Υπόθεση T‑20/17

Ουγγαρία

κατά

Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (ένατο τμήμα) της 27ης Ιουνίου 2019

«Κρατικές ενισχύσεις – Ουγγρικός φόρος επί του κύκλου εργασιών από τη μετάδοση διαφημίσεων – Προοδευτικότητα των φορολογικών συντελεστών – Έκπτωση από τη βάση επιβολής του φόρου του 50 % των μεταφερθεισών ζημιών για τις εταιρίες που δεν κατέγραψαν κέρδη το 2013 – Απόφαση που χαρακτηρίζει τα μέτρα ως ενισχύσεις ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά και διατάσσει την ανάκτησή τους – Έννοια της κρατικής ενισχύσεως – Προϋπόθεση περί επιλεκτικού χαρακτήρα»

1. Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Έννοια – Ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση ορισμένων επιχειρήσεων από τις δημόσιες αρχές – Εμπίπτει

   (Άρθρο 107 § 1 ΣΛΕΕ)

   (βλ. σκέψεις 71-73)

2. Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Έννοια – Επιλεκτικός χαρακτήρας του μέτρου – Μέτρο που χορηγεί φορολογικό πλεονέκτημα – Πλαίσιο αναφοράς για τη διαπίστωση της υπάρξεως πλεονεκτήματος – Ουσιαστική οριοθέτηση – Κριτήρια – Προσδιορισμός του κοινού ή «κανονικού» φορολογικού συστήματος – Διαφοροποίηση μεταξύ επιχειρήσεων που τελούν σε συγκρίσιμη πραγματική και νομική κατάσταση, μη δικαιολογούμενη από τη φύση ή την οικονομία του κοινού ή «κανονικού» φορολογικού συστήματος – Φύση και οικονομία φορολογικού συστήματος – Έννοια

   (Άρθρο 107 § 1 ΣΛΕΕ)

   (βλ. σκέψεις 74-77)

3. Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Έννοια – Επιλεκτικός χαρακτήρας του μέτρου – Πλαίσιο αναφοράς για τη διαπίστωση της υπάρξεως πλεονεκτήματος – Τομεακός φόρος επί του κύκλου εργασιών των διαφημιστικών φορέων – Προσδιορισμός του κοινού ή «κανονικού» φορολογικού συστήματος – Προοδευτική δομή φορολογήσεως – Εμπίπτει – Προσδιορισμός από την Επιτροπή ελλιπούς ή υποθετικού φορολογικού συστήματος αναφοράς – Δεν επιτρέπεται

   (Άρθρο 107 § 1 ΣΛΕΕ)

   (βλ. σκέψεις 78-83)

4. Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Έννοια – Επιλεκτικός χαρακτήρας του μέτρου – Τομεακός φόρος επί του κύκλου εργασιών των διαφημιστικών φορέων – Φύση του φόρου – Προβαλλόμενος από το εμπλεκόμενο κράτος σκοπός καθιέρωσης τομεακής φορολογήσεως σύμφωνης προς μια αναδιανεμητική λογική – Σκοπός που τελεί σε συνοχή με την προοδευτική δομή φορολογήσεως – Επιτρέπεται

   (Άρθρο 107 § 1 ΣΛΕΕ)

   (βλ. σκέψεις 84-90)

5. Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Έννοια – Επιλεκτικός χαρακτήρας του μέτρου – Τομεακός προοδευτικός φόρος επί του κύκλου εργασιών των διαφημιστικών φορέων – Οικονομία του φόρου – Προοδευτική, καταρχήν, δομή φορολογήσεως – Διαφοροποίηση μη εισάγουσα δυσμενή διάκριση, δικαιολογούμενη από τον επιδιωκόμενο σκοπό φορολογικής αναδιανομής – Δεν υφίσταται επιλεκτικός χαρακτήρας

   (Άρθρο 107 § 1 ΣΛΕΕ)

   (βλ. σκέψεις 91-105)

6. Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Έννοια – Επιλεκτικός χαρακτήρας του μέτρου – Τομεακός προοδευτικός φόρος επί του κύκλου εργασιών των διαφημιστικών φορέων – Οικονομία του φόρου – Έλεγχος της συγκεκριμένης προοδευτικής δομής φορολογήσεως – Συμβατότητα με την ουσία του επιδιωκόμενου σκοπού φορολογικής αναδιανομής – Δεν υφίσταται διακριτική μεταχείριση σε βάρος των υποκείμενων στον φόρο που τελούν σε συγκρίσιμη πραγματική και νομική κατάσταση – Δεν υφίσταται επιλεκτικός χαρακτήρας

   (Άρθρο 107 § 1 ΣΛΕΕ)

   (βλ. σκέψεις 107-111)

7. Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Έννοια – Επιλεκτικός χαρακτήρας του μέτρου – Τομεακός φόρος επί του κύκλου εργασιών των διαφημιστικών φορέων – Μηχανισμός δυνατότητας εκπτώσεως των ζημιών συνεπαγόμενος μείωση της βάσεως επιβολής για το πρώτο φορολογικό έτος – Επιτρέπεται – Προϋποθέσεις – Συμβατότητα με τον επιδιωκόμενο σκοπό φορολογικής αναδιανομής – Δεν υφίσταται δυσμενής διάκριση

   (Άρθρο 107 § 1 ΣΛΕΕ)

   (βλ. σκέψεις 117-124)

Σύνοψη

Με την απόφαση Ουγγαρία κατά Επιτροπής (T‑20/17), η οποία εκδόθηκε στις 27 Ιουνίου 2019, το Γενικό Δικαστήριο ακύρωσε την απόφαση της Επιτροπής με την οποία ο προοδευτικός φόρος επί του κύκλου εργασιών από τη μετάδοση διαφημίσεων τον οποίο θέσπισε η Ουγγαρία χαρακτηρίστηκε ως κρατική ενίσχυση ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά ( 1 ).

Στις 15 Αυγούστου 2014 τέθηκε σε ισχύ στην Ουγγαρία ο νόμος για τον φόρο διαφημίσεως, με τον οποίο θεσπίστηκε φόρος, με προοδευτικά κλιμάκια, επί του κύκλου εργασιών από τη μετάδοση διαφημίσεων. Ο φόρος αυτός, του οποίου η βάση επιβολής είναι ο καθαρός κύκλος εργασιών των διαφημιστικών φορέων (εφημερίδων, οπτικοακουστικών μέσων, επιχειρήσεων υπαίθριας διαφημίσεως) που δραστηριοποιούνται στην Ουγγαρία, περιλάμβανε κλίμακα έξι προοδευτικών συντελεστών αναλόγως του κύκλου εργασιών, με τη δυνατότητα, για τους υποκείμενους στον φόρο με μηδενικά ή αρνητικά προ φόρου κέρδη κατά την οικονομική χρήση 2013, να προβούν σε έκπτωση από τη φορολογική βάση τους του 50 % των ζημιών που είχαν μεταφερθεί από προηγούμενες οικονομικές χρήσεις. Η Επιτροπή, εκτιμώντας ότι τόσο η προοδευτικότητα του φόρου αυτού όσο και η μείωση της φορολογικής βάσεως λόγω της δυνατότητας εκπτώσεως των ζημιών ενείχαν στοιχεία κρατικής ενίσχυσης, κοινοποίησε στην Ουγγαρία, στις 12 Μαρτίου 2015 ( 2 ), την απόφασή της να κινήσει επίσημη διαδικασία εξετάσεως των επίμαχων μέτρων, η οποία συνοδευόταν από διαταγή αναστολής της εφαρμογής τους ( 3 ). Η Επιτροπή, στην από 4 Νοεμβρίου 2016 απόφασή της, ανέφερε μεταξύ άλλων ότι το μέτρο, λόγω τόσο της προοδευτικής δομής φορολογήσεως που προέβλεπε όσο και της παρεχόμενης δυνατότητας έκπτωσης των ζημιών, συνιστούσε κρατική ενίσχυση ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά και διέταξε την άμεση και πραγματική ανάκτηση των χορηγηθεισών ενισχύσεων.

Το Γενικό Δικαστήριο, κληθέν εκ νέου, κατόπιν της αποφάσεως της 16ης Μαΐου 2019, Πολωνία κατά Επιτροπής ( 4 ), να κρίνει αν ένας φόρος επί κύκλου εργασιών με προοδευτική δομή φορολογήσεως συνιστά, εκ του λόγου αυτού, επιλεκτικό μέτρο το οποίο ενέχει κρατική ενίσχυση, φρονεί εν προκειμένω ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε πλείονα νομικά σφάλματα.

Το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει, καταρχάς, ότι η Επιτροπή δεν μπορούσε, προκειμένου να κρίνει αν ο φόρος αυτός είχε επιλεκτικό χαρακτήρα, να λάβει υπόψη ένα φορολογικό σύστημα αναφοράς ελλιπές ή υποθετικό. Πράγματι, η Επιτροπή, μολονότι έπρεπε να λάβει υπόψη τα υπαρκτά χαρακτηριστικά του «κανονικού» φορολογικού συστήματος που θέσπισε ο νόμος, ήτοι τον φόρο διαφημίσεως αυτόν καθεαυτόν, με τη δομή του η οποία περιλάμβανε κλίμακα συντελεστών και αντίστοιχα κλιμάκια κύκλου εργασιών, προσδιόρισε εντούτοις ένα «κανονικό» σύστημα με δομή φορολογήσεως ενιαίου συντελεστή, ανεξαρτήτως του ύψους του κύκλου εργασιών. Το Γενικό Δικαστήριο, επισημαίνοντας ότι το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε η Επιτροπή μπορούσε να δικαιολογηθεί από άλλους λόγους σχετικούς με την ύπαρξη επιλεκτικού πλεονεκτήματος υπέρ των επιχειρήσεων με χαμηλό κύκλο εργασιών, εξέτασε επίσης αν το εν λόγω θεσμικό όργανο είχε αποδείξει ότι η οικονομία του φόρου αυτού, ήτοι η δομή φορολογήσεως, αντέβαινε στη φύση του, ήτοι στους σκοπούς του.

Διαπιστώνει συναφώς, καταρχάς, ότι η Επιτροπή υπέπεσε επίσης σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας ότι ο σκοπός της θέσπισης του φόρου ήταν απλώς η είσπραξη δημοσιονομικών εσόδων, σε αντίθεση προς όσα υποστηρίζουν οι ουγγρικές αρχές, κατά τις οποίες ο σκοπός της θέσπισης του φόρου ήταν η καθιέρωση φόρου επί του κύκλου εργασιών των διαφημιστικών φορέων σύμφωνου προς μια αναδιανεμητική λογική. Το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει εν συνεχεία ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι η προοδευτική δομή του φόρου, αντέβαινε, καταρχήν, στον επιδιωκόμενο σκοπό. Επισημαίνει, ειδικότερα, ότι δεν υφίσταται επιλεκτικός χαρακτήρας αν οι διαφορές ως προς τη φορολόγηση απορρέουν από την εφαρμογή, χωρίς παρεκκλίσεις, του«κανονικού» συστήματος, αν συγκρίσιμες καταστάσεις αντιμετωπίζονται με συγκρίσιμο τρόπο και αν δεν αντιβαίνουν στον σκοπό του οικείου φόρου. Διαπιστώνει, τέλος, ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι η προοδευτική δομή φορολογήσεως, όπως συγκεκριμένα επελέγη, θεσπίστηκε κατά τρόπο που καθιστούσε σε μεγάλο βαθμό άνευ περιεχομένου τον σκοπό του επίμαχου φόρου.

Το Γενικό Δικαστήριο κρίνει επίσης ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι η μείωση της βάσεως επιβολής του φόρου λόγω της δυνατότητας εκπτώσεως των ζημιών ενείχε στοιχείο συνεπαγόμενο διακρίσεις και αντίθετο προς τον σκοπό του εν λόγω φόρου το οποίο να συνιστά επιλεκτικό πλεονέκτημα δηλωτικό της υπάρξεως κρατικής ενισχύσεως. Επισημαίνει συναφώς, μεταξύ άλλων, ότι η μείωση αυτή της βάσεως επιβολής είχε καθοριστεί βάσει αντικειμενικών κριτηρίων και ανεξάρτητων από τις επιλογές των οικείων επιχειρήσεων.

( 1 ) Απόφαση (ΕΕ) 2017/329, της 4ης Νοεμβρίου 2016, σχετικά με το μέτρο SA.39235 (2015/C) (πρώην 2015/NN) το οποίο έθεσε σε εφαρμογή η Ουγγαρία για τη φορολογία του κύκλου εργασιών από διαφημιστικές δραστηριότητες (ΕΕ 2017, L 49, σ. 36).

( 2 ) Απόφαση της 12ης Μαρτίου 2015, σχετικά με την κρατική ενίσχυση SA.39235 (2015/C) (πρώην 2015/NN) – Ουγγαρία – Φόρος διαφημίσεως – Πρόσκληση για υποβολή παρατηρήσεων σύμφωνα με το άρθρο 108, παράγραφος 2, της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ 2015, C 136, σ. 7).

( 3 ) Διαταγή εκδοθείσα σύμφωνα με το άρθρο 11, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΚ) 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της Συνθήκης ΕΚ [νυν άρθρο 108 ΣΛΕΕ] (ΕΕ 1999, L 83, σ. 1).

( 4 ) Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 16ης Μαΐου 2019, Πολωνία κατά Επιτροπής (T‑836/16 και T‑624/17, EU:T:2019:338).