμεταλλευθούν τη νέα αυτή κατάσταση. Η τάση αυτή προβλέπεται να παρουσιαστεί εντονότερα στους νέους σπουδαστές, στους ερευνητές, στους επιχειρηματίες και στα άτομα που επιδιώκουν να βελτιώσουν το βιοτικό τους επίπεδο.

Η κατάργηση της υποχρέωσης θεώρησης για τους ρουμάνους πολίτες δεν αναμένεται ωστόσο να προκαλέσει μεγάλη αύξηση των παράνομων μεταναστών από τη Ρουμανία στα κράτη μέλη. Οι σαφείς δεσμεύσεις που ανέλαβε η ρουμανική κυβέρνηση για τη διευκόλυνση του επαναπατρισμού αντισταθμίζουν το ενδεχόμενο της αύξησης των παράνομων μεταναστών. Εξάλλου, η συνθήκη ΕΚ προβλέπει μια διαδικασία που εφαρμόζεται στις περιπτώσεις απότομης αύξησης της εισροής υπηκόων τρίτων χωρών.

Η απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης παρουσιάζει ενδεχόμενα πλεονεκτήματα σε σχέση με την διαδικασία εκδημοκρατισμού γενικότερα. Η απαλλαγή θα έχει θετική επίπτωση στην στήριξη της διαδικασίας προσχώρησης στην ΕΕ από το ρουμανικό κοινό ενώ η αντίθετη απόφαση θα εντείνει το συναίσθημα της περιθωριοποίησης το οποίο με τη σειρά του θα μπορούσε να ευνοήσει την ανάπτυξη μη δημοκρατικών πολιτικών κινημάτων. Η απλούστευση των διαδικασιών για τις διεθνείς ανταλλαγές και τις δυνατότητες μετακίνησης των σπουδαστών, των ερευνητών και των επιχειρηματιών θα συμβάλει στη θετική δημοκρατική και οικονομική εξέλιξη. Η επιτυχής συνέχιση της διαδικασίας των μεταρρυθμίσεων στη Ρουμανία εξαρτάται από μια νέα γενιά υπεύθυνων πολιτών με διεθνείς εμπειρίες. Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα προαναφερόμενα πλεονεκτήματα υπερκαλύπτουν τα μειονεκτήματα από την πιθανή αύξηση του αριθμού των παράνομων υπηκόων που διέρχονται από τη Ρουμανία στα κράτη μέλη.

Η σύσταση της Επιτροπής είναι συνεπώς να εφαρμοστεί η απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης για τους ρουμάνους πολίτες από την 1η Ιανουαρίου 2002 και το Συμβούλιο να λάβει σχετική απόφαση πριν από το τέλος του τρέχοντος έτους. Αυτό προϋποθέτει την τήρηση εκ μέρους των ρουμανικών αρχών των δεσμεύσεων που ανέλαβαν σε σχέση με τα αναφερόμενα στην παρούσα έκθεση θέματα.

Οι ρουμανικές αρχές ανέλαβαν επίσης τη δέσμευση, εφόσον αρθεί η υποχρέωση θεώρησης, να ενημερώσουν τους πολίτες τους για τους κανόνες που εφαρμόζονται σχετικά με την είσοδο στο έδαφος των κρατών μελών, των υπηκόων που απαλλάσσονται από την υποχρέωση θεώρησης.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι: ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ ΕΠΑΝΕΙΣΔΟΧΗΣ

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>