ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Βρυξέλλες, 22.11.2018

COM(2018) 764 final

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ EMPTY

Εναρμονισμένα πρότυπα: ενίσχυση της διαφάνειας και της ασφάλειας δικαίου για μια πλήρως λειτουργική ενιαία αγορά

Η Επιτροπή παρουσίασε σήμερα μια πρώτη απάντηση στο αίτημα που της απηύθυνε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Μάρτιο του 2018 να αξιολογήσει την επικρατούσα κατάσταση, καθώς και τα υπόλοιπα εμπόδια και ευκαιρίες για την επίτευξη μια πλήρως λειτουργικής ενιαίας αγοράς 1 . 

Η τυποποίηση διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην αξιολόγηση αυτή, λαμβανομένου ιδίως υπόψη του ρόλου της στην εξάλειψη των τεχνικών εμποδίων στο εμπόριο. Τα πρότυπα συμβάλλουν στην εξασφάλιση της διαλειτουργικότητας των συμπληρωματικών προϊόντων και υπηρεσιών, στη διευκόλυνση της εισαγωγής καινοτόμων προϊόντων και στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης των Ευρωπαίων καταναλωτών στην ποιότητα των προσφερόμενων στην Ένωση προϊόντων και υπηρεσιών. Στο πλαίσιο των ταχέως εξελισσόμενων τεχνολογικών εξελίξεων, της ψηφιοποίησης της ευρωπαϊκής οικονομίας και των νεοεμφανιζόμενων οικονομικών τάσεων και μοντέλων ανάπτυξης, η τυποποίηση διαδραματίζει καίριο ρόλο εξασφαλίζοντας ότι η ανάπτυξη της ενιαίας αγοράς θα είναι βιώσιμη και ότι οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις της Ευρώπης θα αποκομίσουν τα οφέλη από αυτές τις αλλαγές 2 .

Τα ευρωπαϊκά πρότυπα αντικαθιστούν δυνητικά αντικρουόμενα εθνικά πρότυπα σε όλα τα κράτη μέλη της Ένωσης και, ως εκ τούτου, διευκολύνουν την πρόσβαση στην αγορά για εκείνους που τα χρησιμοποιούν. Με τον τρόπο αυτό, τα πρότυπα συμβάλλουν στη συνεχή εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς. Προωθώντας τη στενή εναρμόνιση των ευρωπαϊκών και διεθνών προτύπων, η Ευρωπαϊκή Ένωση ενθαρρύνει τις βέλτιστες πρακτικές και αυξάνει τις συνέργειες στις παγκόσμιες αξιακές αλυσίδες. Το γεγονός αυτό ενισχύει τις εμπορικές ροές και τις ευκαιρίες για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους.

Ένα ευρωπαϊκό σύστημα τυποποίησης που λειτουργεί καλά συμβάλλει στη συνολική οικονομική ανάπτυξη και στηρίζει την καινοτομία και την παγκόσμια ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Συμβάλλει επίσης στη διασφάλιση της έμπρακτης τήρησης των επιπέδων ασφάλειας, υγείας και προστασίας των καταναλωτών και του περιβάλλοντος που ορίζονται στη νομοθεσία της Ένωσης 3 . Η ευρωπαϊκή βιομηχανία μετασχηματίζεται ταχέως μέσω της υιοθέτησης ευρέος φάσματος καινοτόμων λύσεων και ψηφιακών τεχνολογιών. Η τάση αυτή αφορά και τους παραδοσιακούς τομείς της οικονομίας. Όλοι έχουν ανάγκες για τις οποίες χρειάζονται λύσεις τυποποίησης που να υποστηρίζονται από προηγμένα ευρωπαϊκά πρότυπα και να αναπτύσσονται από ένα σύγχρονο και ευέλικτο ευρωπαϊκό σύστημα τυποποίησης.

Η παρούσα ανακοίνωση παρέχει επισκόπηση της λειτουργίας του ευρωπαϊκού συστήματος τυποποίησης και προβαίνει σε απολογισμό των πρωτοβουλιών που δρομολογήθηκαν τα τελευταία χρόνια για τη στήριξη της εφαρμογής του κανονισμού για την τυποποίηση, μεταξύ άλλων υπό το πρίσμα της σχετικής νομολογίας του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ανακοίνωση εξηγεί τις δράσεις που ανέλαβε πρόσφατα η Επιτροπή για την περαιτέρω βελτίωση του συστήματος και περιλαμβάνει επίσης συγκεκριμένες δράσεις τις οποίες θα αναλάβει στο άμεσο μέλλον η Επιτροπή προκειμένου να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα, τη διαφάνεια και την ασφάλεια δικαίου για τους φορείς που συμμετέχουν στην κατάρτιση εναρμονισμένων προτύπων. Η παρούσα ανακοίνωση έχει ιδιαίτερη σημασία για τα εναρμονισμένα πρότυπα, δηλαδή τα ευρωπαϊκά πρότυπα που θεσπίζονται βάσει αιτήματος της Επιτροπής για την εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας εναρμόνισης 4 .

Το ευρωπαϊκό σύστημα τυποποίησης βασίζεται σε σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα μεταξύ της Επιτροπής και των φορέων τυποποίησης. Η μοναδικότητά του έγκειται στη χρήση εναρμονισμένων προτύπων. Τα εν λόγω πρότυπα αποτελούν μέρος του δικαίου της Ένωσης και, όταν χρησιμοποιούνται, παρέχουν στους κατασκευαστές σε ολόκληρη την ενιαία αγορά το τεκμήριο της συμμόρφωσης προς τις απαιτήσεις της νομοθεσίας της Ένωσης. Το γεγονός αυτό παρέχει σημαντική ασφάλεια δικαίου στους χρήστες των εναρμονισμένων προτύπων και είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, δεδομένου ότι τους επιτρέπει να διαθέτουν στην αγορά χωρίς πρόσθετο κόστος προϊόντα που είναι σύμφωνα με τη νομοθεσία της Ένωσης. Το λεγόμενο «νέο νομοθετικό πλαίσιο» έχει σχεδιαστεί ως ένα ευέλικτο σύστημα με γνώμονα την αγορά, βασίζεται στη συναίνεση εκ μέρους της βιομηχανίας, των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και άλλων βασικών ενδιαφερόμενων μερών, και παράλληλα διασφαλίζει ότι τα προϊόντα που είναι σύμφωνα με τα εναρμονισμένα πρότυπα συμμορφώνονται προς τη νομοθεσία της Ένωσης.

Η χρήση εναρμονισμένων προτύπων προσφέρει ασφάλεια δικαίου και σταθερότητα στους χρήστες, γεγονός που μειώνει το κόστος για τους κατασκευαστές. Το γεγονός αυτό, με τη σειρά του, είναι σημαντικό για τους επενδυτές, αλλά συνεπάγεται επίσης αυξημένες δημόσιες ευθύνες για τις ρυθμιστικές αρχές, οι οποίες πρέπει να εποπτεύουν κατάλληλα τα εν λόγω εναρμονισμένα πρότυπα.

Από την έναρξη ισχύος του, το 2013, ο κανονισμός 1025/2012 (εφεξής «κανονισμός για την τυποποίηση») 5 παρέχει το βασικό νομικό πλαίσιο για το ευρωπαϊκό σύστημα τυποποίησης, συμπεριλαμβανομένου του καταμερισμού των αρμοδιοτήτων και των υποχρεώσεων των εμπλεκόμενων φορέων. Χρειάζεται να γίνουν γρήγορα ορισμένες βελτιώσεις στην πρακτική εφαρμογή του εν λόγω πλαισίου, ιδίως υπό το πρίσμα της νομολογίας του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

1    Λειτουργία του ευρωπαϊκού συστήματος τυποποίησης

Τα εναρμονισμένα πρότυπα καταρτίζονται από έναν από τους τρεις Ευρωπαϊκούς Οργανισμούς Τυποποίησης 6 με βάση επίσημο αίτημα της Επιτροπής («αίτημα τυποποίησης») προκειμένου να υποστηριχθεί η εφαρμογή της νομοθεσίας της Ένωσης. Τα εν λόγω αιτήματα τυποποίησης καθορίζουν τι αναμένεται από τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης. Ειδικότερα, προσδιορίζουν ποια εναρμονισμένα πρότυπα πρέπει να παράγονται και από πότε. Η Επιτροπή αναπτύσσει τα αιτήματα τυποποίησης στο πλαίσιο μιας συμμετοχικής και διαφανούς διαδικασίας από κοινού με τα κράτη μέλη.

Η Επιτροπή και οι ευρωπαϊκοί οργανισμοί τυποποίησης διασφαλίζουν ότι η διαδικασία κατάρτισης εναρμονισμένων προτύπων βασίζεται στη συναίνεση και είναι διαφανής και συμμετοχική. Ειδικότερα, η Επιτροπή παρακολουθεί στενά κατά πόσον λαμβάνονται υπόψη κατά τη διαδικασία οι εισροές των μικρoμεσαίων επιχειρήσεων και των ενδιαφερόμενων μερών που εκπροσωπούν όλα τα τμήματα της κοινωνίας, όπως οι καταναλωτές, οι εργαζόμενοι και τα περιβαλλοντικά συμφέροντα, καθόσον η συμβολή τους ενισχύει την ποιότητα των προτύπων. Όταν οι ευρωπαϊκοί οργανισμοί τυποποίησης έχουν αναπτύξει ένα εναρμονισμένο πρότυπο, η Επιτροπή αξιολογεί κατά πόσον το εν λόγω πρότυπο είναι σύμφωνο με τις απαιτήσεις της αντίστοιχης νομοθεσίας της Ένωσης και με το αρχικό αίτημα τυποποίησης. Αν η Επιτροπή καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το πρότυπο είναι σύμφωνο με το αίτημα και τη νομοθεσία της Ένωσης, θα αποφασίσει να δημοσιεύσει τα στοιχεία αναφοράς του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ως εκ τούτου, και μετά από απόφαση της Επιτροπής να δημοσιεύσει τα στοιχεία αναφοράς στην Επίσημη Εφημερίδα, το πρότυπο θα παράγει έννομα αποτελέσματα σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία της Ένωσης.

Τα προϊόντα που κατασκευάζονται σύμφωνα με τα εναρμονισμένα πρότυπα επωφελούνται από το τεκμήριο συμμόρφωσης προς τις αντίστοιχες νομοθετικές απαιτήσεις 7 . Με τη χρήση των εναρμονισμένων προτύπων ο κατασκευαστής μπορεί να επωφεληθεί από μια απλουστευμένη διαδικασία αξιολόγησης της συμμόρφωσης. Με τον τρόπο αυτό, τα εναρμονισμένα πρότυπα μειώνουν την οικονομική και διοικητική επιβάρυνση των κατασκευαστών, ιδίως των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, και αυξάνουν την ασφάλεια δικαίου όσον αφορά τη συμμόρφωση των προϊόντων προς τη νομοθεσία της Ένωσης. Αυτό το νομικό αποτέλεσμα και η ασφάλεια δικαίου είναι ζωτικής σημασίας για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, δεδομένου ότι τους επιτρέπει να κατασκευάζουν προϊόντα προηγμένης τεχνολογίας με ανταγωνιστικό τρόπο 8 .

Συνεπώς, η Επιτροπή πρέπει να δίνει ιδιαίτερη προσοχή στο περιεχόμενο των εναρμονισμένων προτύπων. Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενίσχυσε περαιτέρω την απαίτηση αυτή στην πρόσφατη νομολογία του, ιδίως στην υπόθεση C-613/14 «James Elliott Construction Limited κατά Irish Asphalt Limited» 9 . Με την εν λόγω απόφαση το Δικαστήριο αποσαφήνισε τον ρόλο και το νομικό καθεστώς των εναρμονισμένων προτύπων, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι τα εναρμονισμένα πρότυπα «αποτελούν μέρος του δικαίου της ΕΕ», παρότι αναπτύσσονται από ανεξάρτητους ιδιωτικούς οργανισμούς και η χρήση τους παραμένει προαιρετική.

Επιπλέον, το Δικαστήριο επανέλαβε την ευθύνη της Επιτροπής στη διαδικασία κατάρτισης, διαχείρισης και παρακολούθησης των εναρμονισμένων προτύπων. Συνεπώς, η Επιτροπή έχει την υποχρέωση να παρακολουθεί διεξοδικά τη διαδικασία κατάρτισης των εναρμονισμένων προτύπων και να αξιολογεί το κατά πόσον συμμορφώνονται προς τις απαιτήσεις που ορίζονται στην εναρμονισμένη νομοθεσία της Ένωσης και/ή είναι σύμφωνα με τα αιτήματα τυποποίησης, ώστε να διασφαλίζεται ότι τα εναρμονισμένα πρότυπα συμμορφώνονται πλήρως προς την ισχύουσα νομοθεσία. Η παρακολούθηση αυτή δεν περιλαμβάνει μόνο τις τεχνικές πτυχές των προτύπων αλλά και άλλα στοιχεία του κανονισμού σχετικά με την ευρωπαϊκή τυποποίηση, όπως το κατά πόσον η διαδικασία κατάρτισής τους ήταν συμμετοχική. Η Επιτροπή έχει την πρόθεση να εκπληρώσει αυτές τις υποχρεώσεις κατά τρόπον όσο το δυνατόν πιο ταχύ και αποτελεσματικό.

2    Εφαρμογή του κανονισμού για την τυποποίηση και της σχετικής νομολογίας

Μετά την έναρξη ισχύος του κανονισμού για την τυποποίηση το 2013 10 και την έκδοση διαφόρων αποφάσεων του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Επιτροπή δρομολόγησε σειρά πρωτοβουλιών για την έμπρακτη στήριξη της εφαρμογής του νομικού πλαισίου και τη βελτίωση του τρόπου λειτουργίας του ευρωπαϊκού συστήματος τυποποίησης.

Σύμφωνα με τον κανονισμό για την τυποποίηση 11 , η Επιτροπή εγκρίνει τα ετήσια προγράμματα εργασιών της Ένωσης για την ευρωπαϊκή τυποποίηση, τονίζοντας τη σημασία των εναρμονισμένων προτύπων, τα έννομα αποτελέσματά τους (τεκμήριο συμμόρφωσης), καθώς και την ποιότητα και τον έγκαιρο χαρακτήρα τους. Εκτός από τον προγραμματισμό των εργασιών για την ανάπτυξη εναρμονισμένων προτύπων, τα προγράμματα αυτά έχουν επίσης προωθήσει συγκεκριμένες προτάσεις για τη βελτίωση της διακυβέρνησης του ευρωπαϊκού συστήματος τυποποίησης, όπως η κατά προτεραιότητα χορήγηση της χρηματοδοτικής συνεισφοράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης στους ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης για την άμεση τεχνική υποστήριξη της κατάρτισης εναρμονισμένων προτύπων. Επιπλέον, η Επιτροπή έδωσε επίσης σαφείς οδηγίες στους ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης στα ετήσια προγράμματα εργασιών της Ένωσης, έτσι ώστε να ενισχυθεί η συμμετοχή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των κοινωνικών φορέων στη διαδικασία της ευρωπαϊκής τυποποίησης.

Η Επιτροπή έχει επίσης αναλάβει διάφορες πρωτοβουλίες για να καταστήσει την πολιτική της σε θέματα τυποποίησης πιο διαφανή και προσιτή. Για να διασφαλιστεί η ορθή εφαρμογή του κανονισμού για την τυποποίηση, οι υπηρεσίες της Επιτροπής παρείχαν καθοδήγηση σχετικά με τον ρόλο, την κατάρτιση, την έγκριση και την εκτέλεση των αιτημάτων τυποποίησης στον «Οδηγό για την ευρωπαϊκή τυποποίηση» του 2015» 12 . Το εν λόγω έγγραφο εκπονήθηκε με πλήρη σύμπραξη και συνεργασία με τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης, τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τους κοινωνικούς φορείς, καθώς και με τα κράτη μέλη και τη βιομηχανία. Η Επιτροπή έχει επίσης καταρτίσει ένα κοινό υπόδειγμα για τη δημοσίευση των στοιχείων αναφοράς των εναρμονισμένων προτύπων στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και έγγραφο καθοδήγησης του 2016 σχετικά με την «επαλήθευση των όρων για τη δημοσίευση των στοιχείων αναφοράς των εναρμονισμένων προτύπων στην Επίσημη Εφημερίδα» 13 ..

Σύμφωνα με τη στρατηγική του 2015 για την ενιαία αγορά 14 και τη δέσμη τυποποίησης 15 που εγκρίθηκε την 1η Ιουνίου 2016, η Επιτροπή διατύπωσε ένα κοινό όραμα για την ευρωπαϊκή τυποποίηση στην κοινή της πρωτοβουλία για την τυποποίηση (η «κοινή πρωτοβουλία»), υποστηριζόμενη από ευρύ φάσμα ενδιαφερομένων και από όλα τα κράτη μέλη. Στόχος της κοινής πρωτοβουλίας είναι να διασφαλιστεί η συνέχιση των προσπαθειών της Ένωσης για τον εκσυγχρονισμό του ευρωπαϊκού συστήματος τυποποίησης, ώστε να διατηρηθεί η ελκυστικότητά του, η συμπόρευσή του με τις εξελίξεις, όπως η ψηφιοποίηση, μέσα σε ένα ευέλικτο και συμμετοχικό πλαίσιο και η προσπάθεια να επιταχυνθεί και να ιεραρχηθεί καλύτερα ο καθορισμός προτύπων για να επιτυγχάνεται έγκαιρη ανταπόκριση στις ανάγκες της αγοράς και των χρηστών. Οι ειδικές δράσεις της κοινής πρωτοβουλίας έχουν σκοπό να ενισχύσουν την ευαισθητοποίηση και να βελτιώσουν την επεξεργασία και την εφαρμογή των εναρμονισμένων προτύπων. Η κοινή πρωτοβουλία εξετάζει επίσης τον ρόλο των προτύπων στην αντιμετώπιση των προκλήσεων του ψηφιακού μετασχηματισμού της οικονομίας. Ο εν λόγω μετασχηματισμός επιβάλλει την ανάγκη να επιταχυνθεί ο μετασχηματισμός της ευρωπαϊκής τυποποίησης, ώστε να καταστεί κατάλληλη για τις τρέχουσες και τις μελλοντικές προκλήσεις, ιδίως σε έναν τομέα όπως το διαδίκτυο των πραγμάτων, τα μαζικά δεδομένα, η προηγμένη μεταποίηση, η ρομποτική, οι τρισδιάστατες εκτυπώσεις οι τεχνολογίες blockchain και η τεχνητή νοημοσύνη. Ένα σύγχρονο, ευέλικτο και συμμετοχικό ευρωπαϊκό σύστημα τυποποίησης, το οποίο θα μπορεί να αντιδρά γρήγορα στις νέες εξελίξεις, θα συμβάλει στην επιτάχυνση της διάδοσης αυτών των νέων τεχνολογιών.

Το 2017 η Επιτροπή και οι ευρωπαϊκοί οργανισμοί τυποποίησης κατέληξαν σε συμφωνία σχετικά με ένα κοινό σχέδιο δράσης για την αντιμετώπιση του ζητήματος των εναρμονισμένων προτύπων τα οποία δεν αναφέρονται στην Επίσημη Εφημερίδα έπειτα από αρνητική αξιολόγηση από την Επιτροπή. Το ζήτημα αυτό τέθηκε από την πλατφόρμα REFIT 16 και από διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη, δεδομένου ότι επηρεάζει την ορθή λειτουργία του ευρωπαϊκού συστήματος τυποποίησης. Για να ανταποκριθεί στις ανησυχίες αυτές, η Επιτροπή έδωσε προτεραιότητα στην ταχεία μείωση του όγκου των εν λόγω καθυστερούμενων εναρμονισμένων προτύπων, σε συνεργασία με τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης. Η διεκπεραίωση των υπόλοιπων καθυστερούμενων εναρμονισμένων προτύπων παραμένει προτεραιότητα της Επιτροπής.

Για να εξασφαλιστεί ο έγκαιρος χαρακτήρας και η αποτελεσματικότητα της αναφοράς των συμμορφούμενων εναρμονισμένων προτύπων στην Επίσημη Εφημερίδα είναι χρήσιμο να εντοπίζονται τα ανακύπτοντα ζητήματα όσο το δυνατόν νωρίτερα κατά τη διαδικασία κατάρτισης. Η Επιτροπή έχει θεσπίσει ένα πλαίσιο συμβούλων για τέτοιους σκοπούς. Οι σύμβουλοι παρέχουν στις υπηρεσίες της Επιτροπής τεχνική βοήθεια για την αξιολόγηση των σχεδίων εναρμονισμένων προτύπων, συμβάλλοντας έτσι στην περαιτέρω ενίσχυση του ελέγχου που ασκεί η Επιτροπή όσον αφορά τη συνοχή των εναρμονισμένων προτύπων με τη σχετική νομοθεσία.

Για την ενίσχυση του συντονισμού στο πλαίσιο της σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα για την τυποποίηση η Επιτροπή και οι ευρωπαϊκοί οργανισμοί τυποποίησης προβαίνουν σε τακτικούς διαρθρωτικούς διαλόγους. Οι διάλογοι αυτοί επικεντρώνονται σε τεχνικές πτυχές και πτυχές πολιτικής της ευρωπαϊκής τυποποίησης, μεταξύ άλλων σε θέματα που σχετίζονται με την ποιότητα των εναρμονισμένων προτύπων και τον αντίκτυπο που έχουν στις επιχειρήσεις, στις αγορές και στους καταναλωτές.

Για την προώθηση της μεγαλύτερης συμμετοχής των συννομοθετών στη διαδικασία καθορισμού προτεραιοτήτων για την ευρωπαϊκή τυποποίηση η Επιτροπή διοργάνωσε τον Ιούνιο του 2018 διοργανικό διάλογο. Στον διάλογο συμμετείχαν εκπρόσωποι υψηλού επιπέδου των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των οργανισμών τυποποίησης, των επιχειρήσεων (συμπεριλαμβανομένων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων) και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών, όπως οι καταναλωτές, οι εργαζόμενοι και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις. Ο διάλογος επικεντρώθηκε σε θέματα προτεραιότητας που σχετίζονται με τη διαδικασία κατάρτισης εναρμονισμένων προτύπων και μελλοντικών προτεραιοτήτων στον εν λόγω τομέα, όπως η ψηφιοποίηση και η άνθηση της συνεργατικής οικονομίας.

Ο διοργανικός διάλογος και οι συζητήσεις με τους βασικούς παράγοντες του ευρωπαϊκού συστήματος τυποποίησης τόνισαν την ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης της ασφάλειας δικαίου προκειμένου να διασφαλιστεί ότι το νομοθετικό πλαίσιο της Ένωσης για την τυποποίηση ερμηνεύεται ομοιόμορφα, ιδίως υπό το πρίσμα του κανονισμού για την τυποποίηση, της νομολογίας του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των εγγράφων καθοδήγησης.

3    Περαιτέρω δράσεις για τη βελτίωση της διαφάνειας, την ενίσχυση της ασφάλειας δικαίου και την αύξηση της ταχύτητας έγκρισης

Μολονότι έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι πρέπει να συνεχιστούν οι προσπάθειες για τη βελτίωση της λειτουργίας του ευρωπαϊκού συστήματος τυποποίησης. Για τον σκοπό αυτό η Επιτροπή θα αναλάβει μια σειρά ειδικών άμεσων δράσεων για την περαιτέρω ενίσχυση της διαφάνειας και της αποτελεσματικότητας της ευρωπαϊκής διαδικασίας τυποποίησης. Το γεγονός αυτό θα ενισχύσει την ασφάλεια δικαίου για τα ενδιαφερόμενα μέρη και τους χρήστες και θα αποσαφηνίσει τους ρόλους και τις αρμοδιότητες των διαφόρων φορέων.

Η Επιτροπή επανεξετάζει τις εσωτερικές της διαδικασίες λήψης αποφάσεων με σκοπό τον εξορθολογισμό των διαδικασιών δημοσίευσης των αναφορών σε εναρμονισμένα πρότυπα στην Επίσημη Εφημερίδα 17 . Η επανεξέταση αυτή βασίζεται στις βέλτιστες πρακτικές στο πλαίσιο του εσωτερικού κανονισμού της Επιτροπής και θα εξασφαλίσει συντονισμένη, έγκαιρη και ενδελεχή προετοιμασία των αναγκαίων αποφάσεων.

Για να αποσαφηνιστούν περαιτέρω οι ρόλοι και οι αρμοδιότητες των διαφόρων φορέων σε όλα τα στάδια της κατάρτισης των εναρμονισμένων προτύπων η Επιτροπή θα συντάξει έγγραφο καθοδήγησης.

Το εν λόγω έγγραφο καθοδήγησης, το οποίο συμπληρώνει τα υπάρχοντα έγγραφα 18 , θα εξηγεί ιδίως τις ουσιαστικές και διαδικαστικές πτυχές της νέας μορφής του αιτήματος τυποποίησης που αναπτύσσει η Επιτροπή με σκοπό την εξασφάλιση μεγαλύτερης διαφάνειας και προβλεψιμότητας όσον αφορά την κατάρτιση των προτύπων. Επίσης, το εν λόγω έγγραφο θα αποσαφηνίζει τον ρόλο της Επιτροπής και των ειδικών συμβούλων της. Τέλος, θα παρέχει πρόσθετη καθοδήγηση για τη βελτίωση της συνοχής και της ταχύτητας της διαδικασίας αξιολόγησης των εναρμονισμένων προτύπων σε όλους τους σχετικούς τομείς.

Για να εξασφαλιστεί καλύτερα ο εκ των προτέρων συντονισμός κατά τη διαδικασία αξιολόγησης των εναρμονισμένων προτύπων, τα οποία επεξεργάζονται επί του παρόντος οι ευρωπαϊκοί οργανισμοί τυποποίησης, η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να βασίζεται στην επιστημονική συμβολή του Κοινού Κέντρου Ερευνών και, παράλληλα, θα ενισχύσει τις επαφές της με τις τεχνικές επιτροπές που είναι αρμόδιες για την κατάρτιση προτύπων μέσω του προσφάτως θεσπισθέντος συστήματος ειδικών συμβούλων. Στόχος θα είναι η μεγιστοποίηση της ταχύτητας, της ποιότητας και της ακρίβειας των αξιολογήσεων, ώστε να βελτιωθεί η ποιότητα της διαδικασίας και να διασφαλιστεί ότι οι αναφορές σε εναρμονισμένα πρότυπα θα δημοσιεύονται το ταχύτερο δυνατόν στην Επίσημη Εφημερίδα. Τα μέτρα θα περιλαμβάνουν τα ακόλουθα:

-ενίσχυση των δεσμών μεταξύ των σχετικών υπηρεσιών της Επιτροπής που είναι αρμόδιες για την εναρμονισμένη νομοθεσία και των τεχνικών επιτροπών που είναι επιφορτισμένες με την κατάρτιση εναρμονισμένων προτύπων·

-διεύρυνση της ομάδας ειδικών συμβούλων και των συνόλων δεξιοτήτων τους, ώστε να εξασφαλιστεί η εμπειρογνωσία που απαιτείται για τις αξιολογήσεις υψηλής ποιότητας και την ανθεκτικότητα του συστήματος·

-βελτίωση της διάρθρωσης των διαδικασιών εργασίας και της κατανομής καθηκόντων των ειδικών συμβούλων·

-εστίαση στη συνεχή επανεξέταση της ποιότητας της συνεισφοράς των συμβούλων· συμπεριλαμβανομένων προγραμμάτων κατάρτισης για τους ειδικούς συμβούλους·

-ενίσχυση της οριζόντιας συνοχής των αξιολογήσεων με την εφαρμογή εξορθολογισμένης καθοδήγησης σε όλους τους τομείς·

-κατάλληλη διαχείριση πιθανών συγκρούσεων συμφερόντων.

Συμπέρασμα

Το ευρωπαϊκό σύστημα τυποποίησης διαδραματίζει καίριο ρόλο στην ανάπτυξη της ενιαίας αγοράς. Το τεκμήριο συμμόρφωσης προς τη σχετική νομοθεσία της Ένωσης παρέχει σημαντική ασφάλεια δικαίου σε όλους τους συνήθεις χρήστες και ιδίως στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Ο κανονισμός για την τυποποίηση, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ το 2013, καθιέρωσε μια νέα κατανομή των ρόλων και των αρμοδιοτήτων των φορέων του συστήματος που βασίζεται στη σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Καθόρισε επίσης ένα ισχυρό πλαίσιο για τις απαιτήσεις συμμετοχικότητας, το οποίο επιτρέπει να λαμβάνονται υπόψη στη διαδικασία τυποποίησης τα συμφέροντα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, των καταναλωτών και των εργαζομένων, καθώς και τα περιβαλλοντικά συμφέροντα. Κοινός στόχος όλων των εταίρων του ευρωπαϊκού συστήματος τυποποίησης είναι να διασφαλίσουν την όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερη εφαρμογή του κανονισμού για την τυποποίηση και άλλων συναφών νομοθετικών πράξεων της Ένωσης.

Η Επιτροπή έχει αναλάβει την ευθύνη για την αξιολόγηση των ευρωπαϊκών εναρμονισμένων προτύπων. Η Επιτροπή πρέπει επίσης να διασφαλίσει ότι τα εν λόγω πρότυπα είναι συμβατά με τις απαιτήσεις της σχετικής εναρμονισμένης νομοθεσίας της Ένωσης. Η νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιβεβαίωσε τη σημασία αυτής της ευθύνης και υπογράμμισε τις νομικές επιπτώσεις της.

Ενώ το ισχύον σύστημα είναι λειτουργικό, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι απαιτείται περαιτέρω βελτίωση. Οι τέσσερις δράσεις που περιγράφονται ανωτέρω θα δρομολογηθούν αμέσως προκειμένου να επιτευχθεί περαιτέρω πρόοδος όσον αφορά τη συμμετοχικότητα, την ασφάλεια δικαίου, την προβλεψιμότητα και την ταχεία επίτευξη των οφελών των εναρμονισμένων προτύπων για την ενιαία αγορά. Η καινοτομία και η προστασία των πολιτών και του περιβάλλοντος αποτελούν επίσης βασικούς στόχους στο πλαίσιο αυτό. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να συνεργάζεται με όλους τους σχετικούς εταίρους για να διασφαλίσει τη συνεχή επιτυχία της ευρωπαϊκής τυποποίησης ως ακρογωνιαίου λίθου μιας πλήρως λειτουργικής ενιαίας αγοράς.

(1)

COM(2018) 772.

(2)

Για παράδειγμα, η περαιτέρω ανάπτυξη της κυκλικής οικονομίας στην Ένωση απαιτεί τη θέσπιση προτύπων υψηλής ποιότητας για τις δευτερογενείς πρώτες ύλες, όπως τα πλαστικά ή τα λιπάσματα που παράγονται από απόβλητα.

(3)

Τα εναρμονισμένα πρότυπα καλύπτουν επίσης ζητήματα κοινωνικής ένταξης, όπως η προσβασιμότητα. Η ευρωπαϊκή πράξη για την προσβασιμότητα χρησιμοποιεί πρότυπα για την παροχή τεκμηρίου συμμόρφωσης.

(4)

Δεν εφαρμόζεται σε άλλα είδη προτύπων, δηλαδή σε διεθνή πρότυπα, ευρωπαϊκά (μη εναρμονισμένα) πρότυπα, εθνικά πρότυπα, τεχνικές προδιαγραφές κ.λπ.

(5)

ΕΕ L 316 της 14.11.2012, σ. 12-33.

(6)

Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τυποποίησης (CEN), Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ηλεκτροτεχνικής Τυποποίησης (CENELEC) και Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Τυποποίησης των Τηλεπικοινωνιών (ETSI).

(7)

Υπάρχουν πολλές άλλες νομοθετικές πράξεις της Ένωσης που αντικατοπτρίζουν το σύστημα που θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1025/2012, όπως ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 305/2011 (κανονισμός για τα δομικά προϊόντα), η οδηγία 2001/95/ΕΚ (οδηγία για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων). Για λόγους ευκολίας, δεν εξετάζονται χωριστά στην παρούσα ανακοίνωση. Ωστόσο, οι γενικές εκτιμήσεις που εξετάζονται στην παρούσα ανακοίνωση ισχύουν και για τις εν λόγω πράξεις.

(8)

Ο τομέας των δομικών προϊόντων υπόκειται σε σημαντικές αποκλίσεις από τις γενικές πρακτικές στον τομέα της τυποποίησης.

(9)

Βλ. επίσης, π.χ., υπόθεση T-474/15 Global Garden Products και C-630/16 Anstar.

(10)

Αντικατάσταση των διατάξεων τυποποίησης της οδηγία 98/34/ΕΟΚ.

(11)

Άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1025/2012.

(12)

SWD(2015)205 final της 27.10.2015, http://ec.europa.eu/growth/single-market/european-standards/vademecum_el

(13)

http://www.cc.cec/Ares/ext/documentInfoDetails.do?documentId=080166e5ae43cdde

(14)

COM(2015) 550 final.

(15)

COM(2016) 358 final.

(16)

Γνώμη XXII.2.β της πλατφόρμας REFIT.

(17)

Από την 1η Δεκεμβρίου 2018 οι αποφάσεις αυτές θα λαμβάνονται με ταχεία γραπτή διαδικασία από την Επιτροπή.

(18)

Οδηγός για την τυποποίηση, μπλε οδηγός κ.λπ.