Η προστασία των παιδιών-μεταναστών

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Όλο και περισσότερα παιδιά-μετανάστες φτάνουν στην ΕΕ, πολλά εκ των οποίων είναι ασυνόδευτα. Το 2015 και το 2016, περίπου το 30% των αιτούντων άσυλο στην ΕΕ ήταν παιδιά και ο συνολικός αριθμός των παιδιών που αιτούνται άσυλο εξαπλασιάστηκε κατά τα τελευταία 6 έτη. Τα παιδιά-μετανάστες είναι ιδιαίτερα ευάλωτα λόγω της ηλικίας τους και της απόστασης που τα χωρίζει από τον τόπο κατοικίας τους, ιδίως όταν χωρίζονται από τους γονείς τους.

Η προστασία των παιδιών αφορά την εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ και τον σεβασμό του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και του διεθνούς δικαίου για τα ανθρώπινα δικαιώματα σε ό,τι αφορά τα δικαιώματα του παιδιού. Η ανακοίνωση καθορίζει τη δράση που πρέπει να αναλάβουν η Επιτροπή και οι χώρες της ΕΕ με τη στήριξη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής, της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Υποστήριξης για το Άσυλο (EASO) και του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ.

Αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων και προστασία των παιδιών

Η Επιτροπή και οι χώρες της ΕΕ πρέπει:

• να δίνουν προτεραιότητα στην ενίσχυση των συστημάτων προστασίας των παιδιών κατά μήκος των μεταναστευτικών διαδρομών, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης της διάσκεψης κορυφής της Βαλέτας και της διακήρυξης για τη μετανάστευση του 2015·
• να στηρίζουν χώρες εταίρους στην ανάπτυξη συστημάτων προστασίας του παιδιού και διασυνοριακής συνεργασίας για την προστασία των παιδιών·
• να στηρίζουν έργα για την προστασία ασυνόδευτων παιδιών σε χώρες εκτός ΕΕ κατά μήκος των μεταναστευτικών διαδρομών, ιδίως για την πρόληψη της εμπορίας ή της παράνομης διακίνησης παιδιών·
• να εφαρμόζουν τις κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ για την προώθηση και την προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού.

Ταχεία και ολοκληρωμένη ταυτοποίηση και προστασία

Οι χώρες της ΕΕ ενθαρρύνονται:

• να συλλέγουν και να ανταλλάσσουν συγκρίσιμα δεδομένα ώστε να διευκολύνεται η ανταπόκριση σε όλες τις περιπτώσεις εξαφάνισης ασυνόδευτων παιδιών (αναφορές, πρωτόκολλα και διαδικασίες) και η επαλήθευση των οικογενειακών δεσμών·
• να συλλέγουν δακτυλικά αποτυπώματα και βιομετρικά δεδομένα² με τρόπο φιλικό προς τα παιδιά και ευαισθητοποιημένο ως προς τη διάσταση του φύλου·
• να διασφαλίζουν ότι ένα πρόσωπο υπεύθυνο για την προστασία των παιδιών είναι παρόν σε αρχικό στάδιο της ταυτοποίησης και σε κάθε κέντρο υποδοχής³.

Υποδοχή στην ΕΕ

Οι χώρες της ΕΕ ενθαρρύνονται να διασφαλίζουν τα εξής:

• αρχικές αξιολογήσεις τρωτότητας και αναγκών κατά την άφιξη και τις μεταγενέστερες διαδικασίες ανάλογα με το φύλο και την ηλικία·
• πρόσβαση σε τυπική εκπαίδευση χωρίς αποκλεισμούς και σε υγειονομική περίθαλψη, ψυχοκοινωνική στήριξη και άλλες βασικές δημόσιες υπηρεσίες·
• τη διαθεσιμότητα εναλλακτικών επιλογών μέριμνας, μεταξύ άλλων μέριμνας στο πλαίσιο οικογένειας/από ανάδοχους γονείς, για τα ασυνόδευτα παιδιά·
• την εφαρμογή πολιτικών προστασίας των παιδιών σε όλες τις εγκαταστάσεις υποδοχής·
• τη διαθεσιμότητα και την προσβασιμότητα βιώσιμων εναλλακτικών επιλογών για την κράτηση·
• αποτελεσματική παρακολούθηση υποδοχής·
• την πλήρη αξιοποίηση των κατευθυντήριων γραμμών της EASO για την υποδοχή ασυνόδευτων παιδιών·

Καθορισμός καθεστώτος και διαδικαστικές εγγυήσεις

Η Επιτροπή και οι οργανισμοί της ΕΕ θα δημιουργήσουν ένα ευρωπαϊκό δίκτυο επιτροπείας για την ανάπτυξη και την ανταλλαγή ορθών πρακτικών και την επικαιροποίηση των κατευθυντήριων γραμμών για την εκτίμηση της ηλικίας. Οι χώρες της ΕΕ ενθαρρύνονται:

• να ενισχύσουν τις αρχές επιτροπείας για να εξασφαλιστεί η ταχεία επιτόπια παρουσία επιτρόπων για όλα τα ασυνόδευτα παιδιά·
• να διενεργούν αξιόπιστες, διεπιστημονικές, μη επεμβατικές εκτιμήσεις της ηλικίας·
• να εξασφαλίσουν ταχύ εντοπισμό των οικογενειών εντός ή εκτός της ΕΕ·
• να δώσουν προτεραιότητα στη διεκπεραίωση υποθέσεων, όπως αιτήσεις ασύλου, σύμφωνα με την αρχή του επείγοντος·
• να δώσουν προτεραιότητα στη μετεγκατάσταση των ασυνόδευτων παιδιών από την Ελλάδα και την Ιταλία.

Διασφάλιση βιώσιμων λύσεων

Οι χώρες της ΕΕ ενθαρρύνονται να διασφαλίζουν τα εξής:

• πρόσβαση σε τυπική εκπαίδευση χωρίς αποκλεισμούς σε σύντομο χρονικό διάστημα μετά την άφιξη, πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη και σε άλλες βασικές δημόσιες υπηρεσίες·
• στήριξη για τη μετάβαση στον ενήλικο βίο και πρόσβαση στην εκπαίδευση και κατάρτιση·
• κοινωνική ενσωμάτωση, για παράδειγμα μέσω της μεικτής, χωρίς διαχωρισμούς στέγασης·
• αύξηση επανεγκατάστασης στην ΕΕ για παιδιά που χρήζουν διεθνούς προστασίας·
• μέτρα εντοπισμού των οικογενειών και επανένταξης για παιδιά που θα επιστραφούν στη χώρα καταγωγής τους.

Συμφέρον του παιδιού και αποτελεσματική χρήση δεδομένων, έρευνας, κατάρτισης και χρηματοδότησης

Η Επιτροπή και οι οργανισμοί της ΕΕ:

• θα παρέχουν κατάρτιση, καθοδήγηση και εργαλεία για την αξιολόγηση του συμφέροντος του παιδιού·
• θα συζητούν τις δυνατότητες βελτίωσης στη συλλογή δεδομένων σε επίπεδο ΕΕ·
• θα απαιτούν από τις οργανώσεις που έρχονται σε άμεση επαφή με παιδιά να διαθέτουν εσωτερικές πολιτικές προστασίας των παιδιών πριν από τη χορήγηση χρηματοδότησης της ΕΕ·
• θα διαδίδουν ορθές πρακτικές για την προστασία των παιδιών-μεταναστών μέσω διαδικτυακής βάσης δεδομένων.

Οι χώρες της ΕΕ ενθαρρύνονται:

• να διασφαλίσουν ότι όλα τα παιδιά λαμβάνουν πληροφορίες για τα δικαιώματά τους και για τις διαδικασίες με βάση την ηλικία τους·
• να εξασφαλίσουν κατάρτιση για όσους εργάζονται με παιδιά-μετανάστες σε όλα τα στάδια·
• να θέσουν ως προτεραιότητα τα παιδιά-μετανάστες στο πλαίσιο των προγραμμάτων του Ταμείου Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης και του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας·
• να βελτιώσουν τη συλλογή και διάδοση ορθών πρακτικών για την προστασία των παιδιών-μεταναστών.