Υπόθεση T‑631/20

MZ

κατά

Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (όγδοο πενταμελές τμήμα) της 6ης Ιουλίου 2022

«Υπαλληλική υπόθεση – Υπάλληλοι – Διαγωνισμός EPSO/AD/363/18 για την πρόσληψη διοικητικών υπαλλήλων στον τομέα της φορολογίας – Περιορισμός της δυνατότητας επιλογής της δεύτερης γλώσσας στην οποία διεξάγονται οι δοκιμασίες – Μη εγγραφή στον εφεδρικό πίνακα προσλήψεων – Ένσταση ελλείψεως νομιμότητας – Παραδεκτό – Δυσμενής διάκριση λόγω γλώσσας – Ιδιαίτερη φύση των θέσεων που πρόκειται να πληρωθούν – Δικαιολόγηση – Συμφέρον της υπηρεσίας – Αναλογικότητα»

1. Υπαλληλικές προσφυγές – Ένσταση ελλείψεως νομιμότητας – Πράξεις κατά των οποίων μπορεί να προβληθεί η ένσταση ελλείψεως νομιμότητας – Προκήρυξη διαγωνισμού – Γλωσσικό καθεστώς – Παραδεκτό – Προϋποθέσεις – Άμεση νομική σχέση μεταξύ της προσβαλλομένης πράξεως και της επίμαχης προκήρυξης διαγωνισμού – Περιεχόμενο – Ανάγκη να αποδειχθεί το ενδεχόμενο να είχε επιτευχθεί καλύτερη βαθμολογία στις δοκιμασίες εάν δεν υφίστατο ο γλωσσικός περιορισμός

   (Άρθρα 266, 270 και 277 ΣΛΕΕ· Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 47)

   (βλ. σκέψεις 31-48, 51-54)

2. Υπάλληλοι – Προκήρυξη γενικού διαγωνισμού – Γλώσσες συμμετοχής στις δοκιμασίες – Περιορισμός της δυνατότητας επιλογής της δεύτερης γλώσσας – Δυσμενής διάκριση λόγω γλώσσας – Δικαιολόγηση αναγόμενη στο συμφέρον της υπηρεσίας προς πρόσληψη προσώπων δυνάμενων να αναλάβουν αμέσως καθήκοντα – Επιτρέπεται – Προϋπόθεση – Σχέση μεταξύ της φύσεως των καθηκόντων των προς πλήρωση θέσεων και των απαιτούμενων γλωσσικών γνώσεων

   (Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρα 1δ και 28, στοιχείο στʹ, και παράρτημα III, άρθρο 1 § 1, στοιχείο στʹ· κανονισμός 1 του Συμβουλίου, άρθρο 1)

   (βλ. σκέψεις 69-71, 77-94)

Σύνοψη

Στις 11 Οκτωβρίου 2018 η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Επιλογής Προσωπικού (EPSO) δημοσίευσε την προκήρυξη γενικού διαγωνισμού EPSO/AD/363/18. Ο εν λόγω διαγωνισμός σκοπούσε στην κατάρτιση εφεδρικών πινάκων για την πρόσληψη διοικητικών υπαλλήλων στους τομείς των τελωνείων και της φορολογίας. Η προκήρυξη του διαγωνισμού απαιτούσε, μεταξύ άλλων, ως προϋπόθεση συμμετοχής στον διαγωνισμό, τη γνώση τουλάχιστον δύο επισήμων γλωσσών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκ των οποίων η δεύτερη έπρεπε να είναι η αγγλική ή η γαλλική.

Η προσφεύγουσα, MZ, ιταλικής ιθαγενείας, υπέβαλε υποψηφιότητα στον διαγωνισμό αυτόν και επέλεξε την ιταλική ως πρώτη γλώσσα και τη γαλλική ως δεύτερη γλώσσα (στο εξής: δεύτερη γλώσσα). Κλήθηκε στο κέντρο αξιολόγησης όπου έλαβε μέρος στις δοκιμασίες, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν στη δεύτερη αυτή γλώσσα.

Στη συνέχεια, ο πρόεδρος της εξεταστικής επιτροπής ενημέρωσε την προσφεύγουσα για την απόφαση της εξεταστικής επιτροπής να μην εγγράψει το όνομά της στον εφεδρικό πίνακα προσλήψεων για τον λόγο ότι αυτή δεν είχε λάβει την ελάχιστη απαιτούμενη βαθμολογία σε καθεμιά από τις δοκιμασίες. Κατόπιν της αιτήσεως επανεξετάσεως της προσφεύγουσας, η εξεταστική επιτροπή εξέδωσε απόφαση (στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση) με την οποία επιβεβαίωσε την αρχική απόφασή της.

Ως εκ τούτου, η προσφεύγουσα άσκησε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου προσφυγή ακυρώσεως. Συναφώς, η προσφεύγουσα προβάλλει, μεταξύ άλλων, λόγο ακυρώσεως στηριζόμενο σε ένσταση ελλείψεως νομιμότητας του γλωσσικού καθεστώτος που προβλέπει η προκήρυξη του διαγωνισμού.

Το Γενικό Δικαστήριο δέχεται την προσφυγή και παρέχει διευκρινίσεις όσον αφορά το παραδεκτό της ενστάσεως ελλείψεως νομιμότητας προκήρυξης διαγωνισμού την οποία προέβαλε αποκλεισθείς υποψήφιος.

Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου

Το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει κατ’ αρχάς ότι όταν ένας υποψήφιος υφίσταται τις συνέπειες προκήρυξης διαγωνισμού, η οποία είναι πράξη γενικής ισχύος, χωρίς να ήταν σε θέση να ζητήσει την ακύρωσή της στο πλαίσιο προσφυγής η οποία θα ήταν πέραν πάσης αμφιβολίας παραδεκτή, το παραδεκτό ενστάσεως ελλείψεως νομιμότητας δεν εξαρτάται από την απόδειξη στενής σχέσεως μεταξύ της ίδιας της αιτιολογίας της προσβαλλομένης ατομικής αποφάσεως και του λόγου ακυρώσεως που αντλείται από την έλλειψη νομιμότητας της προκήρυξης του διαγωνισμού η οποία δεν προσβλήθηκε εμπροθέσμως.

Σε μια τέτοια περίπτωση, λαμβανομένης υπόψη της αρχής της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας, η οποία συνεπάγεται ότι πράξη που δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο προσφυγής ακυρώσεως πρέπει να μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο ενστάσεως ελλείψεως νομιμότητας, το παραδεκτό της ενστάσεως ελλείψεως νομιμότητας πράξεως γενικής ισχύος εξαρτάται από τη διττή προϋπόθεση η προσβαλλόμενη ατομική πράξη να έχει εκδοθεί κατ’ άμεση εφαρμογή της πράξεως γενικής ισχύος και ο προσφεύγων να έχει έννομο συμφέρον για την προσβολή της ατομικής αποφάσεως που αποτελεί το αντικείμενο της κύριας προσφυγής.

Περαιτέρω, όσον αφορά την πρώτη προϋπόθεση, που συνίσταται στο να εξακριβωθεί αν η προσβαλλόμενη απόφαση ελήφθη κατ’ άμεση εφαρμογή της προκήρυξης του διαγωνισμού, μπορούν παραδεκτώς να αποτελέσουν αντικείμενο ενστάσεως ελλείψεως νομιμότητας οι διατάξεις πράξεως γενικής ισχύος που συνιστούν τη βάση της ατομικής αποφάσεως ή που έχουν άμεση νομική σχέση με την απόφαση αυτή. Τούτο συμβαίνει στην περίπτωση προκήρυξης διαγωνισμού η οποία συνιστά τόσο το πλαίσιο νομιμότητας όσο και το πλαίσιο εκτιμήσεως για την εξεταστική επιτροπή και η οποία προβλέπει τη διαδικασία σύμφωνα με την οποία η εξεταστική επιτροπή εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση.

Όσον αφορά τη δεύτερη προϋπόθεση, σχετικά με το έννομο συμφέρον, αυτή επιβάλλει η ένσταση ελλείψεως νομιμότητας να μπορεί, με το αποτέλεσμά της, να ωφελήσει τον διάδικο που την προέβαλε. Ωστόσο, όσον αφορά το σημείο αυτό, δεν είναι δυνατό –διότι διαφορετικά υπάρχει κίνδυνος επιβολής στον εν λόγω διάδικο ενός βάρους αποδείξεως στο οποίο αδυνατεί να ανταποκριθεί– να απαιτείται από αυτόν να αποδείξει ότι σε εκτέλεση ακυρωτικής δικαστικής αποφάσεως θα επιτύγχανε οπωσδήποτε καλύτερη βαθμολογία στις δοκιμασίες του κέντρου αξιολόγησης, αλλά μόνον ότι το ενδεχόμενο αυτό δεν αποκλείεται. Συναφώς, εν προκειμένω, η προτίμηση προς την αγγλική ή τη γαλλική γλώσσα, κατ’ αποκλεισμό όλων των άλλων επισήμων γλωσσών της Ένωσης, είναι ικανή να προσέδωσε πλεονέκτημα, κατά τις δοκιμασίες, στους υποψηφίους όταν η γλώσσα την οποία γνωρίζουν καλύτερα είναι μία από τις δύο αυτές γλώσσες, εις βάρος των λοιπών υποψηφίων για τους οποίους τούτο δεν ισχύει. Κατά συνέπεια, η ένσταση ελλείψεως νομιμότητας είναι παραδεκτή.

Τέλος, το Γενικό Δικαστήριο εξετάζει κατά πόσον μπορεί παραδεκτώς να δικαιολογηθεί ο περιορισμός της δυνατότητας επιλογής της δεύτερης γλώσσας από την ανάγκη προσλήψεως υπαλλήλων δυνάμενων να αναλάβουν αμέσως καθήκοντα. Συναφώς, η διαπίστωση ότι η αγγλική και η γαλλική γλώσσα φαίνεται να είναι οι δύο γλώσσες των οποίων η γνώση είναι η πλέον διαδεδομένη στις γενικές διευθύνσεις στις οποίες είναι δυνατόν να προσληφθούν οι επιτυχόντες του διαγωνισμού δεν αρκεί αφ’ εαυτής προς απόδειξη των γλωσσικών γνώσεων οι οποίες θα μπορούσαν αντικειμενικώς να απαιτηθούν υπό το πρίσμα των ιδιαίτερων καθηκόντων τα οποία θα κληθούν να ασκήσουν τα πρόσωπα που θα προσληφθούν. Συγκεκριμένα, πρέπει να εξακριβωθεί αν, λαμβανομένης υπόψη της ιδιαίτερης φύσεως των προς πλήρωση θέσεων, η γνώση μόνον της μίας από τις δύο αυτές γλώσσες, ως δεύτερης γλώσσας, επιτρέπει πράγματι στον νεοπροσλαμβανόμενο υπάλληλο να αναλάβει αμέσως καθήκοντα και, ενδεχομένως, να εξετασθεί αν η υποχρέωση συμμετοχής στο σύνολο των δοκιμασιών του κέντρου αξιολόγησης στη δεύτερη γλώσσα ήταν κατάλληλη για να ικανοποιήσει την εν λόγω ανάγκη. Εν προκειμένω, μολονότι, λόγω του γεγονότος ότι η γνώση της γαλλικής γλώσσας είναι ευρέως διαδεδομένη στο πλαίσιο του οικείου θεσμικού οργάνου, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ένας επιτυχών που διαθέτει μόνον ικανοποιητική γνώση της γαλλικής γλώσσας να καταστεί, μακροπρόθεσμα, λειτουργικός, εντούτοις, δεν μπορεί να θεωρηθεί, λαμβανομένης υπόψη της ιδιαίτερης φύσεως των προς πλήρωση θέσεων, ότι ο επιτυχών αυτός είναι σε θέση να αναλάβει αμέσως καθήκοντα, όπως απαιτεί η προκήρυξη του διαγωνισμού.