ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Βρυξέλλες,1.6.2018

COM(2018) 385 final

2018/0209(COD)

Πρόταση

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για τη θέσπιση Προγράμματος για το Περιβάλλον και τη Δράση για το Κλίμα (LIFE) και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1293/2013

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

{SEC(2018) 275 final}
{SWD(2018) 292 final}
{SWD(2018) 293 final}

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1.ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

Η παρούσα πρόταση προβλέπει ως ημερομηνία εφαρμογής την 1η Ιανουαρίου 2021 και υποβάλλεται για μια Ένωση 27 κρατών μελών, σύμφωνα με την κοινοποίηση της πρόθεσης του Ηνωμένου Βασιλείου να αποχωρήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρατόμ, βάσει του άρθρου 50 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, που ελήφθη από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 29 Μαρτίου 2017.

•Αιτιολόγηση και στόχοι

Τα περιβαλλοντικά και κλιματικά προβλήματα επιδρούν στην υγεία και στην ποιότητα της ζωής των πολιτών της ΕΕ, αλλά και στη διαθεσιμότητα και την κατάσταση των φυσικών πόρων, γεγονός που συνεπάγεται κοινωνικό και οικονομικό κόστος. Η μετάβαση σε μια κυκλική οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα αποτελεί έργο οικονομικού εκσυγχρονισμού για την Ευρώπη και προτεραιότητα της Επιτροπής Juncker. Η μετάβαση σε μια σύγχρονη, καθαρή και πιο κυκλική οικονομία απαιτεί σημαντική στροφή στις επενδύσεις προς νέες υποδομές, νέες τεχνολογίες, νέα επιχειρηματικά μοντέλα και νέους τρόπους παραγωγής και κατανάλωσης αγαθών και υπηρεσιών κάθε είδους, συμπεριλαμβανομένων των τροφίμων και των φυσικών πόρων. Η ΕΕ έχει ηγετική θέση παγκοσμίως στην προστασία του περιβάλλοντος και στις δράσεις για το κλίμα. Κατά τα τελευταία 40 χρόνια έχει θεσπίσει ένα ευρύ φάσμα περιβαλλοντικών πολιτικών, ταμείων και εργαλείων, τα οποία συνολικά συνιστούν τα πιο σύγχρονα πρότυπα παγκοσμίως. Η ΕΕ επιθυμεί να διατηρήσει και να ενισχύσει αυτόν τον ρόλο.

Η ευημερία εντός των ορίων του πλανήτη μας αποτελεί αναγκαιότητα και προτεραιότητα. Το πρόγραμμα LIFE έχει καταλυτικό ρόλο στον μετασχηματισμό της Ένωσης προς μια οικονομία καθαρή, κυκλική, υψηλής ενεργειακής απόδοσης, χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και ανθεκτική στην αλλαγή του κλίματος. Μέσω στοχευμένης στήριξης σε δράσεις πολιτικής και διείσδυσης στην αγορά, το πρόγραμμα LIFE διατηρεί, προστατεύει και βελτιώνει την ποιότητα του περιβάλλοντος, προστατεύει την ανθρώπινη υγεία και επιδιώκει τη συνετή και ορθολογική αξιοποίηση των φυσικών πόρων.

Επιπλέον, το πρόγραμμα LIFE συνεισφέρει στις δεσμεύσεις της ΕΕ στο πλαίσιο της συμφωνίας του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή, της ενεργειακής ένωσης και του πλαισίου πολιτικής για το κλίμα και την ενέργεια μέχρι το 2030, καθώς και στους μακροπρόθεσμους στόχους απεξάρτησης από τις πηγές άνθρακα. Συμβαδίζει επίσης με τη φιλοδοξία της ΕΕ να καταστεί παγκόσμιος ηγέτης στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Όπως υποστηρίζεται στην ανακοίνωση «Επόμενα βήματα για ένα βιώσιμο ευρωπαϊκό μέλλον», η ατζέντα 2030 του ΟΗΕ για τη βιώσιμη ανάπτυξη και οι 17 στόχοι βιώσιμης ανάπτυξης αποτελούν απαραίτητο πλαίσιο καθοδήγησης για όλες τις πολιτικές της ΕΕ και, κατά συνέπεια, θα ενσωματωθούν σε ολόκληρο το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ).

Οι δραστηριότητες του προγράμματος LIFE για την περίοδο 2014 έως 2020 1 ασχολούνται με ορισμένα προβλήματα απευθείας, αλλά ο αντίκτυπος του προγράμματος επιτυγχάνεται κατά κύριο λόγο έμμεσα, μέσω του ρόλου του ως καταλύτη που υποστηρίζει δράσεις μικρής κλίμακας με σκοπό την εκκίνηση, τη διεύρυνση ή την επιτάχυνση πρακτικών βιώσιμης παραγωγής, διανομής και κατανάλωσης και την προστασία του φυσικού κεφαλαίου, μέσω:

–διευκόλυνσης της ανάπτυξης και της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών και γνώσεων,

–διεύρυνσης των δυνατοτήτων και επιτάχυνσης της εφαρμογής της περιβαλλοντικής και κλιματικής νομοθεσίας και πολιτικής, και διευκόλυνσης της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας,

–υποστήριξης των ενδιαφερόμενων φορέων στη δοκιμή τεχνολογιών και λύσεων μικρής κλίμακας, και

–κινητοποίησης χρηματοδότησης από άλλες πηγές.

Η ίδια προσέγγιση θα πρέπει να συνεχιστεί και στο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο για την περίοδο 2021 έως 2027.

Η ενσωμάτωση κλιματικών πτυχών σε όλα τα μέσα του επόμενου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου θα αυξήσει τη χρηματοδότηση που διατίθεται για την αναγκαία καινοτομία, την κοινωνική προσαρμογή και την ενδυνάμωση των επιχειρήσεων, των εργαζομένων και των πολιτών για την ανάπτυξη των ικανοτήτων και δεξιοτήτων που θα βοηθήσουν στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Το πρόγραμμα LIFE θα συμβάλει στην καινοτομία μικρής κλίμακας, βοηθώντας τους πολίτες να αναλάβουν δράση για το κλίμα και για τις κοινότητές τους.

•Συνέπεια με άλλες πολιτικές της Ένωσης

Το πρόγραμμα LIFE είναι το μοναδικό ταμείο της ΕΕ που είναι αποκλειστικά αφιερωμένο σε σκοπούς σχετικούς με το περιβάλλον και το κλίμα. Ο σχετικά περιορισμένος προϋπολογισμός του απευθύνεται σε έναν εξειδικευμένο τομέα ανάμεσα στα προγράμματα της ΕΕ για την υποστήριξη της έρευνας και της καινοτομίας, αφενός, και στα προγράμματα που χρηματοδοτούν την εφαρμογή σε μεγάλη κλίμακα, αφετέρου. Έτσι, το πρόγραμμα αυτό καλύπτει το κενό ανάμεσα στην παραγωγή νέων γνώσεων και στην εφαρμογή των γνώσεων αυτών.

2.ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ, ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑ

•Νομική βάση και επικουρικότητα

3.ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΚ ΤΩΝ ΥΣΤΕΡΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΩΝ, ΤΩΝ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

•Εκ των υστέρων αξιολογήσεις

Η πρόσφατη ενδιάμεση αξιολόγηση του προγράμματος LIFE για την περίοδο 2014 έως 2020 2 , αν και διεξήχθη σε πρώιμη φάση της υλοποίησης του προγράμματος κατά την οποία είχαν ξεκινήσει μόνο τα έργα του 2014 και του 2015, επιβεβαίωσε ότι το πρόγραμμα προδιαγράφεται αποτελεσματικό, αποδοτικό και χρήσιμο και συνεισφέρει στη στρατηγική «Ευρώπη 2020». Επιπλέον, οι περισσότεροι ενδιαφερόμενοι φορείς θεωρούν ότι το LIFE είναι ένα πολύ σημαντικό μέσο για την κάλυψη περιβαλλοντικών και κλιματικών προτεραιοτήτων.

•Διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη

Στο πλαίσιο της ενδιάμεσης αξιολόγησης του προγράμματος LIFE διεξήχθη μια σειρά δραστηριοτήτων διαβούλευσης, που περιλάμβαναν i) δημόσια διαβούλευση διάρκειας 12 εβδομάδων όπου δόθηκαν περισσότερες από 250 απαντήσεις, ii) έξι ειδικές έρευνες με περισσότερες από 200 απαντήσεις και iii) πάνω από 150 συνεντεύξεις (και επιτόπιες επισκέψεις, όπου χρειαζόταν) με τις βασικές ομάδες ενδιαφερόμενων φορέων, όπως δικαιούχοι έργων, συντονιστές έργων, υπηρεσίες της Επιτροπής, στελέχη του EASME, εξωτερικοί εμπειρογνώμονες παρακολούθησης και ενδιαφερόμενοι φορείς των χρηματοπιστωτικών μέσων.

Επιπλέον, οι γνώμες της Επιτροπής των Περιφερειών και της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με τα αποτελέσματα της ενδιάμεσης αξιολόγησης ελήφθησαν υπόψη κατά τη μελέτη πιθανών επιλογών για το πρόγραμμα LIFE μετά το 2020.

Για τους σκοπούς της παρούσας πρότασης, η ευρεία διαβούλευση με τους ενδιαφερόμενους φορείς συμπληρώθηκε με τις γνώμες που διατυπώθηκαν από μη κυβερνητικές οργανώσεις και με ορισμένες πρόσθετες δραστηριότητες διαβούλευσης με ενδιαφερόμενους φορείς στα κράτη μέλη.

Οι διαβουλεύσεις επιβεβαίωσαν τη χρησιμότητα του προγράμματος για την αντιμετώπιση των αναγκών και των προβλημάτων στον τομέα του κλίματος και του περιβάλλοντος και τη σημασία της συνέχισής του, συμπεριλαμβανομένων όλων των βασικών τύπων παρεμβάσεων. Τονίστηκε ωστόσο η ανάγκη απλοποίησης της διαχείρισής του. Προτάθηκε η ενίσχυση των καταλυτικών αποτελεσμάτων και του δυναμικού των ολοκληρωμένων έργων.

•Εκτίμηση επιπτώσεων

Προκειμένου να βελτιωθούν οι επιδόσεις και ο καταλυτικός ρόλος του προγράμματος, διερευνήθηκαν δύο επιλογές με στόχο τη βελτίωση της προσβασιμότητάς του για αιτούντες από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. Η επιλογή παροχής κεντρικής στήριξης σε ολόκληρο το δίκτυο εθνικών σημείων επαφής (NCP) αντί για τα σημερινά έργα ανάπτυξης ικανοτήτων (που είναι προσβάσιμα μόνο για ορισμένα κράτη μέλη) αξιολογήθηκε θετικά και θα πρέπει να εφαρμοστεί. Η επιλογή αύξησης του επιπέδου συγχρηματοδότησης μπορεί να εξεταστεί αργότερα και ενδεχομένως να προσαρμοστεί κατά τη διάρκεια της υλοποίησης του προγράμματος.

Εξετάστηκαν αρκετές συμπληρωματικές επιλογές για τη βελτίωση των επιδόσεων και του καταλυτικού ρόλου του προγράμματος. Αυτές αξιολογήθηκαν θετικά. Η παράταση της χρήσης ολοκληρωμένων έργων σε μελλοντικά στρατηγικά ολοκληρωμένα έργα (ΣΟΕ) θεωρείται ότι αποτελεί τον μηχανισμό εκείνο που επιτυγχάνει τον υψηλότερο αντίκτυπο βάσει της πιλοτικής εμπειρίας από ολοκληρωμένα έργα στο πλαίσιο του τρέχοντος προγράμματος LIFE. Η αύξηση του πεδίου και του όγκου των στρατηγικών ολοκληρωμένων έργων θεωρείται κορυφαία προτεραιότητα. Αυτό θα απαιτούσε αύξηση του προϋπολογισμού σε σύγκριση με το τρέχον πρόγραμμα LIFE.

Από την εκτίμηση επιπτώσεων προκύπτει ότι η στήριξη για την ανάπτυξη ικανοτήτων για τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας που συμβάλλουν στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής, που επί του παρόντος χρηματοδοτείται μέσω του «Ορίζων 2020» για την περίοδο 2014–2020, θα πρέπει να μεταφερθεί στο LIFE με το επόμενο ΠΔΠ. Ο λόγος είναι η μεγαλύτερη καταλληλότητα του προγράμματος LIFE ως προς τη λογική των παρεμβάσεων, τους σκοπούς και τους μηχανισμούς χορήγησης, καθώς και τις στοχευόμενες ομάδες δικαιούχων, σε σύγκριση με το πλαίσιο έρευνας και καινοτομίας το οποίο είναι καταλληλότερο για την ανάπτυξη πρώτων στο είδος τους τεχνολογιών παρά για τη στήριξη της αναπαραγωγής και της κλιμάκωσής τους. Η ενσωμάτωση ενός υποπρογράμματος για τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας στο πρόγραμμα LIFE μπορεί να διορθώσει τις αδυναμίες αυτές και να αυξήσει τη συνολική συνοχή της ενωσιακής χρηματοδότησης, προσφέροντας παράλληλα δυνατότητες συνέργειας με άλλες δράσεις στον τομέα του περιβάλλοντος και του κλίματος. Στον τομέα της δράσης για το κλίμα, και συνεχίζοντας το πρόγραμμα LIFE της περιόδου 2014–2020, το πρόγραμμα LIFE θα περιλαμβάνει επίσης ένα υποπρόγραμμα για τον μετριασμό και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.

Κατά την εκτίμηση επιπτώσεων εξετάστηκαν επίσης οι τρόποι με τους οποίους το πρόγραμμα μπορεί να διαδραματίσει σημαντικότερο ρόλο στην υλοποίηση της ενωσιακής πολιτικής για τη φύση και τη βιοποικιλότητα. Η επιλογή της δημιουργίας ενός μεγάλου ταμείου επιμερισμένης διαχείρισης στο πλαίσιο του LIFE θεωρήθηκε μη αποδοτική, αλλά το LIFE μπορεί να έχει αναβαθμισμένο ρόλο στην ενσωμάτωση πολιτικών για τη φύση και τη βιοποικιλότητα σε άλλες πολιτικές και άλλα χρηματοδοτικά προγράμματα της ΕΕ, με βάση έναν πιο ισορροπημένο συμπληρωματικό προϋπολογισμό, ο οποίος θα αξιοποιούσε κονδύλια από αυτά τα χρηματοδοτικά προγράμματα.

Επιπλέον, η εκτίμηση επιπτώσεων κατέληγε στο συμπέρασμα ότι το πρόγραμμα θα πρέπει να συνεχίσει να χορηγεί μικρές επιχορηγήσεις σε έργα βιοποικιλότητας μέσω του εθελοντικού συστήματος για τη βιοποικιλότητα και τις υπηρεσίες οικοσυστήματος στα ευρωπαϊκά υπερπόντια εδάφη (BEST).

Προκειμένου να ενοποιηθούν τα στοιχεία του προγράμματος που αφορούν τη φύση και τη βιοποικιλότητα, δημιουργήθηκε ένα ειδικό υποπρόγραμμα στο πεδίο του περιβάλλοντος, το υποπρόγραμμα «Φύση και βιοποικιλότητα». Το πεδίο του περιβάλλοντος περιλαμβάνει επίσης ένα υποπρόγραμμα για την κυκλική οικονομία και την ποιότητα ζωής, που αποσκοπεί στην υποστήριξη άλλων πτυχών της περιβαλλοντικής πολιτικής της Ένωσης και ιδιαίτερα της μετάβασης σε μια κυκλική οικονομία, της ορθής και αποδοτικής διαχείρισης περιβαλλοντικών πόρων όπως ο αέρας, το νερό και η γη, και της προώθησης της ορθής περιβαλλοντικής διακυβέρνησης.

Οι επιλογές για τη βελτίωση των δυνατοτήτων αναπαραγωγής και για την αύξηση τόσο της ευελιξίας του προγράμματος όσο και της δυνατότητας εξέτασης βασικών και νεοεμφανιζόμενων θεμάτων μέσω απλοποίησης του κανονισμού και του πολυετούς προγράμματος εργασίας δεν έχουν σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις και θα πρέπει να εφαρμοστούν αμφότερες.

Στις 13 Απριλίου 2018 η επιτροπή ρυθμιστικού ελέγχου διατύπωσε θετική γνώμη με επιφυλάξεις για την εκτίμηση επιπτώσεων.

Στη γνωμοδότησή της σχετικά με το σχέδιο εκτίμησης επιπτώσεων, η επιτροπή ρυθμιστικού ελέγχου ζήτησε περαιτέρω διευκρινίσεις σχετικά με το καθεστώς παρακολούθησης και τους προτεινόμενους δείκτες για την παρούσα πρωτοβουλία. Η επιτροπή ζήτησε επίσης να αναγνωριστούν οι επιπτώσεις της προτεινόμενης επέκτασης του πεδίου εφαρμογής του προγράμματος LIFE στη φύση πάνω στη φιλοσοφία, τη δομή και τον μηχανισμό χορήγησης του LIFE. Οι συστάσεις που περιέχονται στη γνωμοδότηση ενσωματώθηκαν στην έκθεση. Ειδικότερα, η εκτίμηση επιπτώσεων διευρύνθηκε ώστε να περιγραφεί ο τρόπος με τον οποίο θα αντιμετωπιστούν οι ελλείψεις που εντοπίστηκαν σε σχέση με το καθεστώς παρακολούθησης για την τρέχουσα περίοδο προγραμματισμού. Επιπλέον, ο κατάλογος των δεικτών για την αξιολόγηση του προγράμματος αναθεωρήθηκε ώστε να ευθυγραμμιστεί καλύτερα με τους σκοπούς του προγράμματος. Μια πιο ενδελεχής ανάλυση των επιλογών για την επέκταση του πεδίου εφαρμογής του προγράμματος LIFE για τη φύση και τη βιοποικιλότητα προστέθηκε στο παράρτημα 8 και η περιγραφή της συγκεκριμένης επιλογής στην εκτίμηση επιπτώσεων αναδιατυπώθηκε.

Η περίληψη και η θετική γνώμη της επιτροπής ρυθμιστικού ελέγχου διατίθενται στη διεύθυνση: http://ec.europa.eu/transparency/regdoc/?fuseaction=ia&year=2018&serviceId=11&s=Search.

•Απλούστευση

Σύμφωνα με τον νέο δημοσιονομικό κανονισμό, ο προγραμματισμός και η λήψη αναλυτικών αποφάσεων σχετικά με τη διαχείριση του προγράμματος αναβάλλονται μέχρι τη θέσπιση των πολυετών προγραμμάτων εργασίας. Σε αυτό το στάδιο θα ληφθούν κατάλληλα μέτρα για την απλούστευση των διαδικασιών διαχείρισης, όπως αυτές προσδιορίζονται στην εκτίμηση επιπτώσεων.

4.ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

5.ΛΟΙΠΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

•Σχέδια εφαρμογής και ρυθμίσεις παρακολούθησης, αξιολόγησης και υποβολής εκθέσεων

2018/0209 (COD)

Πρόταση

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για τη θέσπιση Προγράμματος για το Περιβάλλον και τη Δράση για το Κλίμα (LIFE) και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1293/2013

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδίως το άρθρο 192,

Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 4 ,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών 5 ,

Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1)Η πολιτική και η νομοθεσία της Ένωσης για το περιβάλλον, το κλίμα και τις συναφείς καθαρές μορφές ενέργειας έχουν επιφέρει ουσιαστικές βελτιώσεις στην κατάσταση του περιβάλλοντος. Εξακολουθούν ωστόσο να υφίστανται μεγάλες περιβαλλοντικές και κλιματικές προκλήσεις οι οποίες, εάν δεν αντιμετωπιστούν, θα έχουν σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις για την Ένωση και την ευημερία των πολιτών της.

(2)Το Πρόγραμμα για το Περιβάλλον και τη Δράση για το Κλίμα (LIFE), που θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1293/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 6 για την περίοδο 2014 έως 2020, αποτελεί το τελευταίο από μια σειρά προγραμμάτων της Ένωσης σε μια περίοδο 25 ετών που υποστηρίζουν την υλοποίηση των προτεραιοτήτων στην περιβαλλοντική και κλιματική νομοθεσία και πολιτική. Το πρόγραμμα αυτό αξιολογήθηκε θετικά σε μια πρόσφατη ενδιάμεση αξιολόγηση 7 , καθώς προδιαγράφεται αποτελεσματικό, αποδοτικό και χρήσιμο. Το πρόγραμμα LIFE για την περίοδο 2014–2020 θα πρέπει συνεπώς να συνεχιστεί, με ορισμένες τροποποιήσεις που υποδείχθηκαν κατά την ενδιάμεση αξιολόγηση και τις μεταγενέστερες αξιολογήσεις. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να θεσπιστεί πρόγραμμα για το περιβάλλον και τη δράση για το κλίμα (LIFE) («πρόγραμμα») για την περίοδο που ξεκινά το 2021.

(3)Προς επιδίωξη των σκοπών και των στόχων που θέτει η νομοθεσία, η πολιτική, τα σχέδια και οι διεθνείς δεσμεύσεις της Ένωσης στον τομέα του περιβάλλοντος, του κλίματος και των συναφών καθαρών μορφών ενέργειας, το πρόγραμμα αναμένεται να συμβάλει στη στροφή προς μια οικονομία καθαρή, κυκλική, υψηλής ενεργειακής απόδοσης, χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και ανθεκτική στην αλλαγή του κλίματος, στην προστασία και στη βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος, καθώς και στην ανάσχεση και αντιστροφή της απώλειας βιοποικιλότητας, είτε μέσω άμεσων παρεμβάσεων είτε μέσω της υποστήριξης της ενσωμάτωσης των σκοπών αυτών σε άλλες πολιτικές.

(4)Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δεσμευτεί να αναπτύξει μια ολοκληρωμένη απάντηση στους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης της ατζέντας του 2030 των Ηνωμένων Εθνών για τη βιώσιμη ανάπτυξη, όπου επισημαίνεται η εγγενής σχέση μεταξύ της διαχείρισης των φυσικών πόρων ώστε να εξασφαλίζεται η μακροπρόθεσμη διαθεσιμότητά τους, των υπηρεσιών οικοσυστήματος, της σύνδεσής τους με την ανθρώπινη υγεία και της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς οικονομικής ανάπτυξης. Σε αυτό το πνεύμα, το πρόγραμμα θα πρέπει να συμβάλλει ουσιαστικά τόσο στην οικονομική ανάπτυξη όσο και στην κοινωνική συνοχή.

(5)Το πρόγραμμα αναμένεται να συμβάλει στη βιώσιμη ανάπτυξη και στην επίτευξη των στόχων και σκοπών της νομοθεσίας, των στρατηγικών, των σχεδίων και των διεθνών δεσμεύσεων της Ένωσης για το περιβάλλον, το κλίμα και τις συναφείς καθαρές μορφές ενέργειας, ιδίως της ατζέντας του 2030 των Ηνωμένων Εθνών για τη βιώσιμη ανάπτυξη 8 , της σύμβασης για τη βιολογική ποικιλότητα 9 και της συμφωνίας του Παρισιού που εγκρίθηκε στο πλαίσιο της σύμβασης-πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή 10 («συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή»).

(6)Για την επίτευξη των γενικών σκοπών, η υλοποίηση της δέσμης μέτρων για την κυκλική οικονομία 11 , του πλαισίου πολιτικής για το κλίμα και την ενέργεια για το 2030 12 , 13 , 14 , της ενωσιακής νομοθεσίας για τη φύση 15 και των σχετικών πολιτικών 16 , 17 , 18 , 19 , 20 είναι ιδιαίτερα σημαντική.

(7)Η συμμόρφωση με τις δεσμεύσεις της Ένωσης στο πλαίσιο της συμφωνίας του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή επιβάλλει τον μετασχηματισμό της Ένωσης σε μια κοινωνία υψηλής ενεργειακής απόδοσης, χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή. Αυτό, με τη σειρά του, απαιτεί δράσεις που να επικεντρώνονται ιδιαίτερα σε τομείς με τον υψηλότερο αντίκτυπο στα σημερινά επίπεδα παραγωγής CO2 και ρύπανσης και που να συνεισφέρουν στην εφαρμογή του πλαισίου πολιτικής για το κλίμα και την ενέργεια έως το 2030 και των ενοποιημένων εθνικών σχεδίων των κρατών μελών για την ενέργεια και το κλίμα, καθώς και προετοιμασίες για τη στρατηγική της Ένωσης για το κλίμα και την ενέργεια στα μέσα του αιώνα και μακροπρόθεσμα. Το πρόγραμμα θα πρέπει να περιλαμβάνει επίσης μέτρα που να συνεισφέρουν στην υλοποίηση της πολιτικής της Ένωσης για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, προκειμένου να περιοριστούν οι δυσμενείς συνέπειες της αλλαγής του κλίματος.

(8)Η μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας αποτελεί απαραίτητη συμβολή στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής, με παράλληλα οφέλη για το περιβάλλον. Οι δράσεις ανάπτυξης ικανοτήτων προς υποστήριξη της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας, που έως το 2020 χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα «Ορίζων 2020», θα πρέπει να ενσωματωθούν στο πρόγραμμα LIFE καθώς ο σκοπός τους δεν είναι η χρηματοδότηση της αριστείας και η παραγωγή καινοτομίας αλλά η υποστήριξη της διείσδυσης ήδη διαθέσιμων τεχνολογιών που θα συμβάλουν στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής. Η συμπερίληψη αυτών των δραστηριοτήτων ανάπτυξης ικανοτήτων στο πρόγραμμα LIFE προσφέρει πλούσιες δυνατότητες συνέργειας μεταξύ των υποπρογραμμάτων και αυξάνει τη συνολική συνοχή της ενωσιακής χρηματοδότησης. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να συλλεχθούν και να δημοσιοποιηθούν δεδομένα σχετικά με τη διείσδυση των υφιστάμενων λύσεων έρευνας και καινοτομίας στα έργα LIFE, μεταξύ άλλων από το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» και τα πρόδρομα προγράμματα.

(9)Στις εκτιμήσεις επιπτώσεων της νομοθεσίας για τις καθαρές μορφές ενέργειας υπολογίζεται ότι η επίτευξη των ενεργειακών στόχων της Ένωσης για το 2030 θα απαιτήσει πρόσθετες επενδύσεις ύψους 177 δισ. EUR ετησίως κατά την περίοδο 2021–2030. Τα μεγαλύτερα κενά αφορούν τις επενδύσεις στη μείωση εκπομπών από τα κτίρια (ενεργειακή απόδοση και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μικρής κλίμακας), όπου απαιτείται διοχέτευση κεφαλαίων σε έργα με ισχυρά κατανεμημένο χαρακτήρα. Ένας από τους σκοπούς του υποπρογράμματος για τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας είναι η δημιουργία ικανοτήτων για την ανάπτυξη και την ομαδοποίηση έργων, ώστε να στηριχθεί η απορρόφηση κεφαλαίων των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων και να ενεργοποιηθούν επενδύσεις σε καθαρές μορφές ενέργειας, μεταξύ άλλων με τη χρήση των χρηματοδοτικών μέσων που παρέχει το InvestEU.

(10)Οι συνέργειες με το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» αναμένεται να διασφαλίζουν ότι οι ανάγκες σε έρευνα και τεχνολογία για την αντιμετώπιση των προκλήσεων στους τομείς του περιβάλλοντος, του κλίματος και της ενέργειας αναγνωρίζονται και προσδιορίζονται κατά τη διαδικασία στρατηγικού σχεδιασμού της έρευνας και καινοτομίας του «Ορίζων Ευρώπη». Το πρόγραμμα LIFE θα πρέπει να συνεχίσει να λειτουργεί ως καταλύτης για την εφαρμογή της πολιτικής και της νομοθεσίας της ΕΕ για το περιβάλλον, το κλίμα και τις καθαρές μορφές ενέργειας, μεταξύ άλλων με την υιοθέτηση και την εφαρμογή των αποτελεσμάτων έρευνας και καινοτομίας του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη», και να βοηθήσει στην εφαρμογή τους σε ευρύτερη κλίμακα όπου αυτά μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση ζητημάτων σχετικών με το περιβάλλον, το κλίμα και τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» μπορεί να προσφέρει υποστήριξη στην κλιμάκωση και την εμπορευματοποίηση επαναστατικών νέων ιδεών που ενδέχεται να προκύψουν από την υλοποίηση έργων του προγράμματος LIFE.

(11)Δράση η οποία έχει λάβει ενίσχυση από το πρόγραμμα μπορεί να λάβει ενίσχυση και από οποιοδήποτε άλλο ενωσιακό πρόγραμμα, υπό τον όρο ότι οι ενισχύσεις δεν καλύπτουν τις ίδιες δαπάνες. Οι δράσεις που λαμβάνουν σωρευτική χρηματοδότηση από διαφορετικά ενωσιακά προγράμματα ελέγχονται μόνο μία φορά για όλα τα εμπλεκόμενα προγράμματα και τους αντίστοιχους ισχύοντες κανόνες.

(12)Η πιο πρόσφατη δέσμη επισκόπησης της εφαρμογής της περιβαλλοντικής νομοθεσίας στην Ένωση 21 υποδεικνύει ότι χρειάζεται ακόμα σημαντική πρόοδος ώστε να επιταχυνθεί η υλοποίηση του περιβαλλοντικού κεκτημένου της Ένωσης και να ενισχυθεί η ενσωμάτωση περιβαλλοντικών και κλιματικών σκοπών σε άλλες πολιτικές. Κατά συνέπεια, το πρόγραμμα θα πρέπει να λειτουργήσει ως καταλύτης προκειμένου να επιτελεστεί η απαιτούμενη πρόοδος μέσω της ανάπτυξης, δοκιμής και αναπαραγωγής νέων προσεγγίσεων, της ανάπτυξης, παρακολούθησης και επανεξέτασης υποστηρικτικών πολιτικών, της ενίσχυσης της συμμετοχής ενδιαφερόμενων φορέων, της κινητοποίησης επενδύσεων από ενωσιακά επενδυτικά προγράμματα ή άλλες πηγές, και της υποστήριξης δράσεων με στόχο την άρση των διάφορων εμποδίων στην αποτελεσματική υλοποίηση των βασικών σχεδίων που απαιτεί η περιβαλλοντική νομοθεσία.

(13)Η ανάσχεση και η αντιστροφή της απώλειας βιοποικιλότητας, μεταξύ άλλων και στα θαλάσσια οικοσυστήματα, απαιτεί στήριξη για την ανάπτυξη, την υλοποίηση, την επιβολή και την αξιολόγηση της σχετικής ενωσιακής νομοθεσίας και πολιτικής, συμπεριλαμβανομένης της στρατηγικής της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα μέχρι το 2020 22 , της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου 23 , της οδηγίας 2009/147/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 24 και του κανονισμού (ΕΕ) 1143/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 25 , ιδίως μέσω της δημιουργίας της γνωσιακής βάσης για την κατάρτιση και την υλοποίηση πολιτικών και μέσω της ανάπτυξης, της δοκιμής, της επίδειξης και της εφαρμογής βέλτιστων πρακτικών και λύσεων σε μικρή κλίμακα ή προσαρμοσμένων σε συγκεκριμένα τοπικά, περιφερειακά ή εθνικά πλαίσια, όπως οι ενοποιημένες προσεγγίσεις στην υλοποίηση των πλαισίων δράσης προτεραιότητας που καταρτίζονται με βάση την οδηγία 92/43/ΕΟΚ. Η Ένωση οφείλει να παρακολουθεί τις δαπάνες που σχετίζονται με τη βιοποικιλότητα, προκειμένου να συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων που απορρέουν από τη σύμβαση για τη βιολογική ποικιλότητα. Θα πρέπει να εκπληρώνονται επίσης οι απαιτήσεις παρακολούθησης που προκύπτουν από άλλες σχετικές νομοθετικές πράξεις της Ένωσης.

(14)Πρόσφατες αξιολογήσεις και εκτιμήσεις, συμπεριλαμβανομένης της ενδιάμεσης επανεξέτασης της στρατηγικής της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα έως το 2020 και του ελέγχου καταλληλότητας της νομοθεσίας για τη φύση, υποδεικνύουν ότι μία από τις κυριότερες αιτίες για την ανεπαρκή εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας για τη φύση και της στρατηγικής για τη βιοποικιλότητα είναι η έλλειψη επαρκούς χρηματοδότησης. Τα βασικά χρηματοδοτικά μέσα της Ένωσης, όπως το [Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ταμείο Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας] μπορούν να συνεισφέρουν σημαντικά στην κάλυψη αυτών των αναγκών. Το πρόγραμμα μπορεί να βελτιώσει περαιτέρω την αποδοτικότητα της ενσωμάτωσης αυτής μέσω στρατηγικών έργων για τη φύση, αφιερωμένων στην κατάλυση της εφαρμογής της ενωσιακής νομοθεσίας και πολιτικής για τη φύση και τη βιοποικιλότητα, συμπεριλαμβανομένων των δράσεων που καθορίζονται στα πλαίσια δράσης προτεραιότητας που θεσπίστηκαν σύμφωνα με την οδηγία 92/43/ΕΟΚ. Τα στρατηγικά έργα για τη φύση θα πρέπει να υποστηρίζουν προγράμματα δράσεων στα κράτη μέλη για την ενσωμάτωση συναφών σκοπών σχετικών με τη φύση και τη βιοποικιλότητα σε άλλες πολιτικές και χρηματοδοτικά προγράμματα, ώστε να διασφαλίζεται η κινητοποίηση κατάλληλων κονδυλίων για την υλοποίηση των πολιτικών αυτών. Στο πλαίσιο του δικού τους στρατηγικού σχεδίου για την κοινή γεωργική πολιτική, τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίσουν να χρησιμοποιήσουν ένα ορισμένο μερίδιο των κονδυλίων του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου για την Αγροτική Ανάπτυξη προκειμένου να προσελκύσουν υποστήριξη για δράσεις που συμπληρώνουν τα στρατηγικά έργα για τη φύση, όπως ορίζεται σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό.

(15)Το εθελοντικό σύστημα για τη βιοποικιλότητα και τις υπηρεσίες οικοσυστήματος στα ευρωπαϊκά υπερπόντια εδάφη (BEST) προάγει τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, συμπεριλαμβανομένης της θαλάσσιας βιοποικιλότητας, και της βιώσιμης χρήσης των υπηρεσιών οικοσυστήματος, συμπεριλαμβανομένων των προσεγγίσεων οικοσυστηματικής βάσης στον μετριασμό και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, στις εξόχως απόκεντρες περιοχές και στις υπερπόντιες χώρες και εδάφη της Ένωσης. Το σύστημα BEST βοήθησε στην αύξηση της συνειδητοποίησης της οικολογικής σπουδαιότητας των εξόχως απόκεντρων περιοχών και των υπερπόντιων χωρών και εδαφών ως προς τη διατήρηση της παγκόσμιας βιοποικιλότητας. Στις υπουργικές δηλώσεις που εξέδωσαν το 2017 και το 2018, οι υπερπόντιες χώρες και εδάφη εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για αυτό το μικρό πρόγραμμα επιχορηγήσεων για τη βιοποικιλότητα. Ενδείκνυται να επιτραπεί στο πρόγραμμα να συνεχίσει τη χρηματοδότηση μικρών επιχορηγήσεων για τη βιοποικιλότητα, τόσο στις εξόχως απόκεντρες περιοχές όσο και στις υπερπόντιες χώρες και εδάφη.

(16)Η προώθηση της κυκλικής οικονομίας απαιτεί αλλαγή νοοτροπίας ως προς τους τρόπους σχεδίασης, παραγωγής, κατανάλωσης και απόρριψης υλικών και προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων των πλαστικών υλών. Το πρόγραμμα αναμένεται να συνεισφέρει στη μετάβαση σε ένα μοντέλο κυκλικής οικονομίας μέσω της παροχής οικονομικής υποστήριξης σε μια ποικιλία φορέων (επιχειρήσεις, δημόσιες αρχές, καταναλωτές), ιδίως μέσω της εφαρμογής, της ανάπτυξης και της αναπαραγωγής βέλτιστων τεχνολογιών, πρακτικών και λύσεων προσαρμοσμένων σε συγκεκριμένα τοπικά, περιφερειακά ή εθνικά πλαίσια, μεταξύ άλλων διαμέσου ολοκληρωμένων προσεγγίσεων για την υλοποίηση σχεδίων διαχείρισης και πρόληψης των αποβλήτων. Μέσω της υποστήριξης της στρατηγικής για τις πλαστικές ύλες, μπορούν να αναληφθούν δράσεις ειδικά για την αντιμετώπιση του προβλήματος των θαλάσσιων απορριμμάτων.

(17)Ο μακροπρόθεσμος στόχος της Ένωσης για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα είναι η επίτευξη επιπέδων ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα που δεν προκαλούν σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις και κινδύνους για την υγεία του ανθρώπου. Η ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με την ατμοσφαιρική ρύπανση είναι υψηλή και οι πολίτες αναμένουν από τις αρμόδιες αρχές να αναλαμβάνουν δράση. Η οδηγία (ΕΕ) 2016/2284 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 26 τονίζει τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η χρηματοδότηση της Ένωσης στην επίτευξη των σκοπών για τον καθαρό αέρα. Ως εκ τούτου, το πρόγραμμα θα πρέπει να υποστηρίζει έργα, μεταξύ αυτών και στρατηγικά ολοκληρωμένα έργα, τα οποία έχουν τη δυνατότητα να αξιοποιούν δημόσιους και ιδιωτικούς πόρους, να επιδεικνύουν ορθές πρακτικές και να καταλύουν την υλοποίηση των σχεδίων και της νομοθεσίας για την ποιότητα του αέρα σε τοπικό, περιφερειακό, πολυπεριφερειακό, εθνικό και υπερεθνικό επίπεδο.

(18)Η οδηγία 2000/60/ΕΚ θέσπισε πλαίσιο για την προστασία των επιφανειακών, των παράκτιων, των μεταβατικών και των υπόγειων υδάτων της Ένωσης. Οι σκοποί της οδηγίας υποστηρίζονται από το προσχέδιο για τη διαφύλαξη των υδατικών πόρων της Ευρώπης 27 , στο οποίο ζητείται καλύτερη υλοποίηση και αυξημένη ενσωμάτωση των σκοπών της πολιτικής για τα ύδατα σε άλλους τομείς πολιτικής. Επομένως, το πρόγραμμα θα πρέπει να υποστηρίζει έργα που συμβάλλουν στην αποτελεσματική εφαρμογή της οδηγίας 2000/60/ΕΚ και άλλων νομοθετικών πράξεων της Ένωσης για τα ύδατα οι οποίες συνεισφέρουν στην επίτευξη καλής κατάστασης των υδατικών συστημάτων της Ένωσης, με την εφαρμογή, ανάπτυξη και αναπαραγωγή βέλτιστων πρακτικών, καθώς και μέσω της κινητοποίησης συμπληρωματικών δράσεων στο πλαίσιο άλλων ενωσιακών προγραμμάτων ή χρηματοδοτικών πόρων.

(19)Η προστασία και η αποκατάσταση του θαλάσσιου περιβάλλοντος είναι ένας από τους γενικούς στόχους της περιβαλλοντικής πολιτικής της Ένωσης. Το πρόγραμμα θα πρέπει να υποστηρίζει τα εξής: τη διαχείριση, συντήρηση, αποκατάσταση και παρακολούθηση της βιοποικιλότητας και των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, ιδίως στους θαλάσσιους τόπους Natura 2000, και την προστασία των ειδών οργανισμών σύμφωνα με τα πλαίσια δράσης υψηλής προτεραιότητας που αναπτύσσονται σύμφωνα με την οδηγία 92/43/ΕΟΚ· την επίτευξη καλής περιβαλλοντικής κατάστασης σύμφωνα με την οδηγία 2008/56/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 28 · την προώθηση καθαρών και υγιεινών θαλασσών· την υλοποίηση της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τις πλαστικές ύλες σε μια κυκλική οικονομία, προκειμένου να αντιμετωπιστεί ιδιαίτερα το πρόβλημα της απώλειας αλιευτικών εργαλείων και της ρύπανσης των θαλασσών· και την προώθηση της συμμετοχής της Ένωσης στη διεθνή διακυβέρνηση των ωκεανών, που είναι ουσιώδους σημασίας για την επίτευξη των στόχων της ατζέντας του 2030 των Ηνωμένων Εθνών για τη βιώσιμη ανάπτυξη και για τη διασφάλιση της υγείας των ωκεανών προς όφελος των μελλοντικών γενεών. Τα στρατηγικά ολοκληρωμένα έργα και τα στρατηγικά έργα για τη φύση, στο πλαίσιο του προγράμματος, θα πρέπει να περιλαμβάνουν συναφείς δράσεις με στόχο την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

(20)Η βελτίωση της διακυβέρνησης πάνω σε θέματα περιβάλλοντος, κλιματικής αλλαγής και μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας απαιτεί τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών μέσω της ενίσχυσης της ευαισθητοποίησης του κοινού, της δραστηριοποίησης των καταναλωτών και της συμμετοχής των ενδιαφερόμενων φορέων, όπως οι μη κυβερνητικές οργανώσεις, στη διαβούλευση πάνω στις σχετικές πολιτικές αλλά και την υλοποίησή τους.

(21)Η βελτίωση της διακυβέρνησης σε όλα τα επίπεδα θα πρέπει να αποτελεί κοινό σκοπό για όλα τα υποπρογράμματα του προγράμματος, αλλά το πρόγραμμα θα πρέπει να υποστηρίζει επιπλέον την ανάπτυξη και την υλοποίηση της οριζόντιας νομοθεσίας για την περιβαλλοντική διακυβέρνηση, συμπεριλαμβανομένης της νομοθεσίας για την εφαρμογή της σύμβασης για την πρόσβαση σε πληροφορίες, τη συμμετοχή του κοινού στη λήψη αποφάσεων και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά θέματα 29 , της Οικονομικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη (UNECE).

(22)Το πρόγραμμα θα πρέπει να προετοιμάζει και να υποστηρίζει τους φορείς της αγοράς για τη μετάβαση σε μια οικονομία καθαρή, κυκλική, υψηλής ενεργειακής απόδοσης, χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή, με τη δοκιμή νέων επιχειρηματικών ευκαιριών, την αναβάθμιση των επαγγελματικών προσόντων, τη διευκόλυνση της πρόσβασης των καταναλωτών σε βιώσιμα προϊόντα και υπηρεσίες, τη συμμετοχή και την ενδυνάμωση των διαμορφωτών κοινής γνώμης και τη δοκιμή νέων μεθόδων για την προσαρμογή των υφιστάμενων διαδικασιών και του σημερινού επιχειρηματικού τοπίου. Προκειμένου να υποστηριχθεί η ευρύτερη διείσδυση των βιώσιμων λύσεων, θα πρέπει να ενισχυθεί η αποδοχή τους από το ευρύ κοινό και η δραστηριοποίηση των καταναλωτών.

(23)Σε ενωσιακό επίπεδο, οι μεγάλες επενδύσεις σε περιβαλλοντικές και κλιματικές δράσεις χρηματοδοτούνται κατά κύριο λόγο από τα μεγάλα χρηματοδοτικά προγράμματα της Ένωσης (ενσωμάτωση). Στο πλαίσιο του καταλυτικού τους ρόλου, τα στρατηγικά ολοκληρωμένα έργα και τα στρατηγικά έργα για τη φύση που θα αναπτυχθούν βάσει του προγράμματος θα πρέπει να αξιοποιούν ευκαιρίες χρηματοδότησης από εκείνα τα χρηματοδοτικά προγράμματα και από άλλες πηγές, όπως εθνικά κονδύλια, και να δημιουργούν συνέργειες.

(24)Εκφράζοντας τη σημασία της αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής σύμφωνα με τις δεσμεύσεις της Ένωσης για την εφαρμογή της συμφωνίας του Παρισιού και τη δέσμευση στους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, το παρόν πρόγραμμα θα συνεισφέρει στην ενσωμάτωση δράσεων για το κλίμα και στην επίτευξη ενός στόχου σύμφωνα με τον οποίο το 25 % των συνολικών δαπανών του προϋπολογισμού της ΕΕ θα κατευθύνεται σε κλιματικούς σκοπούς. Οι δράσεις στο πλαίσιο του παρόντος προγράμματος αναμένεται ότι θα συνεισφέρουν το 61 % του συνολικού χρηματοδοτικού κονδυλίου του προγράμματος σε κλιματικούς σκοπούς. Οι σχετικές δράσεις θα προσδιορίζονται κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας και της εφαρμογής του προγράμματος και θα επαναξιολογούνται στο πλαίσιο των σχετικών διαδικασιών αξιολόγησης και επανεξέτασης.

(25)Κατά την υλοποίηση του προγράμματος θα πρέπει να λαμβάνεται δεόντως υπόψη η στρατηγική για τις εξόχως απόκεντρες περιοχές 30 βάσει του άρθρου 349 της ΣΛΕΕ και δεδομένων των ιδιαίτερων αναγκών και αδυναμιών των περιοχών αυτών. Θα πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη άλλες πολιτικές της Ένωσης πέρα από τις πολιτικές για το περιβάλλον, το κλίμα και τη μετάβαση σε συναφείς καθαρές μορφές ενέργειας.

(26)Προς υποστήριξη της υλοποίησης του προγράμματος, η Επιτροπή θα πρέπει να συνεργαστεί με τα εθνικά σημεία επαφής του προγράμματος, να οργανώσει σεμινάρια και εργαστήρια, να δημοσιεύσει καταλόγους έργων που χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα ή να αναλάβει άλλες δραστηριότητες με στόχο τη διάδοση των αποτελεσμάτων των έργων και τη διευκόλυνση της ανταλλαγής εμπειριών, γνώσεων και βέλτιστων πρακτικών και της αναπαραγωγής των αποτελεσμάτων των έργων αυτών σε ολόκληρη την Ένωση. Οι δραστηριότητες αυτές θα πρέπει να απευθύνονται κατά κύριο λόγο προς τα κράτη μέλη με χαμηλό βαθμό απορρόφησης κεφαλαίων και θα πρέπει να διευκολύνουν την επικοινωνία και τη συνεργασία μεταξύ δικαιούχων, αιτούντων ή ενδιαφερόμενων φορέων ολοκληρωμένων και υπό εξέλιξη έργων στον ίδιο τομέα.

(27)Το Δίκτυο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Εφαρμογή και την Επιβολή του Δικαίου του Περιβάλλοντος (IMPEL), το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Εισαγγελέων για το Περιβάλλον (ENPE) και το Φόρουμ Δικαστών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Περιβάλλον (EUFJE) δημιουργήθηκαν για να διευκολυνθεί η συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και διαδραματίζουν μοναδικό ρόλο στην επιβολή της ενωσιακής νομοθεσίας για το περιβάλλον. Συνεισφέρουν ιδιαίτερα στην ενίσχυση της συνοχής στην εφαρμογή και την επιβολή της ενωσιακής περιβαλλοντικής νομοθεσίας σε ολόκληρη την Ένωση, ώστε να αποφεύγονται στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, συμβάλλουν στη βελτίωση της ποιότητας των περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων και των μηχανισμών επιβολής του νόμου μέσω ενός συστήματος δικτύωσης, τόσο σε επίπεδο Ένωσης όσο και σε επίπεδο κρατών μελών, και συμμετέχουν στην ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειριών σε διάφορα διοικητικά επίπεδα, καθώς και μέσω της κατάρτισης και διεξοδικών συζητήσεων σχετικά με περιβαλλοντικά ζητήματα και ζητήματα επιβολής της νομοθεσίας, συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών παρακολούθησης και αδειοδότησης. Δεδομένης της συνεισφοράς τους στους σκοπούς του προγράμματος, είναι σκόπιμο να επιτραπεί η χορήγηση επιχορηγήσεων στο IMPEL, το ENPE και το EUFJE χωρίς πρόσκληση για υποβολή προτάσεων, προκειμένου να συνεχιστεί η υποστήριξη των δραστηριοτήτων των ενώσεων αυτών. Επιπλέον, σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να μην απαιτείται πρόσκληση σύμφωνα με τις γενικές απαιτήσεις του δημοσιονομικού κανονισμού, π.χ. για τους οργανισμούς που έχουν οριστεί από τα κράτη μέλη και λειτουργούν υπό την ευθύνη τους, εφόσον τα εν λόγω κράτη μέλη κατονομάζονται ως δικαιούχοι επιχορήγησης σε νομοθετική πράξη της Ένωσης.

(28)Είναι σκόπιμο να καθοριστεί συνολικό χρηματοδοτικό κονδύλιο για το πρόγραμμα, το οποίο θα αποτελέσει το ποσό προνομιακής αναφοράς, κατά την έννοια του σημείου 17 της Διοργανικής Συμφωνίας, της 2ας Δεκεμβρίου 2013, μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής για τη δημοσιονομική πειθαρχία, τη συνεργασία σε δημοσιονομικά θέματα και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση 31 , για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο κατά την ετήσια διαδικασία του προϋπολογισμού.

(29)Οι οριζόντιοι δημοσιονομικοί κανόνες που εγκρίθηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο βάσει του άρθρου 322 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν εφαρμογή στον παρόντα κανονισμό. Οι κανόνες αυτοί παρατίθενται στον δημοσιονομικό κανονισμό και καθορίζουν συγκεκριμένα τη διαδικασία εκπόνησης και εφαρμογής του προϋπολογισμού μέσω επιχορηγήσεων, προμηθειών, επάθλων και έμμεσης εκτέλεσης και προβλέπουν ελέγχους της ευθύνης των οικονομικών φορέων. Οι κανόνες που θεσπίζονται βάσει του άρθρου 322 της ΣΛΕΕ αφορούν επίσης την προστασία του προϋπολογισμού της Ένωσης σε περιπτώσεις γενικευμένων ελλείψεων όσον αφορά το κράτος δικαίου στα κράτη μέλη, δεδομένου ότι ο σεβασμός του κράτους δικαίου αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση και την αποτελεσματική χρηματοδότηση της ΕΕ.

(30)Σύμφωνα με τις διατάξεις του δημοσιονομικού κανονισμού, του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 883/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 32 , του κανονισμού (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2988/95 του Συμβουλίου 33 , του κανονισμού (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96 του Συμβουλίου 34 και του κανονισμού (ΕΕ) 2017/1939 του Συμβουλίου 35 , τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης πρέπει να προστατεύονται μέσω αναλογικών μέτρων, συμπεριλαμβανομένης της πρόληψης, του εντοπισμού, της έρευνας και της διόρθωσης των παρατυπιών και της απάτης, της ανάκτησης των κονδυλίων που απωλέσθηκαν, καταβλήθηκαν αχρεωστήτως ή δεν χρησιμοποιήθηκαν σωστά και, όπου ενδείκνυται, της επιβολής διοικητικών κυρώσεων. Ειδικότερα, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 883/2013 και τον κανονισμό (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) μπορεί να διενεργεί έρευνες, συμπεριλαμβανομένων επιτόπιων ελέγχων και επιθεωρήσεων, με σκοπό να διαπιστωθεί αν υπάρχει απάτη, διαφθορά ή άλλη παράνομη δραστηριότητα εις βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης. Σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2017/1939, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) μπορεί να διερευνά και να διώκει περιπτώσεις απάτης και άλλων παράνομων δραστηριοτήτων που θίγουν τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης, όπως προβλέπεται στην οδηγία (ΕΕ) 2017/1371 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 36 . Σύμφωνα με τον δημοσιονομικό κανονισμό, κάθε πρόσωπο ή οντότητα που είναι αποδέκτης κονδυλίων της Ένωσης οφείλει να συνεργάζεται πλήρως για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, να παρέχει τα αναγκαία δικαιώματα και πρόσβαση στην Επιτροπή, την OLAF, την EPPO και το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ) και να μεριμνά ώστε τυχόν τρίτοι που συμμετέχουν στην εκτέλεση κονδυλίων της Ένωσης να εκχωρούν ισοδύναμα δικαιώματα.

(31)Τα είδη χρηματοδότησης και οι μέθοδοι εφαρμογής θα πρέπει να επιλέγονται με βάση τη δυνατότητά τους να συμβάλλουν στην επίτευξη των συγκεκριμένων σκοπών των δράσεων και να αποφέρουν αποτελέσματα, λαμβανομένων υπόψη, ιδίως, του κόστους των ελέγχων, του διοικητικού φόρτου και του αναμενόμενου κινδύνου μη συμμόρφωσης. Όσον αφορά τις επιχορηγήσεις, θα πρέπει να εξετάζεται η χρήση κατ’ αποκοπήν ποσών, ενιαίων ποσοστών και κλιμάκων κόστους ανά μονάδα.

(32)Οι σκοποί πολιτικής του προγράμματος θα πρέπει να επιδιώκονται και μέσω χρηματοδοτικών μέσων και δημοσιονομικών εγγυήσεων στο πλαίσιο του ή των παραθύρων πολιτικής [...] του μηχανισμού InvestEU.

(33)Σύμφωνα με το άρθρο 94 της απόφασης 2013/755/ΕΕ του Συμβουλίου 37 , οι οντότητες που είναι εγκατεστημένες στις υπερπόντιες χώρες και εδάφη είναι επιλέξιμες για χρηματοδότηση σύμφωνα με τους κανόνες και τους σκοπούς του προγράμματος και τις πιθανές ρυθμίσεις που ισχύουν στο κράτος μέλος με το οποίο συνδέεται η συγκεκριμένη υπερπόντια χώρα ή έδαφος. Η συμμετοχή των οντοτήτων αυτών στο παρόν πρόγραμμα θα πρέπει να εστιάζεται κυρίως σε έργα του υποπρογράμματος «Φύση και βιοποικιλότητα».

(34)Το πρόγραμμα θα πρέπει να είναι ανοικτό σε τρίτες χώρες με βάση τις συμφωνίες μεταξύ της Ένωσης και των εν λόγω χωρών, στις οποίες καθορίζονται οι ειδικές προϋποθέσεις για τη συμμετοχή τους.

(35)Οι τρίτες χώρες που είναι μέλη του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) μπορούν να συμμετέχουν στα προγράμματα της Ένωσης στο πλαίσιο της συνεργασίας που θεσπίζεται δυνάμει της συμφωνίας ΕΟΧ, η οποία προβλέπει την υλοποίηση προγραμμάτων με απόφαση βάσει της εν λόγω συμφωνίας. Τρίτες χώρες μπορούν επίσης να συμμετέχουν, βάσει άλλων νομικών πράξεων. Στον παρόντα κανονισμό θα πρέπει να θεσπιστεί ειδική διάταξη για την παροχή των απαιτούμενων δικαιωμάτων και της απαιτούμενης πρόσβασης στον αρμόδιο διατάκτη, στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) και στο Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο ώστε να ασκούν τις αντίστοιχες αρμοδιότητές τους με ολοκληρωμένο τρόπο.

(36)Σύμφωνα με τα σημεία 22 και 23 της διοργανικής συμφωνίας της 13ης Απριλίου 2016 για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου, το παρόν πρόγραμμα θα πρέπει να αξιολογείται βάσει των πληροφοριών που συλλέγονται μέσω ειδικών απαιτήσεων παρακολούθησης, ενώ παράλληλα αποφεύγεται η υπερβολική ρύθμιση και ο διοικητικός φόρτος, ιδίως για τα κράτη μέλη. Στις απαιτήσεις αυτές μπορούν να περιλαμβάνονται, όπου αρμόζει, μετρήσιμοι δείκτες ως βάση για την αξιολόγηση των επιδράσεων του προγράμματος στην πράξη. Ο πλήρης αντίκτυπος του προγράμματος επέρχεται μέσω έμμεσων, μακροπρόθεσμων και δύσκολα μετρήσιμων συνεισφορών στην επίτευξη του πλήρους φάσματος των περιβαλλοντικών και κλιματικών σκοπών της Ένωσης. Για την παρακολούθηση του προγράμματος, οι άμεσοι δείκτες εκροών και οι απαιτήσεις παρακολούθησης που καθορίζονται με τον παρόντα κανονισμό θα πρέπει να συμπληρώνονται με τη συνάθροιση ειδικών δεικτών σε επίπεδο έργου, οι οποίοι θα περιγράφονται στα προγράμματα εργασίας ή στις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων, μεταξύ άλλων σχετικά με το Natura 2000 και τις εκπομπές ορισμένων ατμοσφαιρικών ρύπων.

(37)Για να επιτρέπεται η επανεξέταση των δεικτών, θα πρέπει να ανατεθεί στην Επιτροπή η εξουσία έκδοσης πράξεων σύμφωνα με το άρθρο 290 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για την τροποποίηση των δεικτών που χρησιμοποιούνται για τους σκοπούς της υποβολής εκθέσεων σχετικά με την πρόοδο του προγράμματος ως προς την επίτευξη των γενικών και ειδικών σκοπών του, ιδίως προκειμένου να ευθυγραμμιστούν με τους δείκτες που καθορίζονται σε άλλα ενωσιακά προγράμματα. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό η Επιτροπή να διεξάγει, κατά τις προπαρασκευαστικές της εργασίες, τις κατάλληλες διαβουλεύσεις, μεταξύ άλλων σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων, και αυτές να πραγματοποιούνται σύμφωνα με τις αρχές που ορίζονται στη διοργανική συμφωνία της 13ης Απριλίου 2016 για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου. Πιο συγκεκριμένα, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ίση συμμετοχή στην προετοιμασία των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο λαμβάνουν όλα τα έγγραφα κατά τον ίδιο χρόνο με τους εμπειρογνώμονες των κρατών μελών, και οι εμπειρογνώμονές τους έχουν συστηματικά πρόσβαση στις συνεδριάσεις των ομάδων εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής που ασχολούνται με την προετοιμασία των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων.

(38)Δεδομένου ότι οι σκοποί του παρόντος κανονισμού, δηλαδή η συμβολή στη βιώσιμη ανάπτυξη και στην επίτευξη των σκοπών και των στόχων της νομοθεσίας, των στρατηγικών, των σχεδίων ή των διεθνών δεσμεύσεων της Ένωσης για το περιβάλλον, το κλίμα και τις συναφείς καθαρές μορφές ενέργειας, δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη, μπορούν όμως, λόγω της κλίμακας και των αποτελεσμάτων του παρόντος κανονισμού, να επιτευχθούν καλύτερα σε ενωσιακό επίπεδο, η Ένωση μπορεί να θεσπίζει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, η οποία διατυπώνεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως διατυπώνεται στο ίδιο άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη των σκοπών αυτών.

(39)Συνεπώς, ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1293/2013 θα πρέπει να καταργηθεί,

ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:

ΚΕΦΑΛΑΙΟ I
ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Άρθρο 1
Αντικείμενο

Με τον παρόντα κανονισμό θεσπίζεται το Πρόγραμμα για το Περιβάλλον και τη Δράση για το Κλίμα (LIFE) (το «πρόγραμμα»).

Καθορίζονται οι σκοποί του προγράμματος, ο προϋπολογισμός για την περίοδο 2021–2027, οι μορφές χρηματοδότησης της Ένωσης και οι κανόνες για την παροχή της εν λόγω χρηματοδότησης.

Άρθρο 2
Ορισμοί

Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:

1)«στρατηγικά έργα για τη φύση»: έργα που υποστηρίζουν την επίτευξη των σκοπών της Ένωσης για τη φύση και τη βιοποικιλότητα μέσω της υλοποίησης συνεπών προγραμμάτων δράσης στα κράτη μέλη για την ενσωμάτωση αυτών των σκοπών και προτεραιοτήτων σε άλλες πολιτικές και χρηματοδοτικά μέσα, μεταξύ άλλων μέσω της συντονισμένης εφαρμογής των πλαισίων δράσης προτεραιότητας που θεσπίστηκαν δυνάμει της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ·

2)«στρατηγικά ολοκληρωμένα έργα»: έργα που υλοποιούν, σε περιφερειακή, πολυπεριφερειακή, εθνική ή υπερεθνική κλίμακα, περιβαλλοντικές ή κλιματικές στρατηγικές ή σχέδια δράσης που αναπτύσσονται από τις αρχές των κρατών μελών και που απαιτούνται από συγκεκριμένη νομοθεσία ή πολιτική της Ένωσης για το περιβάλλον, το κλίμα ή τις συναφείς καθαρές μορφές ενέργειας, ενώ παράλληλα εξασφαλίζουν τη συμμετοχή ενδιαφερόμενων φορέων και προωθούν τον συντονισμό και την κινητοποίηση τουλάχιστον μίας άλλης ενωσιακής, εθνικής ή ιδιωτικής πηγής χρηματοδότησης·

3)«έργα τεχνικής βοήθειας»: έργα που υποστηρίζουν την ανάπτυξη ικανοτήτων για τη συμμετοχή σε τυπικά έργα δράσης, την προετοιμασία στρατηγικών ολοκληρωμένων έργων, την προετοιμασία της πρόσβασης σε άλλα χρηματοδοτικά μέσα της Ένωσης ή άλλα μέτρα που απαιτούνται για την προετοιμασία της κλιμάκωσης ή της αναπαραγωγής των αποτελεσμάτων άλλων έργων που χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα, από τα πρόδρομα προγράμματα αυτού ή από άλλα ενωσιακά προγράμματα, με στόχο την επίτευξη των σκοπών που ορίζονται στο άρθρο 3·

4)«τυπικά έργα δράσης»: έργα άλλα από τα στρατηγικά ολοκληρωμένα έργα, τα στρατηγικά έργα για τη φύση ή τα έργα τεχνικής βοήθειας, τα οποία αποσκοπούν στην επίτευξη των ειδικών σκοπών του προγράμματος που καθορίζονται στο άρθρο 3 παράγραφος 2·

5)«συνδυαστικές πράξεις»: δράσεις που υποστηρίζονται από τον προϋπολογισμό της Ένωσης, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο συνδυαστικών μηχανισμών σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2018/... (ο «δημοσιονομικός κανονισμός»), και οι οποίες συνδυάζουν μη επιστρεπτέες μορφές στήριξης και/ή χρηματοδοτικά μέσα από τον προϋπολογισμό της Ένωσης με επιστρεπτέες μορφές στήριξης από ιδρύματα αναπτυξιακής χρηματοδότησης ή άλλα δημόσια χρηματοδοτικά ιδρύματα, καθώς και από εμπορικά χρηματοδοτικά ιδρύματα και επενδυτές·

6)«νομική οντότητα»: κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που έχει συσταθεί και αναγνωρίζεται ως τέτοιο με βάση εθνικό δίκαιο, το δίκαιο της ΕΕ ή το διεθνές δίκαιο, έχει νομική προσωπικότητα και μπορεί, ενεργώντας για ίδιο λογαριασμό, να ασκεί δικαιώματα και να υπόκειται σε υποχρεώσεις, ή οντότητα χωρίς νομική προσωπικότητα σύμφωνα με το άρθρο 190 παράγραφος 2 στοιχείο γ) του δημοσιονομικού κανονισμού.

Άρθρο 3
Σκοποί του προγράμματος

1.Ο γενικός σκοπός του προγράμματος είναι να συμβάλει στη στροφή προς μια καθαρή, κυκλική και ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή οικονομία με υψηλή ενεργειακή απόδοση και χαμηλές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, μεταξύ άλλων μέσω της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας, στην προστασία και τη βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος και στην ανάσχεση και αντιστροφή της απώλειας βιοποικιλότητας, προκειμένου να συνεισφέρει στη βιώσιμη ανάπτυξη.

2.Το πρόγραμμα έχει τους ακόλουθους ειδικούς σκοπούς:

α)την ανάπτυξη, την επίδειξη και την προώθηση καινοτόμων τεχνικών και προσεγγίσεων για την επίτευξη των σκοπών της νομοθεσίας και της πολιτικής της Ένωσης για περιβαλλοντικές και κλιματικές δράσεις, συμπεριλαμβανομένης της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας, και τη συμβολή στην εφαρμογή βέλτιστων πρακτικών στον τομέα της φύσης και της βιοποικιλότητας·

β)την υποστήριξη της ανάπτυξης, της εφαρμογής, της παρακολούθησης και της επιβολής της σχετικής ενωσιακής πολιτικής και νομοθεσίας, μεταξύ άλλων με τη βελτίωση της διακυβέρνησης μέσω της αύξησης των ικανοτήτων των δημόσιων και ιδιωτικών φορέων και της συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών·

γ)την κατάλυση της ανάπτυξης επιτυχημένων τεχνικών και πολιτικών λύσεων για την εφαρμογή της συναφούς ενωσιακής νομοθεσίας και πολιτικής σε μεγάλη κλίμακα, μέσω της αναπαραγωγής αποτελεσμάτων, της ενσωμάτωσης σχετικών σκοπών σε άλλες πολιτικές και σε πρακτικές του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, της κινητοποίησης επενδύσεων και της βελτίωσης της πρόσβασης σε χρηματοδότηση.

Άρθρο 4
Διάρθρωση του προγράμματος

Η διάρθρωση του προγράμματος είναι η ακόλουθη:

1)το πεδίο «Περιβάλλον», που περιλαμβάνει:

α)το υποπρόγραμμα «Φύση και βιοποικιλότητα»·

β)το υποπρόγραμμα «Κυκλική οικονομία και ποιότητα ζωής»·

2)το πεδίο «Δράση για το κλίμα», που περιλαμβάνει:

α)το υποπρόγραμμα «Μετριασμός και προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή»·

β)το υποπρόγραμμα «Μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας».

Άρθρο 5
Προϋπολογισμός

1.Το συνολικό χρηματοδοτικό κονδύλιο για την εφαρμογή του προγράμματος για το διάστημα 2021–2027 ανέρχεται σε 5 450 000 000 EUR σε τρέχουσες τιμές.

2.Η ενδεικτική κατανομή του ποσού που αναφέρεται στην παράγραφο 1 έχει ως εξής:

α)3 500 000 000 EUR για το πεδίο «Περιβάλλον», εκ των οποίων

1)2 150 000 000 EUR για το υποπρόγραμμα «Φύση και βιοποικιλότητα» και

2)1 350 000 000 EUR για το υποπρόγραμμα «Κυκλική οικονομία και ποιότητα ζωής»·

β)1 950 000 000 EUR για το πεδίο «Δράση για το κλίμα», εκ των οποίων

1)950 000 000 EUR για το υποπρόγραμμα «Μετριασμός και προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή» και

2)1 000 000 000 EUR για το υποπρόγραμμα «Μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας».

3.Τα ποσά που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 ισχύουν με την επιφύλαξη των διατάξεων για την ευελιξία, που προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΕ) ... του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 38 [ο κανονισμός για το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο] και στον δημοσιονομικό κανονισμό.

4.Το ποσό που προβλέπεται στην παράγραφο 1 μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τεχνική και διοικητική συνδρομή για την υλοποίηση του προγράμματος, όπως π.χ. δραστηριότητες προετοιμασίας, παρακολούθησης, ελέγχου, λογιστικού ελέγχου και αξιολόγησης, περιλαμβανομένων των εταιρικών συστημάτων τεχνολογίας πληροφοριών.

5.Το πρόγραμμα μπορεί να χρηματοδοτεί δραστηριότητες που υλοποιούνται από την Επιτροπή για την υποστήριξη της προετοιμασίας, της εφαρμογής και της ενσωμάτωσης των πολιτικών και της νομοθεσίας της Ένωσης για το περιβάλλον, το κλίμα ή τη μετάβαση σε συναφείς καθαρές μορφές ενέργειας, για την επίτευξη των σκοπών που αναφέρονται στο άρθρο 3. Αυτές οι δραστηριότητες μπορούν να περιλαμβάνουν:

α)πληροφόρηση και επικοινωνία, συμπεριλαμβανομένων εκστρατειών ευαισθητοποίησης. Οι χρηματοδοτικοί πόροι που κατανέμονται σε δραστηριότητες επικοινωνίας βάσει του παρόντος κανονισμού καλύπτουν επίσης την εταιρική επικοινωνία σχετικά με τις πολιτικές προτεραιότητες της Ένωσης, καθώς και σχετικά με το καθεστώς εφαρμογής και μεταφοράς της ενωσιακής νομοθεσίας για το περιβάλλον, το κλίμα ή τις συναφείς καθαρές μορφές ενέργειας στο εθνικό δίκαιο·

β)μελέτες, έρευνες, εφαρμογή μοντέλων και ανάπτυξη σεναρίων·

γ)την προετοιμασία, την υλοποίηση, την παρακολούθηση, τον έλεγχο και την αξιολόγηση έργων που δεν χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα, πολιτικών, προγραμμάτων και νομοθεσίας·

δ)εργαστήρια, διασκέψεις και συναντήσεις·

ε)δικτύωση και πλατφόρμες βέλτιστης πρακτικής·

στ)άλλες δραστηριότητες.

Άρθρο 6
Τρίτες χώρες συνδεδεμένες με το πρόγραμμα

1.Η συμμετοχή στο πρόγραμμα είναι ανοιχτή στις ακόλουθες τρίτες χώρες:

α)τα μέλη της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ) τα οποία είναι μέλη του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στη συμφωνία για τον ΕΟΧ·

β)υπό προσχώρηση χώρες, υποψήφιες χώρες και δυνάμει υποψήφιες χώρες και οντότητες, σύμφωνα με τις γενικές αρχές και τους γενικούς όρους και προϋποθέσεις για τη συμμετοχή των χωρών αυτών στα προγράμματα της Ένωσης, που ορίζονται στις αντίστοιχες συμφωνίες-πλαίσια και αποφάσεις του Συμβουλίου Σύνδεσης, ή σε παρεμφερείς συμφωνίες και σύμφωνα με τις ειδικές προϋποθέσεις που ορίζονται στις συμφωνίες μεταξύ της ΕΕ και των χωρών αυτών·

γ)χώρες που καλύπτονται από την Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας, σύμφωνα με τις γενικές αρχές και τους γενικούς όρους και προϋποθέσεις για τη συμμετοχή των χωρών αυτών στα προγράμματα της Ένωσης, που ορίζονται στις αντίστοιχες συμφωνίες-πλαίσια και αποφάσεις του Συμβουλίου Σύνδεσης, ή σε παρεμφερείς συμφωνίες και σύμφωνα με τις ειδικές προϋποθέσεις που ορίζονται στις συμφωνίες μεταξύ της ΕΕ και των χωρών αυτών·

δ)άλλες τρίτες χώρες, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που προβλέπονται σε ειδική συμφωνία η οποία καλύπτει τη συμμετοχή της τρίτης χώρας σε οποιοδήποτε ενωσιακό πρόγραμμα, υπό τον όρο ότι η συμφωνία

–διασφαλίζει μια δίκαιη ισορροπία όσον αφορά τις συνεισφορές και τα οφέλη για την τρίτη χώρα που συμμετέχει σε ενωσιακά προγράμματα·

–καθορίζει τους όρους συμμετοχής στα προγράμματα, συμπεριλαμβανομένου του υπολογισμού των χρηματικών συνεισφορών στα επιμέρους προγράμματα και στα διοικητικά τους έξοδα. Οι συνεισφορές αυτές αποτελούν έσοδα για ειδικό προορισμό σύμφωνα με το άρθρο [21 παράγραφος 5] του δημοσιονομικού κανονισμού·

–δεν αποδίδει στην τρίτη χώρα εξουσία λήψης αποφάσεων σχετικά με το πρόγραμμα·

–εγγυάται το δικαίωμα της Ένωσης να εξασφαλίζει χρηστή δημοσιονομική διαχείριση και να προστατεύει τα οικονομικά συμφέροντά της.

2.Όταν μια τρίτη χώρα συμμετέχει στο πρόγραμμα βάσει απόφασης δυνάμει διεθνούς συμφωνίας ή δυνάμει οποιασδήποτε άλλης νομικής πράξης, η τρίτη χώρα παρέχει τα απαραίτητα δικαιώματα και την απαραίτητη πρόσβαση στον αρμόδιο διατάκτη, στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) και στο Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο ώστε να ασκούν τις αντίστοιχες αρμοδιότητές τους με ολοκληρωμένο τρόπο. Στην περίπτωση της OLAF, στα δικαιώματα αυτά περιλαμβάνεται το δικαίωμα διεξαγωγής ερευνών, συμπεριλαμβανομένων επιτόπιων ελέγχων και επιθεωρήσεων, όπως προβλέπεται στον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 883/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις έρευνες που πραγματοποιούνται από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF).

Άρθρο 7
Συνέργειες με άλλα προγράμματα της Ένωσης

Το πρόγραμμα υλοποιείται κατά τρόπο που να εξασφαλίζει τη συνοχή του με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας, το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη», τον χρηματοδοτικό μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη» και τον μηχανισμό InvestEU, με σκοπό τη δημιουργία συνεργειών, κυρίως στο πλαίσιο στρατηγικών έργων για τη φύση και στρατηγικών ολοκληρωμένων έργων, και για την υποστήριξη της διείσδυσης και της αναπαραγωγής των λύσεων που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του προγράμματος.

Άρθρο 8
Υλοποίηση και μορφές ενωσιακής χρηματοδότησης

1.Το πρόγραμμα υλοποιείται υπό άμεση διαχείριση σύμφωνα με τον δημοσιονομικό κανονισμό ή υπό έμμεση διαχείριση με φορείς που αναφέρονται στο άρθρο [61 παράγραφος 1 στοιχείο γ)] του δημοσιονομικού κανονισμού.

2.Το πρόγραμμα μπορεί να παρέχει χρηματοδότηση σε οποιαδήποτε από τις μορφές που προβλέπονται στον δημοσιονομικό κανονισμό, και ειδικότερα επιχορηγήσεις, έπαθλα και συμβάσεις προμηθειών. Μπορεί επίσης να παράσχει χρηματοδότηση με τη μορφή χρηματοδοτικών μέσων στο πλαίσιο συνδυαστικών πράξεων.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II
ΕΠΙΛΕΞΙΜΟΤΗΤΑ

Άρθρο 9
Επιχορηγήσεις

Η χορήγηση και η διαχείριση των επιχορηγήσεων στο πλαίσιο του προγράμματος πραγματοποιείται σύμφωνα με τον τίτλο VIII του δημοσιονομικού κανονισμού.

Άρθρο 10
Επιλέξιμες δράσεις

1.Επιλέξιμες για χρηματοδότηση είναι μόνον οι δράσεις που υλοποιούν τους σκοπούς που αναφέρονται στο άρθρο 3.

2.Με επιχορηγήσεις μπορούν να χρηματοδοτηθούν οι εξής τύποι δράσεων:

α)στρατηγικά έργα για τη φύση στο πλαίσιο του υποπρογράμματος που αναφέρεται στο άρθρο 4 σημείο 1) στοιχείο α)·

β)στρατηγικά ολοκληρωμένα έργα στο πλαίσιο του υποπρογράμματος που αναφέρεται στο άρθρο 4 σημείο 1) στοιχείο β), σημείο 2) στοιχείο α) και σημείο 2) στοιχείο β)·

γ)έργα τεχνικής βοήθειας·

δ)τυπικά έργα δράσης·

ε)άλλες δράσεις που απαιτούνται για την επίτευξη του γενικού σκοπού που αναφέρεται στο άρθρο 3 παράγραφος 1.

3.Τα έργα στο πλαίσιο του υποπρογράμματος «Φύση και βιοποικιλότητα», που αφορούν τη διαχείριση, την αποκατάσταση και την παρακολούθηση των τόπων Natura 2000 σύμφωνα με τις οδηγίες 92/43/ΕΟΚ και 2009/147/ΕΚ, υποστηρίζονται σύμφωνα με πλαίσια δράσης κατά προτεραιότητα που έχουν θεσπιστεί δυνάμει της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ.

4.Με επιχορηγήσεις μπορούν να χρηματοδοτούνται δραστηριότητες εκτός της Ένωσης, εφόσον το έργο επιδιώκει περιβαλλοντικούς και κλιματικούς σκοπούς της Ένωσης και οι δραστηριότητες εκτός της Ένωσης είναι απαραίτητες για την εξασφάλιση της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων που πραγματοποιούνται σε εδάφη κρατών μελών.

5.Με λειτουργικές επιχορηγήσεις υποστηρίζεται η λειτουργία μη κερδοσκοπικών οντοτήτων που ασχολούνται με την ανάπτυξη, την εφαρμογή και την επιβολή ενωσιακής νομοθεσίας και πολιτικής και δραστηριοποιούνται κυρίως στον τομέα του περιβάλλοντος ή της δράσης για το κλίμα, συμπεριλαμβανομένης της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας.

Άρθρο 11
Επιλέξιμες οντότητες

1.Τα κριτήρια επιλεξιμότητας που αναφέρονται στις παραγράφους 2 και 3 εφαρμόζονται επιπροσθέτως στα κριτήρια που προβλέπονται στο άρθρο [197] του δημοσιονομικού κανονισμού.

2.Είναι επιλέξιμες οι ακόλουθες οντότητες:

α)νομικές οντότητες που είναι εγκατεστημένες σε οποιαδήποτε από τις ακόλουθες χώρες ή εδάφη:

1)κράτος μέλος ή υπερπόντια χώρα ή έδαφος συνδεδεμένη/-ο με αυτό·

2)τρίτη χώρα συνδεδεμένη με το πρόγραμμα·

3)άλλες τρίτες χώρες που απαριθμούνται στο πρόγραμμα εργασίας, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στις παραγράφους 4 έως 6·

β)κάθε νομική οντότητα που έχει συσταθεί δυνάμει του δικαίου της Ένωσης ή κάθε διεθνής οργανισμός.

3.Τα φυσικά πρόσωπα δεν είναι επιλέξιμα.

4.Οι νομικές οντότητες που είναι εγκατεστημένες σε τρίτη χώρα μη συνδεδεμένη με το πρόγραμμα είναι κατ’ εξαίρεση επιλέξιμες για συμμετοχή, αν αυτό είναι αναγκαίο για την επίτευξη των σκοπών μιας συγκεκριμένης δράσης προκειμένου να εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα παρεμβάσεων που πραγματοποιούνται εντός της Ένωσης.

5.Είναι επιλέξιμες οι νομικές οντότητες που συμμετέχουν σε κοινοπραξίες τουλάχιστον τριών ανεξάρτητων οντοτήτων, εγκατεστημένων σε διάφορα κράτη μέλη ή σε υπερπόντιες χώρες ή εδάφη που συνδέονται με τα εν λόγω κράτη ή σε τρίτες χώρες συνδεδεμένες με το πρόγραμμα ή σε άλλες τρίτες χώρες.

6.Οι νομικές οντότητες που είναι εγκατεστημένες σε τρίτη χώρα μη συνδεδεμένη με το πρόγραμμα θα πρέπει κατ’ αρχήν να επωμίζονται το κόστος της συμμετοχής τους.

Άρθρο 12
Προσκλήσεις υποβολής προτάσεων

Με την επιφύλαξη του άρθρου [188] του δημοσιονομικού κανονισμού, είναι δυνατή η χορήγηση επιχορηγήσεων χωρίς να προηγηθεί πρόσκληση υποβολής προτάσεων, στους φορείς που απαριθμούνται στο παράρτημα I.

Άρθρο 13
Κριτήρια χορήγησης

Τα κριτήρια χορήγησης καθορίζονται στις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων και λαμβάνουν υπόψη τα εξής:

α)τα έργα που χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα αποφεύγουν την υπονόμευση σκοπών του προγράμματος σχετικών με το περιβάλλον, το κλίμα ή συναφείς καθαρές μορφές ενέργειας και, όπου είναι δυνατόν, προάγουν τη χρήση πράσινων δημόσιων συμβάσεων·

β)δίνεται προτεραιότητα στα έργα που παρέχουν παράλληλα οφέλη και προάγουν συνέργειες μεταξύ των υποπρογραμμάτων που αναφέρονται στο άρθρο 4·

γ)δίνεται προτεραιότητα στα έργα με τις υψηλότερες πιθανότητες αναπαραγωγής και υιοθέτησης από τον δημόσιο ή τον ιδιωτικό τομέα ή κινητοποίησης των μεγαλύτερων επενδύσεων ή οικονομικών πόρων (καταλυτικό δυναμικό)·

δ)εξασφαλίζεται η αναπαραγωγιμότητα των τυπικών έργων δράσης·

ε)τα έργα που αξιοποιούν ή κλιμακώνουν τα αποτελέσματα άλλων έργων που χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα, από τα πρόδρομα προγράμματά του ή από άλλα ενωσιακά κονδύλια πριμοδοτούνται κατά την αξιολόγησή τους·

στ)όπου ενδείκνυται, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση σε έργα που αφορούν γεωγραφικές περιοχές με ιδιαίτερες ανάγκες ή αδυναμίες, όπως περιοχές με ιδιαίτερες περιβαλλοντικές προκλήσεις ή φυσικούς περιορισμούς, διασυνοριακές περιοχές και εξόχως απόκεντρες περιοχές.

Άρθρο 14
Επιλέξιμες δαπάνες που σχετίζονται με την αγορά γης

Επιπλέον στα κριτήρια που καθορίζονται στο άρθρο [186] του δημοσιονομικού κανονισμού, οι δαπάνες που αφορούν την αγορά γης θεωρούνται επιλέξιμες εφόσον πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις:

Άρθρο 15
Σωρευτική, συμπληρωματική και συνδυασμένη χρηματοδότηση

1.Δράση η οποία έχει λάβει ενίσχυση από άλλο ενωσιακό πρόγραμμα μπορεί να λάβει ενίσχυση και από το παρόν πρόγραμμα, υπό τον όρο ότι οι ενισχύσεις δεν καλύπτουν τις ίδιες δαπάνες. Οι κανόνες κάθε συνεισφέροντος ενωσιακού προγράμματος ισχύουν για την αντίστοιχη συνεισφορά του στη δράση. Η σωρευτική χρηματοδότηση δεν υπερβαίνει τις συνολικές επιλέξιμες δαπάνες της δράσης και η υποστήριξη από τα διάφορα ενωσιακά προγράμματα μπορεί να υπολογίζεται κατ’ αναλογία, σύμφωνα με τα έγγραφα όπου καθορίζονται οι προϋποθέσεις για την υποστήριξη.

2.Οι δράσεις στις οποίες έχει απονεμηθεί πιστοποίηση σφραγίδας αριστείας ή οι οποίες πληρούν τις ακόλουθες σωρευτικές και συγκριτικές προϋποθέσεις:

α)έχουν αξιολογηθεί σε πρόσκληση υποβολής προτάσεων στο πλαίσιο του προγράμματος·

β)πληρούν τις ελάχιστες απαιτήσεις ποιότητας της εν λόγω πρόσκλησης υποβολής προτάσεων·

γ)δεν μπορούν να χρηματοδοτηθούν στο πλαίσιο της εν λόγω πρόσκλησης υποβολής προτάσεων λόγω δημοσιονομικών περιορισμών,

μπορούν να δέχονται υποστήριξη από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ταμείο Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ ή το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης, σύμφωνα με το άρθρο [67] παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) XX [κανονισμός περί κοινών διατάξεων] και το άρθρο [8] του κανονισμού (ΕΕ) XX [Χρηματοδότηση, διαχείριση και παρακολούθηση της κοινής γεωργικής πολιτικής], εφόσον οι δράσεις αυτές συμβαδίζουν με τους σκοπούς του σχετικού προγράμματος. Εφαρμόζονται οι κανόνες του ταμείου που παρέχει την υποστήριξη.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ III
ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ

Άρθρο 16
Συνδυαστικές πράξεις

Οι συνδυαστικές πράξεις βάσει του παρόντος προγράμματος εφαρμόζονται σύμφωνα με τον [κανονισμό InvestEU] και σύμφωνα με τις διατάξεις του τίτλου X του δημοσιονομικού κανονισμού.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ, ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ, ΥΠΟΒΟΛΗ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Άρθρο 17
Πρόγραμμα εργασίας

1.Το πρόγραμμα υλοποιείται από τουλάχιστον δύο πολυετή προγράμματα εργασίας που αναφέρονται στο άρθρο 110 του δημοσιονομικού κανονισμού. Όπου χρειάζεται, στα προγράμματα εργασίας καθορίζεται το συνολικό ποσό που προορίζεται για συνδυαστικές πράξεις.

2.Κάθε πολυετές πρόγραμμα εργασίας ορίζει, σύμφωνα με τους σκοπούς που καθορίζονται στο άρθρο 3, τα εξής:

α)την κατανομή κονδυλίων κάθε υποπρογράμματος μεταξύ των αναγκών αυτού και μεταξύ των διάφορων τύπων χρηματοδότησης·

β)τα θέματα ή τις συγκεκριμένες ανάγκες του έργου για τις οποίες υπάρχει προκαταρκτική κατανομή, για τα έργα που αναφέρονται στο άρθρο 10 παράγραφος 2 στοιχεία γ) και δ)·

γ)τα σχέδια στόχων για τα οποία μπορεί να ζητηθεί χρηματοδότηση για έργα, όπως αναφέρεται στο άρθρο 10 παράγραφος 2 στοιχείο β)·

δ)τη μέγιστη περίοδο επιλεξιμότητας για την υλοποίηση του έργου.

Άρθρο 18
Παρακολούθηση και υποβολή εκθέσεων

1.Στο παράρτημα II παρατίθενται δείκτες για την υποβολή εκθέσεων σχετικά με την πρόοδο του προγράμματος προς την επίτευξη των σκοπών που καθορίζονται στο άρθρο 3.

2.Για να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική αξιολόγηση της προόδου του προγράμματος ως προς την επίτευξη των σκοπών του, η Επιτροπή εξουσιοδοτείται να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις σύμφωνα με το άρθρο 21 για την τροποποίηση του παραρτήματος ΙΙ προκειμένου να επανεξετάζονται ή να συμπληρώνονται οι δείκτες, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο, και να συμπληρώνεται ο παρών κανονισμός με διατάξεις για τη θέσπιση πλαισίου παρακολούθησης και αξιολόγησης. 

3.Το σύστημα υποβολής εκθέσεων για τις επιδόσεις διασφαλίζει ότι τα στοιχεία για την παρακολούθηση της υλοποίησης και των αποτελεσμάτων του προγράμματος συγκεντρώνονται με τρόπο αποδοτικό, αποτελεσματικό και έγκαιρο. Για τον σκοπό αυτόν επιβάλλονται αναλογικές απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων στους αποδέκτες κονδυλίων της Ένωσης ώστε να καταστεί δυνατή η συλλογή συναθροιζόμενων δεικτών εκροών και αντίκτυπου σε επίπεδο σχεδίων, για όλους τους σχετικούς ειδικούς σκοπούς της περιβαλλοντικής και κλιματικής πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που αφορούν το πρόγραμμα Natura 2000 και τις εκπομπές ορισμένων ατμοσφαιρικών ρύπων, όπως το CO2.

4.Η Επιτροπή παρακολουθεί και υποβάλλει τακτικές εκθέσεις για την ενσωμάτωση σκοπών σχετικών με το κλίμα και τη βιοποικιλότητα, συμπεριλαμβανομένου του ποσού των δαπανών. Η συνεισφορά του παρόντος κανονισμού στην επίτευξη ενός στόχου σύμφωνα με τον οποίο το 25 % των δαπανών ολόκληρου του προϋπολογισμού θα κατευθύνεται σε κλιματικούς σκοπούς παρακολουθείται μέσω του ενωσιακού συστήματος κλιματικών δεικτών. Οι δαπάνες που σχετίζονται με τη βιοποικιλότητα παρακολουθούνται με τη χρήση ενός συγκεκριμένου συνόλου δεικτών. Αυτές οι μέθοδοι παρακολούθησης χρησιμοποιούνται για τον ποσοτικό προσδιορισμό των πιστώσεων ανάληψης υποχρεώσεων που αναμένεται να συνεισφέρουν σε σκοπούς σχετικούς με το κλίμα και με τη βιοποικιλότητα κατά τη διάρκεια του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για την περίοδο 2021–2027, στο κατάλληλο επίπεδο ανάλυσης. Οι δαπάνες παρουσιάζονται ετησίως στη δήλωση του προϋπολογισμού για το πρόγραμμα. Η συμβολή του προγράμματος σε σκοπούς της Ένωσης σχετικούς με το κλίμα και τη βιοποικιλότητα δηλώνεται τακτικά στο πλαίσιο των αξιολογήσεων και της ετήσιας έκθεσης.

5.Η Επιτροπή αξιολογεί επίσης τις συνέργειες μεταξύ του προγράμματος και άλλων συμπληρωματικών προγραμμάτων της Ένωσης, καθώς και μεταξύ των υποπρογραμμάτων του.

Άρθρο 19
Αξιολόγηση

1.Οι αξιολογήσεις πραγματοποιούνται εγκαίρως ώστε να τροφοδοτούν με στοιχεία τη διαδικασία λήψης αποφάσεων.

2.Η ενδιάμεση αξιολόγηση του προγράμματος διενεργείται αφού συγκεντρωθούν επαρκείς πληροφορίες για την υλοποίηση του προγράμματος, αλλά το αργότερο τέσσερα έτη από την έναρξη της υλοποίησης του προγράμματος.

3.Αφού ολοκληρωθεί η υλοποίηση του προγράμματος, αλλά το αργότερο τέσσερα έτη ύστερα από τη λήξη της περιόδου που καθορίζεται στο άρθρο 1 δεύτερο εδάφιο, η Επιτροπή προβαίνει σε τελική αξιολόγηση του προγράμματος.

4.Η Επιτροπή ανακοινώνει τα συμπεράσματα των αξιολογήσεων, μαζί με τις παρατηρήσεις της, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ V
ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Άρθρο 20
Πληροφόρηση, επικοινωνία και δημοσιότητα

1.Οι αποδέκτες ενωσιακής χρηματοδότησης μνημονεύουν ρητώς την προέλευση της χρηματοδότησης και εξασφαλίζουν την προβολή της (ιδίως κατά την προώθηση των έργων και των αποτελεσμάτων τους), παρέχοντας συνεκτική, αποτελεσματική και αναλογική στοχευμένη πληροφόρηση σε πολλαπλά ακροατήρια, συμπεριλαμβανομένων των μέσων ενημέρωσης και του κοινού.

2.Η Επιτροπή προβαίνει σε ενέργειες πληροφόρησης και επικοινωνίας για το πρόγραμμα, τις δράσεις και τα αποτελέσματά του. Οι χρηματοδοτικοί πόροι που διατίθενται στο πρόγραμμα συνεισφέρουν επίσης στις δραστηριότητες επικοινωνίας των πολιτικών προτεραιοτήτων της Ένωσης, στον βαθμό που αυτές είναι συναφείς με τους σκοπούς που αναφέρονται στο άρθρο 3.

Άρθρο 21
Άσκηση της εξουσιοδότησης

1.Ανατίθεται στην Επιτροπή η εξουσία να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις υπό τις προϋποθέσεις του παρόντος άρθρου.

2.Η εξουσία έκδοσης κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, που αναφέρεται στο άρθρο 18 παράγραφος 2, ανατίθεται στην Επιτροπή έως την 31η Δεκεμβρίου 2028.

3.Η εξουσιοδότηση που αναφέρεται στο άρθρο 18 παράγραφος 2 μπορεί να ανακληθεί ανά πάσα στιγμή από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο. Η απόφαση ανάκλησης επιφέρει τη λήξη της εξουσιοδότησης που προσδιορίζεται στην εν λόγω απόφαση. Αρχίζει να ισχύει την επομένη της δημοσίευσης της απόφασης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή σε μεταγενέστερη ημερομηνία που ορίζεται σε αυτή. Δεν θίγει το κύρος των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων που ισχύουν ήδη.

4.Πριν από την έκδοση μιας κατ’ εξουσιοδότηση πράξης, η Επιτροπή ζητά τη γνώμη εμπειρογνωμόνων που ορίζουν τα κράτη μέλη σύμφωνα με τις αρχές που καθορίζονται στη διοργανική συμφωνία της 13ης Απριλίου 2016 για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου.

5.Μόλις εκδώσει κατ’ εξουσιοδότηση πράξη, η Επιτροπή την κοινοποιεί ταυτόχρονα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.

6.Οι κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις που εκδίδονται δυνάμει του άρθρου 18 παράγραφος 2 τίθενται σε ισχύ μόνο εφόσον δεν έχει διατυπωθεί αντίρρηση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο εντός δύο μηνών από την ημέρα κοινοποίησης της πράξης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ή εάν, πριν λήξει αυτή η περίοδος, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενημερώσουν αμφότερα την Επιτροπή ότι δεν θα προβάλουν αντιρρήσεις. Η προθεσμία αυτή παρατείνεται κατά δύο μήνες κατόπιν πρωτοβουλίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή του Συμβουλίου.

Άρθρο 22
Κατάργηση

Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1293/2013 καταργείται με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2021.

Άρθρο 23
Μεταβατικές διατάξεις

1.Ο παρών κανονισμός δεν επηρεάζει τη συνέχιση ή την τροποποίηση των σχετικών δράσεων, μέχρι το κλείσιμό τους, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 614/2007 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 39 και βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1293/2013, οι οποίοι εξακολουθούν να ισχύουν για τα εν λόγω έργα μέχρι το κλείσιμό τους.

2.Το συνολικό χρηματοδοτικό κονδύλιο του προγράμματος μπορεί επίσης να καλύπτει τις δαπάνες τεχνικής και διοικητικής συνδρομής που απαιτούνται για να εξασφαλιστεί η μετάβαση μεταξύ του προγράμματος και των μέτρων που θεσπίζονται με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 614/2007 και τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1293/2013.

3.Εάν χρειαστεί, μπορούν να εγγράφονται πιστώσεις στον προϋπολογισμό και μετά την 31η Δεκεμβρίου 2027 για την κάλυψη των δαπανών που προβλέπονται στο άρθρο 5 παράγραφος 4, ώστε να διευκολυνθεί η διαχείριση των δράσεων που δεν θα έχουν ολοκληρωθεί έως τότε.

4.Οι επανεισροές από χρηματοδοτικά μέσα που έχουν συσταθεί βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1293/2013 μπορούν να επενδύονται σε χρηματοδοτικά μέσα τα οποία συστήνονται στο πλαίσιο του [ταμείου InvestEU].

5.Οι πιστώσεις που αντιστοιχούν σε έσοδα για ειδικό προορισμό, τα οποία προκύπτουν από την επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 614/2007 ή τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1293/2013, χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση του προγράμματος σύμφωνα με το άρθρο 21 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 40 .

Άρθρο 24
Έναρξη ισχύος

Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.

Βρυξέλλες,

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ

1.ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ/ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ

1.1.Τίτλος της πρότασης/πρωτοβουλίας

1.2.Σχετικοί τομείς πολιτικής (ομάδα προγραμμάτων)

1.3.Η πρόταση/πρωτοβουλία αφορά:

◻ νέα δράση 

◻ νέα δράση μετά από πιλοτικό έργο/προπαρασκευαστική δράση 41  

☑ την παράταση υφιστάμενης δράσης 

◻ συγχώνευση ή επαναπροσανατολισμό μίας ή περισσότερων δράσεων προς άλλη/νέα δράση 

1.4.Αιτιολόγηση της πρότασης/πρωτοβουλίας

1.4.1.Βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη κάλυψη αναγκών, συμπεριλαμβανομένου λεπτομερούς χρονοδιαγράμματος για τη σταδιακή υλοποίηση της πρωτοβουλίας

1.4.2.Προστιθέμενη αξία της ενωσιακής παρέμβασης (που μπορεί να προκύπτει από διάφορους παράγοντες, π.χ. οφέλη από τον συντονισμό, ασφάλεια δικαίου, μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα ή συμπληρωματικότητα). Για τους σκοπούς του παρόντος σημείου «προστιθέμενη αξία της ενωσιακής παρέμβασης» είναι η αξία που απορρέει από την παρέμβαση της Ένωσης και η οποία είναι επιπρόσθετη στην αξία που θα είχε δημιουργηθεί αν τα κράτη μέλη ενεργούσαν μεμονωμένα.

1.4.3.Διδάγματα από ανάλογες εμπειρίες του παρελθόντος

1.4.4.Συμβατότητα και ενδεχόμενη συνέργεια με άλλα κατάλληλα μέσα

Το πρόγραμμα LIFE είναι το μοναδικό ταμείο της Ένωσης που είναι αποκλειστικά αφιερωμένο σε περιβαλλοντικούς και κλιματικούς σκοπούς, συμπεριλαμβανομένης της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας. Απευθύνεται σε έναν εξειδικευμένο τομέα ανάμεσα στα προγράμματα της Ένωσης για την υποστήριξη της έρευνας και της καινοτομίας, αφενός, και στα προγράμματα που χρηματοδοτούν την εφαρμογή μέτρων σε μεγάλη κλίμακα, αφετέρου (βλ. σχήμα 1 παρακάτω).

Όπως δείχνει το σχήμα 1, το πρώτο στάδιο («έρευνα/καινοτομία») αφορά πρωτογενή έρευνα που υποστηρίζει την επιστημονική γνώση και την τεχνική επίδειξη με σκοπό να αποδειχθεί η βιωσιμότητα των καινοτομιών. Το πρόγραμμα LIFE δεν καλύπτει αυτόν τον τομέα, πέρα από ερευνητικές δραστηριότητες μικρής κλίμακας για την υποστήριξη άλλων σκοπών στο πλαίσιο συγκεκριμένων έργων. Το δεύτερο στάδιο («επίδειξη/βέλτιστες πρακτικές») περιλαμβάνει δοκιμές, επίδειξη και πιλοτική εφαρμογή για τη μελέτη της αποτελεσματικότητας νέων τεχνολογιών, προσεγγίσεων ή πολιτικών ως μεθόδων για την εφαρμογή πολιτικής. Το πρόγραμμα LIFE χρηματοδοτεί κατά κύριο λόγο δράσεις που εμπίπτουν σε αυτό το στάδιο, ιδίως με τη μορφή τυπικών «παραδοσιακών» έργων δράσης. Το πρόγραμμα LIFE χρηματοδοτεί επίσης δράσεις στο τρίτο στάδιο, που αποκαλείται «προώθηση αξιοποίησης/κλιμάκωσης/ευαισθητοποίησης», π.χ. μέσω στρατηγικών ολοκληρωμένων έργων και δραστηριοτήτων υποστήριξης της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας. Τα έργα αυτού του σταδίου προετοιμάζουν το έδαφος για την ανάπτυξη κατάλληλων τεχνολογιών και προσεγγίσεων σε μεγάλη κλίμακα. Το τέταρτο στάδιο («χρηματοδότηση πράσινων λύσεων σε μεγάλη κλίμακα») καλύπτει περιπτώσεις τεχνολογιών, προσεγγίσεων ή πολιτικών με αποδεδειγμένη χρησιμότητα που αντιμετωπίζουν όμως εμπόδια ως προς την πρόσβαση σε χρηματοδότηση. Το πρόγραμμα LIFE δεν χρηματοδοτεί την υλοποίηση σε μεγάλη κλίμακα.

Οι δραστηριότητες του προγράμματος LIFE ασχολούνται με ορισμένα προβλήματα απευθείας, αλλά ο αντίκτυπος του προγράμματος επιτυγχάνεται κατά κύριο λόγο έμμεσα, μέσω του ρόλου του ως καταλύτη που υποστηρίζει δράσεις μικρής κλίμακας με σκοπό την εκκίνηση, τη διεύρυνση ή την επιτάχυνση πρακτικών βιώσιμης παραγωγής, διανομής και κατανάλωσης μέσω:

– διευκόλυνσης της ανάπτυξης και της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών και γνώσεων,

– διεύρυνσης των δυνατοτήτων και επιτάχυνσης της εφαρμογής περιβαλλοντικής και κλιματικής νομοθεσίας και πολιτικής,

– υποστήριξης των ενδιαφερόμενων φορέων στη δοκιμή τεχνολογιών και λύσεων μικρής κλίμακας, και

– κινητοποίησης χρηματοδότησης από άλλες πηγές.

Σχήμα 1. Κάλυψη του προγράμματος LIFE και άλλων μεγάλων προγραμμάτων και ταμείων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Η εκτίμηση επιπτώσεων επιβεβαιώνει τα συμπεράσματα της ενδιάμεσης αξιολόγησης του προγράμματος LIFE ως προς το ότι οι αλληλοεπικαλύψεις στα στάδια χρηματοδότησης που σχετίζονται με την υλοποίηση και την ανάπτυξη περιβαλλοντικής και κλιματικής πολιτικής (βλ. Σχήμα 1 παραπάνω) εμφανίζουν συνέργεια.

Θα αναπτυχθούν συνέργειες ιδιαίτερα με το [ταμείο InvestEU], ιδίως το σκέλος περί βιώσιμων υποδομών, το πρόγραμμα [Ορίζων Ευρώπη, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ταμείο Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας].

Το πρόγραμμα LIFE προορίζεται για την υποστήριξη της επίδειξης τεχνικών, προσεγγίσεων και βέλτιστων πρακτικών που μπορούν να αναπαραχθούν και να κλιμακωθούν σε μεγαλύτερα προγράμματα. Τα στρατηγικά ολοκληρωμένα έργα του προγράμματος LIFE κινητοποιούν άλλα ευρωπαϊκά εθνικά, περιφερειακά και ιδιωτικά κονδύλια για την υλοποίηση βασικών περιβαλλοντικών και κλιματικών σχεδίων (π.χ. σχέδια διαχείρισης λεκανών απορροής ποταμών, σχέδια για καθαρό αέρα κ.λπ.). Ειδικά για το υποπρόγραμμα «Φύση και βιοποικιλότητα», στρατηγικά έργα θα υλοποιούν συνεπή προγράμματα δράσης για την ενσωμάτωση των σκοπών και των προτεραιοτήτων της Ένωσης για τη φύση και τη βιοποικιλότητα σε άλλες πολιτικές και χρηματοδοτικά μέσα, μεταξύ άλλων μέσω της συντονισμένης εφαρμογής των πλαισίων δράσης προτεραιότητας που θεσπίστηκαν δυνάμει της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ. Τα έργα αυτά θα αποσκοπούν στον συντονισμό των διαθέσιμων πόρων για την υποστήριξη σκοπών σχετικών με τη φύση και τη βιοποικιλότητα, ώστε να βελτιώνεται η ενσωμάτωση.

Κατά την εκτίμηση επιπτώσεων διερευνήθηκαν επίσης δύο συγκεκριμένες επιλογές που αφορούν το πεδίο εφαρμογής του προγράμματος, με σκοπό την καλύτερη ανάπτυξη των δυνητικών συνεργειών με αντιμετώπιση των ελλείψεων και των αλληλεπικαλύψεων:

Από τη μία πλευρά, δεδομένης της ομοιότητας των σκοπών και του σταδίου που καλύπτει το υποπρόγραμμα «Κλίμα» του προγράμματος LIFE, η συμπερίληψη δράσεων υποστήριξης της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας θα ενισχύσει τη συνολική συνοχή του προγράμματος και τις συνέργειες στην εφαρμογή των ενωσιακών πολιτικών για το περιβάλλον, το κλίμα και τις καθαρές μορφές ενέργειας.

Από την άλλη πλευρά, η συνέχιση της χρηματοδότησης του σχεδίου BEST 42 στο πλαίσιο του υποπρογράμματος «Φύση και βιοποικιλότητα» του LIFE θα καλύψει ένα κενό στη χρηματοδότηση δράσεων βιοποικιλότητας στις εξόχως απόκεντρες περιοχές και τις υπερπόντιες χώρες και εδάφη και θα επιτρέψει την περαιτέρω ανάπτυξη των συνεργειών που έχουν ήδη αρχίσει μέσω του σχεδίου BEST.

1.5.Διάρκεια και δημοσιονομικές επιπτώσεις

☑ περιορισμένη διάρκεια

☑    με ισχύ από 01/01/2021 έως 31/12/2027

☑    Δημοσιονομικές επιπτώσεις από το 2021 έως το 2027 για τις πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων και από το 2021 έως το 2036 για τις πιστώσεις πληρωμών.

◻ απεριόριστη διάρκεια

Περίοδος σταδιακής εφαρμογής από το ΕΕΕΕ έως το ΕΕΕΕ,

και στη συνέχεια πλήρης εφαρμογή.

1.6.Προβλεπόμενοι τρόποι διαχείρισης 43  

☑ Άμεση διαχείριση από την Επιτροπή

☑ από τις υπηρεσίες της, συμπεριλαμβανομένου του προσωπικού της στις αντιπροσωπείες της Ένωσης

☑    από τους εκτελεστικούς οργανισμούς

◻ Επιμερισμένη διαχείριση με τα κράτη μέλη

☑ Έμμεση διαχείριση με ανάθεση καθηκόντων εκτέλεσης του προϋπολογισμού:

☑ σε τρίτες χώρες ή οργανισμούς που αυτές έχουν ορίσει

☑ σε διεθνείς οργανισμούς και τις οργανώσεις τους (να προσδιοριστούν)

☑ στην ΕΤΕπ και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων

☑ στους οργανισμούς που αναφέρονται στα άρθρα 70 και 71 του δημοσιονομικού κανονισμού

☑ σε οργανισμούς δημοσίου δικαίου

☑ σε οργανισμούς που διέπονται από ιδιωτικό δίκαιο και έχουν αποστολή δημόσιας υπηρεσίας, στον βαθμό που παρέχουν επαρκείς οικονομικές εγγυήσεις

☑ σε οργανισμούς που διέπονται από το ιδιωτικό δίκαιο κράτους μέλους, στους οποίους έχει ανατεθεί η εκτέλεση σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και οι οποίοι παρέχουν επαρκείς οικονομικές εγγυήσεις

◻ σε πρόσωπα επιφορτισμένα με την εκτέλεση συγκεκριμένων δράσεων στην ΚΕΠΠΑ βάσει του τίτλου V της ΣΛΕΕ και τα οποία προσδιορίζονται στην αντίστοιχη βασική πράξη.

Αν αναφέρονται περισσότεροι του ενός τρόποι διαχείρισης, να διευκρινιστούν στο τμήμα «Παρατηρήσεις».

Παρατηρήσεις:

2.ΜΕΤΡΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ

2.1.Κανόνες παρακολούθησης και υποβολής εκθέσεων

Να προσδιοριστούν η συχνότητα και οι όροι.

2.2.Σύστημα διαχείρισης και ελέγχου

2.2.1.Αιτιολόγηση των τρόπων διαχείρισης, των μηχανισμών εκτέλεσης της χρηματοδότησης, των όρων πληρωμής και της προτεινόμενης στρατηγικής ελέγχου

2.2.2.Πληροφορίες σχετικά με τους κινδύνους που έχουν εντοπιστεί και τα συστήματα εσωτερικού ελέγχου που έχουν δημιουργηθεί για τον μετριασμό τους

2.2.3.Εκτίμηση και αιτιολόγηση της οικονομικής αποδοτικότητας των ελέγχων (λόγος του κόστους του ελέγχου ÷ της αξίας των σχετικών κονδυλίων που αποτελούν αντικείμενο διαχείρισης) και αξιολόγηση του εκτιμώμενου επιπέδου κινδύνου σφάλματος (κατά την πληρωμή και κατά το κλείσιμο)

2.3.Μέτρα για την πρόληψη περιπτώσεων απάτης και παρατυπίας

Να προσδιοριστούν τα ισχύοντα ή τα προβλεπόμενα μέτρα πρόληψης και προστασίας, π.χ. στη στρατηγική για την καταπολέμηση της απάτης.

3.ΕΚΤΙΜΩΜΕΝΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ/ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ

3.1.Τομείς του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου και νέες γραμμές δαπανών του προϋπολογισμού που προτείνονται

Οι προτεινόμενες γραμμές του προϋπολογισμού αντικατοπτρίζουν τα πεδία δράσεων που αναφέρονται στις προτάσεις της Επιτροπής για το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) για την περίοδο 2021–2027 [COM(2018)321 final], που εγκρίθηκε στις 2 Μαΐου 2018, και αντιστοιχούν στη δομή του προγράμματος όπως περιγράφεται στο σχέδιο κανονισμού.

Η ονοματολογία του προϋπολογισμού, όπως παρουσιάζεται στο νομοθετικό δημοσιονομικό δελτίο, μπορεί να αλλάξει και εξακολουθεί να υπόκειται σε περαιτέρω αποφάσεις που πρέπει να ληφθούν.

3.2.Εκτιμώμενες επιπτώσεις στις δαπάνες

3.2.1.Συνοπτική παρουσίαση των εκτιμώμενων επιπτώσεων στις δαπάνες 46

σε εκατ. EUR (με τρία δεκαδικά ψηφία)

σε εκατ. EUR (με τρία δεκαδικά ψηφία)

σε εκατ. EUR (με τρία δεκαδικά ψηφία)

3.2.2.Συνοπτική παρουσίαση των εκτιμώμενων επιπτώσεων στις πιστώσεις διοικητικού χαρακτήρα

–◻    Η πρόταση/πρωτοβουλία δεν συνεπάγεται τη χρησιμοποίηση πιστώσεων διοικητικού χαρακτήρα

–☑    Η πρόταση/πρωτοβουλία συνεπάγεται τη χρησιμοποίηση πιστώσεων διοικητικού χαρακτήρα, όπως εξηγείται κατωτέρω:

σε εκατ. EUR (με τρία δεκαδικά ψηφία)

Οι απαιτούμενες πιστώσεις για ανθρώπινους πόρους και άλλες δαπάνες διοικητικού χαρακτήρα θα καλυφθούν από τις πιστώσεις της ΓΔ που έχουν ήδη διατεθεί για τη διαχείριση της δράσης και/ή έχουν ανακατανεμηθεί στο εσωτερικό της ΓΔ και οι οποίες θα συμπληρωθούν, κατά περίπτωση, με πρόσθετα κονδύλια που ενδέχεται να χορηγηθούν στην αρμόδια για τη διαχείριση ΓΔ στο πλαίσιο της ετήσιας διαδικασίας κατανομής και λαμβανομένων υπόψη των υφιστάμενων δημοσιονομικών περιορισμών.

3.2.2.1.Εκτιμώμενες ανάγκες σε ανθρώπινους πόρους

–◻    Η πρόταση/πρωτοβουλία δεν συνεπάγεται τη χρησιμοποίηση ανθρώπινων πόρων.

–☑    Η πρόταση/πρωτοβουλία συνεπάγεται τη χρησιμοποίηση ανθρώπινων πόρων, όπως εξηγείται κατωτέρω:

–

Εκτίμηση η οποία πρέπει να εκφράζεται σε μονάδες ισοδυνάμων πλήρους απασχόλησης

Οι ανάγκες σε ανθρώπινους πόρους θα καλυφθούν από το προσωπικό της ΓΔ που έχει ήδη διατεθεί για τη διαχείριση της δράσης και/ή έχει ανακατανεμηθεί στο εσωτερικό της ΓΔ και το οποίο θα συμπληρωθεί, εάν χρειαστεί, από πρόσθετους πόρους που μπορεί να διατεθούν στην αρμόδια για τη διαχείριση ΓΔ στο πλαίσιο της ετήσιας διαδικασίας κατανομής και λαμβανομένων υπόψη των υφιστάμενων δημοσιονομικών περιορισμών.

Περιγραφή των προς εκτέλεση καθηκόντων:

3.2.3.Συμμετοχή τρίτων στη χρηματοδότηση

Η πρόταση/πρωτοβουλία:

–☑    δεν προβλέπει συγχρηματοδότηση από τρίτους

–◻    προβλέπει τη συγχρηματοδότηση από τρίτους που εκτιμάται παρακάτω:

Πιστώσεις σε εκατ. EUR (με τρία δεκαδικά ψηφία)

3.3.Εκτιμώμενες επιπτώσεις στα έσοδα

–☑    Η πρόταση/πρωτοβουλία δεν έχει δημοσιονομικές επιπτώσεις στα έσοδα.

–◻    Η πρόταση/πρωτοβουλία έχει τις δημοσιονομικές επιπτώσεις που περιγράφονται κατωτέρω:

στους ιδίους πόρους

σε άλλα έσοδα

Να αναφερθεί αν τα έσοδα προορίζονται για γραμμές δαπανών ◻    

σε εκατ. EUR (με τρία δεκαδικά ψηφία)

Ως προς τα έσοδα «για ειδικό προορισμό», να προσδιοριστούν οι γραμμές δαπανών του προϋπολογισμού που επηρεάζονται.

Άλλες παρατηρήσεις (π.χ. μέθοδος/τύπος για τον υπολογισμό των επιπτώσεων στα έσοδα ή τυχόν άλλες πληροφορίες).

(1)    Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1293/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2013, σχετικά με τη θέσπιση Προγράμματος για το Περιβάλλον και τη Δράση για το Κλίμα (LIFE) και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 614/2007 (ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 185).

(2)    Έκθεση σχετικά με την ενδιάμεση αξιολόγηση του Προγράμματος για το Περιβάλλον και τη Δράση για το Κλίμα (LIFE) ( SWD(2017) 355 final ).

(3)    Διοργανική συμφωνία μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου, της 13ης Απριλίου 2016 (ΕΕ L 123 της 12.5.2016, σ. 1–14).

(4)    ΕΕ C της , σ. .

(5)    ΕΕ C της , σ. .

(6)    Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1293/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2013, σχετικά με τη θέσπιση Προγράμματος για το Περιβάλλον και τη Δράση για το Κλίμα (LIFE) και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 614/2007 (ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 185).

(7)    Έκθεση σχετικά με την ενδιάμεση αξιολόγηση του Προγράμματος για το Περιβάλλον και τη Δράση για το Κλίμα (LIFE) ( SWD(2017) 355 final ).

(8)    Ατζέντα για το 2030, ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στις 25/09/2015.

(9)    93/626/ΕΟΚ: Απόφαση του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 1993, σχετικά με τη σύναψη της σύμβασης για τη βιολογική ποικιλομορφία (ΕΕ L 309 της 13.12.1993, σ. 1).

(10)    ΕΕ L 282 της 19.10.2016, σ. 4.

(11)    COM(2015) 614 final της 02.12.2015.

(12)    Πλαίσιο πολιτικής για το κλίμα και την ενέργεια έως το 2030, COM(2014)15 της 22.01.2014.

(13)    Στρατηγική της ΕΕ για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, COM(2013)216 της 16.04.2013.

(14)    Δέσμη μέτρων «Καθαρή ενέργεια για όλους τους Ευρωπαίους», COM(2016) 860 της 30.11.2016.

(15)    Σχέδιο δράσης για τη φύση, τον άνθρωπο και την οικονομία, COM(2017)198 της 27.04.2017.

(16)    Πρόγραμμα «Καθαρός αέρας» για την Ευρώπη, COM(2013)918.

(17)    Οδηγία 2000/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2000, για τη θέσπιση πλαισίου κοινοτικής δράσης στον τομέα της πολιτικής των υδάτων (ΕΕ L 327 της 22.12.2000, σ. 1).

(18)    Θεματική στρατηγική για την προστασία του εδάφους, COM(2006)231.

(19)    Στρατηγική για την κινητικότητα χαμηλών εκπομπών, COM/2016/0501 final.

(20)    Σχέδιο δράσης για τις υποδομές εναλλακτικών καυσίμων, σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 6 της οδηγίας 2014/94/ΕΕ της 8.11.2017.

(21)    Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών – Η Επισκόπηση της Περιβαλλοντικής Εφαρμογής της ΕΕ: Κοινές προκλήσεις και πώς να συνδυαστούν οι προσπάθειες με σκοπό να επιτευχθούν καλύτερα αποτελέσματα» (COM/2017/063 final).

(22)    COM(2011) 244 final.

(23)    Οδηγία 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Μαΐου 1992, για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας (ΕΕ L 206 της 22.7.1992, σ. 7).

(24)    Οδηγία 2009/147/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Νοεμβρίου 2009, περί της διατηρήσεως των αγρίων πτηνών (ΕΕ L 20 της 26.1.2010, σ. 7).

(25)    Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1143/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Οκτωβρίου 2014, για την πρόληψη και διαχείριση της εισαγωγής και εξάπλωσης χωροκατακτητικών ξένων ειδών (ΕΕ L 317 της 4.11.2014, σ. 35).

(26)    Οδηγία (ΕΕ) 2016/2284 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Δεκεμβρίου 2016, σχετικά με τη μείωση των εθνικών εκπομπών ορισμένων ατμοσφαιρικών ρύπων, την τροποποίηση της οδηγίας 2003/35/ΕΚ και την κατάργηση της οδηγίας 2001/81/ΕΚ (ΕΕ L 344 της 17.12.2016, σ. 1).

(27)    COM(2012) 673 final.

(28)    Οδηγία 2008/56/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Ιουνίου 2008, περί πλαισίου κοινοτικής δράσης στο πεδίο της πολιτικής για το θαλάσσιο περιβάλλον (οδηγία-πλαίσιο για τη θαλάσσια στρατηγική) (ΕΕ L 164 της 25.6.2008, σ. 19).

(29)    ΕΕ L 124 της 17.5.2005, σ. 4.

(30)    COM(2017) 623 final.

(31)    ΕΕ C 373 της 20.12.2013, σ. 1.

(32)    Κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 883/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Σεπτεμβρίου 2013, σχετικά με τις έρευνες που πραγματοποιούνται από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1073/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και του κανονισμού (Ευρατόμ) αριθ. 1074/1999 του Συμβουλίου (ΕΕ L 248 της 18.9.2013, σ. 1).

(33)    Κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2988/95 του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 1995, σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΕΕ L 312 της 23.12.1995, σ. 1).

(34)    Κανονισμός (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96 του Συμβουλίου, της 11ης Νοεμβρίου 1996, σχετικά με τους ελέγχους και εξακριβώσεις που διεξάγει επιτοπίως η Επιτροπή με σκοπό την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων από απάτες και λοιπές παρατυπίες (ΕΕ L 292 της 15.11.1996, σ. 2).

(35)    [Πλήρης τίτλος + στοιχεία Επίσημης Εφημερίδας].

(36)    Οδηγία (ΕΕ) 2017/1371 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουλίου 2017, σχετικά με την καταπολέμηση, μέσω του ποινικού δικαίου, της απάτης εις βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης (ΕΕ L 198 της 28.7.2017, σ. 29).

(37)    Απόφαση 2013/755/ΕΕ του Συμβουλίου, της 25ης Νοεμβρίου 2013, για τη σύνδεση των Υπερπόντιων Χωρών και Εδαφών με την Ευρωπαϊκή Ένωση («απόφαση για τη σύνδεση ΥΧΕ–ΕΕ») (ΕΕ L 344 της 19.12.2013, σ. 1).

(38)    [Να συμπληρωθεί ο πλήρης τίτλος και η αναφορά στην Επίσημη Εφημερίδα]

(39)    Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 614/2007 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Μαΐου 2007, σχετικά με το χρηματοδοτικό μέσο για το περιβάλλον (LIFE+) (ΕΕ L 149 της 9.6.2007, σ. 1).

(40)    Κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2012, σχετικά με τους δημοσιονομικούς κανόνες που εφαρμόζονται στον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου (ΕΕ L 298 της 26.10.2012, σ. 1).

(41)    Όπως αναφέρεται στο άρθρο 58 παράγραφος 2 στοιχείο α) ή β) του δημοσιονομικού κανονισμού.

(42)    Ελλείψει συγκεκριμένης νομικής βάσης, η χρηματοδότηση του σχεδίου αυτού αποφασίζεται κάθε χρόνο από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή: για το 2018 χρηματοδοτήθηκε μια προπαρασκευαστική δράση. Σύμφωνα με τον δημοσιονομικό κανονισμό, οι προπαρασκευαστικές δράσεις έχουν στόχο την εκπόνηση πρότασης για την έγκριση μελλοντικών δράσεων και δεν μπορούν να ανανεωθούν για περισσότερο από 3 διαδοχικά έτη. Ως εκ τούτου, χρειάζεται να αναπτυχθεί χρηματοδοτικό πλαίσιο για τη συνέχιση του σχεδίου BEST μετά το 2020.

(43)    Οι λεπτομέρειες σχετικά με τους τρόπους διαχείρισης, καθώς και οι παραπομπές στον δημοσιονομικό κανονισμό είναι διαθέσιμες στον δικτυακό τόπο BudgWeb: https://myintracomm.ec.europa.eu/budgweb/EN/man/budgmanag/Pages/budgmanag.aspx  

(44)    ΔΠ = Διαχωριζόμενες πιστώσεις / ΜΔΠ = Μη διαχωριζόμενες πιστώσεις

(45)    ΕΖΕΣ: Ευρωπαϊκή Ζώνη Ελεύθερων Συναλλαγών.

(46)

   Η διαφορά των συνολικών ποσών οφείλεται στη στρογγυλοποίηση.

(47)    Πιστώσεις διοικητικού χαρακτήρα χρηματοδοτούμενες από το κονδύλιο του προγράμματος. Περιλαμβάνουν τα απαιτούμενα ποσά για τη διαχείριση των εκκρεμουσών αναλήψεων υποχρεώσεων («κληρονομηθείσες υποχρεώσεις») από τα προγράμματα της περιόδου 2014–2020 που βρίσκονται επί του παρόντος υπό τη διαχείριση εκτελεστικού οργανισμού.

(48)    Πιστώσεις διοικητικού χαρακτήρα χρηματοδοτούμενες από το κονδύλιο του προγράμματος. Δεν περιλαμβάνουν το ποσό που απαιτείται για τη διαχείριση των εκκρεμουσών αναλήψεων υποχρεώσεων («κληρονομηθείσες υποχρεώσεις») από τα προγράμματα της περιόδου 2014–2020, καθώς αυτά χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο του «Ορίζων 2020».

(49)

   Το πρόγραμμα αναμένεται να ανατεθεί εν μέρει σε εκτελεστικό οργανισμό, ανάλογα με τα αποτελέσματα της ανάλυσης κόστους/οφέλους και τις σχετικές αποφάσεις που θα ληφθούν. Οι σχετικές διοικητικές πιστώσεις για την υλοποίηση του προγράμματος για την Επιτροπή και τον εκτελεστικό οργανισμό θα προσαρμοστούν αναλόγως. 

(50)    Οι τρεις γενικές διευθύνσεις δεν διαθέτουν το μόνιμο προσωπικό που απαιτείται για τη διαχείριση της προβλεπόμενης δράσης, διότι καμία από αυτές δεν διαχειρίζεται το μεγαλύτερο μέρος της δράσης στο πλαίσιο του προγράμματος 2014-2020, το οποίο έχει ανατεθεί σε εκτελεστικό οργανισμό, και προβλέπεται σταθερή αύξηση στο πλαίσιο των υποπρογραμμάτων που διαχειρίζεται η ΓΔ Περιβάλλοντος («Φύση και Βιοποικιλότητα» και «Κυκλική οικονομία και ποιότητα ζωής»).

(51)    Τεχνική και/ή διοικητική βοήθεια και δαπάνες στήριξης της εφαρμογής προγραμμάτων και/ή δράσεων της ΕΕ (πρώην γραμμές «BA»), έμμεση έρευνα, άμεση έρευνα.

(52)    Περιλαμβάνεται το προσωπικό που απαιτείται για τη διαχείριση του νέου προγράμματος, συν το προσωπικό της ΓΔ ENV που απαιτείται για τη διαχείριση των κληρονομημένων υποχρεώσεων του προγράμματος LIFE+, το οποίο υπολογίζεται σε 5 ΙΠΑ το 2021, 4 ΙΠΑ το 2022 και, τέλος, 2 ΙΠΑ το 2023.

(53)    AC = Συμβασιούχος υπάλληλος· AL = Τοπικός υπάλληλος· END = Αποσπασμένος εθνικός εμπειρογνώμονας· INT = Προσωρινό προσωπικό· JPD = Νέος επαγγελματίας σε αντιπροσωπεία της ΕΕ.

(54)    Όσον αφορά τους παραδοσιακούς ιδίους πόρους (δασμούς, εισφορές ζάχαρης), τα αναγραφόμενα ποσά πρέπει να είναι καθαρά ποσά, δηλ. τα ακαθάριστα ποσά μετά την αφαίρεση του 20 % για έξοδα είσπραξης.

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Βρυξέλλες,1.6.2018

COM(2018) 385 final

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

της

πρότασης κανονισμού

για τη θέσπιση Προγράμματος για το Περιβάλλον και τη Δράση για το Κλίμα (LIFE) και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1293/2013

{SEC(2018) 275 final}
{SWD(2018) 292 final}
{SWD(2018) 293 final}

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

Φορείς στους οποίους μπορούν να χορηγούνται επιχορηγήσεις χωρίς πρόσκληση υποβολής προτάσεων

1.Δίκτυο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την εφαρμογή και την επιβολή του δικαίου του περιβάλλοντος (IMPEL)·

2.Ευρωπαϊκό Δίκτυο Εισαγγελέων για το Περιβάλλον (ENPE)·

3.Φόρουμ των Δικαστών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Περιβάλλον (EUFJE).

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

Δείκτες

1.Δείκτες εκροών

1.1.Αριθμός έργων που αναπτύσσουν, επιδεικνύουν και προωθούν καινοτόμες τεχνικές και προσεγγίσεις·

1.2.Αριθμός έργων που εφαρμόζουν βέλτιστες πρακτικές σχετικά με τη φύση και τη βιοποικιλότητα·

1.3.Αριθμός έργων για την ανάπτυξη, την εφαρμογή, την παρακολούθηση ή την επιβολή της σχετικής ενωσιακής νομοθεσίας και πολιτικής·

1.4.Αριθμός έργων για τη βελτίωση της διακυβέρνησης μέσω της ενίσχυσης των ικανοτήτων των δημόσιων και ιδιωτικών φορέων και της συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών·

1.5.Αριθμός έργων που υλοποιούν

–βασικά σχέδια ή στρατηγικές·

–προγράμματα δράσης για την ενσωμάτωση της φύσης και της βιοποικιλότητας.

2.Δείκτες αποτελεσμάτων

2.1.Καθαρή μεταβολή στο περιβάλλον και το κλίμα με βάση τη συνάθροιση δεικτών σε επίπεδο έργου, που καθορίζονται στις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων για τα υποπρογράμματα:

–Φύση και βιοποικιλότητα·

–Κυκλική οικονομία και ποιότητα ζωής, που να καλύπτουν τουλάχιστον τα εξής:

–Ποιότητα του αέρα

–Έδαφος

–Ύδατα

–Απόβλητα

–Μετριασμός και προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή·

–Μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας.

2.2.Σωρευτικές επενδύσεις που προσελκύστηκαν από τα έργα ή χρηματοδότηση που διατέθηκε (σε εκατ. EUR)·

2.3.Αριθμός οργανώσεων που συμμετέχουν σε έργα ή που λαμβάνουν λειτουργικές επιδοτήσεις·

2.4.Μερίδιο έργων που είχαν καταλυτική δράση μετά την ημερομηνία λήξης του έργου.