(1)

Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 2 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1241, τα τεχνικά μέτρα πρέπει να συμβάλλουν στην ελαχιστοποίηση και, ει δυνατόν, στην εξάλειψη των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων ευαίσθητων θαλάσσιων ειδών, συμπεριλαμβανομένων όσων απαριθμούνται στην οδηγία 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου (2) και στην οδηγία 2009/147/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), που προκύπτουν από την αλιεία.

(2)

Σύμφωνα με το άρθρο 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1241, κοινή σύσταση που υποβάλλεται με σκοπό τη θέσπιση των μέτρων του άρθρου 15 παράγραφος 2, σε σχέση με την προστασία ευαίσθητων ειδών και ενδιαιτημάτων, μπορεί να προσδιορίζει τη χρήση πρόσθετων ή εναλλακτικών μέτρων ως προς τα αναφερόμενα στο παράρτημα XIII για την ελαχιστοποίηση των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων των ειδών που αναφέρονται στο άρθρο 11, να παρέχει πληροφορίες σχετικά με την αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων μέτρων μετριασμού και ρυθμίσεων παρακολούθησης και να προσδιορίζει περιορισμούς στη λειτουργία ορισμένων αλιευτικών εργαλείων ή να θεσπίζει συνολική απαγόρευση της χρήσης ορισμένων αλιευτικών εργαλείων μέσα σε περιοχή στην οποία τα εν λόγω αλιευτικά εργαλεία συνιστούν απειλή για την κατάσταση διατήρησης στην ίδια περιοχή ειδών αναφερόμενων στα άρθρα 10 και 11 ή άλλα ευαίσθητα ενδιαιτήματα. Το άρθρο 11 παράγραφος 1 αναφέρεται σε θαλάσσια θηλαστικά ή θαλάσσια ερπετά που απαριθμούνται στα παραρτήματα II και IV της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ και σε είδη θαλάσσιων πτηνών που καλύπτονται από την οδηγία 2009/147/ΕΚ.

(3)

Το δελφίνι (Delphinus delphis) είναι ένα αυστηρά προστατευόμενο είδος σύμφωνα με το παράρτημα IV της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, το οποίο απαριθμεί όλα τα κητώδη ως είδη κοινοτικού ενδιαφέροντος που χρήζουν αυστηρής προστασίας. Σύμφωνα με το ICES, η αφθονία δελφινιών στον Βισκαϊκό Κόλπο αντιστοιχεί σε 634 286 άτομα (4). Τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα θεωρούνται ύψιστη απειλή και με βάση τις παρατηρήσεις επί των σκαφών εκτιμώνται σε 5 938 δελφίνια ετησίως μεταξύ του 2019 και του 2021. Η τιμή αυτή υπερβαίνει το όριο της δυνητικής βιολογικής απομάκρυνσης (PBR) (5), το οποίο εκτιμάται σε 4 926 άτομα ετησίως (6).

(4)

Η κατανομή μικρών δελφινιδών (δελφίνια, ζωνοδέλφινα και μη ταυτοποιημένα δελφίνια ή ζωνοδέλφινα) παρουσίαζε μεγαλύτερη διασπορά το 2021 σε σύγκριση με παλαιότερα, ενώ οι διοπτεύσεις μικρών δελφινιδών πάνω από την περιοχή του Βισκαϊκού Κόλπου ήταν πολυάριθμες (7). Πριν από 30 χρόνια ξεκίνησε μια σειρά ερευνών μεγάλης κλίμακας με σκοπό την παρακολούθηση των φαλαινών, των δελφινιών και των φωκαινών στην υφαλοκρηπίδα και στα υπεράκτια ύδατα του Βορειοανατολικού Ατλαντικού. Μέρος του γενικού στόχου είναι η αξιολόγηση των επιπτώσεων της άμεσης θνησιμότητας που προκαλείται από ανθρώπινες δραστηριότητες και η τροφοδότηση των πληροφοριών που θα αποτελέσουν τη βάση για τον προσδιορισμό τυχόν μέτρων διατήρησης που είναι αναγκαία για την αύξηση της κατάστασης διατήρησης των κητοειδών (8).

(5)

Στο παράρτημα XIII του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1241 θεσπίζονται κανόνες σε περιφερειακό επίπεδο σχετικά με τα μέτρα μετριασμού για τη μείωση των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων ευαίσθητων ειδών, συμπεριλαμβανομένων των κητωδών, με λεπτομερή στοιχεία για τις περιοχές περιορισμού της αλιείας, τις περιόδους και τους περιορισμούς χρήσης αλιευτικών εργαλείων. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για τη συλλογή επιστημονικών στοιχείων σχετικά με τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα ευαίσθητων ειδών και να παρακολουθούν και να αξιολογούν την αποτελεσματικότητα των μέτρων μετριασμού που θεσπίζονται δυνάμει του παραρτήματος XIII.

(6)

Σύμφωνα με το σημείο 3 του εν λόγω παραρτήματος, τα κράτη μέλη πρέπει να υποβάλουν κοινές συστάσεις για τη λήψη πρόσθετων μέτρων μετριασμού για τη μείωση των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων ευαίσθητων ειδών, βάσει του άρθρου 15 του εν λόγω κανονισμού, όταν επιστημονικά στοιχεία, επικυρωμένα από το Διεθνές Συμβούλιο για την Εξερεύνηση της Θάλασσας (ICES) ή από την Επιστημονική, Τεχνική και Οικονομική Επιτροπή Αλιείας (ΕΤΟΕΑ), δείχνουν αρνητικές επιπτώσεις των αλιευτικών εργαλείων στα σχετικά είδη.

(7)

Στη γνωμοδότησή του της 29ης Ιουνίου 2023 (9), το ICES επαναξιολόγησε τα δεκαπέντε σενάρια μετριασμού που είχε θέσει υπό δοκιμή στο πλαίσιο της γνωμοδότησής του της 26ης Μαΐου 2020 (10) και εξέφρασε τη γνώμη ότι έξι από τα εν λόγω σενάρια είναι πιθανό να μειώσουν τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα δελφινιού κατά την αλιεία στον Βισκαϊκό Κόλπο κάτω από το όριο της δυνητικής βιολογικής απομάκρυνσης (PBR), αλλά μόνο για τις εκτιμήσεις θνησιμότητας που προκύπτουν από δειγματοληψία στη θάλασσα. Επιπλέον, το ICES έκρινε ότι κανένα από τα σενάρια μετριασμού δεν θα οδηγούσε σε μείωση της ετήσιας θνησιμότητας των δελφινιών κάτω από το όριο της PBR για τις εκτιμήσεις θνησιμότητας που προκύπτουν τόσο από δειγματοληψία στη θάλασσα όσο και από εκβρασμούς. Το ICES γνωμοδότησε επίσης ότι: i) οι χρονικές απαγορεύσεις στην υποπεριοχή 8 σε ορισμένες εξειδικευμένες αλιευτικές δραστηριότητες (métiers) είναι πιθανό να είναι τα πλέον αποτελεσματικά μέτρα διαχείρισης για τη μείωση της θνησιμότητας των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων βραχυπρόθεσμα· και ii) οι επιδόσεις των ηχητικών αποτρεπτικών συσκευών εξαρτώνται από τη βέλτιστη λειτουργία των εν λόγω συσκευών σε ορισμένα εργαλεία.

(8)

Στις 17 Ιανουαρίου 2024, η Γαλλία θέσπισε χωροχρονικά μέτρα για τα σκάφη που φέρουν ξένη σημαία, με σκοπό τη μείωση των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων μικρών κητωδών στον Βισκαϊκό Κόλπο για το έτος 2024 (11), τα οποία συμπλήρωσαν τα μέτρα που ίσχυαν ήδη για τα γαλλικά σκάφη βάσει του διατάγματος της 24ης Οκτωβρίου 2023, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (Conseil d’État) της 22ας Δεκεμβρίου 2023. Η Γαλλία θέσπισε απαγόρευση τεσσάρων εβδομάδων κατά την οποία απαγορεύθηκε η αλιεία με σκάφη μήκους άνω των 8 μέτρων που χρησιμοποιούν πελαγικές τράτες (OTM, PTM), τράτες βυθού με ζευγαρωτά σκάφη (PTB), απλάδια (GNS), μανωμένα δίχτυα (GTR) και γρι-γρι (PS), από την 22α Ιανουαρίου 2024 έως την 20ή Φεβρουαρίου 2024, στα γαλλικά ύδατα των υποπεριοχών ICES 8 a, b, c και e. Στις 18 Ιανουαρίου 2024, η Ισπανία εξέδωσε επίσης εθνικό κανονισμό για την εφαρμογή της ίδιας απαγόρευσης στα γαλλικά ύδατα της περιοχής ICES 8 για τον ισπανικό στόλο (12).

(9)

Στις 20 Ιουνίου 2024 η περιφερειακή ομάδα των Νοτιοδυτικών Υδάτων (Βέλγιο, Ισπανία, Γαλλία, Κάτω Χώρες και Πορτογαλία) υπέβαλε κοινή σύσταση προτείνοντας ειδικά μέτρα για τη μείωση των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων μικρών κητωδών στον Βισκαϊκό Κόλπο (υποπεριοχή ICES 8). Τα κράτη μέλη πρότειναν δύο μέτρα διαχείρισης για τη μείωση των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων, καθώς και συνοδευτικά μέτρα παρακολούθησης για τη βελτίωση των γνώσεων σχετικά με τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ κητωδών και αλιευτικών δραστηριοτήτων. Τα μέτρα διαχείρισης συνίστανται στη χρήση ηχητικών αποτρεπτικών συσκευών για όλες τις μεσοπελαγικές τράτες και τις δίδυμες τράτες βυθού, καθώς και στην απαγόρευση αλιείας από τις 22 Ιανουαρίου έως τις 20 Φεβρουαρίου. Τα μέτρα παρακολούθησης για τη συλλογή επιστημονικών δεδομένων συνίστανται σε καταγραφή των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων μικρών κητωδών στο ημερολόγιο πλοίου, καθώς και σε καταγραφές που πραγματοποιούνται με την κάλυψη ορισμένων ποσοστών της αλιευτικής προσπάθειας με παρατηρητές ή ηλεκτρονικά συστήματα παρακολούθησης που περιλαμβάνουν κάμερες επί του σκάφους.

(10)

Η κοινή σύσταση πρότεινε επίσης τα εξής: i) οι αλιείς που χρησιμοποιούν μανωμένα δίχτυα και απλάδια, πελαγικές τράτες και τράτες βυθού με ζευγαρωτά σκάφη ενθαρρύνονται να πειραματίζονται με νέα εργαλεία και νέες συσκευές για τον αποκλεισμό των κητωδών· και ii) τα κράτη μέλη συλλέγουν και ανταλλάσσουν δεδομένα με το ICES και μεταξύ τους σχετικά με τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα.

(11)

Κατά την εκπόνηση της κοινής σύστασης, το Γνωμοδοτικό Συμβούλιο Νοτιοδυτικών Υδάτων και το Γνωμοδοτικό Συμβούλιο Πελαγικών Ειδών κλήθηκαν να παραστούν, εν μέρει, στις συνεδριάσεις της Ομάδας Υψηλού Επιπέδου Νοτιοδυτικών Υδάτων και της Τεχνικής Ομάδας.

(12)

Κατά τη συνεδρίαση της ολομέλειάς της στις 12-16 Ιουλίου 2024, η ΕΤΟΕΑ εξέτασε τα μέτρα που προτείνονται στην κοινή σύσταση και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, παρόλο που παραμένουν λιγότερο αυστηρά από τα μέτρα που συνέστησε το ICES ως πιθανά να μειώσουν τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα δελφινιού κατά την αλιεία στον Βισκαϊκό Κόλπο κάτω από το όριο της PBR, αποτελούν βήμα προόδου στην προσπάθεια μείωσης των εν λόγω αλιευμάτων (13). Η ΕΤΟΕΑ έκρινε επίσης ότι, ενώ δεν υπάρχουν ακόμη αρκετά στοιχεία για την αξιολόγηση των επιδόσεων της απαγόρευσης σε σχέση με το όριο της PBR, ως αποτέλεσμα των μέτρων που ενέκρινε η Γαλλία στις 17 Ιανουαρίου 2024, ο συνολικός αριθμός εκβρασμών δελφινιού έχει μειωθεί σε σύγκριση με το 2023.

(13)

Τα κράτη μέλη επικαιροποίησαν την κοινή σύσταση στις 19 Σεπτεμβρίου 2024, προκειμένου να αποσαφηνίσουν τη μέτρηση της αλιευτικής προσπάθειας που εφαρμόζεται στα απλάδια και στα μανωμένα δίχτυα, και να προσθέσουν τον συνδυασμό απλαδιών και μανωμένων διχτυών (GTN) στον κατάλογο των εργαλείων για τα οποία ισχύει η απαγόρευση.

(14)

Στις 20 Σεπτεμβρίου 2024 ζητήθηκε η γνώμη της ομάδας εμπειρογνωμόνων για την αλιεία και την υδατοκαλλιέργεια.

(15)

Η Επιτροπή θεωρεί ότι, ενώ τα μέτρα που προτείνονται στην κοινή σύσταση είναι λιγότερο αυστηρά από τα μέτρα που συνέστησε το ICES στα έξι σενάρια μετριασμού που είναι πιθανό να μειώσουν τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα κάτω από το όριο της PBR, θα συμβάλουν στη μείωση των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων δελφινιού στον Βισκαϊκό Κόλπο το 2025.

(16)

Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης τα ακόλουθα: i) ενώ η ΕΤΟΕΑ επισημαίνει ότι η χρήση ηχητικών αποτρεπτικών συσκευών είναι λιγότερο καθοριστική για τα δελφίνια όσο είναι για άλλα είδη, παραπέμπει επίσης σε πρόσφατες μελέτες που καταδεικνύουν χαμηλότερο ποσοστό παρεμπιπτόντων αλιευμάτων όταν χρησιμοποιούνται αποτρεπτικές συσκευές δελφινιών· ii) η ΕΤΟΕΑ θεωρεί ότι οι συνεχιζόμενες ερευνητικές προσπάθειες, ιδίως όσον αφορά την αποτελεσματικότητα των ηχητικών αποτρεπτικών συσκευών, αναμένεται να αποφέρουν σύντομα αποτελέσματα· και iii) όσον αφορά τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ δελφινιών και άλλων μικρών κητωδών και τύπων αλιείας, η ΕΤΟΕΑ είναι της άποψης ότι η ηλεκτρονική παρακολούθηση είναι αποτελεσματική για την παρακολούθηση συμβάντων παρεμπιπτόντων αλιευμάτων και τη συλλογή δεδομένων που θα επιτρέψουν την εκτίμηση των ποσοστών των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων.

(17)

Ως εκ τούτου, ο κανονισμός (ΕΕ) 2019/1241 θα πρέπει να τροποποιηθεί αναλόγως, εκτός από τα μέτρα που συνοψίζονται στην αιτιολογική σκέψη 10, δεδομένου ότι: i) ο κανονισμός (ΕΕ) 2019/1241 δίνει ήδη τη δυνατότητα στους αλιείς που χρησιμοποιούν μανωμένα δίχτυα και απλάδια, πελαγικές τράτες και τράτες βυθού με ζευγαρωτά σκάφη να πειραματίζονται με νέα εργαλεία και νέες συσκευές για τον αποκλεισμό των κητωδών· και ii) τα κράτη μέλη έχουν ήδη νομική υποχρέωση να συλλέγουν και να ανταλλάσσουν με το ICES και μεταξύ τους τα δεδομένα σχετικά με τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα.

(18)

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι η χρήση καμερών επί του σκάφους συμμορφώνεται με τους κανόνες για την προστασία των δεδομένων σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (14). Ως εκ τούτου, το μαγνητοσκοπημένο υλικό που λαμβάνεται από κάμερες επί του σκάφους θα πρέπει να αφορά μόνο τα εργαλεία και τα μέρη των σκαφών όπου τα αλιεύματα μεταφέρονται επί του σκάφους, υφίστανται χειρισμό, αποθηκεύονται, καθώς και όλες τις περιοχές όπου μπορούν να προκύψουν παρεμπίπτοντα αλιεύματα μικρών κητωδών, και δεν θα πρέπει, στο μέτρο του δυνατού, να επιτρέπει την ταυτοποίηση φυσικών προσώπων. Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει επίσης να διασφαλίζουν την ανωνυμοποίηση των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα το συντομότερο δυνατόν.

(19)

Ο παρών κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός δεν θίγει πρόσθετα μέτρα για την προστασία των δελφινιών και άλλων μικρών κητωδών που μπορεί να θεσπίσει η Επιτροπή βάσει του ενωσιακού δικαίου, μεταξύ άλλων σε σχέση με την επιβολή της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου (15) ή όταν συντρέχουν δεόντως αιτιολογημένοι επιτακτικοί λόγοι επείγουσας ανάγκης που σχετίζονται με σοβαρή απειλή για τη διατήρηση των θαλάσσιων βιολογικών πόρων ή για το θαλάσσιο οικοσύστημα σύμφωνα με το άρθρο 12 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1380/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (16), και αυστηρότερα εθνικά μέτρα που μπορούν να θεσπίσουν τα κράτη μέλη για τον σκοπό αυτό στα ύδατά τους σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1380/2013 και τον κανονισμό (ΕΕ) 2019/1241.

(20)

Δεδομένου ότι τα μέτρα που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό έχουν άμεσο αντίκτυπο στον προγραμματισμό της αλιευτικής περιόδου των σκαφών της Ένωσης και στις συναφείς οικονομικές δραστηριότητες, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να αρχίσει να ισχύει το συντομότερο δυνατόν,