(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2025/2075 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2) τροποποίησε το άρθρο 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 909/2014 αφαιρώντας τις συναλλαγές αγοράς-επαναπώλησης και τις συναλλαγές πώλησης-επαναγοράς από το πεδίο εφαρμογής της εν λόγω διάταξης. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο να επικαιροποιηθεί ο κατάλογος των ειδών συναλλαγών, που προβλέπεται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2018/1229 της Επιτροπής (3), τα οποία πρέπει να περιλαμβάνονται στις έγγραφες γνωστοποιήσεις διάθεσης.

(2)

Η πείρα που αποκτήθηκε από την ημερομηνία εφαρμογής του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2018/1229 έχει αναδείξει τη σημασία της ευθυγράμμισης, στον μέγιστο δυνατό βαθμό, των πεδίων στοιχείων που απαιτούνται για τις γνωστοποιήσεις διάθεσης και τις επιβεβαιώσεις με εκείνα που απαιτούνται για τις εντολές διακανονισμού. Η πείρα αυτή έχει επίσης καταδείξει ότι, για να αποφευχθούν προσαρμογές σε προχωρημένο στάδιο οι οποίες έχουν ιδιαίτερα κρίσιμες συνέπειες στο πλαίσιο ενός βραχύτερου κύκλου διακανονισμού, ο τόπος διακανονισμού θα πρέπει να γνωστοποιείται το συντομότερο δυνατόν κατά τη διαδικασία διακανονισμού.

(3)

Για να διασφαλιστεί ότι οι συναλλαγές μπορούν να διακανονίζονται χωρίς καθυστέρηση, οι επιχειρήσεις επενδύσεων θα πρέπει να απαιτούν από τους επαγγελματίες πελάτες τους να παρέχουν αρκετά πριν από την προβλεπόμενη ημερομηνία διακανονισμού ακριβή και επικαιροποιημένα στατικά στοιχεία ή δεδομένα αναφοράς, συμπεριλαμβανομένων πληροφοριών σχετικά με τους λογαριασμούς στους οποίους πρέπει να πιστώνονται τα χρηματοπιστωτικά μέσα και τα μετρητά, τη σχετική αγορά ή τον τόπο διακανονισμού και τους θεματοφύλακες ή διαμεσολαβητές μέσω των οποίων πρέπει να δρομολογείται η επικοινωνία. Για τον ίδιο λόγο, η εν λόγω απαίτηση θα πρέπει να ισχύει και για τις πληροφορίες διακανονισμού που αποστέλλονται από ιδιώτες πελάτες.

(4)

Για να διατηρηθεί υψηλή αποτελεσματικότητα διακανονισμού καθώς αυξάνεται ο όγκος των συναλλαγών και να διασφαλιστεί ο έγκαιρος διακανονισμός των συναλλαγών, θα πρέπει να διασφαλιστεί η ευρεία χρήση της αυτοματοποιημένης επεξεργασίας (στο εξής: STP) σε ολόκληρη την αγορά. Για τον σκοπό αυτό, τόσο οι άμεσοι όσο και οι έμμεσοι συμμετέχοντες στην αγορά θα πρέπει να διαθέτουν την αναγκαία εσωτερική αυτοματοποίηση ώστε να επωφελούνται πλήρως από τις διαθέσιμες λύσεις STP. Ως εκ τούτου, η τρέχουσα δυνατότητα των επαγγελματιών πελατών να αποστέλλουν ηλεκτρονικά έγγραφες γνωστοποιήσεις διάθεσης και επιβεβαιώσεις είναι σκόπιμο να αντικατασταθεί με την απαίτηση οι επιχειρήσεις επενδύσεων να διασφαλίζουν ότι οι εν λόγω κοινοποιήσεις διαβιβάζονται σε ηλεκτρονικό και μηχαναγνώσιμο μορφότυπο.

(5)

Επιπλέον, τα οφέλη της STP δεν μπορούν να αξιοποιηθούν πλήρως όταν οι συμμετέχοντες στην αγορά εξακολουθούν να χρησιμοποιούν ιδιόκτητα ή εγχώρια πρότυπα ανταλλαγής μηνυμάτων, ενώ τα κεντρικά αποθετήρια τίτλων (ΚΑΤ) λειτουργούν βάσει διεθνών ανοικτών διαδικασιών επικοινωνίας και προτύπων. Για την προώθηση της διαλειτουργικότητας και της αποτελεσματικότητας, η χρήση διεθνών ανοικτών διαδικασιών επικοινωνίας και προτύπων για την ανταλλαγή μηνυμάτων και δεδομένων αναφοράς θα πρέπει να επεκταθεί στη διαβίβαση γνωστοποιήσεων διάθεσης και επιβεβαιώσεων.

(6)

Η μετάβαση σε βραχύτερο διακανονισμό δεν αναμένεται να οδηγήσει σε μεγάλης κλίμακας μετάβαση του διακανονισμού από τόπους διαπραγμάτευσης σε εξωχρηματιστηριακές αγορές. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα ΚΑΤ και οι συμμετέχοντες σε αυτά θα πρέπει να χρησιμοποιούν ένα πεδίο που να υποδεικνύει τον τόπο διαπραγμάτευσης στις εντολές διακανονισμού τους για την υποστήριξη της παρακολούθησης και της αναφοράς των περιπτώσεων αδυναμίας διακανονισμού.

(7)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2025/2075 τροποποίησε το άρθρο 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 909/2014, μειώνοντας την περίοδο διακανονισμού από δύο εργάσιμες ημέρες μετά την πραγματοποίηση της διαπραγμάτευσης σε μία εργάσιμη ημέρα. Η εν λόγω τροποποίηση απαιτεί προσαρμογές καθ’ όλη τη διάρκεια της μετασυναλλακτικής διαδικασίας, και ιδίως όσον αφορά την υφιστάμενη δυνατότητα, σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 2 στοιχείο β) του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2018/1229, οι επαγγελματίες πελάτες να παρέχουν έγγραφη γνωστοποίηση διάθεσης και έγγραφες επιβεβαιώσεις στις επιχειρήσεις επενδύσεων έως τις 12:00 (ώρα Κεντρικής Ευρώπης) της εργάσιμης ημέρας που έπεται εκείνης κατά την οποία πραγματοποιήθηκε η συναλλαγή. Η έγκαιρη υποβολή των εντολών διακανονισμού είναι απαραίτητη για να μπορέσουν τα ΚΑΤ να βελτιώσουν την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα και να μεγιστοποιήσουν τον συμψηφισμό ενόψει της μετάβασης σε κύκλο διακανονισμού T+1. Στο πλαίσιο αυτό, ορισμένα ΚΑΤ εφαρμόζουν φάσεις διακανονισμού κατά τις οποίες χρησιμοποιούνται αλγόριθμοι βελτιστοποίησης για τον διακανονισμό όσο το δυνατόν περισσότερων συναλλαγών. Τα ΚΑΤ θα πρέπει να ενθαρρύνουν τους συμμετέχοντες που επιθυμούν να επωφεληθούν από την εν λόγω βελτιστοποίηση να υποβάλουν τις εντολές διακανονισμού τους πριν από τις 23:59 ώρα Κεντρικής Ευρώπης κατά την ημερομηνία συναλλαγής. Ωστόσο, η υποβολή εντολών διακανονισμού μετά το εν λόγω χρονικό διάστημα δεν θα πρέπει να εμποδίζει τα ΚΑΤ να επεξεργάζονται τις εν λόγω εντολές διακανονισμού ούτε να οδηγεί στην επιβολή χρηματικών ποινών, οι οποίες εφαρμόζονται μόνο όταν πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 7 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 909/2014.

(8)

Για την περαιτέρω στήριξη της αποτελεσματικότητας του διακανονισμού και τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις επιτάχυνσης και αυτοματοποίησης στο πλαίσιο ενός βραχύτερου κύκλου διακανονισμού, όλα τα ΚΑΤ θα πρέπει να προσφέρουν μια λειτουργία που επιτρέπει τον αυτόματο μερικό διακανονισμό. Ωστόσο, δεδομένου ότι η λειτουργία αυτή δεν είναι απαραίτητη σε όλες τις περιπτώσεις, οι συμμετέχοντες στις συναλλαγές θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα αυτοεξαίρεσης από την εν λόγω λειτουργία.

(9)

Οι διάφοροι τρόποι διακανονισμού προσφέρουν διακριτά οφέλη. Ο διακανονισμός σε συνεχή χρόνο ελαχιστοποιεί τον κίνδυνο αντισυμβαλλομένου και το πιστωτικό άνοιγμα και επιτρέπει την αποτελεσματικότερη διαχείριση της ρευστότητας, ενώ οι κύκλοι διακανονισμού επιτρέπουν επιχειρησιακή αποδοτικότητα μέσω συμψηφισμού. Ως εκ τούτου, τα ΚΑΤ θα πρέπει να προσφέρουν μία από τις τρεις δυνατότητες: διακανονισμό σε συνεχή χρόνο, τουλάχιστον τρεις κύκλους διακανονισμού ανά εργάσιμη ημέρα ή συνδυασμό και των δύο.

(10)

Τα ΚΑΤ θα πρέπει να διαθέτουν άρτιες και αποδοτικές λειτουργικές δυνατότητες συστήματος, πολιτικές και διαδικασίες που να τους επιτρέπουν να διευκολύνουν και να παρέχουν κίνητρα για τον διακανονισμό κατά την προβλεπόμενη ημερομηνία διακανονισμού. Η θετική συμβολή του αυτόματου μερικού διακανονισμού και των λειτουργιών θέσης σε αναμονή και σε κατάσταση «ελεύθερη» στην αποτελεσματικότητα του διακανονισμού έχει καταστεί εμφανής μετά την εφαρμογή του καθεστώτος συμμόρφωσης προς τη διαδικασία διακανονισμού. Ως εκ τούτου, είναι σκόπιμο να καταργηθεί η παρέκκλιση από ορισμένα μέτρα για την πρόληψη των περιπτώσεων αδυναμίας διακανονισμού, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 12 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2018/1229.

(11)

Η παροχή ενδοημερήσιας πίστωσης σε μετρητά που εξασφαλίζεται με ασφάλεια σε χρήμα κεντρικής τράπεζας ή σε χρήμα εμπορικής τράπεζας παρέχει σημαντική ρευστότητα για διακανονισμό. Τα οφέλη αυτά θα μπορούσαν να είναι υψίστης σημασίας κατά την αρχική εφαρμογή του βραχύτερου διακανονισμού. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα ΚΑΤ θα πρέπει να διευκολύνουν την πρόσβαση των συμμετεχόντων σε αυτά στην παροχή ενδοημερήσιας πίστωσης σε μετρητά που εξασφαλίζεται με ασφάλεια μέσω αυτοματοποιημένης λειτουργίας εξασφάλισης. Η απαίτηση αυτή δεν θα πρέπει να ισχύει για τα ΚΑΤ που κατέχουν άδεια λειτουργίας τραπεζικού ιδρύματος τα οποία παρέχουν απευθείας στους συμμετέχοντες σε αυτά ενδοημερήσια πίστωση σε μετρητά εξασφαλισμένη με ασφάλεια, αντί να διευκολύνουν απλώς την πρόσβαση στην εν λόγω λειτουργία.

(12)

Τα ΚΑΤ, προκειμένου να μπορούν να εντοπίζουν τα βαθύτερα αίτια των περιπτώσεων αδυναμίας διακανονισμού, θα πρέπει να απαιτούν από τους συμμετέχοντες να τους ενημερώνουν σχετικά με τους κύριους λόγους για τις εν λόγω περιπτώσεις αδυναμίας διακανονισμού και σχετικά με τα μέτρα που λαμβάνονται για την πρόληψη των εν λόγω περιπτώσεων αδυναμίας διακανονισμού. Επιπλέον, υπό το πρίσμα των αλλαγών που εισήγαγε ο κανονισμός (ΕΕ) 2025/2075, ο οποίος αναθέτει στην Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (στο εξής: ΕΑΚΑΑ) τη στενή παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας του διακανονισμού των συναλλαγών χρηματοδότησης αξιογράφων που αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης εντός ή εκτός τόπων διαπραγμάτευσης, είναι αναγκαίο να προστεθούν οι συναλλαγές αγοράς-επαναπώλησης και οι συναλλαγές πώλησης-επαναγοράς στον κατάλογο των συναλλαγών που αποτελούν μέρος της παρακολούθησης περιπτώσεων αδυναμίας διακανονισμού.

(13)

Για τη σύναψη συμφωνιών συνεργασίας με τους συμμετέχοντες με σκοπό τη μείωση των περιπτώσεων αδυναμίας διακανονισμού, τα ΚΑΤ θα πρέπει να είναι σε θέση να εντοπίζουν τους συμμετέχοντες των οποίων οι περιπτώσεις αδυναμίας διακανονισμού ενδέχεται να έχουν σημαντικό αντίκτυπο. Για τον προσδιορισμό των εν λόγω συμμετεχόντων, το ΚΑΤ θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη το μερίδιο των περιπτώσεων αδυναμίας διακανονισμού ενός συμμετέχοντος στον συνολικό όγκο και στην αξία των εντολών διακανονισμού που υποβάλλονται σε επεξεργασία στο επίπεδο του συστήματος διακανονισμού αξιογράφων που τελεί υπό τη διαχείριση του ΚΑΤ. Σε αντίθετη περίπτωση, οι μικρότεροι συμμετέχοντες με λίγες συναλλαγές ενδέχεται να βρεθούν στον κατάλογο των συμμετεχόντων με τις περισσότερες υπερημερίες, εάν το ποσοστό αδυναμίας διακανονισμού τους ληφθεί υπόψη σε απόλυτους όρους.

(14)

Η παρακολούθηση και η αντιμετώπιση των περιπτώσεων αδυναμίας διακανονισμού αποτελεί κοινή προσπάθεια στην οποία συμμετέχουν οι αρμόδιες και οι σχετικές αρχές, τα ΚΑΤ και οι συμμετέχοντες σε αυτά. Ως εκ τούτου, τα ΚΑΤ θα πρέπει να ενημερώνουν τακτικά την αρμόδια αρχή και τις σχετικές αρχές σχετικά με την εξέλιξη των περιπτώσεων αδυναμίας διακανονισμού στο σύστημα διακανονισμού που διαχειρίζονται και σχετικά με τα μέτρα που έχουν λάβει για την αντιμετώπιση των εν λόγω περιπτώσεων αδυναμίας διακανονισμού. Για τον ίδιο λόγο, τα ΚΑΤ θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι συμμετέχοντες σε αυτά καταβάλλουν προγραμματισμένες προσπάθειες για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του διακανονισμού.

(15)

Για να καταστεί δυνατή η λεπτομερέστερη παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας του διακανονισμού, τα ΚΑΤ θα πρέπει να αναφέρουν τους συμμετέχοντες με τις περισσότερες υπερημερίες όσον αφορά τον όγκο και την αξία των εντολών διακανονισμού που υποβάλλονται σε επεξεργασία. Για τον ίδιο λόγο, τα ΚΑΤ θα πρέπει να αναφέρουν τα στοιχεία για τις περιπτώσεις αδυναμίας διακανονισμού λαμβάνοντας υπόψη πιο αναλυτικές κατηγορίες συναλλαγών, ανεξάρτητα από το αν οι συναλλαγές εκτελούνται εντός ή εκτός τόπων διαπραγμάτευσης, καθώς και τη διάρκεια των περιπτώσεων αδυναμίας διακανονισμού ανά είδος χρηματοπιστωτικού μέσου.

(16)

Υπό το πρίσμα της αρχής της απλούστευσης και της μείωσης της επιβάρυνσης, είναι σημαντικό να αποφευχθούν πιθανές αλληλεπικαλύψεις στις απαιτήσεις υποβολής αναφορών. Για τον λόγο αυτό, και δεδομένου ότι οι πληροφορίες καλύπτονται ήδη από τις μηνιαίες αναφορές που πρέπει να υποβάλλουν τα ΚΑΤ, θα πρέπει να καταργηθεί η απαίτηση υποβολής ετήσιων αναφορών από τα ΚΑΤ σχετικά με τις περιπτώσεις αδυναμίας διακανονισμού. Όπου είναι αναγκαίο, η αρμόδια αρχή θα πρέπει να είναι σε θέση να ζητεί από το ΚΑΤ συχνότερες αναφορές και πρόσθετες πληροφορίες σχετικά με τις περιπτώσεις αδυναμίας διακανονισμού.

(17)

Για να εξασφαλιστεί υψηλότερο επίπεδο διαφάνειας, τα ΚΑΤ θα πρέπει να δημοσιεύουν στοιχεία για τις περιπτώσεις αδυναμίας διακανονισμού ανά είδος χρηματοπιστωτικού μέσου, τους κύριους λόγους για τις περιπτώσεις αδυναμίας διακανονισμού και τα προτεινόμενα μέτρα για την αντιμετώπισή τους.

(18)

Οι διαρθρωτικές και οργανωτικές προσαρμογές που απαιτούνται για τη μετάβαση σε βραχύτερο κύκλο διακανονισμού καθιστούν αναγκαία μια διαφοροποιημένη προσέγγιση όσον αφορά τις ημερομηνίες εφαρμογής των διαφόρων διατάξεων του παρόντος κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού. Ειδικότερα, η ημερομηνία εφαρμογής θα πρέπει να μετατεθεί για τις διατάξεις που περιέχουν απαιτήσεις οι οποίες περιλαμβάνουν εξελίξεις ΤΠ, καθώς και για τις λειτουργίες των ΚΑΤ που αποσκοπούν στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του διακανονισμού. Ταυτόχρονα, οι διατάξεις που θεσπίζουν συντομότερα χρονικά πλαίσια για τις διαδικασίες πριν από τον διακανονισμό οι οποίες υποστηρίζουν τη μετάβαση σε κύκλο διακανονισμού T+1 θα πρέπει να αρχίσουν να εφαρμόζονται νωρίτερα, ώστε οι συμμετέχοντες στην αγορά να έχουν επαρκή χρόνο για να διενεργήσουν δοκιμές πολύ πριν από τη μετάβαση στον T+1.

(19)

Άλλες τροποποιήσεις, και ειδικότερα εκείνες που αφορούν την υποβολή αναφορών και τη δημοσιοποίηση στοιχείων για τις περιπτώσεις αδυναμίας διακανονισμού από τα ΚΑΤ, θα πρέπει να αρχίσουν να εφαρμόζονται λίγους μήνες πριν από τη μετάβαση στον T+1 που προβλέπεται στο άρθρο 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 909/2014. Δεδομένου ότι η ΕΑΚΑΑ πρέπει να υποβάλλει αναφορές σχετικά με την αποτελεσματικότητα του διακανονισμού κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής, είναι ζωτικής σημασίας να υπάρχουν επαρκείς πληροφορίες σχετικά με τις περιπτώσεις αδυναμίας διακανονισμού πριν και μετά τη μετάβαση στον T+1. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να δοθεί επαρκής χρόνος στα ΚΑΤ και στους συμμετέχοντες στην αγορά, ώστε να είναι σε θέση να υποβάλλουν στοιχεία σύμφωνα με τις πρόσθετες παραμέτρους που ορίζονται στα παραρτήματα I και II του παρόντος κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού, προβλέποντας παράλληλα επαρκώς μακρά περίοδο παρατήρησης για την ουσιαστική αξιολόγηση του αντικτύπου στην αποτελεσματικότητα του διακανονισμού, πριν και μετά τη μετάβαση σε βραχύτερο διακανονισμό.

(20)

Ως εκ τούτου, ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) 2018/1229 θα πρέπει να τροποποιηθεί αναλόγως.

(21)

Ο παρών κανονισμός βασίζεται στα σχέδια ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων που υποβλήθηκαν στην Επιτροπή από την ΕΑΚΑΑ.

(22)

Η ΕΑΚΑΑ διεξήγαγε ανοικτές δημόσιες διαβουλεύσεις σχετικά με τα σχέδια ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων στα οποία βασίζεται ο παρών κανονισμός, ανέλυσε τα ενδεχόμενα συναφή κόστη και τις ωφέλειες ως μέρος του εγγράφου διαβούλευσης και ζήτησε τη γνώμη της ομάδας συμφεροντούχων κινητών αξιών και αγορών, η οποία έχει συσταθεί σύμφωνα με το άρθρο 37 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1095/2010 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4). Επιπλέον, κατά την εκπόνηση των συστάσεών της, η ΕΑΚΑΑ συνεργάστηκε με την Επιτροπή Υποδομών Αγοράς και Πληρωμών του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών (στο εξής: ΕΣΚΤ), σύμφωνα με το άρθρο 10 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1095/2010,

1)

Το άρθρο 2 τροποποιείται ως εξής:

2)

Το άρθρο 3 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

3)

Το άρθρο 5 τροποποιείται ως εξής:

4)

Στο άρθρο 8, το στοιχείο β) αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

5)

Το άρθρο 10 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

6)

Το άρθρο 11 παράγραφος 4 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

7)

Το άρθρο 12 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

8)

Το άρθρο 13 τροποποιείται ως εξής:

9)

Το άρθρο 14 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

10)

Το άρθρο 23 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

11)

Το παράρτημα I του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2018/1229 τροποποιείται σύμφωνα με το παράρτημα I του παρόντος κανονισμού·

12)

Το παράρτημα II του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2018/1229 απαλείφεται·

13)

Το παράρτημα III του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2018/1229 τροποποιείται σύμφωνα με το παράρτημα II του παρόντος κανονισμού.