H κοινή θέση ορίζει τους κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) για τον έλεγχο των εξαγωγών ειδών στρατιωτικής τεχνολογίας και εξοπλισμού.
Οι αποφάσεις ανανεώνουν τη χρηματοδότηση της ΕΕ για το iTrace, ένα εύχρηστο παγκόσμιο σύστημα διαχείρισης πληροφοριών όσον αφορά εκτραπέντα ή παρανόμως διακινούμενα φορητά όπλα και ελαφρύ οπλισμό¹ (SALW) και πυρομαχικά.

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Εξαγωγές ειδών στρατιωτικής τεχνολογίας και εξοπλισμού

Η κοινή θέση του 2008 ορίζει οκτώ κριτήρια για την αξιολόγηση των αιτήσεων εξαγωγών στρατιωτικής τεχνολογίας και εξοπλισμού, που περιλαμβάνονται στον Κοινό Στρατιωτικό Κατάλογο της ΕΕ.

Φορητά όπλα και ελαφρύς οπλισμός

Παράνομη μεταφορά SALW συμβάλλει στην επιδείνωση της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος και αποτελεί πολύ σημαντικό παράγοντα ανάφλεξης και εξάπλωσης των συρράξεων καθώς και συμβολής στην κατάρρευση κυβερνήσεων.
Η ΕΕ έχει στηρίξει το iTrace με σκοπό την παρακολούθηση της διακίνησης παράνομων SALW, καθώς αυτό αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της επίλυσης τέτοιων προβλημάτων.

iTrace

Η πρώτη χρηματοδότηση που παρέχεται από την ΕΕ για το iTrace με την απόφαση 2013/698/ΚΕΠΠΑ (βλ. σύνοψη).
Η εν λόγω απόφαση στηρίζει τη στρατηγική της ΕΕ για την καταπολέμηση της παράνομης σώρευσης και διακίνησης SALW και των πυρομαχικών τους.
Το έργο iTrace θα υλοποιηθεί από την μη κυβερνητική οργάνωση Conflict Armament Research (CAR) υπό την ευθύνη του ύπατου εκπροσώπου της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας.
Ο ύπατος εκπρόσωπος υποβάλλει έκθεση στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τη διαδικασία εφαρμογής, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποβάλλει έκθεση επί των δημοσιονομικών πτυχών.
Η ΕΕ ανανέωσε τη στήριξή της στις διάφορες φάσεις του έργου με μεταγενέστερες αποφάσεις, περιλαμβανομένης, πιο πρόσφατα, της απόφασης του 2023 για το iTrace V, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της συνολικής στρατηγικής της ΕΕ.

iTrace V

Για το έργο iTrace V έχουν διατεθεί 6,2 εκατομμύρια ευρώ από τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Η CAR και το γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών καλύπτουν το πρόσθετο κόστος.
Στους στόχους του περιλαμβάνονται:
- συνέχιση συντήρησης και περαιτέρω ενίσχυσης του συστήματος iTrace, ούτως ώστε να παρέχονται στους φορείς χάραξης πολιτικής, στους ειδικούς στον έλεγχο των όπλων, και στις αρχές για τον έλεγχο της εξαγωγής όπλων χρήσιμες πληροφορίες για τη διαμόρφωση αποτελεσματικών, τεκμηριωμένων στρατηγικών και έργων για την καταπολέμηση της εξάπλωσης των παράνομων SALW·
- κατάρτιση και καθοδήγηση των εθνικών αρχών σε κράτη που πλήττονται από συγκρούσεις, προκειμένου να αναπτύξουν βιώσιμες εθνικές ικανότητες αναγνώρισης και εντοπισμού παράνομων συμβατικών όπλων και να ενθαρρύνουν τη σταθερή συνεργασία με το σχέδιο iTrace·
- αύξηση της συχνότητας και διάρκειας της επιτόπιας έρευνας όσον αφορά τα SALW που κυκλοφορούν παράνομα σε περιοχές που πλήττονται από συγκρούσεις·
- προσαρμοσμένη στις ανάγκες στήριξη των αρχών των κρατών μελών που είναι υπεύθυνες για τον έλεγχο των εξαγωγών όπλων και των φορέων χάραξης πολιτικής στον τομέα του ελέγχου των όπλων·
- αύξηση της ευαισθητοποίησης μέσω της προβολής των πορισμάτων του έργου·
- σύνταξη εκθέσεων για βασικά ζητήματα πολιτικής, με βάση τα δεδομένα που έχουν προέλθει από επιτόπιες έρευνες και έχουν παρουσιαστεί στο σύστημα iTrace, σχετικά με συγκεκριμένους τομείς που πρέπει να αντιμετωπιστούν σε διεθνές επίπεδο·
- συνεχή ιχνηλασία των συμβατικών όπλων και των πυρομαχικών τους (με τη συνεργασία των κρατών μελών και των κρατών εκτός ΕΕ), ώστε να αποκαλύπτεται πώς καταλήγουν στα χέρια μη εξουσιοδοτημένων χρηστών.

ΑΠΟ ΠΟΤΕ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ Η ΚΟΙΝΗ ΘΕΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ;

Η κοινή θέση εφαρμόζεται από τις 8 Δεκεμβρίου 2008.
Η απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2015/1908 για το iTrace II εφαρμόζεται από τις 22 Οκτωβρίου 2015.
Η απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2017/2283 για το iTrace III εφαρμόζεται από τις 11 Δεκεμβρίου 2017.
Η απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2019/2191 για το iTrace IV εφαρμόζεται από τις 19 Δεκεμβρίου 2019.
Η απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2023/387 για το iTrace V εφαρμόζεται από τις 20 Φεβρουαρίου 2023.

ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Για περισσότερες πληροφορίες, δείτε:

Έλεγχος των εξαγωγών όπλων (Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης).

ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΟΙ

Φορητά όπλα και ελαφρύς οπλισμός. Οποιαδήποτε φορητά θανατηφόρα όπλα. Τα φορητά όπλα περιλαμβάνουν όπλα χειρός, καραμπίνες, τουφέκια εφόδου και ελαφριά πολυβόλα. Ο ελαφρύς οπλισμός περιλαμβάνει βαριά πολυβόλα, εκτοξευτές βομβίδων και αντιαρματικά πυροβόλα.

ΒΑΣΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

Κοινή θέση 2008/944/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, της 8ης Δεκεμβρίου 2008, για τον καθορισμό κοινών κανόνων που διέπουν τον έλεγχο των εξαγωγών στρατιωτικής τεχνολογίας και εξοπλισμού (ΕΕ L 335 της 13.12.2008, σ. 99-103).

Οι διαδοχικές τροποποιήσεις της κοινής θέσης 2008/944/ΚΕΠΠΑ έχουν ενσωματωθεί στο αρχικό κείμενο. Αυτή η ενοποιημένη απόδοση αποτελεί απλώς εργαλείο τεκμηρίωσης.

Απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2015/1908 του Συμβουλίου, της 22ας Οκτωβρίου 2015, για την υποστήριξη της δημιουργίας παγκόσμιου μηχανισμού αναφοράς για παράνομα φορητά όπλα και ελαφρύ οπλισμό και για άλλα παράνομα συμβατικά όπλα και πυρομαχικά προκειμένου να μειωθεί ο σχετικός κίνδυνος λαθρεμπορίου («iTrace II») (ΕΕ L 278 της 23.10.2015, σ. 15-25).

Απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2017/2283 του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2017, για την υποστήριξη της δημιουργίας παγκόσμιου μηχανισμού αναφοράς για παράνομα φορητά όπλα και ελαφρύ οπλισμό και για άλλα παράνομα συμβατικά όπλα και πυρομαχικά προκειμένου να μειωθεί ο σχετικός κίνδυνος λαθρεμπορίου («iTrace III») (ΕΕ L 328 της 12.12.2017, σ. 20-31).

Απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2019/2191 του Συμβουλίου της 19ης Δεκεμβρίου 2019 για την υποστήριξη της δημιουργίας παγκόσμιου μηχανισμού αναφοράς για τα παράνομα συμβατικά όπλα και τα πυρομαχικά τους προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος εκτροπής ή παράνομης μεταφοράς τους («iTrace IV») (ΕΕ L 330 της 20.12.2019, σ. 53-70).

Απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2023/387 του Συμβουλίου της 20ής Φεβρουαρίου 2023 για την υποστήριξη της δημιουργίας παγκόσμιου μηχανισμού αναφοράς για τα παράνομα συμβατικά όπλα και τα πυρομαχικά τους προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος εκτροπής και παράνομης μεταφοράς τους («iTrace V») (ΕΕ L 53 της 21.2.2023, σ. 19-36).

Βλέπε την ενοποιημένη απόδοση.