(1)

Η οδηγία 2009/148/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4) στοχεύει στην προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους για την ασφάλεια και την υγεία τους λόγω έκθεσης στον αμίαντο κατά τη διάρκεια της εργασίας. Στην εν λόγω οδηγία προβλέπεται ένα συνεκτικό επίπεδο προστασίας από τους κινδύνους που συνδέονται με την επαγγελματική έκθεση στον αμίαντο, μέσω ενός πλαισίου γενικών αρχών, προκειμένου τα κράτη μέλη να είναι σε θέση να διασφαλίζουν τη συνεπή εφαρμογή ελάχιστων απαιτήσεων. Οι εν λόγω ελάχιστες απαιτήσεις αποσκοπούν στην προστασία των εργαζομένων σε ενωσιακό επίπεδο, ενώ τα κράτη μέλη μπορούν να καθορίζουν αυστηρότερες διατάξεις.

(2)

Οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας πρέπει να εφαρμόζονται με την επιφύλαξη των διατάξεων της οδηγίας 2004/37/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5), οι οποίες είναι ευνοϊκότερες για τους εργαζομένους όσον αφορά την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία.

(3)

Ο αμίαντος είναι ένας εξαιρετικά επικίνδυνος καρκινογόνος παράγοντας, ο οποίος εξακολουθεί να επηρεάζει διάφορους οικονομικούς τομείς, όπως οι κατασκευές και οι ανακαινίσεις, οι εξορυκτικές και λατομικές δραστηριότητες, η διαχείριση αποβλήτων και η πυρόσβεση, στους οποίους οι εργαζόμενοι διατρέχουν υψηλό κίνδυνο έκθεσης. Ο αμίαντος ταξινομείται ως καρκινογόνος ουσία κατηγορίας 1Α σύμφωνα με το παράρτημα VI, μέρος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1272/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (6). Σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές στατιστικές για τις επαγγελματικές ασθένειες, Είναι μακράν η κύρια αιτία επαγγελματικού καρκίνου που σχετίζεται με την εργασία, καθώς έχει αναγνωριστεί ότι στα κράτη μέλη έως και το 78 % των περιστατικών καρκίνου που σχετίζονται με την εργασία συνδέονται με έκθεση στον αμίαντο. Η εισπνοή αιωρούμενων ινών αμιάντου μπορεί να προκαλέσει σοβαρές ασθένειες όπως μεσοθηλίωμα και καρκίνο του πνεύμονα, ενώ μπορεί να παρέλθουν κατά μέσο όρο 30 έτη από τη στιγμή της έκθεσης μέχρι να εκδηλωθούν τα πρώτα συμπτώματα της νόσου, με τελικό επακόλουθο θανάτους που σχετίζονται με την εργασία. Συνεπώς, η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται σε όλες τις δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων των εργασιών κατασκευής, ανακαίνισης και κατεδάφισης, της διαχείρισης αποβλήτων, της εξόρυξης και της πυρόσβεσης, κατά τη διάρκεια των οποίων οι εργαζόμενοι εκτίθενται ή ενδέχεται να εκτεθούν κατά τη διάρκεια της εργασίας τους σε σκόνη που προέρχεται από αμίαντο ή υλικά που περιέχουν αμίαντο.

(4)

Σύμφωνα με την προσέγγιση «Η υγεία σε όλες τις πολιτικές», η προστασία της υγείας των εργαζομένων από την έκθεση στον αμίαντο έχει οριζόντια διάσταση και αφορά πολλές πολιτικές και δραστηριότητες της Ένωσης, ιδίως στον τομέα του περιβάλλοντος όπου η δράση της Ένωσης συνίσταται στο να συμβάλλει, μεταξύ άλλων, στην προστασία της ανθρώπινης υγείας. Η Ένωση πρέπει επίσης να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο σε διεθνές επίπεδο για να αποτελέσει πρότυπο όσον αφορά την πρόληψη των ασθενειών που σχετίζονται με τον αμίαντο και να συνεργαστεί με άλλους διεθνείς οργανισμούς και τρίτες χώρες προκειμένου να απαγορευθεί η χρήση του αμιάντου παγκοσμίως. Επιπλέον, η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται σε συνέργεια με άλλες πρωτοβουλίες της Ένωσης.

(5)

Υπάρχουν είδη έκθεσης στον αμίαντο που δεν προκύπτουν από την ενεργό διαχείριση του αμιάντου. Τέτοια είδη έκθεσης περιλαμβάνουν την παθητική έκθεση, κατά την οποία εργαζόμενοι που εργάζονται σε περιοχή που γειτνιάζει με κάποιον που εργάζεται με υλικά που περιέχουν αμίαντο, είτε σε χώρους όπου τα υλικά που περιέχουν αμίαντο αποδομούνται στις δομές των κτιρίων, εκτίθενται σε αμίαντο, και τη δευτερογενή έκθεση, κατά την οποία άτομα εκτίθενται σε ίνες αμιάντου που μεταφέρονται από άτομα με επαγγελματική έκθεση κυρίως από τον ρουχισμό ή τα μαλλιά τους. Τόσο η παθητική όσο και η δευτερογενής έκθεση μπορούν να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία. Αν και όλες οι μορφές αμιάντου έχουν απαγορευθεί στην Ένωση, ο αμίαντος εξακολουθεί να υπάρχει σε ορισμένες κατασκευές, ιδίως σε κτίρια, που είχαν κατασκευαστεί πριν από την απαγόρευση, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει τόσο σε επαγγελματική όσο και σε μη επαγγελματική έκθεση σε περίπτωση διαταραχής ή φθοράς υλικών που περιέχουν αμίαντο στο κτίριο. Ως εκ τούτου, η αποφυγή της έκθεσης στον αμίαντο, υπό οποιαδήποτε μορφή, εξακολουθεί να αποτελεί επιτακτική ανάγκη. Στο πλαίσιο της παθητικής έκθεσης των εργαζομένων στον αμίαντο, η οδηγία 89/391/ΕΟΚ (7) του Συμβουλίου και η οδηγία 2009/148/ΕΚ απαιτούν από τους εργοδότες να έχουν στην κατοχή τους μελέτη εκτίμησης όλων των κινδύνων για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων στην εργασία, εντοπίζοντας τους πιθανούς κινδύνους, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που απορρέουν από παθητική έκθεση στον αμίαντο, και να λαμβάνουν τα αναγκαία προληπτικά και προστατευτικά μέτρα για την προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων, με την αρχή αποφυγής κινδύνων να αποτελεί πάντοτε την κύρια βάση για κάθε μέτρο που πρέπει να εφαρμόζεται. Όσον αφορά τη δευτερογενή έκθεση στον αμίαντο ή σε υλικά που περιέχουν αμίαντο, οι απαιτήσεις για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία αποτελούν σημαντικά μέσα για την αποφυγή αυτής της έκθεσης.

(6)

Οι γυναίκες διατρέχουν ιδιαίτερο κίνδυνο όσον αφορά ορισμένα είδη έκθεσης στον αμίαντο, συμπεριλαμβανομένης της δευτερογενούς έκθεσης. Η κατανομή των δραστηριοτήτων με βάση το φύλο στον χώρο εργασίας αποτελεί πρόσθετο παράγοντα κινδύνου για την παρακολούθηση, τη διάγνωση, τη θεραπεία και την αναγνώριση ασθενειών που σχετίζονται με τον αμίαντο. Επομένως, είναι σημαντικό να λαμβάνονται υπόψη οι διαφορές μεταξύ των φύλων στην έκθεση στον αμίαντο και στις επιπλοκές στην υγεία μετά τέτοια έκθεση, προκειμένου να προλαμβάνονται και να εντοπίζονται καλύτερα οι ασθένειες που προκαλούνται από αυτήν την έκθεση.

(7)

Ακολουθώντας τις νέες επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις στον τομέα, υπάρχει περιθώριο βελτίωσης της προστασίας των εργαζομένων που εκτίθενται στον αμίαντο και, επομένως, μείωσης της πιθανότητας να προσβληθούν οι εκτιθέμενοι εργαζόμενοι από ασθένειες που σχετίζονται με τον αμίαντο. Δεδομένου ότι ο αμίαντος είναι ένας καρκινογόνος παράγοντας χωρίς κατώτατο όριο, δεν είναι επιστημονικά εφικτό να προσδιοριστεί το επίπεδο κάτω από το οποίο η έκθεση δεν θα έχει δυσμενείς επιδράσεις στην υγεία. Αντίθετα, μπορεί να προσδιοριστεί ένας συσχετισμός μεταξύ έκθεσης και κινδύνου, ο οποίος διευκολύνει τον καθορισμό οριακής τιμής επαγγελματικής έκθεσης («οριακή τιμή») λαμβάνοντας υπόψη ένα αποδεκτό επίπεδο για τον συνολικό κίνδυνο. Κατά συνέπεια, η οριακή τιμή και η μεθοδολογία μέτρησης για τον αμίαντο θα πρέπει να αναθεωρηθεί προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος μέσω της μείωσης των επιπέδων έκθεσης για την καλύτερη προστασία των εργαζομένων από ασθένειες που σχετίζονται με την έκθεση στον αμίαντο κατά τη διάρκεια της εργασίας.

(8)

Η παρέκκλιση από ορισμένες διατάξεις της οδηγίας 2009/148/ΕΚ για τη σποραδική και μειωμένης έντασης έκθεση που προβλέπεται στην εν λόγω οδηγία δεν θα πρέπει να ισχύει για καρκινογόνο ουσία χωρίς κατώτατο όριο, όπως ο αμίαντος, όσον αφορά απαιτήσεις που σχετίζονται με την καταχώριση της έκθεσης και την ιατρική παρακολούθηση των εργαζομένων που καθορίζονται στην εν λόγω οδηγία.

(9)

Το Ευρωπαϊκό σχέδιο για την καταπολέμηση του καρκίνου, που παρουσιάστηκε στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 3ης Φεβρουαρίου 2021, υποστηρίζει την ανάγκη λήψης μέτρων στον τομέα της προστασίας των εργαζομένων από καρκινογόνες ουσίες. Η καλύτερη προστασία των εργαζομένων που εκτίθενται στον αμίαντο είναι επίσης σημαντική στο πλαίσιο της πράσινης μετάβασης και της εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, συμπεριλαμβανομένης ειδικότερα της στρατηγικής «Κύμα ανακαινίσεων» για την Ευρώπη, που δρομολογήθηκε στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 14ης Οκτωβρίου 2020. Οι συστάσεις των πολιτών στο πλαίσιο της διάσκεψης για το Μέλλον της Ευρώπης, η οποία διήρκεσε από τον Απρίλιο του 2021 έως τον Μάιο του 2022, επεσήμαναν επίσης τη σημασία των δίκαιων συνθηκών εργασίας, ιδίως την αναθεώρηση της οδηγίας 2009/148/ΕΚ.

(10)

Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Κύμα ανακαινίσεων για την Ευρώπη», στόχος της οποίας είναι η απαλλαγή των κτιρίων από τις εκπομπές άνθρακα, η αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας και η ενίσχυση της κυριαρχίας της Ένωσης μέσω της ενεργειακής απόδοσης, είναι σημαντικό η ασφαλής αφαίρεση και διάθεση των υλικών που περιέχουν αμίαντο να αποτελεί προτεραιότητα, δεδομένου ότι η επισκευή, η συντήρηση, η επικάλυψη ή η στεγανοποίηση μπορούν να οδηγήσουν σε αναβολή της αφαίρεσης, η οποία με τη σειρά της μπορεί να διαιωνίσει τους κινδύνους έκθεσης των εργαζομένων. Ως εκ τούτου, οι εργοδότες θα πρέπει, κατά την αξιολόγηση του κατά πόσον οποιαδήποτε δραστηριότητα ενέχει ή ενδέχεται να ενέχει κίνδυνο έκθεσης σε αμίαντο ή υλικά που περιέχουν αμίαντο, να εξετάζουν την πλήρη αφαίρεση του αμιάντου ως προτιμώμενη επιλογή έναντι οποιασδήποτε άλλης δραστηριότητας χειρισμού, όποτε αυτό είναι εφικτό και επωφελές για την προστασία των εργαζομένων. Επιπλέον, οι εργαζόμενοι που εκτίθενται ή ενδέχεται να εκτεθούν στον αμίαντο πρέπει επειγόντως να εκπαιδεύονται. Προκειμένου να εξασφαλιστούν οι ελάχιστες απαιτήσεις για κατάρτιση υψηλής ποιότητας, θα πρέπει να προβλεφθούν σε παράρτημα της οδηγίας 2009/148/ΕΚ ελάχιστες απαιτήσεις κατάρτισης, συμπεριλαμβανομένων ειδικών απαιτήσεων για τους εργαζόμενους επιχειρήσεων που εξειδικεύονται στην αφαίρεση αμιάντου.

(11)

Εκτός από τα ενδεδειγμένα μέτρα διαχείρισης κινδύνου και την παροχή επαρκούς εξοπλισμού προστασίας της αναπνοής και άλλων μέσων ατομικής προστασίας, μια δεσμευτική οριακή τιμή για τον αμίαντο, της οποίας απαγορεύεται η υπέρβαση, αποτελεί σημαντική συνιστώσα των γενικών ρυθμίσεων για την προστασία των εργαζομένων που θεσπίζονται με την οδηγία 2009/148/ΕΚ.

(12)

Η οριακή τιμή για τον αμίαντο που ορίζεται στην οδηγία 2009/148/ΕΚ θα πρέπει να αναθεωρηθεί με γνώμονα τις αξιολογήσεις της Επιτροπής και τα πρόσφατα επιστημονικά στοιχεία και τεχνικά δεδομένα. Απαιτούνται ενισχυμένα μέτρα πρόληψης και προστασίας για να εφαρμοστεί η αναθεώρηση της οριακής τιμής στα κράτη μέλη.

(13)

Στην παρούσα οδηγία θα πρέπει να καθοριστεί αναθεωρημένη οριακή τιμή ενόψει των διαθέσιμων πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων επικαιροποιημένων επιστημονικών στοιχείων σχετικά με τις επιπτώσεις στην υγεία και τεχνικών δεδομένων, βάσει ενδελεχούς εκτίμησης των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων και της διαθεσιμότητας πρωτοκόλλων και τεχνικών για τη μέτρηση του επιπέδου έκθεσης στον χώρο εργασίας. Οι εν λόγω πληροφορίες πρέπει να βασίζονται σε γνώμες της επιτροπής εκτίμησης κινδύνων του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων, η οποία συστάθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (8), καθώς και σε γνώμες της συμβουλευτικής επιτροπής για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία (ACSH), η οποία συστάθηκε με την απόφαση του Συμβουλίου της 22ας Ιουλίου 2003 (9).

(14)

Οι τρέχουσες διαθέσιμες τεχνολογίες για τη μέτρηση των ινών αμιάντου δεν επιτρέπουν μετρήσεις σε πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις όταν μετρώνται οι λεπτές ίνες. Προκειμένου να εξασφαλιστεί υψηλό επίπεδο προστασίας της υγείας των εργαζομένων, λαμβανομένης δεόντως υπόψη της εφικτότητας της μέτρησης, κατά τη χρήση των εν λόγω τεχνολογιών, θα είναι συνεπώς απαραίτητη η επιλογή είτε μέτρησης των λεπτών ινών είτε εφαρμογής χαμηλών ορίων συγκέντρωσης. Ορισμένα κράτη μέλη επέλεξαν χαμηλότερη οριακή τιμή χωρίς να καταμετρούν τις λεπτότερες ίνες, ενώ άλλα έχουν επιλέξει υψηλότερη οριακή τιμή και καταμετρούν τις λεπτές ίνες. Προκειμένου να διασφαλιστεί μια ισορροπημένη προσέγγιση, θα πρέπει να καθοριστούν διαφορετικές οριακές τιμές, ανάλογα με το μέγεθος της ίνας που λαμβάνεται υπόψη για το σκοπό της μέτρησης των ινών αμιάντου στον αέρα, ήτοι ίνες πλάτους μεταξύ 0,2 και 3 μικρομέτρων, καθώς και από τη στιγμή της τεχνολογικής μετάβασης στην ηλεκτρονική μικροσκοπία, ίνες πλάτους μικρότερου των 0,2 μικρομέτρων.

(15)

Λαμβάνοντας υπόψη τη σχετική επιστημονική εμπειρογνωμοσύνη και μια ισορροπημένη προσέγγιση που θα διασφαλίζει ταυτόχρονα επαρκή προστασία των εργαζομένων σε επίπεδο Ένωσης, θα πρέπει να καθοριστούν αναθεωρημένες οριακές τιμές, τα οποία, ανάλογα με τη μέθοδο μέτρησης των ινών που χρησιμοποιείται στο συγκεκριμένο κράτος μέλος, θα πρέπει να ισούνται με 0,002 ίνες ανά cm3, όταν μετρούνται ίνες πλάτους μεταξύ 0,2 και 3 μικρομέτρων, ή 0,01 ίνες ανά cm3, όταν μετρούνται και ίνες πλάτους μικρότερου των 0,2 μικρομέτρων, ως χρονικώς σταθμισμένος μέσος όρος (TWA) για 8 ώρες.

(16)

Η Επιτροπή διενήργησε διαβούλευση σε δύο στάδια με τους κοινωνικούς εταίρους σε επίπεδο Ένωσης σύμφωνα με το άρθρο 154 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επίσης, ζήτησε τη γνώμη της ACSH, η οποία εξέδωσε γνώμη παρέχοντας πληροφορίες για την επιτυχή εφαρμογή των επιλογών αναθεωρημένης οριακής τιμής. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα στις 20 Οκτωβρίου 2021 (10) με το οποίο καλούσε την Επιτροπή να εκπονήσει πρόταση για την επικαιροποίηση της οδηγίας 2009/148/ΕΚ με σκοπό την ενίσχυση των μέτρων της Ένωσης για την προστασία των εργαζομένων από την απειλή του αμιάντου.

(17)

Παρόλο που η οπτική μικροσκοπία δεν επιτρέπει τη μέτρηση των λεπτότερων ινών που είναι βλαπτικές για την υγεία, είναι η μέθοδος που, επί του παρόντος, χρησιμοποιείται περισσότερο για την κανονική μέτρηση του αμιάντου. Εφόσον είναι δυνατό να μετρηθεί μια οριακή τιμή ίση με 0,01 ίνες ανά cm3 με μικροσκοπία αντίθετης φάσης (PCM), δεν απαιτείται μεταβατική περίοδος για την εφαρμογή του εν λόγω ΟΕΕ. Σύμφωνα με τη γνώμη της ACSH, θα πρέπει να χρησιμοποιείται μια πιο σύγχρονη και ευαίσθητη μέθοδος βασισμένη στην ηλεκτρονική μικροσκοπία ή οποιαδήποτε άλλη μέθοδο ισοδύναμου ή ακριβέστερου αποτελέσματος και να λαμβάνεται ταυτόχρονα υπόψη η ανάγκη για επαρκή περίοδο τεχνικής προσαρμογής και για περισσότερη συνοχή μεταξύ των διαφορετικών μεθοδολογιών που εφαρμόζονται επί του παρόντος στην Ένωση. Προκειμένου να δοθεί επαρκής χρόνος για τη συμμόρφωση με τις νέες απαιτήσεις σχετικά με τη μέτρηση των ινών αμιάντου, θα πρέπει να προβλεφθεί προθεσμία έξι ετών για τη μεταφορά τους στο εθνικό δίκαιο. Η Επιτροπή είναι σε θέση να στηρίξει και να διευκολύνει τα κράτη μέλη όσον αφορά την αντικατάσταση της μεθοδολογίας, ιδίως μέσω της ανάπτυξης κατευθυντήριων γραμμών.

(18)

Η μέτρηση των ινών αμιάντου στον αέρα με τη χρήση αναλυτικών μεθόδων που βασίζονται σε ηλεκτρονική μικροσκοπία θα αποτελούσε σημαντική βελτίωση όσον αφορά την παρακολούθηση του αμιάντου, καθώς επιτρέπει τη μέτρηση των λεπτότερων ινών. Η μετάβαση στην ηλεκτρονική μικροσκοπία ή σε κάθε άλλη μέθοδο ισοδύναμου ή ακριβέστερου αποτελέσματος θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα τον προσδιορισμό σημαντικά περισσότερων ινών από εκείνες που ανιχνεύονται με PCM. Τα κράτη μέλη και οι εργοδότες χρειάζονται χρόνο για να αποκτήσουν εμπειρία όσον αφορά τη μέτρηση των ινών που πραγματοποιεί η ηλεκτρονική μικροσκοπία, να εφαρμόσουν βελτιωμένα προληπτικά μέτρα και να συλλέξουν νέα δεδομένα έκθεσης που προκύπτουν από τη συνδυασμένη εφαρμογή της οριακής τιμής και της μεθόδου που βασίζεται σε ηλεκτρονική μικροσκοπία. Η εν λόγω εμπειρία θα είναι σημαντική προκειμένου να προετοιμαστεί το έδαφος για την αξιολόγηση της σκοπιμότητας περαιτέρω μείωσης των οριακών τιμών.

(19)

Η δειγματοληψία αμιάντου θα πρέπει να είναι αντιπροσωπευτική της ατομικής έκθεσης του εργαζομένου στον αμίαντο. Συνεπώς, τα δείγματα θα πρέπει να λαμβάνονται σε τακτά χρονικά διαστήματα κατά τη διάρκεια συγκεκριμένων επιχειρησιακών φάσεων, σε αντιπροσωπευτικές και ρεαλιστικές καταστάσεις στις οποίες οι εργαζόμενοι εκτίθενται σε σκόνη αμιάντου.

(20)

Λαμβάνοντας υπόψη τις απαιτήσεις ελαχιστοποίησης της έκθεσης που καθορίζονται στις οδηγίες 2009/148/ΕΚ και 2004/37/ΕΚ, οι εργοδότες θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι κίνδυνοι που σχετίζονται με την έκθεση των εργαζομένων στον αμίαντο κατά τη διάρκεια της εργασίας μειώνονται στο ελάχιστο και σε κάθε περίπτωση στο χαμηλότερο δυνατό, από τεχνικής άποψης, επίπεδο.

(21)

Απαιτούνται ειδικά μέτρα ελέγχου και προφυλάξεις, μεταξύ άλλων με τη χρήση τεχνολογίας αιχμής, για τους εργαζομένους που εκτίθενται ή ενδέχεται να εκτεθούν σε αμίαντο σε χαμηλότερη συγκέντρωση ινών αμιάντου στον αέρα σε επίπεδο τόσο χαμηλό όσο είναι τεχνικά εφικτό κάτω από την οριακή τιμή, μέσω μέτρων όπως η αναρρόφηση της σκόνης στην πηγή και ο καθαρισμός και η συντήρηση των εγκαταστάσεων. Για την εργασία σε περιορισμένους χώρους, απαιτούνται ειδικά μέτρα για την προστασία των εργαζομένων, όπως η καταστολή της σκόνης, η παροχή καθαρού αέρα και η χρήση φίλτρων HEPA. Η υποβολή των εργαζομένων σε διαδικασία απορρύπανσης και η ενίσχυση των σχετικών απαιτήσεων κατάρτισης αποτελούν σημαντικά στοιχεία για μια ουσιαστική συμβολή στη μείωση των κινδύνων που σχετίζονται με τη συγκεκριμένη έκθεση.

(22)

Τα προληπτικά μέτρα για την προστασία της υγείας των εργαζομένων που εκτίθενται στον αμίαντο και η προβλεπόμενη υποχρέωση για τα κράτη μέλη στο θέμα της επίβλεψης της υγείας των εργαζομένων αυτών έχουν μεγάλη σημασία, ιδίως η συνέχιση όσον αφορά την επίβλεψη της υγείας μετά το τέλος της έκθεσης. Το παράρτημα I της οδηγίας 2009/148/ΕΚ που σχετίζεται με την ιατρική παρακολούθηση των εργαζομένων θα πρέπει να επικαιροποιηθεί με γνώμονα τις σημερινές γνώσεις σχετικά με τις ασθένειες που μπορεί να προκληθούν από την έκθεση στον αμίαντο. Είναι σημαντικό το παράρτημα I να αναθεωρείται τακτικά ώστε να αντικατοπτρίζει την εξέλιξη της επιστημονικής γνώσης.

(23)

Η χρήση ενός συστήματος κοινοποίησης είναι σημαντική καθώς επιτρέπει στις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών να επιβλέπουν εργασίες κατά τις οποίες μπορεί να υπάρξει διαταραχή του αμιάντου και καθιστά δυνατή, κατά περίπτωση, την παρέμβαση των αρμόδιων αρχών για τη διασφάλιση της προστασίας των εμπλεκόμενων εργαζομένων.

(24)

Οι εργοδότες θα πρέπει να λαμβάνουν κάθε ενδεδειγμένο μέτρο για τον εντοπισμό υλικών που ενδέχεται να περιέχουν αμίαντο, ζητώντας, εφόσον χρειάζεται, πληροφορίες από τους ιδιοκτήτες των χώρων καθώς και από άλλες πηγές πληροφοριών, όπως σχετικά μητρώα. Εάν οι πληροφορίες αυτές δεν είναι διαθέσιμες, ο εργοδότης θα πρέπει να διασφαλίζει ότι πραγματοποιείται εξέταση, από ειδικευμένο φορέα διαχείρισης, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και τις εθνικές πρακτικές, της ύπαρξης υλικών που περιέχουν αμίαντο και θα πρέπει να λαμβάνει το αποτέλεσμα της εν λόγω εξέτασης πριν από την έναρξη των εργασιών. Με βάση τις πληροφορίες που λαμβάνει, ο εργοδότης θα πρέπει να καταγράφει, πριν από την έναρξη οποιουδήποτε έργου αφαίρεσης αμιάντου ή οποιασδήποτε κατεδάφισης, συντήρησης ή ανακαίνισης, πληροφορίες σχετικά με την παρουσία ή την εικαζόμενη παρουσία αμιάντου σε κτίρια, πλοία, αεροσκάφη ή άλλες εγκαταστάσεις που κατασκευάστηκαν πριν από την έναρξη ισχύος της απαγόρευσης του αμιάντου του κράτους μέλους. Είναι σημαντικό οι εργοδότες να κοινοποιούν τις πληροφορίες αυτές στους εργαζόμενους που ενδέχεται να εκτεθούν στον αμίαντο λόγω της διαχείρισής του, εργασιών συντήρησης ή άλλων δραστηριοτήτων. Ο εντοπισμός των υλικών που περιέχουν αμίαντο δεν θα πρέπει να απαλλάσσει τον εργοδότη από το να προβαίνει σε εκτίμηση κινδύνου, όπως προβλέπεται στην παρούσα οδηγία.

(25)

Η οδηγία 2009/148/ΕΚ θα πρέπει να επικαιροποιείται τακτικά ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι πλέον πρόσφατες επιστημονικές γνώσεις και τεχνικές εξελίξεις. Οποιεσδήποτε τέτοιες επικαιροποιήσεις θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την αξιολόγηση των διαφόρων τύπων ινών αμιάντου και των δυσμενών επιπτώσεών τους στην υγεία. Στο πλαίσιο της επόμενης αξιολόγησης σύμφωνα με το άρθρο 22 της εν λόγω οδηγίας, η Επιτροπή θα πρέπει να αξιολογήσει εάν υφίσταται ανάγκη επέκτασης του πεδίου εφαρμογής της εν λόγω οδηγίας, ιδίως όσον αφορά τον εριονίτη, τον ριεβεκίτη, τον ουϊντσίτη, τον ριχτερίτη και τον φθορο-εδενίτη, και εάν υφίσταται ανάγκη λήψης πρόσθετων μέτρων για τη διασφάλιση της προστασίας από τη δευτερογενή έκθεση στον αμίαντο στον χώρο εργασίας. Η Επιτροπή θα πρέπει να υποβάλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο, στην οποία θα εκτίθενται τα αποτελέσματα της αξιολόγησής της μετά τη διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους. Η έκθεση θα πρέπει να συνοδεύεται, κατά περίπτωση, από νομοθετική πρόταση για την αντίστοιχη τροποποίηση της οδηγίας 2009/148/ΕΚ.

(26)

Οι εργοδότες, και ιδίως οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, πρέπει να λάβουν επαρκή και στοχευμένη τεχνική στήριξη για να εφαρμόσουν την παρούσα οδηγία.

(27)

Πριν από την εκτέλεση εργασιών κατεδάφισης ή αφαίρεσης αμιάντου, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να λαμβάνουν από τις αρμόδιες αρχές άδειες με δυνατότητα ανανέωσης σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και πρακτική.

(28)

Οι πυροσβέστες και το προσωπικό των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης διατρέχουν κίνδυνο έκθεσης στον αμίαντο κατά τη διάρκεια της εργασίας τους. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό οι εργοδότες των εν λόγω εργαζομένων να εκτιμούν, σύμφωνα με την παρούσα οδηγία, τον κίνδυνο έκθεσης των εργαζομένων στον αμίαντο και να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για την προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εν λόγω εργαζομένων. Προκειμένου να υποστηριχθούν οι εργοδότες στη λήψη τέτοιων μέτρων, είναι σημαντικό η Επιτροπή να αναπτύξει κατευθυντήριες γραμμές, οι οποίες να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες των δραστηριοτήτων των εν λόγω εργαζομένων και τις πληροφορίες σχετικά με τους κινδύνους έκθεσής τους. Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές θα πρέπει να βασίζονται στις βέλτιστες πρακτικές που είναι διαθέσιμες στα κράτη μέλη και στη διαβούλευση με τα σχετικά ενδιαφερόμενα μέρη. Για τον σκοπό αυτό θα πρέπει να καθιερωθεί συστηματικότερη ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών.

(29)

Είναι σημαντικό η Επιτροπή, σε συνεργασία με την ACSH, να αναπτύξει και να εκδώσει κατευθυντήριες γραμμές το αργότερο δύο έτη από την ημερομηνία έναρξης ισχύος της παρούσας οδηγίας, προκειμένου να διευκολύνει την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας. Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές θα πρέπει, κατά περίπτωση, να περιλαμβάνουν ειδικές ανά τομέα λύσεις. Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνουν ενδείξεις για τους εργοδότες σχετικά με τον τρόπο που θα δίδεται προτεραιότητα στην αφαίρεση αμιάντου ή υλικού που περιέχει αμίαντο έναντι άλλων μορφών διαχείρισης του αμιάντου κατά την αξιολόγηση του κινδύνου έκθεσης σε αμίαντο ή σε υλικά που περιέχουν αμίαντο. Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές θα πρέπει, εφόσον χρειάζεται, να επανεξετάζονται ανά πενταετία μετά την έκδοσή τους, ιδίως υπό το πρίσμα των τεχνολογικών και επιστημονικών εξελίξεων όσον αφορά την τεχνολογία αναγνώρισης, μέτρησης και προειδοποίησης για τον αμίαντο.

(30)

Ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας δεν προκαλεί μόνο δεινά για τον ουκρανικό λαό, αλλά βλάπτει επίσης σε μεγάλο βαθμό τις υποδομές, τις κατοικίες και το δομημένο περιβάλλον γενικότερα. Δεδομένου ότι η Ουκρανία δεν είχε απαγορεύσει τη χρήση του αμιάντου πριν από το 2017, η προσεχής ανοικοδόμηση της χώρας ενέχει σημαντικό κίνδυνο για τους εργαζομένους, και ιδιαίτερα για όσους είναι υπεύθυνοι για τη διαχείριση των αποβλήτων των κατεδαφίσεων. Είναι επομένως σημαντικό οι εργοδότες στην Ένωση να λαμβάνουν δεόντως υπόψη τους κινδύνους έκθεσης των εργαζομένων στον αμίαντο κατά την εκτέλεση δραστηριοτήτων ανοικοδόμησης σε τρίτες χώρες.

(31)

Ενόψει της επικείμενης αύξησης των θερμικών ανακαινίσεων κτιρίων, είναι επιτακτική ανάγκη να υποστηριχθεί η έρευνα και ανάπτυξη, ώστε να διασφαλιστεί η καλύτερη δυνατή προστασία των εργαζομένων που εκτίθενται ή ενδέχεται να εκτεθούν στον αμίαντο.

(32)

Δεδομένου ότι ο στόχος της παρούσας οδηγίας, δηλαδή η προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους για την υγεία και την ασφάλειά τους, που προέρχονται ή μπορούν να προέλθουν από την έκθεση στον αμίαντο κατά τη διάρκεια της εργασίας, συμπεριλαμβανομένης της πρόληψης των κινδύνων αυτών, δεν μπορεί να επιτευχθεί επαρκώς από τα κράτη μέλη, μπορεί όμως λόγω της κλίμακας και των αποτελεσμάτων της παρούσας οδηγίας να επιτευχθεί καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση δύναται να λάβει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας του άρθρου 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, που διατυπώνεται στο ίδιο άρθρο, η παρούσα οδηγία δεν υπερβαίνει τα αναγκαία για την επίτευξη αυτού του στόχου.

(33)

Επομένως, η οδηγία 2009/148/ΕΚ θα πρέπει να τροποποιηθεί αναλόγως,

1)

στο άρθρο 1 παράγραφος 1, προστίθεται το ακόλουθο εδάφιο:

«Οι διατάξεις της οδηγίας 2004/37/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (*1) ισχύουν όποτε είναι ευνοϊκότερες για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων στον χώρο εργασίας.

(*1)  Οδηγία 2004/37/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, σχετικά με την προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε καρκινογόνους παράγοντες, μεταλλαξιογόνους παράγοντες ή τοξικές για την αναπαραγωγή ουσίες κατά την εργασία (έκτη ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ του Συμβουλίου) (ΕΕ L 158 της 30.4.2004, σ. 50).»·"

2)

το άρθρο 2 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

(*2)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1272/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2008, για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία των ουσιών και των μειγμάτων, την τροποποίηση και την κατάργηση των οδηγιών 67/548/ΕΟΚ και 1999/45/ΕΚ και την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 (ΕΕ L 353 της 31.12.2008, σ. 1)."

(*3)  Αριθμός μητρώου της Chemical Abstract Service (CAS). » ·"

3)

το άρθρο 3 τροποποιείται ως εξής:

4)

στο άρθρο 4 παράγραφος 3, το δεύτερο εδάφιο αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

«Η κοινοποίηση αυτή περιλαμβάνει τουλάχιστον συνοπτική περιγραφή:

Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι αρμόδιες αρχές διατηρούν τις πληροφορίες που αναφέρονται στο δεύτερο εδάφιο στοιχείο δ), σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο, για όσο χρονικό διάστημα είναι απαραίτητο για σκοπούς διασφάλισης ότι οι εργαζόμενοι που εκτελούν εργασίες που σχετίζονται με αμίαντο είναι κατάλληλα εκπαιδευμένοι, λαμβανομένων δεόντως υπόψη των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων του αμιάντου στην υγεία των εργαζομένων.»·

5)

το άρθρο 6 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

(*4)  Οδηγία 2008/98/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Νοεμβρίου 2008, για τα απόβλητα και την κατάργηση ορισμένων οδηγιών (ΕΕ L 312 της 22.11.2008, σ. 3).»·"

6)

το άρθρο 7 τροποποιείται ως εξής:

7)

το άρθρο 8 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

8)

το άρθρο 10 τροποποιείται ως εξής:

9)

στο άρθρο 11, η πρώτη παράγραφος αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

«Πριν από την έναρξη των εργασιών κατεδάφισης, συντήρησης ή ανακαίνισης σε χώρους που κατασκευάστηκαν πριν από το έτος που τέθηκε σε ισχύ η απαγόρευση του αμιάντου στα κράτη μέλη, οι εργοδότες λαμβάνουν κάθε ενδεδειγμένο μέτρο για τον εντοπισμό των υλικών που ενδέχεται να περιέχουν αμίαντο, ιδίως ζητώντας πληροφορίες από τους ιδιοκτήτες των χώρων, ή από άλλους εργοδότες καθώς και από άλλες πηγές, περιλαμβανομένων σχετικών μητρώων. Εάν οι πληροφορίες αυτές δεν είναι διαθέσιμες, ο εργοδότης διασφαλίζει εξέταση, από ειδικευμένο φορέα διαχείρισης, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και την εθνική πρακτική, της παρουσίας υλικών που περιέχουν αμίαντο και λαμβάνει το αποτέλεσμα της εν λόγω εξέτασης πριν από την έναρξη των εργασιών. Ο εργοδότης θέτει στη διάθεση άλλου εργοδότη, κατόπιν αιτήματος και αποκλειστικά για την εκπλήρωση της υποχρέωσης που προβλέπεται στην παρούσα παράγραφο, κάθε πληροφορία που αποκτάται στο πλαίσιο τέτοιας εξέτασης.»·

10)

στο άρθρο 12, η πρώτη παράγραφος τροποποιείται ως εξής:

11)

στο άρθρο 13 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο, το στοιχείο γ) αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

12)

το άρθρο 14 τροποποιείται ως εξής:

13)

το άρθρο 15 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

14)

στο άρθρο 18, η παράγραφος 1 διαγράφεται·

15)

προστίθεται το ακόλουθο άρθρο:

16)

το άρθρο 19 τροποποιείται ως εξής:

17)

το άρθρο 21 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

18)

προστίθεται το ακόλουθο άρθρο:

19)

στο παράρτημα I, το σημείο 1 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

20)

το κείμενο που παρατίθεται στο παράρτημα της παρούσας οδηγίας προστίθεται ως παράρτημα Iα.