ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Βρυξέλλες, 15.9.2017

COM(2017) 497 final

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Ετήσια έκθεση προς την αρμόδια για την απαλλαγή αρχή σχετικά με τους εσωτερικούς ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν το 2016
(άρθρο 99 παράγραφος 5 του δημοσιονομικού κανονισμού)

{SWD(2017) 306 final}

1.     Εισαγωγή    

2.     Η αποστολή της ΥΕΕ: Ανεξαρτησία, αντικειμενικότητα και λογοδοσία, Στόχοι και πεδίο της έκθεσης    

3.     Επισκόπηση του ελεγκτικού έργου    

3.1.     Εφαρμογή του προγράμματος ελέγχων του 2016    

3.2.     Στατιστικά στοιχεία για τις συστάσεις της ΥΕΕ    

4.     Σύνοψη των ελεγκτικών εργασιών    

4.1.     Συμπεράσματα σχετικά με τους ελέγχους επιδόσεων    

4.1.1.Επιδόσεις των ΓΔ, των υπηρεσιών και των εκτελεστικών οργανισμών της Επιτροπής: οριζόντιες διαδικασίες    

4.1.2.Επιδόσεις κατά την εκτέλεση επιχειρησιακών και διοικητικών πιστώσεων του προϋπολογισμού    

4.2.     Περιορισμένα συμπεράσματα της ΥΕΕ σχετικά με την κατάσταση του εσωτερικού ελέγχου κάθε ΓΔ    

4.3.     Συνολική γνώμη σχετικά με τη δημοσιονομική διαχείριση εκ μέρους της Επιτροπής            

5.     Διαβούλευση με την υπηρεσία δημοσιονομικών παρατυπιών της Επιτροπής    

6.     Συμπεράσματα    

7.     Κατάλογος αρκτικόλεξων    

1.Εισαγωγή

Η παρούσα έκθεση ενημερώνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με το έργο που έχει επιτελέσει η Υπηρεσία Εσωτερικού Ελέγχου (ΥΕΕ) της Επιτροπής, όπως απαιτεί το άρθρο 99 παράγραφος 5 του δημοσιονομικού κανονισμού. Βασίζεται στην έκθεση που συνέταξε ο εσωτερικός ελεγκτής της Επιτροπής, βάσει του άρθρου 99 παράγραφος 3 του κανονισμού, όσον αφορά τις ελεγκτικές και συμβουλευτικές εκθέσεις της ΥΕΕ, που ολοκληρώθηκαν το 2016 1 , για τις Γενικές Διευθύνσεις (ΓΔ), τις υπηρεσίες και τους εκτελεστικούς οργανισμούς της Επιτροπής 2 . Σύμφωνα με τη νομική βάση της, περιλαμβάνει σύνοψη του αριθμού και του είδους των εσωτερικών ελέγχων που έχουν διεξαχθεί, των συστάσεων που διατυπώθηκαν και της συνέχειας που δόθηκε στις συστάσεις αυτές.

2.Η αποστολή της ΥΕΕ: Ανεξαρτησία, αντικειμενικότητα και λογοδοσία, στόχοι και πεδίο της έκθεσης

Αποστολή της Υπηρεσίας Εσωτερικού Ελέγχου είναι να παρέχει στην Επιτροπή ανεξάρτητες και αντικειμενικές υπηρεσίες διασφάλισης αξιοπιστίας και παροχής συμβουλών, με σκοπό τη δημιουργία προστιθέμενης αξίας και τη βελτίωση της λειτουργίας της Επιτροπής. Η ΥΕΕ βοηθά την Επιτροπή να επιτύχει τους στόχους της, υιοθετώντας μια συστηματική και πειθαρχημένη προσέγγιση για την αξιολόγηση και την έκδοση συστάσεων, με σκοπό τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των διαδικασιών διαχείρισης κινδύνου, ελέγχου και διακυβέρνησης. Στα καθήκοντά της περιλαμβάνονται η αξιολόγηση και η έκδοση κατάλληλων συστάσεων για τη βελτίωση της διαδικασίας διακυβέρνησης κατά την επίτευξη των ακόλουθων στόχων: προώθηση κατάλληλης δεοντολογίας και αξιών στο εσωτερικό του οργάνου, διασφάλιση της αποτελεσματικής διαχείρισης των οργανωτικών επιδόσεων και της λογοδοσίας, καθώς και αποτελεσματική γνωστοποίηση πληροφοριών σχετικά με τους κινδύνους και τους ελέγχους στα αρμόδια τμήματα του οργάνου. Με τον τρόπο αυτόν, προάγει ένα πνεύμα αποδοτικής και αποτελεσματικής διαχείρισης στο εσωτερικό της Επιτροπής και των υπηρεσιών της. Η ανεξαρτησία της ΥΕΕ κατοχυρώνεται στον δημοσιονομικό κανονισμό 3 και στον καταστατικό χάρτη αποστολής της 4 , που εγκρίθηκε από την Επιτροπή. Η ΥΕΕ υποβάλλει έκθεση για όλους τους ελέγχους της στην επιτροπή παρακολούθησης των ελέγχων (ΕΠΕ). Η επιτροπή παρακολούθησης των ελέγχων βοηθά το Σώμα των Επιτρόπων, διασφαλίζοντας ότι το έργο της ΥΕΕ και του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕΕΣ) λαμβάνεται δεόντως υπόψη από τις υπηρεσίες της Επιτροπής και τυγχάνει της κατάλληλης παρακολούθησης.

Η ΥΕΕ ασκεί τα καθήκοντά της σύμφωνα με τον δημοσιονομικό κανονισμό και τα Διεθνή Πρότυπα για την Επαγγελματική Άσκηση του Εσωτερικού Ελέγχου, καθώς και σύμφωνα με τον κώδικα δεοντολογίας του Ινστιτούτου Εσωτερικών Ελεγκτών.

Η ΥΕΕ δεν ελέγχει τα συστήματα ελέγχου που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη όσον αφορά τα κονδύλια της Επιτροπής. Τέτοιοι έλεγχοι, που εκτείνονται μέχρι το επίπεδο μεμονωμένων δικαιούχων, διενεργούνται από τους εσωτερικούς ελεγκτές των κρατών μελών, τις εθνικές ελεγκτικές αρχές, άλλες μεμονωμένες ΓΔ της Επιτροπής και το ΕΕΣ. Η ΥΕΕ ελέγχει, ωστόσο, μέτρα ελέγχου που λαμβάνουν οι υπηρεσίες της Επιτροπής για την εποπτεία και τον έλεγχο οργανισμών στα κράτη μέλη και άλλων οργανισμών που είναι αρμόδιοι για την εκταμίευση κονδυλίων της ΕΕ, όπως τα Ηνωμένα Έθνη. Όπως προβλέπεται στον δημοσιονομικό κανονισμό, η ΥΕΕ μπορεί να επιτελεί αυτά τα καθήκοντα επί τόπου, μεταξύ άλλων και στα κράτη μέλη.

3.Επισκόπηση του ελεγκτικού έργου 

3.1.Εφαρμογή του προγράμματος ελέγχων του 2016

Μέχρι την καταληκτική ημερομηνία της 31ης Ιανουαρίου 2017, η εφαρμογή του επικαιροποιημένου προγράμματος ελέγχων για το 2016 είχε καλύψει τον στόχο του 100% των προγραμματισμένων υποχρεώσεων όσον αφορά τη διενέργεια λογιστικών ελέγχων στις Γενικές Διευθύνσεις, στις υπηρεσίες και στους εκτελεστικούς οργανισμούς της Επιτροπής 5 .

Ολοκληρώθηκαν 154 υποχρεώσεις ελέγχου (μεταξύ των οποίων λογιστικοί έλεγχοι, επαναληπτικοί έλεγχοι, επανεξετάσεις και μία ανάθεση παροχής συμβουλών), οι οποίες κατανέμονται ως εξής:

Το αρχικό πρόγραμμα για το 2016 περιλάμβανε 67 υποχρεώσεις ελέγχου και περιορισμένης εξέτασης, που προβλεπόταν να ολοκληρωθούν έως την καταληκτική ημερομηνία της 31ης Ιανουαρίου 2017, καθώς και 34 ελέγχους, οι οποίοι είχαν προγραμματιστεί να ξεκινήσουν πριν από τη συγκεκριμένη καταληκτική ημερομηνία και να ολοκληρωθούν το 2017. Το πρόγραμμα επικαιροποιήθηκε στα μέσα του έτους. Τόσο το αρχικό όσο και το επικαιροποιημένο πρόγραμμα εξετάστηκαν από την επιτροπή παρακολούθησης των ελέγχων.

Σύμφωνα με τον καταστατικό χάρτη της και τα διεθνή πρότυπα, και προκειμένου να διασφαλίσει την αποδοτική και αποτελεσματική εφαρμογή του προγράμματος ελέγχων, η ΥΕΕ προγραμματίζει τις ελεγκτικές εργασίες της βάσει αξιολόγησης κινδύνου και ανάλυσης ικανοτήτων. Σε αυτό το πλαίσιο, η εφαρμογή παρακολουθείται ανά τακτά χρονικά διαστήματα και πραγματοποιούνται οι αναγκαίες προσαρμογές, όπου απαιτείται.

3.2.Στατιστικά στοιχεία για τις συστάσεις της ΥΕΕ

Ο αριθμός των συστάσεων που εξέδωσε η ΥΕΕ (συμπεριλαμβανομένου του ποσοστού αποδοχής τους), το 2016, είχε ως εξής:

Για όλες τις συστάσεις που έγιναν αποδεκτές, οι ελεγχόμενοι κατάρτισαν σχέδια δράσης, που υποβλήθηκαν στην ΥΕΕ, η οποία τα έκρινε ικανοποιητικά.

Η εφαρμογή των συστάσεων που εκδόθηκαν και έγιναν αποδεκτές κατά την περίοδο 2012-2016, όπως αξιολογήθηκαν από τους ελεγχόμενους 11 , σύμφωνα με στοιχεία της 31ης Ιανουαρίου 2017, παρουσιάζεται στον ακόλουθο πίνακα. Δεν λαμβάνονται υπόψη οι συστάσεις που εφαρμόστηκαν μετά την καταληκτική ημερομηνία της 31ης Ιανουαρίου 2017.

Συνολικά, 1 412 συστάσεις, ήτοι το 77% του συνολικού αριθμού των συστάσεων που εκδόθηκαν και έγιναν αποδεκτές κατά την περίοδο 2012-2016, χαρακτηρίζονται από τους ελεγχόμενους ως εφαρμοσθείσες, με αποτέλεσμα να βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη 413 συστάσεις συνολικά (ή το 23%). Από αυτό το σύνολο των 413 συστάσεων που βρίσκονται σε εξέλιξη, καμία δεν αξιολογήθηκε ως «κρίσιμη», ενώ 170 συστάσεις (ή το 29% του συνολικού αριθμού των κρίσιμων και πολύ σημαντικών συστάσεων που έγιναν αποδεκτές) αξιολογήθηκαν ως «πολύ σημαντικές».

Από τις 413 συστάσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη, οι 155 παρουσιάζουν καθυστέρηση, και αντιστοιχούν στο 8,5% του συνολικού αριθμού των συστάσεων που έγιναν αποδεκτές, από τις οποίες 18 πολύ σημαντικές συστάσεις παρουσιάζουν πολύ μεγάλη καθυστέρηση (άνω των 6 μηνών, σε σύγκριση με την αρχική προθεσμία). Συνολικά, οι συστάσεις αυτές αντιπροσωπεύουν μόλις το 0,99% του συνολικού αριθμού των συστάσεων που έγιναν αποδεκτές κατά την περίοδο 2012-2016.

Ο συνολικός αριθμός των συστάσεων που εκδόθηκαν κατά την περίοδο 2012-2016 και για τις οποίες διενεργήθηκε επαναληπτικός έλεγχος ανέρχεται σε 1 314 έναντι 1 412 που αναφέρθηκαν από τους ελεγχόμενους ως «έτοιμες για επανεξέταση».

Από τον συνολικό αριθμό των συστάσεων που υποβλήθηκαν σε επαναληπτικό έλεγχο κατά την ίδια περίοδο, οι 1 246 (95%) περατώθηκαν από την ΥΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι, κατά μέσο όρο, η ΥΕΕ έκρινε ότι για το 5% των συστάσεων δεν μπορούσε να θεωρηθεί ότι είχαν εφαρμοστεί αποτελεσματικά και, επομένως, δεν ήταν δυνατή η περάτωσή τους μετά την ολοκλήρωση του επαναληπτικού ελέγχου.

Γενικά, η ΥΕΕ εκτιμά ότι η κατάσταση προόδου όσον αφορά την εφαρμογή των συστάσεων ελέγχου είναι ικανοποιητική και συγκρίσιμη με προηγούμενες περιόδους αναφοράς. Αποτελεί ένδειξη της επιμέλειας που επιδεικνύουν οι υπηρεσίες της Επιτροπής κατά την εφαρμογή των πολύ σημαντικών συστάσεων, μετριάζοντας με τον τρόπο αυτόν τους εντοπιζόμενους κινδύνους. Ωστόσο, και παρότι δεν διαπιστώνονται ούτε επαναλαμβανόμενα εκκρεμή ζητήματα ούτε συγκεκριμένες εμπλεκόμενες υπηρεσίες, εφιστάται η προσοχή στις επιμέρους συστάσεις που χαρακτηρίστηκαν «πολύ σημαντικές» και παρουσιάζουν πολύ μεγάλη καθυστέρηση, δηλαδή άνω των έξι μηνών. Στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (SWD), που συνοδεύει την παρούσα έκθεση, περιλαμβάνεται περίληψη της ειδικής έκθεσης που καταρτίστηκε και διαβιβάστηκε στην επιτροπή παρακολούθησης των ελέγχων.

4.Σύνοψη των ελεγκτικών εργασιών

4.1.Συμπεράσματα σχετικά με τους ελέγχους επιδόσεων 

Ανταποκρινόμενη στη στροφή της Επιτροπής προς μια αντίληψη που βασίζεται στις επιδόσεις και δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην αξιοποίηση των πόρων, η ΥΕΕ συνέχισε το 2016 να διενεργεί ελέγχους επιδόσεων 12 και ελέγχους που περιλαμβάνουν σημαντικά στοιχεία επιδόσεων (συνολικοί έλεγχοι) στο πλαίσιο του στρατηγικού σχεδίου ελέγχου για την περίοδο 2016-2018.

Σύμφωνα με τη μεθοδολογία και τη βέλτιστη πρακτική της, η YEE προσέγγισε τις επιδόσεις με έμμεσο τρόπο, δηλαδή εξέτασε κατά πόσον και με ποιον τρόπο η διοίκηση έχει δημιουργήσει συστήματα ελέγχου για την αξιολόγηση και την εξασφάλιση των επιδόσεων (της αποδοτικότητας και της αποτελεσματικότητας) των δραστηριοτήτων της. Μέσω της προσέγγισης αυτής, η ΥΕΕ επιδιώκει να διασφαλίσει, καταρχάς, ότι οι ΓΔ και οι υπηρεσίες έχουν καθιερώσει επαρκή πλαίσια επιδόσεων, καθώς και εργαλεία μέτρησης, βασικούς δείκτες και συστήματα παρακολούθησης των επιδόσεων. Αυτό προκύπτει εν μέρει από το γεγονός ότι, σε μεγάλο αριθμό νομικών βάσεων, καθορίζονται στόχοι οι οποίοι έχουν ευρύτερο πεδίο εφαρμογής από τους στόχους που μπορεί να επιτύχει μόνη της η Επιτροπή. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει πρώτα να καθοριστούν στόχοι και κριτήρια αναφοράς SMART («συγκεκριμένα, μετρήσιμα, εφικτά, ρεαλιστικά και χρονικά προσδιορισμένα») στο επίπεδο της Επιτροπής, ώστε να διαχωρίζεται, στο μέτρο του δυνατού, η συγκεκριμένη συνεισφορά της Επιτροπής από τη συνεισφορά άλλων σημαντικών παραγόντων που συνεισφέρουν στην υλοποίηση και την επίτευξη των στόχων των ταμείων της ΕΕ (κράτη μέλη, περιφέρειες, τρίτες χώρες, διεθνείς οργανισμοί κ.λπ.).

Στις ενότητες που ακολουθούν παρουσιάζονται τα συμπεράσματα της ΥΕΕ όσον αφορά τις διάφορες πτυχές επιδόσεων των ελέγχων που διενήργησε το 2016.

4.1.1.Επιδόσεις των ΓΔ, των υπηρεσιών και των εκτελεστικών οργανισμών της Επιτροπής: οριζόντιες διαδικασίες

4.1.1.1. Διαχείριση των επιδόσεων

Οι ΓΔ και οι υπηρεσίες της Επιτροπής βρίσκονται αντιμέτωπες με εντεινόμενες πιέσεις όσον αφορά τους οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους, ενώ καλούνται παράλληλα να αποδείξουν ότι μπορούν να επιτύχουν τους στόχους τους και να διασφαλίσουν τη βέλτιστη χρήση των χρηματοδοτικών πόρων τους. Σε ένα πολιτικό πλαίσιο στο οποίο δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στις επιδόσεις, είναι απολύτως αναγκαίο οι ΓΔ, με τον δέοντα τρόπο, να καθορίζουν, να διαχειρίζονται, να παρακολουθούν και να υποβάλλουν στοιχεία σχετικά με τους συγκεκριμένους στόχους που τελούν υπό τον έλεγχό τους και μπορούν να επιτευχθούν μέσω των αποτελεσμάτων και των δράσεών τους. Από διάφορους ελέγχους της ΥΕΕ, που επικεντρώθηκαν στη διαχείριση και τη μέτρηση των επιδόσεων, προέκυψε ότι εξακολουθούν να απαιτούνται σημαντικές βελτιώσεις για την ανάπτυξη των μηχανισμών διαχείρισης και μέτρησης των επιδόσεων των ΓΔ. Η διαπίστωση αυτή επιβεβαιώνει και το συμπέρασμα του προηγούμενου έτους, με το οποίο επισημάνθηκε η ανάγκη λήψης περαιτέρω μέτρων, τόσο σε επίπεδο οργάνου όσο και σε επίπεδο ΓΔ, για τη βελτίωση της ποιότητας των στόχων και των δεικτών. Ομοίως, στην ετήσια έκθεση και στις ειδικές εκθέσεις που κατάρτισε το 2016, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο επισήμανε ελλείψεις στη μέτρηση και στη διαχείριση των επιδόσεων 13 . Η ΥΕΕ διατυπώνει συστάσεις στον συγκεκριμένο τομέα επί σειρά ετών. Με την πάροδο των ετών έχει επιτευχθεί σημαντική πρόοδος όσον αφορά, για παράδειγμα, διάφορες νέες πρωτοβουλίες σε επίπεδο οργάνου. Εντούτοις, η ΥΕΕ εξακολουθεί να διαπιστώνει σημαντικές αδυναμίες και σοβαρούς κινδύνους, στοιχείο που αποτελεί ένδειξη ότι, παρά τις προσπάθειες που καταβάλλονται, απαιτείται χρόνος για τη διαμόρφωση μιας πραγματικής αντίληψης και νοοτροπίας επιδόσεων και για την εφαρμογή αποδοτικής και αποτελεσματικής διαχείρισης των επιδόσεων εντός του οργάνου.

Το «κοινό πλαίσιο παρακολούθησης και αξιολόγησης» αποτελεί ένα από τα βασικά στοιχεία της μέτρησης των επιδόσεων της κοινής γεωργικής πολιτικής από τη ΓΔ AGRI. Διαπιστώθηκαν σοβαρές αδυναμίες ως προς τον καθορισμό στόχων, το σύνολο δεικτών που χρησιμοποιήθηκαν και τη συλλογή δεδομένων, οι οποίες ενδέχεται να υπονομεύουν την ικανότητα της ΓΔ AGRI να παρακολουθεί, να αξιολογεί και υποβάλλει στοιχεία όσον αφορά τις επιδόσεις της κοινής γεωργικής πολιτικής για την περίοδο 2014-2020.

Μολονότι η ΓΔ GROW έχει θέσει σε εφαρμογή διάφορα εργαλεία διαχείρισης των επιδόσεων για την παρακολούθηση των κυριότερων τομέων παρέμβασής της και τον συντονισμό των επιχειρησιακών επιδόσεων, το πλαίσιο διαχείρισης επιδόσεων χρήζει περαιτέρω βελτιώσεων, προκειμένου να καταδειχθεί ο τρόπος με τον οποίο οι βραχυπρόθεσμες δράσεις της εν λόγω ΓΔ συμβάλλουν αποτελεσματικά στην επίτευξη των στρατηγικών της στόχων και, κατ᾽ επέκταση, στις προτεραιότητες υψηλού επιπέδου της Επιτροπής. Ειδικότερα, δεν παρέχεται περιγραφή του ευρύτερου στρατηγικού οράματος, ενώ οι διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με τις επιδόσεις δεν είναι πάντα επαρκείς ούτε παρουσιάζονται με συνεκτικό τρόπο στα διάφορα έγγραφα στρατηγικού σχεδιασμού και προγραμματισμού.

Παρόμοιες αδυναμίες έχουν διαπιστωθεί και στο πλαίσιο διαχείρισης των επιδόσεων της ΓΔ MOVE. Η συγκεκριμένη ΓΔ στερείται ευρύτερου στρατηγικού οράματος, το οποίο να περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο η ΓΔ οργανώνει τις παρεμβάσεις της, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο τα βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα θα οδηγήσουν σε αποτελέσματα και αντίκτυπο σε μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα, συμβάλλοντας επίσης στην επίτευξη των στρατηγικών στόχων της ΓΔ. Επιπλέον, δεν υπάρχει κεντρική προσέγγιση για την παρακολούθηση και την υποβολή στοιχείων όσον αφορά τα πιο μακροπρόθεσμα επιτεύγματα πολιτικής, ενώ οι ειδικοί στόχοι της ΓΔ MOVE δεν είναι αρκετά συγκεκριμένοι και συναφείς. Δεν εφαρμόστηκε επίσημη διαδικασία για την προετοιμασία των δηλώσεων του προγράμματος ΔΣΕ, ούτε υπήρχε εσωτερική καθοδήγηση σχετικά με τον καθορισμό των καθηκόντων προς εκτέλεση, των αρμοδιοτήτων και των ρόλων κάθε μονάδας, το χρονοδιάγραμμα και τη ροή εργασιών, τον προσδιορισμό των δεικτών βάσει της πηγής πληροφοριών, τη μεθοδολογία υπολογισμού των δεικτών και την επικεφαλής μονάδα.

Η ΓΔ DEVCO έχει αναπτύξει μια σειρά εργαλείων διαχείρισης των επιδόσεων, τα οποία της παρέχουν τη δυνατότητα να συντονίζει τις επιχειρησιακές επιδόσεις, τόσο στην έδρα της όσο και στις αντιπροσωπείες της ΕΕ. Ωστόσο, το σύστημα διαχείρισης των επιδόσεων της ΓΔ DEVCO για τον προγραμματισμό, την παρακολούθηση και την υποβολή στοιχείων όσον αφορά την επίτευξη των στόχων της χρήζει σημαντικών βελτιώσεων, ώστε να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητά του. Η πρόοδος ως προς την επίτευξη των γενικών και ειδικών στόχων που καθορίζονται στο σχέδιο διαχείρισης δεν παρακολουθείται συστηματικά, και οι περισσότερες αντιπροσωπείες της ΕΕ που ελέγχθηκαν δειγματοληπτικά δεν παρακολουθούν την επίτευξη των στόχων που καθορίζονται στα οικεία σχέδια διαχείρισης. Επιπλέον, δεν παρέχεται κεντρική καθοδήγηση για την παρακολούθηση των γενικών και των ειδικών στόχων που καθορίζονται στα έγγραφα δράσης 14 , ενώ τα αποτελέσματα των έργων που εντάσσονται στο ίδιο έγγραφο δράσης δεν ενοποιούνται, ώστε να είναι δυνατή η παροχή πληροφοριών σχετικά με την επίτευξη των συνολικών στόχων. Όσον αφορά την υποβολή στοιχείων, το είδος των πληροφοριών που παρέχονται για τις επιδόσεις της ΓΔ DEVCO στις διάφορες εκθέσεις σχετικά με τον στρατηγικό σχεδιασμό και προγραμματισμό είναι περιορισμένο και δεν παρέχει πραγματική εκτίμηση ως προς το κατά πόσον έχουν επιτευχθεί ή όχι οι στόχοι. Σε επίπεδο προγραμμάτων, δεν υποβάλλονται σε ετήσια βάση στοιχεία σχετικά με τη σημειωθείσα πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των στόχων που καθορίζονται στα έγγραφα προγραμματισμού, με τα οποία ενοποιούνται ουσιαστικά τα αποτελέσματα που μετρώνται σε επίπεδο έργων. Ο εσωτερικός ελεγκτής αναγνώρισε τις προσπάθειες που καταβάλλει η συγκεκριμένη ΓΔ, με σκοπό να συμπληρώσει τα εργαλεία διαχείρισης επιδόσεων που διαθέτει με πρωτοβουλίες υποβολής στοιχείων προσανατολισμένες στα αποτελέσματα.

Η διεξαγωγή ελέγχου στη ΓΔ EAC κατέληξε σε θετικό συμπέρασμα και κατέδειξε ότι είναι δυνατή η εφαρμογή αποτελεσματικού πλαισίου διαχείρισης των επιδόσεων, παρότι η ΓΔ έχει να αντιμετωπίσει ποικίλες δραστηριότητες πολιτικής και προγράμματα δαπανών.

4.1.1.2. Διαχείριση κινδύνου

Η διαχείριση κινδύνου αποτελεί σταθερή δραστηριότητα. Κατά γενικό κανόνα, η διοίκηση διενεργεί, σε ετήσια βάση, αξιολόγηση κινδύνου στο πλαίσιο του στρατηγικού σχεδιασμού και των δραστηριοτήτων προγραμματισμού. Κατά τη διεξαγωγή ελέγχου διαχείρισης κινδύνου στη ΓΔ NEAR, διαπιστώθηκαν σημαντικές ελλείψεις στον σχεδιασμό και στην εφαρμογή της συγκεκριμένης διαδικασίας, με αντίκτυπο στη συνολική της αποτελεσματικότητα. Ανταποκρινόμενη στις εν λόγω διαπιστώσεις, η ΓΔ NEAR έθεσε σε εφαρμογή ένα σχέδιο δράσης για την αντιμετώπιση των σημαντικών αδυναμιών.

4.1.1.3. Διαχείριση ανθρώπινων πόρων

Στον τομέα της διαχείρισης ανθρώπινων πόρων, η ΥΕΕ αξιολόγησε κατά πόσον διάφορες ΓΔ και εκτελεστικοί οργανισμοί σχεδίασαν και εφάρμοσαν αποτελεσματικές στρατηγικές ανθρώπινων πόρων, για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που απορρέουν από τις νέες προτεραιότητες, τις αλλαγές στα επίπεδα στελέχωσης και τις αναδιοργανώσεις. Εν γένει, από τους ελέγχους συνάχθηκε το συμπέρασμα ότι ΓΔ και οι εκτελεστικοί οργανισμοί έχουν λάβει επαρκή μέτρα για τη διαχείριση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν στον τομέα των ανθρώπινων πόρων. Εντούτοις, στη ΓΔ ENV υπάρχει περιθώριο βελτίωσης, δεδομένου ότι η συγκεκριμένη ΓΔ δεν είναι επί του παρόντος σε θέση να παρακολουθήσει και να συγκρίνει τον φόρτο εργασίας στο εσωτερικό της με αποτελεσματικό τρόπο. Στον Εκτελεστικό Οργανισμό Έρευνας (REA), ο έλεγχος αποκάλυψε σημαντικές αδυναμίες στη διαδικασία επιλογής συμβασιούχων υπαλλήλων, δηλαδή στους ελέγχους ως προς την επιλεξιμότητα, την εφαρμογή των κριτηρίων επιλογής και την πληρότητα των φακέλων επιλογής, καθώς και στην καθοδήγηση που παρέχεται στα μέλη της επιτροπής επιλογής και στους παρατηρητές.

4.1.1.4. Διαχείριση ΤΠ

Στον τομέα ΤΠ, διάφοροι έλεγχοι ΤΠ επιβεβαίωσαν ότι υπάρχει περιθώριο βελτίωσης όσον αφορά την αποτελεσματικότητα των διαφόρων πτυχών των λειτουργιών ΤΠ.

Η ΓΔ GROW χρειάζεται να καλύψει σημαντικές αδυναμίες που αφορούν τη διακυβέρνηση ΤΠ και τη διαχείριση του χαρτοφυλακίου της, ούτως ώστε να διασφαλιστεί ότι είναι σε θέση να προβεί σε επιτυχή οργανωτικό μετασχηματισμό και ότι υπάρχει πλήρης εναρμόνιση μεταξύ επιχειρησιακών στόχων και ΤΠ. Διαπιστώθηκαν αδυναμίες στη στρατηγική ΤΠ και στην αντιστοίχιση στόχων και βασικών δεικτών επιδόσεων, στη διαχείριση κινδύνων ΤΠ, στη διάδοση βασικών εξελίξεων στον τομέα ΤΠ, στην αξιολόγηση της σχέσης κόστους-ωφέλειας των συστημάτων ΤΠ, στο χαρτοφυλάκιο ΤΠ και στη διαχείριση προγραμμάτων γενικότερα.

Στη ΓΔ JRC, παρά το γεγονός ότι ασκούνται επί του παρόντος ορισμένες ορθές πρακτικές, η ΥΕΕ διαπίστωσε σημαντικές αδυναμίες στην ασφάλεια ΤΠ, οι οποίες την οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι οι εφαρμοζόμενοι έλεγχοι δεν παρέχουν επαρκείς διασφαλίσεις για τον επαρκή μετριασμό του κινδύνου ασφάλειας ΤΠ. Η εποπτεία της ασφάλειας ΤΠ από τη διοίκηση είναι πλημμελής, η ΓΔ JRC δεν καθορίζει απαιτήσεις ασφάλειας στον σχεδιασμό των συστημάτων ΤΠ, δεν πραγματοποιείται επανεξέταση της ασφάλειας ΤΠ για όλα συστήματα, και ο κατάλογος απογραφής των συστημάτων ΤΠ όσον αφορά την ασφάλεια είναι ελλιπής.

Στη ΓΔ BUDG διαπιστώθηκαν σημαντικές αδυναμίες όσον αφορά την αποτελεσματικότητα των μέτρων που λαμβάνονται για τον χειρισμό των μη αυτοματοποιημένων παρεμβάσεων στο σύστημα λογιστικής σε δεδουλευμένη βάση (ABAC). Η ΥΕΕ διαπίστωσε εκτεταμένη χρήση μη αυτοματοποιημένων παρεμβάσεων στο περιβάλλον παραγωγής, σε συνδυασμό με σχετικά υψηλό αριθμό χρηστών με δικαιώματα, τα οποία χορηγούνται σε εσωτερικούς υπαλλήλους και εξωτερικούς συμβούλους και περιλαμβάνουν απεριόριστη πρόσβαση και δικαιώματα πραγματοποίησης αλλαγών στο περιβάλλον παραγωγής, ενώ παράλληλα διαπιστώθηκαν αδυναμίες όσον αφορά τους ελέγχους των λογαριασμών χρηστών με δικαιώματα και τους προληπτικούς ελέγχους, οι οποίες δεν αντισταθμίζονται δεόντως με την εφαρμογή κατάλληλων ανιχνευτικών μέτρων.

Η Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από την τεχνολογία πληροφοριών για τις βασικές επιχειρηματικές διαδικασίες της και, ως εκ τούτου, έχει θέσει σε εφαρμογή σειρά ελέγχων για τη διασφάλιση της συνέχειας των δραστηριοτήτων της στον συγκεκριμένο τομέα. Ωστόσο, η ΥΕΕ διαπίστωσε ελλείψεις στη φυσική ασφάλεια του εναλλακτικού κέντρου δεδομένων, ότι οι στόχοι ως προς τον χρόνο ανάκτησης βασικών επιχειρηματικών διαδικασιών δεν επιτεύχθηκαν και ότι η ανάλυση των επιχειρηματικών επιπτώσεων παρουσιάζει ελλιπή εικόνα και παραπλανητικά αποτελέσματα.

Κατά τον έλεγχο του έργου ηλεκτρονικής ανταλλαγής πληροφοριών για την κοινωνική ασφάλιση στο πλαίσιο της ΓΔ EMPL επισημάνθηκαν διάφοροι κίνδυνοι που συνδέονται με την αποτελεσματική εφαρμογή ενός έργου ΤΠ. Η ΥΕΕ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι έλεγχοι που έχουν τεθεί σε εφαρμογή δεν παρέχουν επαρκείς διασφαλίσεις για τον πλήρη μετριασμό των εναπομενόντων σοβαρών κινδύνων που συνδέονται με ένα τόσο ευαίσθητο και σύνθετο έργο. Ειδικότερα, το πρώτο κύριο παραδοτέο (έκδοση έτοιμη για παραγωγή) απαιτούσε τη διεξαγωγή επειγόντων και αυστηρότερων ελέγχων ως προς τους στόχους, τα ορόσημα και την ανάληψη ιδίας ευθύνης για την εκτέλεση των διαφόρων καθηκόντων στο πλαίσιο του έργου. Για την αντιμετώπιση των αδυναμιών που διαπιστώθηκαν κατά τα πρώτα στάδια λειτουργίας του συστήματος, απαιτείται σαφής επισκόπηση των καθηκόντων και ανάληψη ιδίας ευθύνης. Η ΓΔ EMPL είχε ήδη δρομολογήσει σχέδια δράσης για την αντιμετώπιση ορισμένων από τις αδυναμίες που διαπιστώθηκαν, ωστόσο, η ΥΕΕ επισήμανε τον επείγοντα χαρακτήρα των εν λόγω μέτρων και την ανάγκη να διασφαλιστεί η εφαρμογή τους το συντομότερο δυνατόν.

4.1.1.5. Άλλοι έλεγχοι

Από άλλους ελέγχους της ΥΕΕ στους τομείς των δραστηριοτήτων καταπολέμησης της απάτης για τους παραδοσιακούς ίδιους πόρους, της διαχείρισης και της ανταλλαγής δεδομένων για γεωργοπεριβαλλοντικά και κλιματικά ζητήματα, της βελτίωσης της νομοθεσίας, καθώς και από τους εκ των υστέρων ελέγχους της κοινής υπηρεσίας ελέγχου, προέκυψε ότι απαιτούνται περαιτέρω μέτρα για τη βελτίωση των συνολικών επιδόσεων των εν λόγω διαδικασιών.

Η ΥΕΕ διαπίστωσε σημαντικές αδυναμίες σε σχέση με τον προγραμματισμό, τη διαχείριση και τον συντονισμό των δραστηριοτήτων πρόληψης και εντοπισμού περιπτώσεων απάτης στον τομέα των παραδοσιακών ιδίων πόρων, οι οποίες ενδέχεται να υπονομεύσουν την αποτελεσματικότητα της πρόληψης και του εντοπισμού περιπτώσεων απάτης.

Η διαχείριση δεδομένων αποτελεί σημαντική συνιστώσα της χάραξης τεκμηριωμένων πολιτικών. Ένας από τους βασικούς τομείς στους οποίους απαιτείται αποτελεσματική ανταλλαγή δεδομένων είναι τα γεωργοπεριβαλλοντικά και κλιματικά ζητήματα, διότι αφορούν μια σειρά ΓΔ και τομέων πολιτικής. Η ΥΕΕ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, παρά την εφαρμογή διαφόρων κανόνων και διαδικασιών σχετικά με τη διαχείριση των δεδομένων, παρατηρούνται σημαντικές αδυναμίες όσον αφορά τη διασφάλιση μιας αποτελεσματικής και αποδοτικής διαδικασίας για τη διαχείριση και την ανταλλαγή γεωργοπεριβαλλοντικών και κλιματικών δεδομένων. Οι αδυναμίες αυτές οφείλονται, αφενός, στην απουσία ενός συνολικού πλαισίου διαχείρισης και ανταλλαγής δεδομένων στο επίπεδο της Επιτροπής και, αφετέρου, σε ελλείψεις ως προς τον τρόπο ανταλλαγής και διαχείρισης, επί του παρόντος, γεωργοπεριβαλλοντικών και κλιματικών δεδομένων μεταξύ των ΓΔ.

Όσον αφορά τη βελτίωση της νομοθεσίας, η ΥΕΕ διαπίστωσε ότι η Επιτροπή έχει λάβει σημαντικά μέτρα για την εφαρμογή του νέου θεματολογίου για τη βελτίωση της νομοθεσίας. Ωστόσο, παρά τα επιτεύγματα αυτά, χρειάζεται να καταβληθούν ακόμη σημαντικές προσπάθειες, πρωτίστως σε επίπεδο οργάνου, με στόχο την ολοκληρωμένη ανάπτυξη του θεματολογίου για τη βελτίωση της νομοθεσίας.

Η κοινή υπηρεσία ελέγχου (ΚΥΕ) στο κοινό κέντρο υποστήριξης (ΚΚΥ) θα πρέπει να καταβάλει σημαντικές προσπάθειες για την ενίσχυση της ολοκληρωμένης ανάπτυξης των εσωτερικών διαδικασιών της, διασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτό την επίτευξη των στόχων της στρατηγικής εκ των υστέρων ελέγχων του ΠΠ7, καθώς και την κατάλληλη προετοιμασία της για τις προκλήσεις που απορρέουν από τη στρατηγική εκ των υστέρων ελέγχων του προγράμματος «Ορίζοντας 2020». Ειδικότερα, η ΚΥΕ θα πρέπει να μειώσει τον μέσο χρόνο περάτωσης των ελέγχων και να βελτιώσει τις εσωτερικές διαδικασίες προγραμματισμού, παρακολούθησης και υποβολής στοιχείων για τους εκ των υστέρων ελέγχους. Θα πρέπει επίσης να καθορίσει στόχους SMART και να αναπτύξει μια προσέγγιση και σχετική καθοδήγηση για τον εντοπισμό περιπτώσεων απάτης.

Διαπιστώθηκαν ορισμένες αδυναμίες στην εποπτεία της αεροπορικής και θαλάσσιας ασφάλειας που ασκείται από τη ΓΔ MOVE. Πρόκειται για έναν τομέα στον οποίο τα περιστατικά ασφάλειας ενδέχεται, εντέλει, να έχουν σοβαρές επιπτώσεις στη φήμη του οργάνου. Η ΥΥΕ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το ισχύον σύστημα παρακολούθησης της ΓΔ MOVE παρουσιάζει σημαντικές αδυναμίες, λόγω της απουσίας τυποποιημένης και ολοκληρωμένης στρατηγικής παρακολούθησης, στο πλαίσιο της οποίας θα καθορίζεται, πρώτον, ο βαθμός βεβαιότητας που θα πρέπει να εξασφαλίζεται από τη ΓΔ MOVE, μέσω των συστημάτων παρακολούθησης που διαθέτει, όσον αφορά τη συμμόρφωση των κρατών μελών προς την ευρωπαϊκή νομοθεσία για την αεροπορική και θαλάσσια ασφάλεια και, δεύτερον, το πεδίο εφαρμογής και η έκταση των δραστηριοτήτων επιθεώρησης που διενεργεί.

4.1.2.Επιδόσεις κατά την εκτέλεση επιχειρησιακών και διοικητικών πιστώσεων του προϋπολογισμού

4.1.2.1. Άμεση διαχείριση

Όσον αφορά τον τομέα της άμεσης διαχείρισης κονδυλίων, στο πλαίσιο διαφόρων ελέγχων (στις ΓΔ HOME, JUST, RTD και στον REA) αξιολογήθηκαν οι διαδικασίες διαχείρισης επιχορηγήσεων. Στο πλαίσιο καθενός από τους εν λόγω ελέγχους, η ΥΥΕ εντόπισε ορισμένα ζητήματα τα οποία μπορούν να βελτιώσουν την αποδοτικότητα και την αποτελεσματικότητα των εν λόγω διαδικασιών. Επιπλέον, κατά τη διενέργεια ενός ελέγχου, εξετάστηκε κατά πόσον η Επιτροπή χρησιμοποιεί με αποτελεσματικό και αποδοτικό τρόπο εξωτερικούς αναδόχους που εργάζονται στις εγκαταστάσεις της και διαπιστώθηκε ότι, ελλείψει πλαισίου σε επίπεδο οργάνου για τον συντονισμό και την καθοδήγηση των ΓΔ, η Επιτροπή εκτίθεται σε σημαντικούς κινδύνους, που υπονομεύουν την αποδοτική και αποτελεσματική χρήση αναδόχων στις εγκαταστάσεις της. Σε επίπεδο ΓΔ, μπορούν να ληφθούν περισσότερα μέτρα για την προληπτική αντιμετώπιση του προβλήματος, για παράδειγμα, με την ενσωμάτωση διασφαλίσεων στις συμβάσεις, με στόχο τη βέλτιστη χρήση των χρηματοδοτικών πόρων.

Επιπλέον, κατά τη διεξαγωγή ελέγχου όσον αφορά την αποτελεσματικότητα της διαχείρισης του προγράμματος COSME, στο πλαίσιο του Εκτελεστικού Οργανισμού για τις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις (EASME), εντοπίστηκαν ελλείψεις όσον αφορά τη συνεργασία μεταξύ του EASME και της εποπτεύουσας ΓΔ. Κατά το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ο οργανισμός δεν διέθετε ισχυρή βάση για την προετοιμασία του σκέλους του ετήσιου προγράμματος εργασιών του που αφορά το πρόγραμμα COSME, ούτε για τον σχεδιασμό των εργασιών του, λόγω της καθυστερημένης συνεισφοράς της εποπτεύουσας ΓΔ και των σημαντικών τροποποιήσεων που επήλθαν στο πρόγραμμα COSME κατά τη διάρκεια της ενδιάμεσης αξιολόγησης. Ο EASME δεν προέβη σε επαρκή εκτίμηση των επιπτώσεων της κατάστασης αυτής στην αποδοτική υλοποίηση των ανατεθεισών δράσεων ούτε εκπόνησε επικαιροποιημένο έγγραφο σχεδιασμού, ώστε να ληφθούν υπόψη όλες οι αλλαγές που επήλθαν στις ανατεθείσες δράσεις κατά τη διάρκεια του έτους.

4.1.2.2. Έμμεση διαχείριση

Όσον αφορά τον τομέα της έμμεσης διαχείρισης κονδυλίων, κατά τη διενέργεια διαφόρων ελέγχων δόθηκε έμφαση στις ρυθμίσεις εποπτείας που έχουν τεθεί σε εφαρμογή στο πλαίσιο των ΓΔ και των υπηρεσιών και διαπιστώθηκαν αρκετές σημαντικές αδυναμίες, οι οποίες ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο την επίτευξη των στόχων πολιτικής.

Στο πλαίσιο ελέγχου που διενεργήθηκε στις ΓΔ HOME και SANTE, με αντικείμενο τον συντονισμό και τις ρυθμίσεις συνεργασίας με τους ρυθμιστικούς οργανισμούς και φορείς της ΕΕ, επισημάνθηκαν οι προκλήσεις με τις οποίες βρίσκονται αντιμέτωπες οι ΓΔ που είναι εταίροι της Επιτροπής και ασχολούνται με αποκεντρωμένους οργανισμούς της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του νομικώς μη δεσμευτικού χαρακτήρα της «κοινής προσέγγισης» για τους αποκεντρωμένους οργανισμούς της ΕΕ (βάσει συμφωνίας μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής, τον Ιούλιο του 2012), σκοπός της οποίας ήταν η ενίσχυση της συνοχής, της αποτελεσματικότητας και της λογοδοσίας των εν λόγω οργανισμών. Κατά τον έλεγχο, υπογραμμίστηκε επίσης ότι το επίπεδο εποπτείας που μπορούν να ασκούν οι ΓΔ-εταίροι εξαρτάται στην πράξη από τους ακόλουθους παράγοντες: 1) την περιορισμένη (από πλευράς αριθμού ψήφων) «εξουσία» λήψης αποφάσεων της Επιτροπής στα διοικητικά συμβούλια των οργανισμών· 2) τους πόρους που τίθενται στη διάθεση των ΓΔ-εταίρων για την εποπτεία των οργανισμών· 3) την προθυμία των οργανισμών να συνεργαστούν με τις ΓΔ υπό την ιδιότητα πραγματικών εταίρων, δεδομένου ότι οι συγκεκριμένοι οργανισμοί είναι αυτόνομα όργανα της Ένωσης, που υπόκεινται σε χωριστή διαδικασία απαλλαγής από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο· και 4) την ανάγκη διατήρησης της ανεξαρτησίας των συγκεκριμένων οργανισμών έναντι της Επιτροπής, ιδίως κατά την έκδοση επιστημονικών γνωμών. Ωστόσο, σε περίπτωση που ανακύψουν σοβαρά ζητήματα στους οργανισμούς, τα ζητήματα αυτά ενδέχεται να έχουν μείζονες επιπτώσεις στη φήμη της Επιτροπής. Όσον αφορά τις επιδόσεις, διαπιστώθηκαν σημαντικές αδυναμίες σε τρία βασικά σημεία της συνολικής στρατηγικής των ΓΔ-εταίρων έναντι των εν λόγω οργανισμών, και ειδικότερα όσον αφορά 1) τη συμμετοχή της ΓΔ-εταίρου στον προγραμματισμό των οργανισμών και τη σύνδεση μεταξύ του προγραμματισμού των οργανισμών και των δραστηριοτήτων προγραμματισμού της αντίστοιχης ΓΔ· 2) την παρακολούθηση των δραστηριοτήτων των οργανισμών από τη ΓΔ-εταίρο· και 3) τη στρατηγική ελέγχου που εφαρμόζει η ΓΔ-εταίρος για τη διασφάλιση αξιοπιστίας και την υποβολή στοιχείων (στην ΕΕΔ) σχετικά με τα καθήκοντα που «ανατίθενται» στους οργανισμούς που εποπτεύει (όπως τα «καθήκοντα εκτέλεσης του προϋπολογισμού» που ανατίθενται μέσω «συμφωνιών ανάθεσης καθηκόντων»).

Κατά τη διενέργεια ελέγχου της εποπτείας που ασκεί η ΓΔ ENER στο έργο ITER, προέκυψαν επίσης σημαντικές αδυναμίες, οι οποίες έχουν επιπτώσεις στην αποτελεσματική εποπτεία του έργου ITER, διότι δεν είχαν καθοριστεί με σαφήνεια ούτε οι στόχοι που επιδιώκουν να επιτύχουν η ΓΔ 15 και η Ευρατόμ με τις εποπτικές τους δραστηριότητες ούτε ο τρόπος με τον οποίο θα αξιολογούν την αποτελεσματικότητα αυτών των εποπτικών δραστηριοτήτων. Επιπλέον, η Επιτροπή δεν λαμβάνει όλες τις πληροφορίες που απαιτούνται, ώστε να είναι σε θέση να παρακολουθεί αποτελεσματικά την F4E και να αξιοποιεί τις συγκεκριμένες γνώσεις στο πλαίσιο των συζητήσεων που διεξάγονται στους κόλπους των αρμόδιων φορέων διακυβέρνησης του εν λόγω οργανισμού.

4.1.2.3. Επιμερισμένη διαχείριση

Όσον αφορά τον τομέα της επιμερισμένης διαχείρισης, ο έλεγχος της προαιρετικής συνδεδεμένης στήριξης στη ΓΔ AGRI επιβεβαίωσε ότι ο τομέας είναι ιδιαίτερα σύνθετος και ότι η νομοθεσία προβλέπει ευρύ φάσμα επιλογών για τα κράτη μέλη, με αποτέλεσμα να ασκούνται σημαντικές πιέσεις στους πόρους της Επιτροπής για την εξασφάλιση της ορθής διαχείρισης της προαιρετικής συνδεδεμένης στήριξης. Διαπιστώθηκαν σημαντικές αδυναμίες στα συστήματα διαχείρισης και ελέγχου που εφαρμόζει η ΓΔ AGRI για την προαιρετική συνδεδεμένη στήριξη, ιδίως όσον αφορά την παρακολούθηση των επιδόσεων της προαιρετικής συνδεδεμένης στήριξης, οι οποίες ενέχουν τον κίνδυνο να μην επιτευχθούν οι στόχοι του καθεστώτος και να εμφανιστούν, ενδεχομένως, φαινόμενα στρέβλωσης σε άλλες γεωργικές αγορές.

Από έναν έλεγχο της αποτελεσματικότητας των μέτρων απλούστευσης στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών και επενδυτικών ταμείων για την περίοδο 2014-2020, προέκυψε ότι οι ΓΔ θα πρέπει να αντιμετωπίσουν ορισμένους σοβαρούς κινδύνους προκειμένου να είναι σε θέση να διασφαλίσουν τη σταθερή έμφαση στα αποτελέσματα, η οποία συνιστά κύριο ζητούμενο της τρέχουσας περιόδου προγραμματισμού. Ειδικότερα, χρειάζεται να μετριαστούν οι κίνδυνοι που συνδέονται με τις απλουστευμένες επιλογές κόστους, ενώ η υιοθέτηση των μέτρων απλούστευσης από τα κράτη μέλη και ο αντίστοιχος αντίκτυπός τους κυμαίνονται σε επίπεδα κατώτερα από τα αναμενόμενα.

4.2.Περιορισμένα συμπεράσματα της ΥΕΕ σχετικά με την κατάσταση του εσωτερικού ελέγχου κάθε ΓΔ

Τον Φεβρουάριο του 2017, η ΥΥΕ εξέδωσε περιορισμένα συμπεράσματα σχετικά με την κατάσταση του εσωτερικού ελέγχου σε κάθε ΓΔ και υπηρεσία. Τα συμπεράσματα αυτά συμβάλλουν στις ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων του 2016 των οικείων ΓΔ και υπηρεσιών. Βασίζονται στις ελεγκτικές εργασίες που εκτελέστηκαν κατά την τελευταία τριετία και καλύπτουν όλες τις ανοικτές συστάσεις που εκδόθηκαν από την ΥΕΕ και τα πρώην κλιμάκια εσωτερικού ελέγχου (στον βαθμό που τις έχει αναλάβει η ΥΕΕ). Επιπροσθέτως, τα συμπεράσματα εφιστούν ιδιαιτέρως την προσοχή σε όλες τις ανοικτές συστάσεις που αξιολογήθηκαν ως «κρίσιμες» ή στο αθροιστικό αποτέλεσμα μιας σειράς συστάσεων που αξιολογήθηκαν ως «πολύ σημαντικές», δεδομένου ότι μπορεί να απαιτούν τη διατύπωση επιφύλαξης στην ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων της οικείας ΓΔ/υπηρεσίας. Το συμπέρασμα της ΥΕΕ σχετικά με την κατάσταση του εσωτερικού ελέγχου περιορίζεται στα συστήματα διαχείρισης και ελέγχου που υποβλήθηκαν σε έλεγχο και δεν καλύπτει τα συστήματα τα οποία δεν είχαν αποτελέσει αντικείμενο ελέγχου από την ΥΕΕ ή τα κλιμάκια εσωτερικού ελέγχου (ΚΕΕ) κατά την τελευταία τριετία.

Ιδιαίτερη προσοχή, η οποία οδήγησε στη διατύπωση επιφυλάξεων στην ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων της εκάστοτε ΓΔ, εφιστάται στα περιορισμένα συμπεράσματα όσον αφορά:

- τη ΓΔ CLIMA σε σχέση με την καθυστέρηση που διαπιστώθηκε στην εφαρμογή μιας πολύ σημαντικής σύστασης σε θέματα ασφάλειας ΤΠ [σχετικά με τη διαχείριση της ασφάλειας του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής (ΣΕΔΕ) σε επίπεδο ΤΠ], η οποία εκθέτει τη ΓΔ στον κίνδυνο παραβιάσεων της ασφάλειας·

- τη ΓΔ DEVCO σε σχέση με τον συνδυασμένο αντίκτυπο τριών ανοικτών πολύ σημαντικών συστάσεων που διατυπώθηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου διαχείρισης του μέσου στήριξης της ειρήνης στην Αφρική.

4.3.Συνολική γνώμη σχετικά με τη δημοσιονομική διαχείριση από πλευράς της Επιτροπής

Όπως απαιτείται από τον καταστατικό χάρτη αποστολής της, η ΥΕΕ εκδίδει ετήσια συνολική γνώμη σχετικά με τη δημοσιονομική διαχείριση στην Επιτροπή. Η γνώμη αυτή βασίζεται στις ελεγκτικές εργασίες που εκτελέστηκαν στον τομέα της δημοσιονομικής διαχείρισης εντός της Επιτροπής, τόσο από την ΥΕΕ όσο και από τα πρώην κλιμάκια εσωτερικού ελέγχου κατά την προηγούμενη τριετία (2014-2016). Λαμβάνει επίσης υπόψη πληροφορίες από άλλες πηγές, κυρίως από τις εκθέσεις του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου. Η συνολική γνώμη εκδίδεται παράλληλα με την παρούσα έκθεση και καλύπτει το ίδιο οικονομικό έτος.

Όπως και στις προηγούμενες εκδόσεις της, στη συνολική γνώμη για το 2016 ελήφθησαν υπόψη οι επιφυλάξεις που είχαν διατυπωθεί από τους κύριους διατάκτες στις δηλώσεις αξιοπιστίας. Για να καταλήξει στην εν λόγω γνώμη, η ΥΕΕ έλαβε υπόψη τον συνδυασμένο αντίκτυπο των ποσών που εκτιμάται ότι διακυβεύονται, όπως δημοσιεύθηκαν στις ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων και βάσει της διορθωτικής ικανότητας που προκύπτει από τις δημοσιονομικές διορθώσεις και ανακτήσεις του παρελθόντος, καθώς και από εκτιμήσεις μελλοντικών διορθώσεων και διακυβευόμενων ποσών κατά το κλείσιμο. Δεδομένης της έκτασης των δημοσιονομικών διορθώσεων και των ανακτήσεων του παρελθόντος, και εάν υποτεθεί ότι οι διορθώσεις των επόμενων ετών θα πραγματοποιηθούν σε παρόμοια επίπεδα, παρέχεται επαρκής προστασία στον προϋπολογισμό της ΕΕ συνολικά (όχι απαραιτήτως σε μεμονωμένους τομείς πολιτικής), καθώς και σε βάθος χρόνου (ορισμένες φορές έως και αρκετά έτη αργότερα).

Χωρίς να διατυπώνει περαιτέρω επιφυλάξεις σχετικά με τη γνώμη, ο εσωτερικός ελεγκτής προσέθεσε μία παράγραφο για να δώσει «έμφαση επί ειδικού θέματος», η οποία αφορά τα εξής:

- στρατηγικές εποπτείας τρίτων μερών που υλοποιούν πολιτικές και προγράμματα

Μολονότι εξακολουθεί να έχει την πλήρη ευθύνη για τη διασφάλιση της νομιμότητας και της κανονικότητας των δαπανών και της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης (καθώς και για την επίτευξη των στόχων πολιτικής), η Επιτροπή βασίζεται ολοένα και περισσότερο σε τρίτα μέρη για την υλοποίηση των προγραμμάτων της. Αυτό επιτυγχάνεται, κυρίως, μέσω της ανάθεσης της εκτέλεσης του επιχειρησιακού προϋπολογισμού της Επιτροπής (με τη μέθοδο της έμμεσης διαχείρισης) ή ορισμένων καθηκόντων σε τρίτες χώρες ή διεθνείς οργανισμούς, σε εθνικούς οργανισμούς, σε κοινές επιχειρήσεις, σε οργανισμούς εκτός ΕΕ και σε αποκεντρωμένους οργανισμούς της ΕΕ. Επιπλέον, σε ορισμένους τομείς πολιτικής γίνεται μεγαλύτερη χρήση χρηματοδοτικών μέσων στο πλαίσιο του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου 2014-2020 ή κονδυλίων τρίτων μερών/οργανισμών εκτός ΕΕ (π.χ. εθνικών αρχών ή επενδυτών του ιδιωτικού τομέα). Όπως επισημαίνεται από το ΕΕΣ, η χρήση των εν λόγω μέσων και εναλλακτικών μηχανισμών χρηματοδότησης συνεπάγεται συγκεκριμένες προκλήσεις και κινδύνους για την Επιτροπή.

Στο πλαίσιο της άσκησης των γενικών τους αρμοδιοτήτων, οι επιχειρησιακές ΓΔ πρέπει να εποπτεύουν την υλοποίηση των προγραμμάτων και των πολιτικών και να παρέχουν καθοδήγηση και συνδρομή, ανάλογα με τις εκάστοτε ανάγκες. Ως εκ τούτου, οι ΓΔ πρέπει να καθορίζουν και να εφαρμόζουν κατάλληλες, αποτελεσματικές και αποδοτικές δραστηριότητες εποπτείας / παρακολούθησης / υποβολής στοιχείων, ώστε να είναι σε θέση να διασφαλίζουν ότι οι εξουσιοδοτημένες οντότητες και οι λοιποί εταίροι υλοποιούν αποτελεσματικά τα προγράμματα, προστατεύουν δεόντως τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης και τηρούν τη συμφωνία ανάθεσης αρμοδιοτήτων, ανάλογα με την περίπτωση, καθώς και ότι οποιοδήποτε τυχόν ζήτημα ανακύψει διευθετείται το ταχύτερο δυνατόν.

Στο πλαίσιο σειράς ελέγχων που διενεργήθηκαν, η ΥΕΕ συνέστησε σε ορισμένες ΓΔ να καθορίζουν με μεγαλύτερη σαφήνεια, στις στρατηγικές ελέγχου και εποπτείας τις οποίες αναπτύσσουν, τις προτεραιότητες και τις ανάγκες τους όσον αφορά τη διασφάλιση αξιοπιστίας ως προς τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση στους αντίστοιχους οργανισμούς εντός και εκτός ΕΕ. Ειδικότερα, στις στρατηγικές ελέγχου δεν ελήφθησαν δεόντως υπόψη οι κίνδυνοι τους οποίους ενέχει η ανάθεση καθηκόντων σε εξουσιοδοτημένες οντότητες, ούτε χρησιμοποιήθηκαν αποτελεσματικά ανεξάρτητες πηγές για τη διασφάλιση της αξιοπιστίας. Οι εν λόγω ΓΔ θα πρέπει να αναλάβουν πιο αποτελεσματικές και αποδοτικές δραστηριότητες εποπτείας.

Επιπλέον, οι στόχοι των δραστηριοτήτων εποπτείας / παρακολούθησης / υποβολής στοιχείων, όπως και ο τρόπος αξιολόγησης της αποτελεσματικότητάς τους, δεν ήταν αρκετά σαφείς, ενώ οι εποπτικοί έλεγχοι ήταν περιορισμένοι στην πράξη.

Η ΥΕΕ επισημαίνει την πρόσφατη πρωτοβουλία που ανέλαβαν οι κεντρικές υπηρεσίες, με σκοπό την κατάρτιση ειδικής καθοδήγησης για τις ΓΔ-εταίρους όσον αφορά τις σχέσεις με τους αποκεντρωμένους οργανισμούς, η οποία θα καλύπτει, μεταξύ άλλων, την παρακολούθηση ζητημάτων προγραμματισμού, επιδόσεων και προϋπολογισμού.

5.Διαβούλευση με την υπηρεσία δημοσιονομικών παρατυπιών της Επιτροπής

Κατά το 2016, η υπηρεσία δημοσιονομικών παρατυπιών δεν ανέφερε συστημικά προβλήματα κατ’ εφαρμογή του άρθρου 73 παράγραφος 6 16 του δημοσιονομικού κανονισμού.

6.Συμπεράσματα 

Η εφαρμογή των σχεδίων δράσης που έχουν καταρτιστεί σε συνέχεια των ελέγχων της ΥΕΕ, το τρέχον έτος και κατά το παρελθόν, συμβάλλει στη σταθερή βελτίωση του πλαισίου εσωτερικού ελέγχου της Επιτροπής.

Η ΥΕΕ θα διενεργήσει επαναληπτικούς ελέγχους όσον αφορά την εκτέλεση των σχεδίων δράσης, που θα εξεταστούν από την επιτροπή παρακολούθησης των ελέγχων, η οποία θα ενημερώσει το Σώμα των Επιτρόπων, κατά περίπτωση.

Η ΥΕΕ θα εξακολουθήσει να επικεντρώνει τη δράση της στους οικονομικούς ελέγχους και στους ελέγχους συμμόρφωσης, ΤΠ και επιδόσεων.

7.Κατάλογος αρκτικόλεξων

(1)  Η παρούσα έκθεση περιλαμβάνει τις εκθέσεις λογιστικού ελέγχου που ολοκληρώθηκαν κατά την περίοδο μεταξύ της 1ης Φεβρουαρίου 2016 και της 31ης Ιανουαρίου 2017.

(2)  Η έκθεση δεν καλύπτει τους αποκεντρωμένους ευρωπαϊκούς οργανισμούς, την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης ή άλλους οργανισμούς που ελέγχονται από την ΥΕΕ, για τους οποίους συντάσσονται αυτοτελείς ετήσιες εκθέσεις.

(3)  Άρθρο 100 του δημοσιονομικού κανονισμού.

(4)  C(2015)2541 (20 Απριλίου 2015), Communication to the Commission, Mission Charter of the Internal Audit Service of the European Commission (Ανακοίνωση προς την Επιτροπή, Καταστατικός χάρτης αποστολής της Υπηρεσίας Εσωτερικού Ελέγχου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής). Ο καταστατικός χάρτης αποστολής επικαιροποιήθηκε το 2017, με αριθ. αναφοράς C(2017) 4435 final, της 30ής Ιουνίου 2017, προκειμένου να εναρμονιστεί με τις αναθεωρήσεις των διεθνών προτύπων από το Ινστιτούτο Εσωτερικών Ελεγκτών (IIA).

(5)  Το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (SWD) περιλαμβάνει επισκόπηση όλων των υποχρεώσεων ελέγχου και των επαναληπτικών ελέγχων που ολοκληρώθηκαν.

(6)  Ορισμένοι έλεγχοι, ιδίως έλεγχοι που περιλαμβάνουν πολλές ΓΔ, ενδέχεται να οδηγήσουν στην εκπόνηση περισσότερων από μίας εκθέσεων ελέγχου.

(7)  Η «Ανάλυση των ελλείψεων της νέας νομοθεσίας / του σχεδιασμού του δεύτερου σταδίου της περιόδου προγραμματισμού 2014-2020 των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων», που αφορά τη ΓΔ REGIO και τη ΓΔ EMPL, καλύπτει δύο υποχρεώσεις ελέγχου.

(8)  Για λόγους αποδοτικότητας, οι συστάσεις ελέγχου μπορούν να περατώνονται χωρίς τη συστηματική κατάρτιση επίσημης έκθεσης ή σημειώματος περάτωσης, έπειτα από κάθε επαναληπτικό έλεγχο. Κατά συνέπεια, στον πίνακα δεν παρουσιάζονται στοιχεία σχετικά με τον αριθμό των εκθέσεων.

(9)  Το 2016 έγιναν μερικώς αποδεκτές πέντε συστάσεις:Κατά κανόνα, η ΥΕΕ υποβάλλει στην επιτροπή παρακολούθησης των ελέγχων, προς συζήτηση, ελέγχους στο πλαίσιο των οποίων οι συστάσεις δεν έγιναν (μερικώς) αποδεκτές. Συνεπεία τούτου, είναι πιθανό οι ΓΔ να επανεξετάσουν τη θέση τους.

(10)  Σε σύγκριση με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη σελίδα 6 (ήτοι, 118 συστάσεις «πολύ σημαντικές» που έγιναν αποδεκτές από τις ΓΔ το 2016), ο αριθμός 119 «πολύ σημαντικών» συστάσεων διαφοροποιείται ελαφρώς, δεδομένου ότι μία σύσταση σχετικά με την ποιότητα των στόχων και των δεικτών που περιλαμβάνονται στο σχέδιο στρατηγικής και διαχείρισης του 2016, η οποία χαρακτηρίστηκε «πολύ σημαντική» και απευθύνθηκε στη ΓΔ MOVE για τον έλεγχο του καθορισμού των στόχων και της μέτρησης των επιδόσεων, δεν έγινε αρχικά αποδεκτή από τη ΓΔ MOVE. Μετά τη δημοσίευση της τελικής έκθεσης ελέγχου, η ΓΔ MOVE αποφάσισε να κάνει πλήρως αποδεκτές όλες τις συστάσεις που συμπεριλαμβάνονταν στην τελική έκθεση ελέγχου.

(11)

     Στον πίνακα παρουσιάζεται η πλέον πρόσφατη αξιολόγηση των συστάσεων, η οποία ενδέχεται να διαφέρει από την αξιολόγηση της αρχικής έκθεσης, εάν τα μέτρα που έλαβε ο ελεγχόμενος σε μεταγενέστερο χρόνο θεωρούνται από την ΥΕΕ επαρκή για τον μερικό μετριασμό των προσδιορισθέντων κινδύνων και, συνεπώς, για τη μείωση του βαθμού προτεραιότητας της σύστασης.

(12)  Η ΥΕΕ διενήργησε συνολικά 43 ελέγχους επιδόσεων και συνολικούς ελέγχους. Για αναλυτικότερα στοιχεία, βλ. το σχετικό έγγραφο εργασίας.

(13)  Παραδείγματα: ετήσια έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά με την εκτέλεση του προϋπολογισμού για το οικονομικό έτος 2015 – κεφάλαιο 3 «Επίτευξη αποτελεσμάτων από τον προϋπολογισμό της ΕΕ»· ειδική έκθεση αριθ. 1/2016: «Έχει σχεδιαστεί σωστά και βασίζεται σε ορθά δεδομένα το σύστημα της Επιτροπής για τη μέτρηση των επιδόσεων σε σχέση με τα εισοδήματα των γεωργών;»· ειδική έκθεση αριθ. 16/2016: «Στόχοι της ΕΕ στον τομέα της εκπαίδευσης: τα προγράμματα είναι ευθυγραμμισμένα με αυτούς, αλλά υπάρχουν αδυναμίες στη μέτρηση των επιδόσεων».

(14)  Στα έγγραφα δράσης προσδιορίζονται οι επιδιωκόμενοι στόχοι, τα πεδία παρέμβασης και η περιγραφή των δραστηριοτήτων που πρέπει να υλοποιηθούν, τα προσδοκώμενα αποτελέσματα, το σκεπτικό της παρέμβασης [συμπεριλαμβανομένου του «λογικού πλαισίου» (logframe)], οι δείκτες και οι στοχευόμενες τιμές τους.

(15) Η ευθύνη για την εποπτεία του έργου ITER, εξ ονόματος της Ευρατόμ, ανατέθηκε την 1η Ιουλίου 2015 στη ΓΔ ENER, κατόπιν διαβίβασης του φακέλου από τη ΓΔ RTD.

(16) άρθρου 73 παράγραφος 6 του δημοσιονομικού κανονισμού  Το άρθρο 117 των κανόνων εφαρμογής του δημοσιονομικού κανονισμού ορίζει ότι: «Αυτή η ετήσια έκθεση, μνημονεύει επίσης τα συστημικά προβλήματα που επισημάνθηκαν από την ειδικευμένη υπηρεσία η οποία συστάθηκε κατ᾽ εφαρμογή του ».