Verordening betreffende de terugkeergrensprocedure (RBPR)

KERNPUNTEN

Terugkeergrensprocedure

Niet-EU-onderdanen en staatloze personen van wie het verzoek in het kader van de asielprocedure is afgewezen, krijgen geen toegang tot het grondgebied van de betrokken lidstaat.

• Deze personen moeten gewoonlijk in de nabijheid van de buitengrenzen of in transitzones blijven gedurende maximaal 12 weken na het besluit.
• Door op deze locaties te verblijven, betekent niet dat de personen gemachtigd zijn het land binnen te komen.
• Voorwaarden op deze locaties moeten voldoen aan de materiële voorwaarden voor opvang en gezondheidszorg, zoals uiteengezet in de richtlijn opvangvoorzieningen (Richtlijn (EU) 2024/1346, zie de samenvatting).
• Indien de betrokkenen niet binnen het 12 weken kunnen worden teruggestuurd, moet het land het terugkeerproces voortzetten volgens de bepalingen van de terugkeerrichtlijn (Richtlijn 2008/115/EG, zie de samenvatting).
• Een periode van vrijwillig vertrek van ten hoogste 15 dagen kan worden toegekend (zonder het recht om het land gedurende die periode binnen te komen), tenzij:
  • er een risico op vluchten bestaat, of
  • hun verzoek in het kader van de asielgrensprocedure kennelijk ongegrond is verklaard; of
  • de betrokkene risico loopt voor de openbare orde, de openbare veiligheid of de nationale veiligheid van de lidstaten.

Bewaring

Inbewaringstelling mag alleen als maatregel in laatste instantie worden gebruikt na een individuele beoordeling van de zaak en in situaties waarin minder dwangmaatregelen werken.

• Wanneer een persoon tijdens de asielprocedure in bewaring is gehouden, kan hij in bewaring blijven met het oog op het voorkomen van de binnenkomst op het grondgebied van de betrokken lidstaat, de voorbereiding van zijn terugkeer of de uitvoering van het verwijderingsproces.
• Wanneer een persoon tijdens de asielprocedure niet in bewaring is gehouden, kan hij in bewaring worden gehouden wanneer er een risico bestaat dat hij weg zou kunnen lopen, als hij de voorbereiding van de terugkeer- of verwijderingsprocedure onthoudt of belemmert, of als hij een risico inhoudt voor de openbare orde, de openbare veiligheid of nationale veiligheid.
• Inbewaringstelling moet zo kort mogelijk zijn en mag niet langer zijn dan 12 weken, behalve in specifieke crisissituaties.
• Voor december 2024 moest het Asielagentschap van de Europese Unie richtsnoeren ontwikkelen over alternatieven voor detentie die in het kader van een grensprocedure gebruikt zouden kunnen worden.

Crisissituaties

Wat een crisis is gedefinieerd in de crisisverordening (Verordening (EU) 2024/1359, zie de samenvatting). Deze crisismaatregelen zijn van toepassing op personen die onderworpen zijn aan de asielgrensprocedure en voor wie het verzoek is afgewezen vóór de goedkeuring van het uitvoeringsbesluit van de Raad als bedoeld in artikel 4, lid 3, van Verordening (EU) nr. 2024/1359 en die geen recht hebben om te verblijven, en die na de datum van verblijf niet mogen blijven vaststelling van dat uitvoeringsbesluit.

• Lidstaten kunnen voor afgewezen verzoekers:
  • het verblijf van 12 weken aan de grens of op doorvoerlocatie met maximaal zes weken verlengen;
  • de periode van bewaring van personen wier asielverzoeken zijn afgewezen verlengen.
• Organisaties die juridisch advies en ondersteuning bieden moeten toegang hebben tot personen in bewaring of aan grensoverschrijdingen, hoewel de lidstaten de toegang om veiligheidsredenen kunnen beperken.
• Als een lidstaat van mening is dat het in een crisis verkeert, kan deze een verzoek indienen om de in de crisisverordening vastgestelde afwijkingen toe te passen (Verordening (EU) nr. 2024/1359).
• De lidstaten die crisismaatregelen nemen, moeten de getroffen personen informeren over de getroffen maatregelen en de duur van de maatregelen in een taal die zij begrijpen.

Aanvechten door de overheid

Deze verordening doet geen afbreuk aan de mogelijkheid voor overheidsinstanties om bestuursrechtelijke en/of rechterlijke beslissingen aan te vechten overeenkomstig de nationale wetgeving

Overgang naar de nieuwe regels

• Uiterlijk september 2024 moest de Europese Commissie, samen met de lidstaten en relevante EU-agentschappen, een gemeenschappelijk uitvoeringsplan voorleggen om ervoor te zorgen dat landen voor juli 2026 klaar waren om de terugkeergrensprocedure toe te passen.
• De lidstaten moesten voor december 2024 nationale uitvoeringsplannen opstellen om te bepalen hoe ze deze procedures zouden moeten invoeren.
• De Commissie en de agentschappen van de EU zullen steun verlenen.
• De wijziging van Verordening (EU) 2021/1148 waarborgt een volledige bijdrage van de EU aan relevante uitgaven voor grensbeheer.

Monitoring en evaluatie

• De Commissie brengt uiterlijk in juni 2028 en vervolgens om de vijf jaar verslag uit aan het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie over de toepassing van deze verordening.
• De lidstaten verstrekken de Commissie alle nodige informatie met het oog op een evaluatie.

Schengengebied

• De verordening vormt een ontwikkeling van het Schengen-acquis en is van toepassing op IJsland, Noorwegen, Liechtenstein en Zwitserland als relevant.
• Denemarken heeft besloten niet deel te nemen aan de verordening, maar kan deze later overeenkomstig de Schengenregels in nationaal recht opnemen.
• De verordening is niet van toepassing op Ierland omdat deze zich niet in het Schengengebied bevindt.