52013DC0714

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1........... Εισαγωγή...................................................................................................................... 4

2........... Η κατάσταση στα σχολεία............................................................................................ 4

2.1........ Αλικάντε....................................................................................................................... 4

2.2........ Bergen........................................................................................................................... 4

2.3........ Βρυξέλλες..................................................................................................................... 5

2.4........ Culham........................................................................................................................... 5

2.5........ Φρανκφούρτη................................................................................................................ 6

2.6........ Καρλσρούη................................................................................................................... 6

2.7........ Λουξεμβούργο.............................................................................................................. 6

2.8........ Mol................................................................................................................................ 6

2.9........ Μόναχο......................................................................................................................... 7

2.10...... Βαρέζε.......................................................................................................................... 7

3........... Δημοσιονομικές εξελίξεις και προκλήσεις.................................................................. 7

4........... Πολιτικές εξελίξεις και προκλήσεις............................................................................. 8

4.1........ Αναγνωρισμένα σχολεία............................................................................................... 8

4.2........ Υπερπληθυσμός/υποδομές........................................................................................... 9

4.3........ Κατανομή των δαπανών μεταξύ των κρατών μελών.................................................. 10

4.4........ Δίδακτρα της κατηγορίας ΙΙΙ....................................................................................... 10

4.5........ Δικαστικές υποθέσεις................................................................................................. 11

4.6........ Εσωτερικός έλεγχος................................................................................................... 11

5........... Παιδαγωγικές και οργανωτικές εξελίξεις και προκλήσεις......................................... 11

5.1........ Η μεταρρύθμιση του ευρωπαϊκού απολυτηρίου......................................................... 11

5.2........ Δράσεις για μαθητές με ειδικές ανάγκες (SEN)......................................................... 12

5.3........ Οργάνωση των σπουδών στον δευτεροβάθμιο κύκλο............................................... 12

6........... Μελλοντικές προκλήσεις........................................................................................... 12

1.           Εισαγωγή

Το 2012 ήταν ένα σχετικά σταθερό έτος για το σύστημα των ευρωπαϊκών σχολείων (ΣΕΣ). Το διέκριναν η φιλοδοξία να διαφυλαχθεί η υψηλή ποιότητα διδασκαλίας και η προσπάθεια συνεχούς ελέγχου του προϋπολογισμού. Η αποτελεσματική χρήση των πόρων, σε συνδυασμό με τον προϋπολογισμό που χορηγήθηκε, αποδείχθηκε επαρκής για την εύρυθμη λειτουργία του συστήματος το 2012. Οι αποφάσεις που ελήφθησαν το 2011 εφαρμόστηκαν ήδη και το 2012 αποφασίστηκαν περαιτέρω μέτρα που αναμένεται να έχουν θετικό αντίκτυπο στο ΣΕΣ τα προσεχή έτη.

Ωστόσο, ο συνεχώς αυξανόμενος αριθμός των μαθητών και η ασυμφωνία των κρατών μελών ως προς τον επιμερισμό του κόστους μεταξύ τους εξακολουθούν να συνεπάγονται μείζονα πρόκληση για το σύστημα. Καθώς ορισμένα κράτη μέλη συνεχίζουν να μην τιμούν τις υποχρεώσεις τους σχετικά με την απόσπαση διδακτικού προσωπικού και την εξασφάλιση υποδομών, η χρηματοδοτική συνδρομή της ΕΕ στον προϋπολογισμό του ΣΕΣ αυξήθηκε εκ νέου το 2012, και η κατάσταση είναι πιθανό να επιδεινωθεί, εάν δεν εξευρεθεί μια βιώσιμη λύση στο πρόβλημα. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να σημειώσουν πρόοδο στη συζήτηση για τον επιμερισμό του κόστους.

Οι κυριότερες εξελίξεις στις Βρυξέλλες και το Λουξεμβούργο περιλαμβάνουν την έναρξη λειτουργίας του σχολείου των Βρυξελλών IV στο Λάακεν και του σχολείου του Λουξεμβούργου ΙΙ στη Μπερτράνζ/Μάμερ. Ωστόσο, ο αριθμός των μαθητών στα σχολεία των Βρυξελλών αυξάνεται συνεχώς και πολλά σχολεία των Βρυξελλών εξακολουθούν να παρουσιάζουν έντονο υπερπληθυσμό. Η Επιτροπή, σε συνδυασμό με τη Γενική Γραμματεία των Ευρωπαϊκών Σχολείων, επέμεινε κατά τη διάρκεια του 2012 να λάβει επίσημη πρόταση από τις βελγικές αρχές όσον αφορά την τοποθεσία ενός μελλοντικού πέμπτου σχολείου στις Βρυξέλλες.

2.           Η κατάσταση στα σχολεία

2.1.        Αλικάντε

Ο πληθυσμός του σχολείου αυξήθηκε ελαφρά και ανήλθε στους 1052 μαθητές στην αρχή του σχολικού έτους 2012/2013[1]. Για πρώτη φορά από την ίδρυσή του πριν από δέκα έτη, οι μαθητές της κατηγορίας Ι[2] αποτελούν πάνω από το μισό του σχολικού πληθυσμού (54.8%). Οι μαθητές αυτοί είναι κυρίως παιδιά των υπαλλήλων του Γραφείου Εναρμόνισης στο πλαίσιο της Εσωτερικής Αγοράς (ΓΕΕΑ). Το σχολείο απαρτίζεται από τέσσερα γλωσσικά τμήματα (DE, EN, ES και FR), από τα οποία, όπως και τα προηγούμενα έτη, το ισπανικό ήταν το πολυπληθέστερο (37,2%).

2.2.        Bergen

Ο αριθμός των μαθητών συνέχισε να μειώνεται και έπεσε στους 556, από 578 το σχολικό έτος 2011/2012, και 595 το 2010/2011. Οι περισσότεροι μαθητές (80,4%) ανήκουν στην κατηγορία ΙΙΙ (447). Ο αριθμός των μαθητών της κατηγορίας Ι (108) αυξήθηκε ελαφρά και αντιπροσωπεύει το 19,4% του συνολικού σχολικού πληθυσμού. Το 2013 το σχολείο γιόρτασε την 50ή επέτειό του και το αποκορύφωμα των εορταστικών εκδηλώσεων ήταν η επίσκεψη της Αυτής Μεγαλειότητας (Α.Μ.) Βασίλισσας Βεατρίκης τον Μάρτιο.

2.3.        Βρυξέλλες

Στα ευρωπαϊκά σχολεία των Βρυξελλών ο μαθητικός πληθυσμός σημειώνει διαρκή αύξηση και στην αρχή του σχολικού έτους 2012/2013 ανήλθε στους 10 606 μαθητές, σε σύγκριση με 10 285 το προηγούμενο έτος (+ 3,1%). Ορισμένα από τα σχολεία συνέχισαν να αντιμετωπίζουν έντονο υπερπληθυσμό. Ωστόσο, η έναρξη λειτουργίας των νέων εγκαταστάσεων του σχολείου των Βρυξελλών ΙV στο Λάακεν τον Σεπτέμβριο του 2012 συνέβαλε κάπως στη μείωση του αριθμού των μαθητών στο σχολείο των Βρυξελλών Ι και βοήθησε στη σταθεροποίηση του πληθυσμού των σχολείων ΙΙ και ΙΙΙ.

Ο αριθμός των μαθητών στο σχολείο των Βρυξελλών Ι στην Uccle σημείωσε τη μεγαλύτερη πτώση, με μείωση των μαθητών από 3131 το 2011/2012 σε 3040 το 2012/2013. Λόγω των εργασιών ανακαίνισης που έχουν προγραμματιστεί από την «Régie des Bâtiments»[3] στο λεγόμενο κτίριο Fabiola αποφασίστηκε να φιλοξενηθούν προσωρινά όλα τα τμήματα του νηπιαγωγείου και του επιπέδου 1 του δημοτικού στις εγκαταστάσεις στο Berkendael, από τον Σεπτέμβριο του 2012 έως το τέλος του σχολικού έτος 2014/2015, όταν προβλέπεται να ολοκληρωθούν οι εργασίες.

Το σχολείο των Βρυξελλών ΙΙ στη Woluwe διαθέτει τον μεγαλύτερο πληθυσμό από όλα τα ευρωπαϊκά σχολεία, με 3144 μαθητές στην αρχή του σχολικού έτους 2012/2013. Η έναρξη λειτουργίας του νέου χώρου στάθμευσης λεωφορείων βελτίωσε την ασφάλεια του εσωτερικού χώρου αθλοπαιδιών του σχολείου, καθώς τα πάνω από 50 σχολικά λεωφορεία δεν χρειάζεται πια να εισέρχονται στην αυλή του σχολείου.

Ο πληθυσμός του σχολείου των Βρυξελλών ΙΙΙ στην Ixelles, με 2892 εγγεγραμμένους μαθητές τον Σεπτέμβριο του 2012, είναι σταθερός σε σχέση με το προηγούμενο σχολικό έτος χάρη στην ισχύουσα πολιτική εγγραφών στα ΕΣ στις Βρυξέλλες[4]. Ωστόσο, το σχολείο συνεχίζει να πάσχει από υπερπληθυσμό, κάτι που προκαλεί καθημερινές πρακτικές δυσχέρειες, ιδίως όσον αφορά τις κοινόχρηστες εγκαταστάσεις (βιβλιοθήκη, αθλητικό κέντρο, χώρος αθλοπαιδιών κ.λπ.)

1530 μαθητές άρχισαν το σχολικό έτος 2012/2013 στις νέες εγκαταστάσεις του σχολείου των Βρυξελλών IV στο Λάακεν. Το νέο σχολείο εγκαινιάστηκε επίσημα στις 24 Οκτωβρίου 2012 από τον πρόεδρο Βarroso, τον αντιπρόεδρο Šefčovič, τον Γενικό Γραμματέα Verherstraeten και τον υπουργό Smets, παρουσία των Α.Μ. Βασιλιά Αλβέρτου II και της Βασίλισσας Paola. Περιλαμβάνει έξι γλωσσικά τμήματα, συμπεριλαμβανομένου του νεοσυσταθέντος βουλγαρικού τμήματος. Επιπλέον, ένα ρουμανικό τμήμα θα δημιουργηθεί από τον Σεπτέμβριο του 2013, όπως επιβεβαίωσαν οι ρουμάνοι εκπρόσωποι στη συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου των Ε.Σ. τον Δεκέμβριο του 2012.

Το σχολείο στο Λάακεν θα εξαντλήσει το δυναμικό του συντομότερα από τις προβλέψεις. Δεδομένης της συνεχούς αυξητικής τάσης του αριθμού των εγγεγραμμένων μαθητών στα σχολεία των Βρυξελλών και του υπερπληθυσμού σε ορισμένα από αυτά είναι προφανής η ανάγκη να ιδρυθεί ένα πέμπτο σχολείο στις Βρυξέλλες έως το 2015, όπως είχε ήδη ζητήσει το Ανώτατο Συμβούλιο των ευρωπαϊκών σχολείων από το 2010.

2.4.        Culham

Ύστερα από την απόφαση του Ανώτατου Συμβουλίου του 2007 να καταργηθεί σταδιακά το ευρωπαϊκό σχολείο τύπου Ι έως το 2017[5], δεν έγιναν δεκτοί νέοι μαθητές στο νηπιαγωγείο ούτε στο επίπεδο 1 του δημοτικού, και ο πληθυσμός του σχολείου μειώθηκε κατά 8,5%, από 745 το 2011 σε 682 την αρχή του σχολικού έτους 2012/2013.

Το νέο ελεύθερο σχολείο, υπό τη διαχείριση των εθνικών αρχών στο Culham, ξεκίνησε τη λειτουργία του τον Σεπτέμβριο του 2012 και φιλοξενεί τα δύο έτη του νηπιαγωγείου και τα επίπεδα 1 και 2 του δημοτικού. Θα χρησιμοποιεί τις υποδομές του ευρωπαϊκού σχολείου του Culham έως το 2017 και μετά το οριστικό κλείσιμο του τελευταίου θα περιέλθουν στην ευθύνη του.

2.5.        Φρανκφούρτη

Το 2012 το σχολείο της Φρανκφούρτης γιόρτασε την 10η επέτειό του με μεγαλύτερο και πάλι αριθμό μαθητών. Ο πληθυσμός του σχολείου σημείωσε αύξηση κατά 4,8%, από 1136 μαθητές στην αρχή του σχολικού έτους 2011/2012 σε1191 τον Σεπτέμβριο του 2012. Η πλειονότητα των μαθητών (823) στο σχολείο ανήκει στην κατηγορία Ι και είναι κυρίως παιδιά του προσωπικού της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Τα προβλήματα κορεσμού που αντιμετωπίζει εδώ και χρόνια το σχολείο έγιναν εντονότερα και είναι πιθανόν να επιδεινωθούν περαιτέρω με την αναμενόμενη ενίσχυση του προσωπικού της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας αναφορικά με την εποπτεία τραπεζών. Κατόπιν αίτησης της Επιτροπής και του Γραφείου του Γενικού Γραμματέα των ΕΣ το θέμα θα συζητηθεί από το Ανώτατο Συμβούλιο το 2013.

2.6.        Καρλσρούη

Ο μαθητικός πληθυσμός του σχολείου της Καρλσρούης συνέχισε να μειώνεται και στην αρχή του σχολικού έτους 2012/2013 έφτασε συνολικά τους 911 μαθητές, εκ των οποίων μόνο οι 173 ανήκαν στην κατηγορία Ι (19%). Οι μαθητές της κατηγορίας ΙΙΙ είναι ακόμη οι περισσότεροι, αν και ο αριθμός τους μειώθηκε κατά τη διάρκεια των ετών από 524 το 2009 σε 484 το 2012 (53%). Το σχολείο της Καρλσρούης έχει συνάψει τον μεγαλύτερο αριθμό συμβάσεων με εταιρείες σε σχέση με όλα τα σχολεία και έχει τους περισσότερους μαθητές της κατηγορίας ΙΙ (28% το 2012/2013). Το ευρωπαϊκό σχολείο της Καρλσρούης εγκαινιάστηκε το 1963 και κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους 2012/2013 έλαβαν χώρα οι εορταστικές εκδηλώσεις για την 50ή επέτειο από την έναρξη λειτουργίας του.

2.7.        Λουξεμβούργο

Ένα νέο κεφάλαιο ξεκίνησε για τα ευρωπαϊκά σχολεία στο Λουξεμβούργο με την έναρξη λειτουργίας των νέων εγκαταστάσεων του σχολείου του Λουξεμβούργου ΙΙ στη Μπερτράνζ/Μάμερ τον Σεπτέμβριο του 2012.

2715 μαθητές άρχισαν το νέο σχολικό έτος στο σχολείο του Λουξεμβούργου Ι. Καθώς η συγκατοίκηση στις εγκαταστάσεις του με το σχολείο του Λουξεμβούργου ΙΙ ολοκληρώθηκε, όταν άνοιξαν οι εγκαταστάσεις του σχολείου του Λουξεμβούργου ΙΙ στη Μπερτράνζ/Μάμερ τον Οκτώβριο του 2012, το πρόβλημα του υπερπληθυσμού για το σχολείο του Λουξεμβούργου Ι λύθηκε. Το Λουξεμβούργο Ι, που είναι το παλαιότερο από όλα τα ευρωπαϊκά σχολεία, γιόρτασε την 60ή επέτειό του το 2013.

Οι νέες εγκαταστάσεις στο σχολείο του Λουξεμβούργου ΙΙ εγκαινιάστηκαν επίσημα παρουσία του αντιπροέδρου Šefčovič και των υπουργών Wiseler και Delvaux-Stehres την 1η Οκτωβρίου 2012. Το σχολείο άνοιξε τις πόρτες του με 1965 μαθητές οχτώ γλωσσικών τμημάτων (τσεχικό, γερμανικό, δανικό, ελληνικό, αγγλικό, γαλλικό, ουγγρικό και ιταλικό). Οι αρχές του Λουξεμβούργου μερίμνησαν για την παροχή μεταφορικών υπηρεσιών προς τους μαθητές του σχολείου στη Μπερτράνζ/Μάμερ, καθώς και για την εξασφάλιση δωρεάν λεωφορειακής σύνδεσης μεταξύ των δύο σχολείων.

2.8.        Mol

Το ευρωπαϊκό σχολείο στο Μολ υποδέχτηκε 744 μαθητές στην αρχή του σχολικού έτους 2012/2013 (23 λιγότεροι από ό,τι το προηγούμενο έτος), εκ των οποίων 593 ανήκαν στην κατηγορία III και 140 στην κατηγορία I. Το μέγεθος του γερμανικού τμήματος μειώθηκε και πάλι από 72 μαθητές το 2011 σε 64 το 2012. Το ολλανδικό και το αγγλικό τμήμα αποτελούνται από 263 και 262 μαθητές αντίστοιχα, ενώ το γαλλικό από 155 μαθητές.

2.9.        Μόναχο

Για ένα ακόμη έτος το σχολείο του Μονάχου παρουσίασε σταθερή άνοδο του πληθυσμού των μαθητών του λόγω του αυξανόμενου αριθμού του προσωπικού του ευρωπαϊκού γραφείου διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Το 78% των 2063 μαθητών ανήκουν στην κατηγορία Ι και το σχολείο είναι υποχρεωμένο να εφαρμόζει περιοριστική πολιτική εγγραφών έως το 2017, όταν αναμένεται να ολοκληρωθεί η επέκταση των εγκαταστάσεών του.

2.10.      Βαρέζε

Ο σχολικός πληθυσμός του σχολείου στο Βαρέζε παρέμεινε σταθερός και στην αρχή του σχολικού έτους 2012/2013 αποτελούνταν από 1384 εγγεγραμμένους μαθητές. Πάνω από τους μισούς μαθητές ανήκουν στην κατηγορία Ι, ενώ ο αριθμός των μαθητών της κατηγορίας ΙΙ συνεχίζει να συρρικνώνεται λόγω της σοβούσας κρίσης.

Παρά τις υποσχέσεις των ιταλικών αρχών και των υπενθυμίσεων της Επιτροπής το κατ’ αποκοπήν ποσό ύψους 400 000 ευρώ που προορίζεται για τη βελτίωση των υποδομών δεν έχει ακόμη καταβληθεί.

3.           Δημοσιονομικές εξελίξεις και προκλήσεις

Ο συνολικός προϋπολογισμός του 2012 για το σύστημα των ευρωπαϊκών σχολείων παρέμεινε σχετικά σταθερός με μια ελαφρά αύξηση. Χάρη στα διαρθρωτικά μέτρα που αποφασίστηκαν το 2011 η εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2012 παρήγαγε ακόμη και πλεόνασμα. Στα μέτρα αυτά συγκαταλέγονται η προσαρμογή της μισθολογικής κλίμακας του αποσπασμένου προσωπικού και του εκπαιδευτικού προσωπικού που προσλαμβάνεται σε τοπικό επίπεδο με βάση την αντίστοιχη κλίμακα των υπαλλήλων της ΕΕ, σε συνέχεια της μεταρρύθμισης του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης των υπαλλήλων της ΕΕ το 2004, καθώς και μια πιο αποτελεσματική οργάνωση των μαθημάτων. Επίσης, οι αποδοχές του αποσπασμένου όπως και του διοικητικού και βοηθητικού προσωπικού που προσλήφθηκε μετά το 2007 παρέμειναν στάσιμες το 2012. Διέπονται από μέθοδο παράλληλη με τη μέθοδο αναπροσαρμογής των μισθών των υπαλλήλων της ΕΕ, οι οποίοι παραμένουν αμετάβλητοι από τον Ιούλιο του 2011, καθώς το Συμβούλιο Υπουργών αρνήθηκε να εγκρίνει την απόφαση προσαρμογής τους. Οι πρόσθετες αποφάσεις που ελήφθησαν το 2012, όπως η αύξηση των διδάκτρων για τους μαθητές της κατηγορίας ΙΙΙ, αναμένεται να επιφέρουν αποτελέσματα στον προϋπολογισμό τα προσεχή έτη.

Ο συνολικός αριθμός των εγγεγραμμένων μαθητών στα ευρωπαϊκά σχολεία σημείωσε αύξηση 2,1% (3,1% στις Βρυξέλλες) σε σύγκριση με το 2011, από 23 367 σε 23 869[6] αντίστοιχα. Οι μαθητές της κατηγορίας Ι που ανέρχονται στους 18 017 αντιπροσωπεύουν πάνω από το 75% του συνολικού πληθυσμού των ευρωπαϊκών σχολείων. Η νέα μείωση των μαθητών της κατηγορίας ΙΙ συνεχίζει να αντανακλά την οικονομική κρίση, καθώς η ομάδα αυτή αντιπροσωπεύει κάτω από το 5% των μαθητών. Ο αριθμός των μαθητών της κατηγορίας ΙΙΙ επίσης σημείωσε νέα πτώση στους 4 695, και αντιπροσωπεύει μόλις κάτω του 20% κατά μέσον όρο. Η πτώση αυτή αποτελεί επίσης απόρροια της τρέχουσας οικονομικής συγκυρίας, πέραν της ιδιαίτερα περιοριστικής πολιτικής εγγραφών στα σχολεία των Βρυξελλών που ασφυκτιούν.

Το μέσο ετήσιο κόστος ανά μαθητή για το σύνολο των ευρωπαϊκών σχολείων ανήλθε το 2012 σε περίπου 11 506 ευρώ[7]. Καθώς ορισμένα κράτη μέλη δεν τιμούν τις ποσοστώσεις απόσπασης εκπαιδευτικού προσωπικού που τους αναλογούν, τα έσοδα ήταν κατά 4,04 εκατ. ευρώ χαμηλότερα από τις προβλέψεις, κάτι που οδήγησε στην αύξηση του ποσοστού της χρηματοδοτικής συνδρομής της ΕΕ στον προϋπολογισμό του ΣΕΣ στο 60%. Το 2012 δεν πληρώθηκαν 105 θέσεις αποσπασμένων διδασκόντων και ο αριθμός τους προβλέπεται να αυξηθεί τα προσεχή έτη, εάν δεν εξευρεθεί ουσιαστική λύση στο πρόβλημα επιμερισμού του κόστους.

Συνεισφορές στον προϋπολογισμό (εκτός του μεταφερόμενου πλεονάσματος και της χρήσης κονδυλίων αποθεματικού):

2012 (σύνολο: 274 420 820 ευρώ)

2011 (σύνολο: 275 214 326 ευρώ)

Οι μισθοί των διδασκόντων του ΣΕΣ συναρτώνται με τους ίδιους μηχανισμούς που διέπουν τους μισθούς του προσωπικού των ευρωπαϊκών οργάνων. Τον Δεκέμβριο του 2012, καθώς δεν λήφθηκε απόφαση σχετικά με τη μισθολογική αύξηση, το Συμβούλιο αποφάσισε να περικόψει την αρχικώς προγραμματισμένη συνεισφορά της ΕΕ στον προϋπολογισμό του ΣΕΣ για το 2013 παρακρατώντας ποσό ύψους 2,3 εκατ. ευρώ περίπου, το οποίο αντιστοιχεί στη δυνητική μισθολογική αύξηση για τους διδάσκοντες το 2012. Ο συνολικός προϋπολογισμός για το ΣΕΣ το 2013 ανήλθε σε 288 324 192 ευρώ και η χρηματοδοτική συνεισφορά της ΕΕ σε 171 554 083 ευρώ (δηλ. σε ποσοστό 59,5%).

4.           Πολιτικές εξελίξεις και προκλήσεις

4.1.        Διαπιστευμένα σχολεία

Σε συνέχεια της μεταρρύθμισης του συστήματος των ευρωπαϊκών σχολείων τα κράτη μέλη έλαβαν τη δυνατότητα από το 2009 να ζητούν τη διαπίστευση εθνικών σχολείων ώστε να παρέχουν ευρωπαϊκό πρόγραμμα σπουδών και να χορηγούν το ευρωπαϊκό απολυτήριο. Τα σχολεία του τύπου ΙΙ είτε διευθύνονται και χρηματοδοτούνται από τα εθνικά εκπαιδευτικά συστήματα των επιμέρους κρατών μελών της ΕΕ είτε είναι σχολεία του ιδιωτικού τομέα. Βρίσκονται κοντά σε ορισμένους ευρωπαϊκούς οργανισμούς. Κατά κανόνα φοιτά σε αυτά μεγάλος αριθμός μαθητών με διαφορετικό υπόβαθρο, οι γονείς των οποίων επιθυμούν να τους προσφέρουν ευρωπαϊκού τύπου σπουδές. Τα σχολεία του τύπου ΙΙΙ μπορούν να είναι δημόσια αλλά και ιδιωτικά που έχουν αναγνωριστεί από το Συμβούλιο των Διευθυντών ως ιδρύματα που προσφέρουν σπουδές ευρωπαϊκού τύπου στους μαθητές τους, με τη διαφορά ότι δεν φιλοξενούν παιδιά υπαλλήλων της ΕΕ και δεν απαιτείται να βρίσκεται πλησίον τους κάποιος ευρωπαϊκός οργανισμός.

Δύο νέα διαπιστευμένα σχολεία άνοιξαν τις πόρτες τους τον Σεπτέμβριο του 2012. ένα σχολείο τύπου ΙΙ, το Διεθνές Σχολείο της Χάγης (Κάτω Χώρες) και ένα σχολείο τύπου ΙΙΙ στην Bad Vilbel (Γερμανία). Ύστερα από την υπογραφή της συμφωνίας για τα παιδαγωγικά θέματα μεταξύ του Γενικού Γραμματέα των ευρωπαϊκών σχολείων και των ολλανδικών αρχών, το σχολείο στη Χάγη θα είναι σε θέση να απευθυνθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με τη χρηματοδοτική συνδρομή της ΕΕ.

Τον Δεκέμβριο του 2012 το Ανώτατο Συμβούλιο αποφάσισε ότι άλλα δύο σχολεία πληρούν τα κριτήρια της διαδικασίας διαπίστευσης και συγκεκριμένα το «Tallinn European Schooling» (Εσθονία) και το ευρωπαϊκό σχολείο της Κοπεγχάγης (Δανία), τα οποία πρόκειται να ξεκινήσουν τη λειτουργία τους τον Σεπτέμβριο του 2013.

Τα προηγούμενα έτη διαπιστεύθηκαν έξι εθνικά σχολεία που εδρεύουν: στην Πάρμα (Ιταλία), στο Dunshaughlin (Ιρλανδία), στο Ηράκλειο (Ελλάδα), στο Ελσίνκι (Φινλανδία), στο Στρασβούργο (Γαλλία) και στη Manosque (Γαλλία). Με εξαίρεση τη Manosque όλα τα σχολεία υπέγραψαν συμφωνία επιχορήγησης με την ΕΕ και λαμβάνουν τη χρηματοδοτική ενίσχυση της Επιτροπής. Μεταξύ του σχολικού έτους 2009/2010 και του Ιανουαρίου του 2013 είχαν λάβει συνολικά 11 345 706 εκατ. ευρώ.

4.2.        Υπερπληθυσμός/υποδομές

Ο συνολικός αριθμός εγγραφών μαθητών της κατηγορίας Ι συνέχισε να αυξάνεται το 2012 και ορισμένα σχολεία ταλανίζονται από σοβαρό πρόβλημα υπερπληθυσμού. Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για τα ΕΣ των Βρυξελλών ΙΙ και ΙΙΙ, καθώς και για το σχολείο της Φρανκφούρτης.

Στις Βρυξέλλες ο συνολικός αριθμός των μαθητών έφτασε τους 10 606 στην αρχή του σχολικού έτους 2012/2013, δηλαδή 321 περισσότερους σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Τα σχολεία στην Woluwe και στην Ixelles ασφυκτιούν, καθώς τα προβλήματα κορεσμού προκαλούν καθημερινές δυσκολίες στις κοινόχρηστες υποδομές. Επιπλέον, μπορεί ήδη να διαπιστωθεί ότι ακόμη και το σχολείο που πρόσφατα άνοιξε στο Λάακεν θα εξαντλήσει σύντομα τις δυνατότητες απορρόφησής του (ο πληθυσμός του αυξήθηκε κατά 44,5% το 2012). Κατά συνέπεια, στα σχολεία των Βρυξελλών εφαρμόζεται μια ιδιαίτερα περιοριστική πολιτική εγγραφών. Η ανάγκη δημιουργίας ενός πέμπτου σχολείου στις Βρυξέλλες για το 2015 επιβεβαιώνεται και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνέχισε τα διαβήματά της στις βελγικές αρχές ώστε να υποβάλουν πρόταση σχετικά με την τοποθεσία του νέου σχολείου στις Βρυξέλλες. Μόνο η δημιουργία ενός πέμπτου σχολείου σε συνδυασμό με την κατάλληλη αναθεώρηση της κατανομής των γλωσσικών τμημάτων μεταξύ των ΕΣ των Βρυξελλών θα μετριάσει δεόντως τα προβλήματα υποδομών και θα εξασφαλίσει μια πιο αποδοτική και οικονομική κατανομή των πόρων. Ο Γενικός Γραμματέας των ΕΣ έλαβε την εντολή από το Ανώτατο Συμβούλιο τον Δεκέμβριο του 2012 να υποβάλει στην προσεχή συνεδρίαση συγκεκριμένη πρόταση σχετικά με τη σύσταση των γλωσσικών τμημάτων στο πέμπτο σχολείο.

Κατά τη διάρκεια του 2012 η Επιτροπή συζήτησε επανειλημμένα το θέμα του πέμπτου σχολείου με τις βελγικές αρχές. Ο αντιπρόεδρος επίσης απηύθυνε επιστολή στον πρωθυπουργό Di Rupo και το ζήτημα συζητήθηκε στην ομάδα εργασίας ΕΕ-Βελγίου. Τον Δεκέμβριο του 2012 η βελγική κυβέρνηση αποφάσισε να συγκροτήσει ομάδα εργασίας περιορισμένης σύστασης (που απαρτίζεται από τους εκπροσώπους των βελγικών αρχών, τον Γενικό Γραμματέα των ΕΣ και της Επιτροπής) για να αξιολογήσει τις πραγματικές ανάγκες δημιουργίας ενός πέμπτου σχολείου στις Βρυξέλλες, έτσι ώστε να την επικουρήσει στη λήψη της τελικής απόφασης σχετικά με τη δυνητική τοποθεσία του. Η ομάδα υπέβαλε την τελική έκθεσή της το καλοκαίρι του 2013, η οποία διαβιβάστηκε στον πρωθυπουργό. Το έγγραφο επιβεβαιώνει την ανάγκη δημιουργίας ενός πέμπτου σχολείου και αναφέρει τις πιθανές τοποθεσίες του.

Το ΕΣ της Φρανκφούρτης αντιμετωπίζει επίσης όλο και μεγαλύτερα προβλήματα υπερπληθυσμού, καθώς οι μαθητές της κατηγορίας Ι παρουσιάζουν έντονη αύξηση. Σε συνέχεια της απόφασης περί εποπτείας του τραπεζικού τομέα αναμένεται ήδη να αυξηθεί περαιτέρω το προσωπικό της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στην αρχή του 2013 και το ήδη υπερπλήρες σχολείο θα χρειαστεί να απορροφήσει υψηλό αριθμό νέων μαθητών. Καθώς η χώρα υποδοχής υποχρεούται να παράσχει την υποδομή των ευρωπαϊκών σχολείων στην επικράτειά της, η Επιτροπή έθεσε το θέμα στις γερμανικές αρχές και αναμένει την παρούσα στιγμή πρόταση συγκεκριμένων μέτρων σχετικά με την επέκταση των υφιστάμενων εγκαταστάσεων και την εγκατάσταση πρόσθετων προκατασκευασμένων κτιρίων που να καλύψουν προσωρινά τις ανάγκες στέγασης του σχολείου.

4.3.        Επιμερισμός του κόστους μεταξύ των κρατών μελών

Το μέγεθος της χρηματοδοτικής συνεισφοράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο σύστημα των ευρωπαϊκών σχολείων (ΣΕΣ) εξαρτάται από το μέγεθος της συνεισφοράς κάθε κράτους μέλους. Το 2012 ανήλθε στα 165,4 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, το διαρθρωτικό πρόβλημα της έλλειψης αποσπασμένου διδακτικού προσωπικού οξύνθηκε ακόμη περισσότερο το 2012, καθώς δεν καλύφθηκαν 105 θέσεις (εκ των οποίων 47 για αγγλόφωνους, 18 για γαλλόφωνους και 17 για γερμανόφωνους εκπαιδευτικούς), γεγονός που οδήγησε στη συρρίκνωση των εσόδων κατά περίπου 4,04 εκατ. ευρώ.

Η ανταλλαγή απόψεων που δρομολόγησε το Ηνωμένο Βασίλειο σχετικά με τον επιμερισμό του κόστους μεταξύ των κρατών μελών κατά την προεδρία του ΣΕΣ που άσκησε το 2011/2012 και οι συζητήσεις στο πλαίσιο της ομάδας εργασίας που συγκροτήθηκε για να εξετάσει το ζήτημα δεν έφεραν απτά αποτελέσματα εντός του έτους. Το θέμα του επιμερισμού του κόστους είναι υψίστης σημασίας, ιδίως για το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία, καθώς καλούνται να αποσπάσουν πολλούς διδάσκοντες λόγω της υψηλής ζήτησης για μαθήματα αγγλικών. Οι γαλλόφωνες και οι γερμανόφωνες χώρες αντιμετωπίζουν επίσης παρόμοιες προκλήσεις. Παρά τις εκκλήσεις της Επιτροπής και του Ηνωμένου Βασιλείου προς τα κράτη μέλη ώστε να εξεύρουν μια εποικοδομητική λύση στο πρόβλημα, δεν κατέστη δυνατόν να υπάρξει συναίνεση ως προς τον τρόπο αντιμετώπισης των αδυναμιών του συστήματος. Το κόστος του διδακτικού προσωπικού που προσλαμβάνεται σε τοπικό επίπεδο για να καλυφθούν οι ελλείψεις αποσπασμένου προσωπικού καλύπτεται εξ ολοκλήρου από τη χρηματοδοτική συνδρομή της ΕΕ στο πλαίσιο του παρόντος συστήματος.

Επιπλέον, η απόφαση του Ηνωμένου Βασιλείου να μην αποσπά νέους διδάσκοντες ούτε και να αντικαθιστά όσους αποχωρούν θέτει το σύστημα των ευρωπαϊκών σχολείων σε ιδιαίτερα δυσχερή θέση τόσο από οικονομική άποψη όσο και από την άποψη των προσλήψεων στην πράξη. Η Επιτροπή θα συνεχίσει τις προσπάθειές της να επιτύχει συγκεκριμένα αποτελέσματα όσον αφορά τον επιμερισμό του κόστους μεταξύ των κρατών μελών.

4.4.        Δίδακτρα της κατηγορίας ΙΙΙ

Μια σημαντική πτυχή της μεταρρύθμισης του συστήματος ευρωπαϊκών σχολείων που αποφάσισε το Ανώτατο Συμβούλιο τον Απρίλιο του 2009 ήταν να δώσει μεγαλύτερη αυτονομία στα ευρωπαϊκά σχολεία του τύπου Ι όσον αφορά τις παιδαγωγικές, διοικητικές και οικονομικές πτυχές της λειτουργίας των σχολείων. Έτσι, τα διοικητικά συμβούλια των σχολείων εξουσιοδοτήθηκαν να καθορίζουν τα σχολικά δίδακτρα για τους μαθητές της κατηγορίας ΙΙΙ εντός των ορίων μιας προδιαγεγραμμένης κλίμακας. Κατόπιν της απόφασης αυτής το Ευρωπαϊκό Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας ζήτησε να προσδιοριστεί η εν λόγω κλίμακα από το Ανώτατο Συμβούλιο τον Απρίλιο του 2011. Κατά συνέπεια, συγκροτήθηκε μια ομάδα εργασίας για να προτείνει σχετική αναθεώρηση.

Στο πλαίσιο της εντολής της η ομάδα εργασίας για τα σχολικά δίδακτρα συζήτησε την αύξηση των διδάκτρων για τους μαθητές της κατηγορίας ΙΙΙ και τη μείωση των διδάκτρων για μαθητές της ίδιας οικογένειας και υπέβαλε τις προτάσεις της στο Ανώτατο Συμβούλιο. Κατά τη συνεδρίασή του τον Δεκέμβριο του 2012 το Ανώτατο Συμβούλιο, ύστερα από έντονες συζητήσεις, αποφάσισε να εγκρίνει τη συμβιβαστική αύξηση των διδάκτρων για τους μαθητές της κατηγορίας ΙΙΙ κατά 25% (+/- 5% ανάλογα με την απόφαση του κάθε σχολείου) για όλες τις νέες εγγραφές μαθητών της εν λόγω κατηγορίας από τον Σεπτέμβριο του 2013. Επιπλέον, η μείωση των διδάκτρων για τους μαθητές της ίδιας οικογένειας περιορίστηκε στο 20% για το πρώτο μέλος και στο 40% για όλα τα υπόλοιπα μέλη από το σχολικό έτος 2013/2014 για όλα τα νέα παιδιά της κατηγορίας ΙΙΙ. Η Επιτροπή χαιρετίζει την απόφαση αυτή, καθώς θα συμβάλει στη μείωση του ελλείμματος που χωρίζει το κόστος των μαθητών της κατηγορίας ΙΙΙ και τα έσοδα από τα δίδακτρα.

4.5.        Δικαστικές υποθέσεις

Το 2012 δεν υποβλήθηκαν στο Δικαστήριο νέες υποθέσεις σχετικά με το σύστημα των ευρωπαϊκών σχολείων. Τον Φεβρουάριο το Δικαστήριο εξέδωσε απόφαση υπέρ της Επιτροπής όσον αφορά την προσφυγή της τελευταίας κατά του Ηνωμένου Βασιλείου (C-545/09) σχετικά με την εξαίρεση των διδασκόντων που αποσπάστηκαν στα ευρωπαϊκά σχολεία από το Ηνωμένο Βασίλειο από τις μισθολογικές προσαρμογές υπέρ του διδακτικού προσωπικού σε εθνικά σχολεία κατά τη διάρκεια της σύμβασής τους. Η Επιτροπή επιμένει στη συμμόρφωση του Ηνωμένου Βασιλείου με την απόφαση και λαμβάνονται μέτρα για την δέουσα εφαρμογή της.

4.6.        Εσωτερικός έλεγχος

Στο πλαίσιο της διυπηρεσιακής συμφωνίας του 2007 μεταξύ του Ανώτατου Συμβουλίου και της Υπηρεσίας Εσωτερικού Ελέγχου της Επιτροπής, η Υπηρεσία Εσωτερικού Ελέγχου (ΥΕΣ) καταρτίζει σε τακτική βάση σχέδια δράσης ελέγχου των ευρωπαϊκών σχολείων. Το 2012 η ΥΕΣ διενέργησε αξιολόγηση κινδύνου, τα αποτελέσματα της οποίας παρείχαν τη βάση για την κατάρτιση του στρατηγικού σχεδίου ελέγχων για τα ευρωπαϊκά σχολεία τα έτη 2013-2015. Εντοπίστηκε μια σειρά σημαντικών θεμάτων που απαιτούν στενή παρακολούθηση από το σύστημα των ευρωπαϊκών σχολείων. Η Επιτροπή θα παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τα θέματα αυτά, έτσι ώστε να διασφαλιστεί ότι οι συστάσεις των ελέγχων λαμβάνονται σοβαρά υπόψη από τα ενδιαφερόμενα μέρη.

5.           Παιδαγωγικές και οργανωτικές εξελίξεις και προκλήσεις

5.1.        Μεταρρύθμιση του ευρωπαϊκού απολυτηρίου

Η άψογη οργάνωση των εξετάσεων του ευρωπαϊκού απολυτηρίου αποτελεί βασικό στοιχείο για την αξιοπιστία του διπλώματος. Ένας από τους σκοπούς της μεταρρύθμισης του 2009 στο σύστημα των ευρωπαϊκών σχολείων ήταν να γίνουν οι εξετάσεις για το ευρωπαϊκό απολυτήριο πιο αποτελεσματικές και λιγότερο δαπανηρές. Πέραν από τις προηγούμενες αποφάσεις που ελήφθησαν όσον αφορά τις απλοποιημένες ρυθμίσεις για την οργάνωση των εξετάσεων, τον Απρίλιο του 2012 το Ανώτατο Συμβούλιο αποφάσισε τη νέα δομή των θεμάτων για τις εξετάσεις του απολυτηρίου, η οποία θα αρχίσει να εφαρμόζεται από την εξεταστική του 2015.

Κατά την εξεταστική για το ευρωπαϊκό απολυτήριο το 2012 ανέκυψαν ορισμένα οργανωτικά θέματα με τις εξετάσεις των μαθηματικών με αποτέλεσμα πολυάριθμες αρνητικές αντιδράσεις από μαθητές και γονείς. Κατά συνέπεια, ο πρόεδρος της εξεταστικής επιτροπής για το ευρωπαϊκό απολυτήριο του 2012 ζήτησε από εμπειρογνώμονα του Ινστιτούτου Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου του Λονδίνου να εκπονήσει σχετικό πόρισμα. Το εν λόγω πόρισμα οδήγησε στην απόφαση ότι οι τελικοί βαθμοί για τις εξετάσεις των μαθηματικών έπρεπε να τροποποιηθούν και ότι όσοι το επιθυμούσαν μπορούσαν να επαναλάβουν τις εξετάσεις τον Σεπτέμβριο.

Η Επιτροπή εκφράζει τη λύπη της για τα εν λόγω οργανωτικά προβλήματα, καθώς υπονομεύουν τη φήμη και την αξιοπιστία του διπλώματος. Κατόπιν αίτησης της Επιτροπής, στην ημερήσια διάταξη της συνεδρίασης της μικτής επιτροπής διδασκόντων τον Οκτώβριο του 2012 προστέθηκε ένα ειδικό σημείο. Κατά τη σχετική συζήτηση ο Γενικός Γραμματέας των ΕΣ εξήγησε ότι λήφθηκαν ειδικά μέτρα σύμφωνα με τις συστάσεις στο πόρισμα του εμπειρογνώμονα. Η Επιτροπή ζήτησε επίσης από τον Γενικό Γραμματέα των ΕΣ να αναλύσει διεξοδικά την κατάσταση και να προτείνει συγκεκριμένα μέτρα που θα απέτρεπαν παρόμοια προβλήματα στο μέλλον. Επιπλέον, η Επιτροπή κρίνει απαραίτητο να διασαφηνιστεί το νομικό πλαίσιο, ώστε να προσδιοριστούν ρητά οι διαδικασίες σε περίπτωση παρόμοιων προβλημάτων. Το ζήτημα συζητήθηκε επίσης στη συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου τον Δεκέμβριο του 2012 και η παρακολούθηση των συστάσεων σχετικά με το απολυτήριο για το 2012 θα παρουσιαστεί στο Ανώτατο Συμβούλιο το 2013.

5.2.        Δράσεις για μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες (SEN)

Η ενσωμάτωση των μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στα ευρωπαϊκά σχολεία αποτελεί θέμα μείζονος σημασίας για την Επιτροπή. Για ένα ακόμη έτος η εν λόγω ομάδα μαθητών στα ευρωπαϊκά σχολεία παρουσίασε αύξηση το 2012 (702 μαθητές το σχολικό έτος 2012/2013 σε σύγκριση με 640 το 2011/2012 και 619 το 2010/2011)[8]. Η αύξηση αυτή αντανακλά τη σημαντική ανάπτυξη της πολιτικής για τους μαθητές SEN.

Καταβλήθηκαν προσπάθειες να συγκεντρωθούν οι μαθητές με τις ίδιες ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και να γίνει καλύτερη διαχείριση των κονδυλίων που προορίζονται για αυτούς. Το συνολικό κόστος της στήριξης προς τους μαθητές SEN για το οικονομικό έτος 2012 ανήλθε στα 4 121 172 ευρώ.

Κατά τη συνεδρίασή του τον Δεκέμβριο του 2012 το Ανώτατο Συμβούλιο ενέκρινε τη νέα πολιτική περί παροχής εκπαιδευτικής στήριξης στα ευρωπαϊκά σχολεία[9], έγγραφο που εναρμονίζει όλους τους στόχους και τις αρχές της εκπαιδευτικής στήριξης στα σχολεία. Αντικαθιστά όλα τα προηγούμενα έγγραφα σχετικά με τη στήριξη για τους μαθητές SEN και θα αρχίσει να ισχύει τον Σεπτέμβριο του 2013.

5.3.        Οργάνωση των σπουδών του δευτεροβάθμιου κύκλου

Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του συστήματος των ευρωπαϊκών σχολείων και των προσπαθειών για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητάς του, το Ανώτατο Συμβούλιο στη συνεδρίασή του τον Απρίλιο του 2012 εξουσιοδότησε τον Γενικό Γραμματέα να προτείνει την αναθεώρηση της οργάνωσης σπουδών στον δευτεροβάθμιο κύκλο. Συγκροτήθηκε για τον σκοπό αυτό ομάδα εργασίας με την αποστολή να προτείνει μέτρα με σκοπό όχι μόνο την αποτελεσματικότερη οργάνωση των σπουδών του δευτεροβάθμιου κύκλου, αλλά και για να ελαχιστοποιηθεί ο αριθμός των μαθητών που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο. Συγκεκριμένες προτάσεις θα υποβληθούν προς απόφαση στο Ανώτατο Συμβούλιο το 2013.

6.           Μελλοντικές προκλήσεις

Απέναντι στη συνεχιζόμενη οικονομική δυσπραγία η κύρια πρόκληση του συστήματος των ευρωπαϊκών σχολείων τα προσεχή έτη θα είναι να εξακολουθήσει να παρέχει παιδεία υψηλής ποιότητας στους μαθητές του και συγχρόνως να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για τον εκσυγχρονισμό της δομής και για τον εξορθολογισμό του συστήματος.

Η αναδιοργάνωση των σπουδών του δευτεροβάθμιου κύκλου θα αποτελέσει ένα από τα κύρια διακυβεύματα για το 2013. Η βελτίωση της αποτελεσματικότητας του συστήματος και παράλληλα η διατήρηση της ελκυστικότητάς του και της υψηλής ποιότητας του προγράμματος σπουδών των ευρωπαϊκών σχολείων αποτελούν προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν.

Η Επιτροπή συνεχίζει να ανησυχεί με την αδυναμία ορισμένων κρατών μελών να τιμούν τις υποχρεώσεις τους σχετικά με την απόσπαση εκπαιδευτικού προσωπικού και τη δημιουργία σχολικών υποδομών. Κατά συνέπεια, θα καταβάλει προσπάθειες ώστε να επιτευχθεί συναίνεση ως προς το ζήτημα επιμερισμού του κόστους, έτσι ώστε τα κράτη μέλη να επωμιστούν ισορροπημένα τις συνεπαγόμενες δαπάνες.

Δεδομένης της έκδηλης ανάγκης δημιουργίας ενός πέμπτου ευρωπαϊκού σχολείου στις Βρυξέλλες, η Επιτροπή θα συνεχίσει τις εκκλήσεις της προς τις βελγικές αρχές να προτείνουν συγκεκριμένη τοποθεσία πλησίον των γραφείων/περιοχών κατοικίας των υπαλλήλων της ΕΕ που να ικανοποιούν τις ανάγκες σε υποδομές και τις προσδοκίες των γονέων για τους οποίους το ευρωπαϊκό σχολείο αποτελεί συχνά την μόνη επιλογή για την εκπαίδευση των παιδιών τους.

[1]               Τα στατιστικά στοιχεία για τον πληθυσμό των ευρωπαϊκών σχολείων παρατίθενται στην έκθεση του Γενικού Γραμματέα των ΕΣ «Στοιχεία και αριθμοί στην αρχή του σχολικού έτους 2012-2013 στα ευρωπαϊκά σχολεία» ( http://www.eursc.eu/fichiers/contenu_fichiers2/1842/2012-10-D-15-en-1.pdf)

[2]               Οι κανόνες αποδοχής στα ευρωπαϊκά σχολεία παρατίθενται στη συλλογή αποφάσεων του ανώτατου συμβουλίου των ευρωπαϊκών σχολείων ( http://www.eursc.eu/fichiers/contenu_fichiers2/1794/2011-04-D-4-en-1.pdf)

[3]               Régie des Bâtiments: το βελγικό ομοσπονδιακό γραφείο αρμόδιο για τα επίσημα κτίρια.

[4]               Πολιτική εγγραφών στα ΕΣ των Βρυξελλών για το σχολικό έτος 2012-2013, έγγραφο 2011-10-D-33-en-D (http://www.eursc.eu/index.php?id=248&l=2)

[5]               Λόγω της μετακίνησης του σχεδίου «Joint European Torus» (JET) στην Cadarache (Γαλλία).

[6]               Βλ. υποσημείωση 1.

[7]               Οικονομικά στοιχεία της ετήσιας έκθεσης του οικονομικού ελεγκτή των ευρωπαϊκών σχολείων, έγγραφο 2013-02-D-6-en-1.

[8]               Στοιχεία που παρατίθενται στις «Στατιστικές για την ένταξη των μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στα ευρωπαϊκά σχολεία το έτος 2012», έγγραφο 2013-01-D-28-en-2

[9]               Έγγραφο 2012-05-D-14-en-5