Υπόθεση C-627/10

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

κατά

Δημοκρατίας της Σλοβενίας

«Παράβαση κράτους μέλους — Μεταφορές — Οδηγία 91/440/ΕΟΚ — Ανάπτυξη των κοινοτικών σιδηροδρόμων — Οδηγία 2001/14/ΕΚ — Κατανομή της χωρητικότητας της σιδηροδρομικής υποδομής — Άρθρο 6, παράγραφος 3, και παράρτημα II της οδηγίας 91/440 — Άρθρο 14, παράγραφος 2, της οδηγίας 2001/14 — Διαχειριστής της υποδομής — Συμμετοχή στην κατάρτιση του πίνακα δρομολογίων — Διαχείριση της κυκλοφορίας των συρμών — Άρθρο 6, παράγραφοι 2 έως 5, της οδηγίας 2001/14 — Μη ύπαρξη μέτρων που να παρέχουν κίνητρα για την εκ μέρους των διαχειριστών της υποδομής μείωση του κόστους παροχής της υποδομής και του επιπέδου των τελών πρόσβασης — Άρθρα 7, παράγραφος 3, και 8, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/14 — Κόστος που προκύπτει άμεσα ως αποτέλεσμα της εκτέλεσης των σιδηροδρομικών υπηρεσιών — Άρθρο 11 της οδηγίας 2001/14 — Σύστημα βελτίωσης των επιδόσεων»

Περίληψη — Απόφαση του Δικαστηρίου (πρώτο τμήμα) της 11ης Ιουλίου 2013

1. Μεταφορές – Κοινή πολιτική – Ανάπτυξη των κοινοτικών σιδηροδρόμων – Διαχωρισμός της διαχείρισης της υποδομής από τη μεταφορική δραστηριότητα – Βασικά καθήκοντα που πρέπει να ανατίθενται σε ανεξάρτητο φορέα – Έννοια – Συμμετοχή στην κατάρτιση του πίνακα δρομολογίων – Περιλαμβάνεται – Διαχείριση της κυκλοφορίας των συρμών – Δεν περιλαμβάνεται

   (Οδηγία 2001/14 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 14 § 2· οδηγία 91/440 του Συμβουλίου, άρθρο 6 § 3 και παράρτημα ΙI)

2. Προσφυγή λόγω παράβασης κράτους μέλους – Εξέταση του βασίμου από το Δικαστήριο – Κατάσταση που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη – Κατάσταση κατά την εκπνοή της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας

   (Άρθρο 258, εδ. 2, ΣΛΕΕ)

3. Ένδικη διαδικασία – Εισαγωγικό δικόγραφο – Αντικείμενο της διαφοράς – Καθορισμός – Μεταβολή κατά τη διάρκεια της δίκης – Απαγορεύεται

   (Κανονισμός Διαδικασίας του Δικαστηρίου, άρθρα 120, στοιχείο δʹ, και 127 § 1)

4. Προσφυγή λόγω παράβασης κράτους μέλους – Εισαγωγικό δικόγραφο – Παράθεση των αιτιάσεων και των ισχυρισμών – Τυπικά στοιχεία – Σαφής διατύπωση των αιτημάτων

   (Άρθρο 258 ΣΛΕΕ· Οργανισμός του Δικαστηρίου, άρθρο 21, εδ. 1· Κανονισμός Διαδικασίας του Δικαστηρίου, άρθρο 120, στοιχείο γʹ)

5. Μεταφορές – Σιδηροδρομικές μεταφορές – Οδηγία 2001/14 – Κατανομή της χωρητικότητας της σιδηροδρομικής υποδομής και χρέωση – Χρεώσεις για τη χρήση της σιδηροδρομικής υποδομής – Καθορισμός των τελών βάσει του άμεσου κόστους – Λαμβάνονται υπόψη τα τέλη που εισπράττονται για άλλα μέσα μεταφοράς – Δεν επιτρέπεται

   (Οδηγία 2001/14 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 7 § 3)

6. Μεταφορές – Σιδηροδρομικές μεταφορές – Οδηγία 2001/14 – Κατανομή της χωρητικότητας της σιδηροδρομικής υποδομής και χρέωση – Χρεώσεις για τη χρήση της σιδηροδρομικής υποδομής – Αύξηση των τελών με σκοπό την πλήρη κάλυψη του κόστους που προκύπτει για τον διαχειριστή της υποδομής – Υποχρέωση εξακρίβωσης της ικανότητας των επιμέρους τμημάτων της αγοράς να αντιμετωπίσουν τις αυξήσεις

   (Οδηγία 2001/14 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 8 § 1)

1.  Το κράτος μέλος που προβλέπει ότι ο διαχειριστής της σιδηροδρομικής υποδομής, ο οποίος παρέχει και ο ίδιος υπηρεσίες σιδηροδρομικής μεταφοράς, συμμετέχει στην κατάρτιση του πίνακα δρομολογίων και, συνεπώς, συμμετέχει στην άσκηση του καθήκοντος της κατανομής των διαδρομών των συρμών ή της χωρητικότητας της υποδομής παραβαίνει τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 6, παράγραφος 3, και το παράρτημα II της οδηγίας 91/440, για την ανάπτυξη των κοινοτικών σιδηροδρόμων, καθώς και από το άρθρο 14, παράγραφος 2, της οδηγίας 2001/14, σχετικά με την κατανομή της χωρητικότητας των σιδηροδρομικών υποδομών και τις χρεώσεις για τη χρήση σιδηροδρομικής υποδομής.

   Επομένως, δεν επιτρέπεται να ανατίθενται σε σιδηροδρομική επιχείρηση ούτε ο ορισμός ή η εκτίμηση της διαθεσιμότητας με σκοπό τη λήψη αποφάσεων σχετικά με την κατανομή των διαδρομών ούτε το σύνολο των προπαρασκευαστικών εργασιών που οδηγούν στη λήψη αποφάσεων που αφορούν βασικά καθήκοντα, όπως είναι η κατάρτιση του πίνακα δρομολογίων.

   Από το άρθρο 14, παράγραφος 2, της οδηγίας 2001/14 προκύπτει ότι, όταν ο διαχειριστής της υποδομής δεν είναι ανεξάρτητος από κάθε σιδηροδρομική επιχείρηση, το καθήκον της κατανομής της χωρητικότητας της υποδομής πρέπει να ασκείται από φορέα κατανομής ανεξάρτητο από οποιαδήποτε σιδηροδρομική επιχείρηση ως προς τη νομική του μορφή, την οργάνωση και τη λήψη των αποφάσεών του.

   Αντίθετα, εφόσον η διαχείριση της κυκλοφορίας των συρμών δεν μπορεί να θεωρηθεί βασικό καθήκον που πρέπει να ανατίθεται σε ανεξάρτητο φορέα, από το άρθρο 6, παράγραφος 3, της οδηγίας 91/440 προκύπτει ότι η διαχείριση της κυκλοφορίας μπορεί να ανατίθεται σε διαχειριστή της υποδομής που αποτελεί επίσης σιδηροδρομική επιχείρηση.

   (βλ. σκέψεις 30, 35, 37, 38, 43)

2.  Βλ. το κείμενο της απόφασης.

   (βλ. σκέψεις 32, 33, 56, 57, 64, 65)

3.  Βλ. το κείμενο της απόφασης.

   (βλ. σκέψη 44)

4.  Βλ. το κείμενο της απόφασης.

   (βλ. σκέψεις 45, 46)

5.  Το κράτος μέλος που προβλέπει ότι για τον υπολογισμό του τέλους πρόσβασης στην υποδομή πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το τέλος για την υποδομή των μεταφορών σε άλλα υποσυστήματα, και ιδίως στις οδικές μεταφορές, παραβαίνει τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 7, παράγραφος 3, της οδηγίας 2001/14, σχετικά με την κατανομή της χωρητικότητας των σιδηροδρομικών υποδομών και τις χρεώσεις για τη χρήση σιδηροδρομικής υποδομής. Πράγματι, είναι προφανές ότι ένα τέτοιο κριτήριο δεν έχει άμεση σχέση με την εκτέλεση των σιδηροδρομικών υπηρεσιών.

   (βλ. σκέψεις 66, 68)

6.  Μολονότι τα κράτη μέλη δεν υποχρεούνται, δυνάμει του άρθρου 8, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/14, σχετικά με την κατανομή της χωρητικότητας των σιδηροδρομικών υποδομών και τις χρεώσεις για τη χρήση σιδηροδρομικής υποδομής, να προβλέπουν με τη νομοθεσία τους αφενός τους τρόπους με τους οποίους ο διαχειριστής της υποδομής οφείλει να εξακριβώνει αν τα επιμέρους τμήματα της αγοράς μπορούν να αντιμετωπίσουν τις ενδεχόμενες αυξήσεις του κόστους και αφετέρου τις περιπτώσεις στις οποίες πρέπει να γίνεται η εξακρίβωση αυτή, η διάταξη αυτή προβλέπει εντούτοις ότι είναι αναγκαίο να εξακριβώνεται, προς τον σκοπό της πλήρους κάλυψης του κόστους που προκύπτει για τον διαχειριστή της υποδομής, ότι καθένας από τους τομείς της αγοράς μπορεί πράγματι να αντιμετωπίσει αυξήσεις.

   (βλ. σκέψεις 70, 71)

Υπόθεση C-627/10

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

κατά

Δημοκρατίας της Σλοβενίας

«Παράβαση κράτους μέλους — Μεταφορές — Οδηγία 91/440/ΕΟΚ — Ανάπτυξη των κοινοτικών σιδηροδρόμων — Οδηγία 2001/14/ΕΚ — Κατανομή της χωρητικότητας της σιδηροδρομικής υποδομής — Άρθρο 6, παράγραφος 3, και παράρτημα II της οδηγίας 91/440 — Άρθρο 14, παράγραφος 2, της οδηγίας 2001/14 — Διαχειριστής της υποδομής — Συμμετοχή στην κατάρτιση του πίνακα δρομολογίων — Διαχείριση της κυκλοφορίας των συρμών — Άρθρο 6, παράγραφοι 2 έως 5, της οδηγίας 2001/14 — Μη ύπαρξη μέτρων που να παρέχουν κίνητρα για την εκ μέρους των διαχειριστών της υποδομής μείωση του κόστους παροχής της υποδομής και του επιπέδου των τελών πρόσβασης — Άρθρα 7, παράγραφος 3, και 8, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/14 — Κόστος που προκύπτει άμεσα ως αποτέλεσμα της εκτέλεσης των σιδηροδρομικών υπηρεσιών — Άρθρο 11 της οδηγίας 2001/14 — Σύστημα βελτίωσης των επιδόσεων»

Περίληψη — Απόφαση του Δικαστηρίου (πρώτο τμήμα) της 11ης Ιουλίου 2013

1. Μεταφορές — Κοινή πολιτική — Ανάπτυξη των κοινοτικών σιδηροδρόμων — Διαχωρισμός της διαχείρισης της υποδομής από τη μεταφορική δραστηριότητα — Βασικά καθήκοντα που πρέπει να ανατίθενται σε ανεξάρτητο φορέα — Έννοια — Συμμετοχή στην κατάρτιση του πίνακα δρομολογίων — Περιλαμβάνεται — Διαχείριση της κυκλοφορίας των συρμών — Δεν περιλαμβάνεται

   (Οδηγία 2001/14 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 14 § 2· οδηγία 91/440 του Συμβουλίου, άρθρο 6 § 3 και παράρτημα ΙI)

2. Προσφυγή λόγω παράβασης κράτους μέλους — Εξέταση του βασίμου από το Δικαστήριο — Κατάσταση που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη — Κατάσταση κατά την εκπνοή της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας

   (Άρθρο 258, εδ. 2, ΣΛΕΕ)

3. Ένδικη διαδικασία — Εισαγωγικό δικόγραφο — Αντικείμενο της διαφοράς — Καθορισμός — Μεταβολή κατά τη διάρκεια της δίκης — Απαγορεύεται

   (Κανονισμός Διαδικασίας του Δικαστηρίου, άρθρα 120, στοιχείο δʹ, και 127 § 1)

4. Προσφυγή λόγω παράβασης κράτους μέλους — Εισαγωγικό δικόγραφο — Παράθεση των αιτιάσεων και των ισχυρισμών — Τυπικά στοιχεία — Σαφής διατύπωση των αιτημάτων

   (Άρθρο 258 ΣΛΕΕ· Οργανισμός του Δικαστηρίου, άρθρο 21, εδ. 1· Κανονισμός Διαδικασίας του Δικαστηρίου, άρθρο 120, στοιχείο γʹ)

5. Μεταφορές — Σιδηροδρομικές μεταφορές — Οδηγία 2001/14 — Κατανομή της χωρητικότητας της σιδηροδρομικής υποδομής και χρέωση — Χρεώσεις για τη χρήση της σιδηροδρομικής υποδομής — Καθορισμός των τελών βάσει του άμεσου κόστους — Λαμβάνονται υπόψη τα τέλη που εισπράττονται για άλλα μέσα μεταφοράς — Δεν επιτρέπεται

   (Οδηγία 2001/14 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 7 § 3)

6. Μεταφορές — Σιδηροδρομικές μεταφορές — Οδηγία 2001/14 — Κατανομή της χωρητικότητας της σιδηροδρομικής υποδομής και χρέωση — Χρεώσεις για τη χρήση της σιδηροδρομικής υποδομής — Αύξηση των τελών με σκοπό την πλήρη κάλυψη του κόστους που προκύπτει για τον διαχειριστή της υποδομής — Υποχρέωση εξακρίβωσης της ικανότητας των επιμέρους τμημάτων της αγοράς να αντιμετωπίσουν τις αυξήσεις

   (Οδηγία 2001/14 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 8 § 1)

1.  Το κράτος μέλος που προβλέπει ότι ο διαχειριστής της σιδηροδρομικής υποδομής, ο οποίος παρέχει και ο ίδιος υπηρεσίες σιδηροδρομικής μεταφοράς, συμμετέχει στην κατάρτιση του πίνακα δρομολογίων και, συνεπώς, συμμετέχει στην άσκηση του καθήκοντος της κατανομής των διαδρομών των συρμών ή της χωρητικότητας της υποδομής παραβαίνει τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 6, παράγραφος 3, και το παράρτημα II της οδηγίας 91/440, για την ανάπτυξη των κοινοτικών σιδηροδρόμων, καθώς και από το άρθρο 14, παράγραφος 2, της οδηγίας 2001/14, σχετικά με την κατανομή της χωρητικότητας των σιδηροδρομικών υποδομών και τις χρεώσεις για τη χρήση σιδηροδρομικής υποδομής.

   Επομένως, δεν επιτρέπεται να ανατίθενται σε σιδηροδρομική επιχείρηση ούτε ο ορισμός ή η εκτίμηση της διαθεσιμότητας με σκοπό τη λήψη αποφάσεων σχετικά με την κατανομή των διαδρομών ούτε το σύνολο των προπαρασκευαστικών εργασιών που οδηγούν στη λήψη αποφάσεων που αφορούν βασικά καθήκοντα, όπως είναι η κατάρτιση του πίνακα δρομολογίων.

   Από το άρθρο 14, παράγραφος 2, της οδηγίας 2001/14 προκύπτει ότι, όταν ο διαχειριστής της υποδομής δεν είναι ανεξάρτητος από κάθε σιδηροδρομική επιχείρηση, το καθήκον της κατανομής της χωρητικότητας της υποδομής πρέπει να ασκείται από φορέα κατανομής ανεξάρτητο από οποιαδήποτε σιδηροδρομική επιχείρηση ως προς τη νομική του μορφή, την οργάνωση και τη λήψη των αποφάσεών του.

   Αντίθετα, εφόσον η διαχείριση της κυκλοφορίας των συρμών δεν μπορεί να θεωρηθεί βασικό καθήκον που πρέπει να ανατίθεται σε ανεξάρτητο φορέα, από το άρθρο 6, παράγραφος 3, της οδηγίας 91/440 προκύπτει ότι η διαχείριση της κυκλοφορίας μπορεί να ανατίθεται σε διαχειριστή της υποδομής που αποτελεί επίσης σιδηροδρομική επιχείρηση.

   (βλ. σκέψεις 30, 35, 37, 38, 43)

2.  Βλ. το κείμενο της απόφασης.

   (βλ. σκέψεις 32, 33, 56, 57, 64, 65)

3.  Βλ. το κείμενο της απόφασης.

   (βλ. σκέψη 44)

4.  Βλ. το κείμενο της απόφασης.

   (βλ. σκέψεις 45, 46)

5.  Το κράτος μέλος που προβλέπει ότι για τον υπολογισμό του τέλους πρόσβασης στην υποδομή πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το τέλος για την υποδομή των μεταφορών σε άλλα υποσυστήματα, και ιδίως στις οδικές μεταφορές, παραβαίνει τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 7, παράγραφος 3, της οδηγίας 2001/14, σχετικά με την κατανομή της χωρητικότητας των σιδηροδρομικών υποδομών και τις χρεώσεις για τη χρήση σιδηροδρομικής υποδομής. Πράγματι, είναι προφανές ότι ένα τέτοιο κριτήριο δεν έχει άμεση σχέση με την εκτέλεση των σιδηροδρομικών υπηρεσιών.

   (βλ. σκέψεις 66, 68)

6.  Μολονότι τα κράτη μέλη δεν υποχρεούνται, δυνάμει του άρθρου 8, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/14, σχετικά με την κατανομή της χωρητικότητας των σιδηροδρομικών υποδομών και τις χρεώσεις για τη χρήση σιδηροδρομικής υποδομής, να προβλέπουν με τη νομοθεσία τους αφενός τους τρόπους με τους οποίους ο διαχειριστής της υποδομής οφείλει να εξακριβώνει αν τα επιμέρους τμήματα της αγοράς μπορούν να αντιμετωπίσουν τις ενδεχόμενες αυξήσεις του κόστους και αφετέρου τις περιπτώσεις στις οποίες πρέπει να γίνεται η εξακρίβωση αυτή, η διάταξη αυτή προβλέπει εντούτοις ότι είναι αναγκαίο να εξακριβώνεται, προς τον σκοπό της πλήρους κάλυψης του κόστους που προκύπτει για τον διαχειριστή της υποδομής, ότι καθένας από τους τομείς της αγοράς μπορεί πράγματι να αντιμετωπίσει αυξήσεις.

   (βλ. σκέψεις 70, 71)