Υπόθεση C‑28/12

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

κατά

Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης

«Προσφυγή ακυρώσεως — Διεθνείς μεικτές συμφωνίες — Απόφαση σχετικά με την υπογραφή και την προσωρινή εφαρμογή τέτοιου είδους συμφωνιών — Απόφαση του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών εντός του Συμβουλίου — Αυτοτέλεια της έννομης τάξεως της Ένωσης — Συμμετοχή των κρατών μελών στη διαδικασία και την απόφαση που προβλέπει το άρθρο 218 ΣΛΕΕ — Κανόνες ψηφοφορίας εντός του Συμβουλίου»

Περίληψη – Απόφαση του Δικαστηρίου (τμήμα μείζονος συνθέσεως) της 28ης Απριλίου 2015

1. Προσφυγή ακυρώσεως – Πράξεις δεκτικές προσφυγής – Έννοια – Πράξεις παράγουσες δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα – Απόφαση του Συμβουλίου και των κρατών μελών με την οποία επιτρέπεται η υπογραφή και η προσωρινή εφαρμογή διεθνούς μεικτής συμφωνίας – Περιλαμβάνεται

   (Άρθρο 263, εδ. 2, ΣΛΕΕ· απόφαση 2011/708 του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κρατών μελών)

2. Προσφυγή ακυρώσεως – Προσφυγή των κρατών μελών, του Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής – Παραδεκτό μη εξαρτώμενο από τη δικαιολόγηση εννόμου συμφέροντος

   (Άρθρο 263, εδ. 2, ΣΛΕΕ)

3. Διεθνείς συμφωνίες – Αρμοδιότητες της Ένωσης και των κρατών μελών – Κοινή απόφαση του Συμβουλίου και των κρατών μελών όσον αφορά την υπογραφή στο όνομα της Ένωσης μεικτής συμφωνίας και της προσωρινής εφαρμογής της σε εθνικό επίπεδο – Δεν επιτρέπεται – Υποχρέωση τηρήσεως της κατανομής των αρμοδιοτήτων και των διαδικαστικών κανόνων και των κανόνων περί ψηφοφορίας της Συνθήκης

   (Άρθρο 13 § 2 ΣΕΕ· άρθρο 218 §§ 2, 5 και 8 ΣΛΕΕ· απόφαση 2011/708 του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κρατών μελών)

4. Προσφυγή ακυρώσεως – Ακυρωτική απόφαση – Αποτελέσματα – Περιορισμός εκ μέρους του Δικαστηρίου – Διατήρηση των αποτελεσμάτων της προσβαλλομένης αποφάσεως μέχρι την αντικατάστασή της εντός εύλογης προθεσμίας – Δικαιολογητικός λόγος αντλούμενος από εκτιμήσεις σχετικές με την ασφάλεια δικαίου

   (Άρθρο 264, εδ. 2, ΣΛΕΕ· απόφαση 2011/708 του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κρατών μελών)

1.  Πρέπει να παρέχεται η δυνατότητα ασκήσεως προσφυγής ακυρώσεως δυνάμει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ κατά όλων των πράξεων που εκδίδουν τα θεσμικά όργανα της Ένωσης, ανεξαρτήτως φύσεως ή μορφής, τα οποία σκοπούν στην παραγωγή εννόμων αποτελεσμάτων. Πρέπει να θεωρηθεί πράξη του Συμβουλίου δεκτική προσφυγής απόφαση του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κρατών μελών η οποία αφορά την υπογραφή συμφωνίας προσχωρήσεως τρίτων χωρών σε διεθνή συμφωνία συναφθείσα από την Ένωση και συμπληρωματικής συμφωνίας στο όνομα της Ένωσης καθώς και την προσωρινή εφαρμογή των συμφωνιών αυτών, αφενός, από την Ένωση, αφετέρου, από τα κράτη μέλη, εφόσον το Συμβούλιο συμμετείχε στη λήψη όλων των αποφάσεων που εκδόθηκαν σχετικώς.

   (βλ. σκέψεις 14, 15, 17)

2.  Βλ. το κείμενο της αποφάσεως.

   (βλ. σκέψη 18)

3.  Δυνάμει του άρθρου 13, παράγραφος 2, ΣΕΕ, κάθε θεσμικό όργανο δρα εντός των ορίων των αρμοδιοτήτων που του ανατίθενται από τις Συνθήκες, σύμφωνα με τις διαδικασίες, τους όρους και τους σκοπούς τους οποίους προβλέπουν. Συναφώς, οι κανόνες που ρυθμίζουν τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνεται η βούληση των θεσμικών οργάνων της Ένωσης προβλέπονται από τη Συνθήκη και είναι δεσμευτικοί τόσο για τα κράτη μέλη όσο και για τα ίδια τα όργανα της Ένωσης.

   Όσον αφορά απόφαση που επιτρέπει την υπογραφή τέτοιου είδους συμφωνίας μεταξύ της Ένωσης και τρίτων χωρών ή διεθνών οργανώσεων και, ενδεχομένως, την προσωρινή της εφαρμογή από την Ένωση, κατά το άρθρο 218, παράγραφος 5, ΣΛΕΕ, αναγνωρίζεται καμία αρμοδιότητα στα κράτη μέλη για την έκδοση τέτοιου είδους αποφάσεως, καθότι η πράξη αυτή εκδίδεται από το Συμβούλιο. Επομένως, πρέπει να ακυρωθεί απόφαση του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κρατών μελών με την οποία επιτρέπεται η υπογραφή μεικτής συμφωνίας στο όνομα της Ένωσης και η οποία προβλέπει την προσωρινή εφαρμογή της, η οποία συναιρεί στην πραγματικότητα δύο διακριτές πράξεις, ήτοι, αφενός, πράξη σχετική με την υπογραφή των επίμαχων συμφωνιών στο όνομα της Ένωσης και την προσωρινή εφαρμογή τους από αυτή και, αφετέρου, πράξη σχετική με την προσωρινή εφαρμογή των συμφωνιών αυτών από τα κράτη μέλη, χωρίς να είναι δυνατό να διακριθεί ποια πράξη αποτυπώνει τη βούληση του Συμβουλίου και ποια εκφράζει τη βούληση των κρατών μελών. Κατά τον τρόπο αυτό, το Συμβούλιο συμμετείχε, ως θεσμικό όργανο της Ένωσης, στην έκδοση της πράξεως σχετικά με την προσωρινή εφαρμογή των εν λόγω συμφωνιών από τα κράτη μέλη, ενώ τέτοιου είδους πράξη διέπεται καταρχάς από τα αντίστοιχα εθνικά δίκαια των εν λόγω κρατών και εν συνεχεία από το διεθνές δίκαιο. Επιπλέον, δεδομένου ότι το άρθρο 218, παράγραφος 8, ΣΛΕΕ προβλέπει ότι το Συμβούλιο πρέπει να αποφασίζει στο όνομα της Ένωσης με ειδική πλειοψηφία, οι δύο διακριτές πράξεις τις οποίες περιλαμβάνει η προσβαλλόμενη απόφαση δεν μπορούν εγκύρως να θεσπιστούν στο πλαίσιο ενιαίας διαδικασίας. Η πράξη που αφορά την προσωρινή εφαρμογή μεικτής συμφωνίας από τα κράτη μέλη προϋποθέτει ομοφωνία των αντιπροσώπων των εν λόγω κρατών, και επομένως την ομόφωνη συμφωνία τους.

   Εξάλλου, μολονότι είναι αληθές ότι, στον τομέα των μεικτών συμφωνιών, είναι σημαντικό να διασφαλίζεται στενή συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και των θεσμικών οργάνων της Ένωσης, τόσο κατά τις διαπραγματεύσεις όσο και κατά την εκτέλεση των αναληφθεισών με αυτή δεσμεύσεων, η εν λόγω αρχή δεν μπορεί να δικαιολογήσει τη μη τήρηση από το Συμβούλιο των διαδικαστικών κανόνων και των κανόνων ψηφοφορίας του άρθρου 218 ΣΛΕΕ.

   (βλ. σκέψεις 41, 42, 44, 48-50, 52, 54, 55)

4.  Για λόγους που άπτονται της ασφάλειας δικαίου, τα αποτελέσματα προσβαλλόμενης πράξεως στο πλαίσιο προσφυγής ακυρώσεως ενώπιον του Δικαστηρίου πρέπει να διατηρηθούν σε περίπτωση που η ακύρωση θα συνεπαγόταν κατά τρόπο άμεσο σοβαρές αρνητικές συνέπειες για τα πρόσωπα που αφορά η πράξη, η δε νομιμότητα της προσβαλλομένης πράξεως δεν αμφισβητείται λόγω του σκοπού της ή του αντικειμένου της αλλά λόγω της αναρμοδιότητας του εκδόντος οργάνου ή παραβάσεως ουσιώδους τύπου.

   Τούτο ισχύει όσον αφορά την απόφαση 2011/708, σχετικά με την υπογραφή, εξ ονόματος της Ένωσης, και την προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας αεροπορικών μεταφορών μεταξύ, ως πρώτου μέρους των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, ως δεύτερου μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της, ως τρίτου μέρους της Ισλανδίας και ως τέταρτου μέρους του Βασιλείου της Νορβηγίας, η ενδεχόμενη ακύρωση της οποίας με άμεση ισχύ θα μπορούσε να έχει σοβαρές επιπτώσεις στις σχέσεις της Ένωσης με τις οικείες τρίτες χώρες, καθώς και τους οικονομικούς φορείς που ασκούν τη δραστηριότητά τους στην αγορά αερομεταφορών και οι οποίοι μπόρεσαν να επωφεληθούν της προσωρινής εφαρμογής της εν λόγω συμφωνίας.

   (βλ. σκέψεις 60, 61)